(p. 363) gāḍu gāḍu. [Tel.] n. Longing, rage, hankering. Lust. A prank, caprice, proneness itch. నీకేమి గాడుపట్టిది what evil desire drove you to do this? గాడుదుర్విటుడు the lustful libertine. గాడుగల prurient, eager, prone, vicious, rank. గాడు v. a. To enter, penetrate, go through, pierce, transfix. నాటు. A. iii. 37. & A. i. 66. To pierce or pinch with the finger nail Eurabh. i. 97. గాడుపడు to be bewildered దిగ్భ్రమనొందు. A. vi. 11. గాడుచను or గాడుసారు gaḍu-ṭsanu.v. a. To enter, go through, penetrate.

(p. 558) toṭru or తొట్రుపాటు toṭru. [Tel.] n. Trottering. Confusion, perplexity, hurry. తొట్రిలు, తొట్రిల్లు, తొట్రిలబడు, తొట్రుపడు or తొట్రుకొను toṭrilu. v. n. To stagger, totter, stumble, be bewildered or perplexed, to trip, or stumble, as in speech తడబడు. To split భేదిల్లు. Swa. iii. 125.

(p. 591) dikku dikku. [Skt.] n. A quarter, part, side, direction. దిశ. An airt or point of the compass. The ten directions named in Hindu books are the four points. N. E. S. W. and the intermediate four: N.-E. (ఈశాన్యమూల) S.-E. (ఆగ్నేయమూల) S.-W. (నైరృతిమూల,) N.-W. (వాయవ్యమూల) to which are added the Zenith and Nadir. దిక్కులుమ్రోయగా while the heavens resounded. Quarter, shelter, asylum, refuge, protection, patronage, శరణము. దిక్కులేని, దిక్కుమాలిన or దిక్కేదిన helpless, resourceless, devoid of any protector; also vile, abominable. దిక్కుగలచోటు a refuge. దిగ్విమల స్వరూపుడై the loveliest in the world. దిక్పతి or దిక్పాలుడు dik-pati. n. A demigod who rules one airt or point of the compass; the regent or genius that governs that quarter. ఈశానాదిదిక్పాలురు the genii of the north-east and other directions దిక్కమొగములు or దిక్కామొగములు dikka-mogamulu. [from దిక్కు+ముఖము.] n. Faces turned in every direction. People that flee in all directions through fear, భయముచేత దిక్కున కొక్కరుగా పోయినవారు. దిక్కా మొగముగా timidly, భీతిచే బెదరియుండినట్లుగా. దిక్కరి dik-kari. (దిక్+కరి.) n. One of the mythica, elephants that support the corners of the world. దిగంతము dig-antamu. (దిక్+అంతము.) n. An end of the earth. దిగంతఖ్యాతి world wide fame. దిగంబరుడు dig-ambaruḍu. (దిక్+అంబరుడు.) adj. Lit. 'Sky vested,' having the air as a robe. Naked, stark-naked, undraped. దిసమొలవాడు. n. An epithet of Siva. దిగంబరురాలు she who is naked. దిగ్గజము dig-gajamu. n. One of the eight elephants (గజ) the guard the cardinal points (దిక్కులు) of the world. A poetical phrase answering to the poles of heaven. దిగ్గజములుమ్రోయ making the welkin ring. కవిదిగ్గజము a leading or classical author. దిగ్బంధము dig-bandhamu. n. A magic rite, restraining by spells the influence of certain stars. cf. Job. XXXVIII. 31. దిగ్భ్రమము dig-bhramamu. n. Giddiness, stupor, amazement. దిక్కులతబ్బిబ్బు, భ్రమము. దిగ్బ్రమితాత్ముడై bewildered, horrified, amazed. దిగ్గిజయము dig-vijayamu. n. Dominion, empire. Universal conquest. A royal progress or tour. దిగ్మండలము or దిగ్మండలి dig-mandalamu. n. The horizon.

(p. 1176) vidhuramu vidhuramu. [Skt.] adj. Agitated, distressed, overcome with anxiety or distress; bewildered, confused. Separate, absent, భయవివశమైన, విహ్వాలమైన, ఎడబాటు నొందిన, వైకల్యమునొందిన. విధురుడు vidhu-ruḍu. n. A widower, భార్యచచ్చినవాడు.

(p. 1190) viśata vi-vaṣata. [Skt.] n. Helplessness, ecstasy, a trance, పరవశత్వము. కోపవివశత a fit of fury. ఆనందవివశత an ecstasy of joy. వివశుడు vi-vaṣuḍu. n. One who is helpless, one who is in ecstasy, one who is wild with joy or sorrow, one who is bewildered, పరవశుడు, కలతనొందినవాడు, స్వవశముకాని బుద్ధిగలవాడు. 'రజనీచరరాజు రౌద్రరసవివశుండై.' R. viii. 97.

(p. 1197) vismayamu or విస్మితి vi-smayamu. [Skt.] n. Surprise, astonishment, wonder, ఆశ్చర్యము, వితాకు. Perplexity, dismay. Pride, గర్వము. adj. Wonderful, ఆశ్చర్యకరమైన. విస్మయమునొందిన raptured, bewildered. విస్మితము vi-smitamu. adj. Raptured, amazed, astonished, dismayed. ఆశ్చర్యపడ్డ. విస్మితుడు vi-smituḍu. n. One who is astonished.

(p. 1197) vihastamu vi-hastamu. [Skt.] adj. Lit: Without hands, unable to move one's hands. Perplexed, bewildered, confused, confounded. ఉద్గిగ్నమైన, విహ్వలమైన, వ్యాకులమైన.

(p. 1207) veḍagu or వెడంగు veḍagu. [Tel.] adj. Foolish. వెర్రి. పిచ్చి. అవివేకమైన. 'వెడగుమందుల చేతవిషమెట్లడంగు. చెడునొకోచీరాచినపాముకాటు.' HD. ii. 213. n. Folly, madness. అవివేకము, వికారము. A fool or man. వెర్రివాడు. 'చెప్పుటయునొప్పకయుండు వెడంగులగుట కార్యవచనంబుల తెరంగెరుంగరు.' M. V. iii. 233. 'వెడగు, భీష్మబుద్ధివినకచెడియె.' ib. VII. iv. 83. వెడగుపడు veḍagu-paḍu. v. n. To become foolish, అవివేకమునొందు. To become ugly, వికారమునొందు. వెడగుపాటు veḍagu-pāṭu. n. The act of becoming foolish or ugly, వెడగుపడుట. వెడగురుపడు veḍaguru-paḍu. n. To be bewildered, దిగ్భ్రమనొందు, జడత్వమునొందు. 'వెకు కవీగక వెడగురుపడక.' Chartira. p. 251.

(p. 1211) veragu veragu. [Tel. connected with వెర.] n. Surprise, astonishment, wonder, ఆశ్చర్యము. The act or state of being stunned, bewilderment, embarrassment, నిశ్చేష్టత. వెరగొందు or వెరగుపడు verag-ondu. v. n. To be surprised. ఆశ్చర్యపడు. To be stunned, నిశ్చేష్టతనొందు. వెరగుపాటు veragu-pāṭu. n. Wonderment, surprise, bewillderment, వెరగుపడుట. The act or state of being stunned, bewilderment, embarrasment, నిశ్చేష్టత. వెరవెరపాటు vera-vera-pāṭu. n. The act of being stunned.

(p. 1234) vyākulamu or వ్యాకులితము vy-ākulamu. [Skt.] adj. Afflicted, sorrowful, confused, perplexed, confounded, bewildered, anxious, దుఃఖితమైన, కలతనొందిన, 'మదనభూతావేశ వ్యాకులితమానసాంబుజుడై.' S. iii. 32. వ్యాకులత or వ్యాకులము vyākulata. Grief, sorrow, anxiety, affliction. చింత, విచారము. 'అప్పటికప్పటికిన్ మనంబునన్ వ్యాకులతన్ వహింప.' T. ii. 79.

(p. 1269) saṃ or సమ్ sam. [Skt.] prefix. When used with Skt. nouns and adjectives, it means beautiful, చక్కని. Much, very, మిక్కిలి. Places before verbs, it means Well, చక్కగా. See. సంక్షోభము, సంక్షోభించు, సంఘటిల్లు, సంచరించు, సంచలించు, సంతుష్టి, సందర్శించు, సంపూర్ణము, సంపూర్తి, సంప్రాప్తి, సంప్రీతి, సంయుక్తము, సంయుతము, సంయోగము, సంరక్షించు, సంస్తుతి, &c. It also means With, together with. సమంచితము worshipped, revered, పూజ్యమైన. సమధికము exceeding, abundant, plentiful, ఎక్కువైన, మిక్కుటమైన, మిక్కిలి అధికమైన. సమన్వితము joined, united, combined, కూడుకొన్న. సంయుక్తమైన. సమర్పించు to give to the great, to offer presents to superiors. పూజ్యులకు ఇచ్చు. సమర్పితము offered, presented, given to superiors, పూజ్యులకు ఇవ్వబడ్డ. సమర్పణ giving to superiors, a thing presented to the great, an offering, పూజ్యులకు ఇయ్యడము పూజ్యులకు ఇచ్చిన వస్తువు. సమవధానంబుతో attentively, జాగ్రతతో. సమాకర్షి far spreading, as scent. సమాకీర్ణము dishevelled, shed, scattered, sprinkled, intersprersed, చల్లబడ్డ, వెదచల్లబడ్డ. సమాగతము that which is come right, చక్కగావచ్చిన; got, obtained, పొందిన. సమాగమము union, junction; a coming, arrival. coming together, meeting, assembling. చేరడము, కూడడము. కలియడము. రావడము. సమాదరము respect, esteem, honour, సన్మానము, మర్యాద. సమాదృతము respected, esteemed, సన్మానించబడ్డ. గొప్పచేయబడ్డ. సమాశ్లిష్టము embraced, కౌగిలించుకొన్న. సమాశ్వాసము consolation, condolence, soothing, comforting, సాంత్వనము, ఓదార్చడము. సమిద్ధము shinning, glowing, blazing, ప్రకాశమానమైన. 'ఏదేవుచారుసమిద్ధకళాంశసంభవులలము పద్మజభవులునేను.' BX. 68. సముచితము proper, right, fit, యోగ్యమైన, న్యాయమైన. సముచ్ఛ్రయము height, elevation, ఔన్నత్యత; opposition, వినోధము. సముచ్ఛ్రాయము height, elevation, ఔన్నత్యము. సముచ్ఛ్రితము high, tall, lifted up, raised, పాడుగైన, ఉన్నతమైన. సముచ్ఛ్రితుడు he who is high or elevated, ఉన్నతుడు. సముఝ్ఘితము abandoned, left, quitted. త్యజింపబడ్డ, విడువబడ్డ. సమత్కటము much, excessive; drunk, mad, furious; superior, high, మిక్కుటమైన, తాగి మదించిన, వెర్రి, శ్రేష్ఠమైన, ఉన్నతమైన, సముత్సుకము high, lofty, tall, ఉన్నతమైన. నముతుకము zealously active, fond of, attached to, మిక్కిలి అభిలాషగల. సముత్సుకుడు one who is eager, ఆశగలవాడు. యాత్రా సముత్సుకుడై wishing to make a journey. సముదంచితము worshipped; thrown up, tossed. పూజితమైన, విసరబడ్డ, వ్యాపింపబడ్డ. సముదగ్రము high, tall, large, vast, ఉన్నతమైన, స్థూలమైన, సముదగ్రత height, tallness, largeness, ఔన్నత్యము, స్థౌల్యము. సముదీర్ణము generous, great, excellent, intense, దాతయైన, దివ్యమైన. 'సముదీర్ణవాహుదర్పోజ్వలులైన పుత్రులు.' M. XV. ii. 185. సముద్గతము produced, born, పుట్టిన, ఉత్పన్నమైన. సముద్గమము birth, production, ఉత్పత్తి, కలుగడము, సముద్దండము violent, fierce, ప్రచండమైన, సముద్యతము ready, prepared, సిద్ధమైన. సముద్ధతము rude, ill mannered, misbehaved, మోట, పెడసరమైన, ధూర్తమైన. సముద్ధతి ill behaviour, effrontery, audacity, misbehaviour, ధుర్తత, దుర్మార్గము. 'తనరొమ్ముకరసముద్ధతి గ్రుద్దుకొనుచు.' Sar. D. 420. సముద్ధతుడు a boor, a clown, ధూర్తుడు. సముద్ధరణము drawing up, raising, lifting (as water from a well, &c.) నీళ్లుతోడడము; eradicating, వేరుతో పెరకడము. సముద్ధురము heavy, thick, gross, full, గురువైన, సంపూర్ణమైన. సముద్ధూళించు to smear oneself (with ashes), (విభూతి) పూసికొను. సముద్బూషించు to praise, స్తుతించు. సమున్నద్ధము proud. గర్వించిన, సమున్నద్ధుడు a proud man, a wiseacre, చదువురాకపోయినను తన్ను చదువరిగా నెంచుకొనువాడు. సమపస్థితము arrived, present, ready, near at hand, సమాగతమైన, ప్రస్తుతపు. తటస్థమైన, సముపేతము having, possessed of, కూడుకొన్న. సమ్మిళితము mingled, కలపబడిన. సమ్మేళనము meeting, joining, mixing, చేరడము. కలియడము సమోపనివాసుడు a by-stander, he who was present, పక్కన ఉండినవాడు. అక్కడనుండినవాడు. సమ్మోదము great pleasure, delight or joy, మిక్కిలి సంతోషము సమ్మోహము or సమ్మోహనము bewilderment, fascination, stupefaction. దిగ్భ్రమ. సమ్మోహిని or సమ్మోహినిగా in common, not separately. పొత్తుగా. సమ్మోహిని ఉన్న కొంతబాడవపొలము a certain boggy spot.

(p. 1283) sambhramamu sam-bhramamu. [Skt.] n. Passion, emotion, confusion, excitement, agitation, flurry, hurry. తొందర, వేగిరపాటు, భయము, తొట్రుపాటు, ఆత్యాదరము, ఉత్సాహము, సంభ్రమించు or సంభ్రమమందు sam-bhram-inṭsu v. n. To be elated. హర్షించు. To be excited, confused, bewildered, తొందరపడు, వేగిరపడు.

(p. 1355) sokku or చొక్కు sokku. [Tel.] n. Faintness, stupefaction, intoxication, confusion of mind. మయికము, మత్తు. పరవశత, కలవరము, భ్రమ. సొక్కుపొడి intoxicating powder, love powder, a conjuring drug. సొక్కుమందు an intoxicating drug. 'ఇక్కురుసైన్యంబు సొక్కుదక్కకమున్న గ్రక్కున జనుము.' M. IV. v. 212. సొక్కు sokku. v. n. To be bewildered, stupefied, deluded. పరవశతను పొందు, మత్తుకమ్ము, భ్రమనుజెందు. 'పుష్పపరిమలయానూనవాసనకాత్మసొక్కుచును.' BD. iv. 1605. సొక్కించు or చొక్కించు sokkinṭu. v. a. To stupefy, intoxicate, enamour.పరవశతను పొందించు, మత్తుకమ్మేటట్టు చేయు.

(p. 1356) sogayu sogayu. [from Skt. సుఖమ్.] v. n. To be bewildered, stupefied, deluded. To languish, fade away; to be charmed or touched with love. మూర్ఛిల్లు. చొక్కు. పరవశమగు, ముణుగు. 'సుఖసత్కథా వినోదమున సొగయుచు నున్నెడ శుద్ధవైక మానసుండగును.' BD. i. 5. సొగపు or సొగయిక sogapu. n. Stupefaction, intoxication, చొక్కు, పారవశ్యము. సొగయించు sogayinṭsu. v. a. To stupefy, intoxicate, enamour. చొక్కించు. 'సొగసిసొగయించి నెరయైన చూపుజూచి.' H. iii. 111. సొగసు or సొగసు sogasu. n. Beauty, elegance, prettiness, niceness. శృంగారము. అందము, సౌందర్యము, విలాసము. Stupefaction, పారవశ్యము. adj. Pretty, beautiful, elegant, handsome, nice. అందమైన, సుందరమైన. సొగసుకాడు sogasukāḍu. n. A beau, a handsome man, అందగాడు. A gallant, విటకాడు. సొగసుకత్తె sogasu-katte. n. A belle, a handsome woman. అందగత్తె, విటకత్తె. సొగియు sogiyu. v. n. To be pleasant. ఇంపగు. సొగయించు sogiy-inṭsu. v. n. To be happy. సుఖించు.

(p. 1385) hallōhala hallō-hala. [Skt.] adj. Bewildered, stumbled. తొట్రుపడిన, చీకాకుపడిన. హల్లోహలుడు hallō-haluḍu. n. A wanderer; one who is bewildered or confused, తొట్రుపాటునొందినవాడు.' వాక్కల్లోల హల్లోహలా.' N. ix. 543.