(p. 40) ati ati. [Skt. prefix.] Over, beyond, exceeding, very much; extreme, vast. అధికమైన. A rhyme says అతిదానాద్ధతఃకర్ణః , అతిలోభాత్సుయోధనః, అతికామాద్ధశగ్రీవః, అతి సర్వత్సవర్జయేత్. ఎందుకును అతి కారాదు excess is always hurtful.

(p. 66) apramēyamu a-pramēyamu. [Skt.] adj. Incomprehensible; inconceivable; beyond human understanding. అగోచరమైన, అగుపడని, మితియిడదగనిది. అప్రమేయుడు n. God, the incomprehensible one. దేవుడు.

(p. 93) avatala, avala or ఆవల avatala. [Tel. అవల+తల = ఆవలిచోటు] adv. Afterwards, beyond, on the other side, further. తరువాత, అతట్టు, ఆపైన. 'ఆవల నా పొట్టునూరు రవులు కొనియె.' A. i. pref. 43. అవతలి or ఆవలి adj. Next, following. తరువాతి. అవతలి సోమవారము Monday after next. అవతలి వైనములు further particulars. అవతలివారు those who are on the other side. అవతలి తట్టు on the other side. అవతలిగతి యేమి? What happened afterwards? అవతలకు adv. Further off, to the other side. ఆతట్టుకు.

(p. 98) avvala avvaḷa. [Tel. ఆ+వల lit. that side.] adv. Afterwards, after, beyond, on the other side further. తరువాత, ఆ తట్టు, ఆపైన. అవ్వలవ్వలి further and further.

(p. 113) ātala ātala. [Tel. ఆ+తల = (beyond) that+place.] n. Further on, away. అవతల.

(p. 132) inta inta. [Tel. ఇ+అంత] adj. This much, so large as this. ఇంతమట్టుకు thus far; as yet. ఇంతకు and beside all this. ఇంతలో meanwhile. ఇంతకుమున్ను, ఇంతకుపూర్వము heretofore. ఇక యింత this much more. ఇంతదాక all this while, thus far. ఇంత చెడ్డ so bad. ఇంతపొడుగు so long. ఇంతలు కన్నులు eyes so large. ఇంతలేసి పనులు such great works. నాలుగింతలు four times as much. ఇంతా అంతా కాదు it is vastly great, lit. it is not so much nor so much. వాడు పడ్డ ప్రయాసము ఇంతంతకాదు the trouble he is in is beyond telling. ఇంతంత దొంగకాడు he is no common rogue. ఇంతట intaṭa. adv. With this. ఇంతటిలో within this time. ఇంతటి such. ఇంతవట్టు inta-vaṭṭu. All this. ఇది అంతయును. ఇంతమాత్రము. ఇంతియ, or ఇంతె only this much; that's all ఇంతమాత్రమే, ఇంతియెగాని and notwithstanding all. ఇంతేకాకుండా and besides all this.

(p. 573) trōcu or తోచు trōṭsu. [Tel.] v. n. To hasten. వడిగొను. To undertake, పూను. To walk, నడుచు. To chase or follow after. కవియు. To go beyond or transgress, మీరు, అతిక్రమించు. v. t. To push, త్రోయు. To disregard, ఉపేక్షించు. To kill, చంపు.

(p. 586) dāṭu dāṭu. [Tel.] v. n. &a. To cross over, to pass over. To jump or leap, లంఘించు, To elude. To escape. To go beyond or transgress, ఉల్లంఘించు. To cross or copulate, applied to cattle. నామాట అడుగుదాటకు transgress not my command. n. A crossing. A jump, గంతు, లంఘనము. A host, any army, సమూహము. చతురంగబలయుతసేన. Vijaya. i. 174. Pārij. iv. 5. A sore due to having crossed some unlucky spot. దాటులుదాటించిరి they made the cattle pass over a ploughshare for good luck. Also, an ordeal; passing or stepping over an idol. దాట్రాయి or దాటురాయి dāṭrāyi. n. A boys' game. దాట్లువేయు dāṭlu-vēyu. v. n. To bound or jump. దాట్లువేస్తూరావడము to come bounding along. దాటుకట్టు dāṭu-kaṭṭu. v. n. To become a crowd. గుంపుకూడు. దాటుకొను. Same as దాటు. దాటించు dāṭinṭsu. v. a. To cause to pass over. To pass over. అక్కడ పది దినములు దాటించినాడు he passed ten days there.

(p. 605) dūramu dūramu. [Skt.] n. Distance. (Metaphorically) Distance in point of time. ఇంతదూరము all this while. దూరముగా చూడు look before you, consider well. adj. Distant, far. దూరదేశము a distant land. దూరపుదాయాది a distant heir. ఇది వ్యాజదూరమైయున్నది it is beyond a doubt. దూరముగా dūramu-gā. adv. Afar.దూరగుడు dūraguḍu. n. One who is far from (anything) బుద్ధిదూరగుడు he who is far from wisdom. దూరదర్శి dūra-darṣi. n. A sage, one who has foresight. దూరపు యోచనకలవాడు. దూరదృక్కు dūra-dṛikku. n. Farsightedness. దూరభారము dūra-bhāramu. n. A great distance. దూరుడు dūruḍu. n. He who is far from. దుష్టప్రవర్తనదూరుడై being far above such wickedness.

(p. 614) dōva, tōva or త్రోవ dōva. [Tel.] n. A way, road, path. A way or means, an expedient. దోవపెట్టు to make a way, దారిచేయు. A. v. 122. వాడు పోయిన దెల్లను దోవ every way is his way: he has no settled course, applied to a question that is anomalous or beyond all rule. దోవపిట్ట dōva-piṭṭa. n. The Rufous tailed Finchlark, Ammonances phoennicura. అంబలిజోకగాడు. (F.B.I.)

(p. 943) maṭṭi maṭṭi. [Tel.] n. Earth, soil, mud Scurf or dandruff. మట్టితిన్నపామువలె పడియున్నాడు he is as stupid as a snake gorged with mud. మట్టిగుర్రమున నమ్మి యేటిలోదిగుట to rely on a mud horse and go into a river, i.e., to trust to appearances. మట్టితైలము or మట్టినూనె maṭṭi-tadama. n. Earth oil kerosene or petroleum. మట్టాడు maṭṭ-āḍu. (మట్టి + ఆడు.) v. n. & a. To walk. నడచు. To wander, roam, సంచరించు. To spread, వ్యాపించు. To cut to pieces, తనుమాడు.' అత్తూపుగములు తుత్తమురుదొట్టి మట్టాడి అట్టహాసంబుచేసి.' R. v. 191. మట్టియ Same as మట్టి and మట్టె (q. v.) మట్టు maṭṭu. v. a. To tread or trample, to crush. తొక్కు. n. Trampling, walking over. త్రొక్కుడు. Limit, bounds, measure, restriction, extent; moderation. పర్యంతము. ప్రమాణము. మితి, కొలత, తగ్గుదల. A settle or ring of cord, fibre, &c. to prevent a pot from rolling over, కుదురు. A place, ప్రదేశము. పైమట్టు the upper place or part. అడుగుమట్టు the bottom. ఆ బల్లమట్టుపట్టి తీసుకొనిరా measure the plank కావడిమట్టు the frame or bottom of the slings in a Kāvadi. వానికి తెలివిమట్టు he is wanting in sense. వానితో చెప్పినది నాబుద్ధే మట్టు I was a fool to tell him this. ఈ సంవత్సరము జనముమట్టు this year the assembly is but small. వానికి పుణ్యగతులుమట్టు he has no chance of heaven. మట్టుబీర a kind of బీరకాయ (q. v.) మట్టుగిన్నె a cup with a foot or base attached to it. adj. Limited, small. మితము, తక్కువ. మట్టుకు as far as, up to as much as, in regard to, until, as long as. దీనికి ఒకమట్టుమితములేదు there is no end or limit to it. మట్టుమర్యాదలేనివాడు he who has neither modesty nor moderation. మట్టుమీరవద్దు you must not go beyond bounds. అతడు వచ్చువరకు అని దీనికి ఒకమట్టుపెట్టిరి they laid it aside until his arrival, మనసుచెదరనీక మట్టుపెట్టి.' (Vēma. ii. 278.) curbing and restraining the mind. ఈ మట్టున లేచిపోయిరి with this they went away or thereupon they went away. పోడుగుపడి అంతమట్టున వాన నిలిచినది there was a thunderbolt and then the rain ceased. వానికి అంతమట్టుకు తెలియదు he does not know so much. ఎంతమట్టుకు పోయినావు how far did you go? గొంతుమట్టుకు నీళ్లువస్తున్నవి the water is up to the neck. వాడు ఎంతమట్టుకుంటే అంతమట్టుకు సంతోషిస్తాడు he contents himself with as much as he gets. నా ప్రాణములు ఉన్న మట్టుకు as long as I have life. నామట్టుకు నేను ఉంటాను నీమట్టుకు నీవు ఉండు I shall keep to myself, you keep to yourself. బియ్యము కావలసిన మట్టుకు చిక్కును you can get as much rice as you want. సొమ్ములుమట్టుకు నాకు వద్దు as for the jewels I do not want them. అంతమట్టుకు మంచిపని చేస్తిని so far you did well. ఇంతమట్టుకు వచ్చిన తరువాత ఇకనేమి దాక్షిణ్యము when the matter has come to such a push what is the use of delicacy? వానికి తిండిమట్టుకు బాగా కావలెను he cares for nothing but his dinner. నేనుమట్టుకు పోతిని I alone went. వాని ఒళ్లు శానామట్టుకు నాసిగానున్నది his health is in a great measure recovered. మట్టుఅగు. మట్టుకొను or మట్టుపడు maṭṭu-agu. v. n. To lessen or be diminished. తగ్గు, అడగు. కుదురుపడు. రోగము మట్టుపడినది the disease is moderating. వానికి దాహము మట్టుపడినది his thirst was slackened. మట్టుగా maṭṭu-gā. adv. Moderately, మితముగా. వర్షము మట్టుగానున్నప్పుడు when the rain is moderate. దగ్గు మట్టుగానున్నది the cough is now moderate. మట్టుగా తిన్నాడు he ate moderately. మట్టు చేయు or మట్టుపరచు maṭṭu-chēyu. v. a. To lessen, moderate, diminish. తగ్గించు. వానికి జీతము మట్టుచేసినారు they diminished his pay, వానికి జీతము మట్టుచేసినారు they diminished his pay, వానికి జీతము తగ్గించినారు. మట్టుపెట్టు maṭṭu-peṭṭu. v. a. To keep down, suppress, అడచు. To kill, చంపు. మట్టుమిగులు or మట్టుమీరు maṭṭu-migulu. v. n. To exceed the limits, అతిక్రమించు.

(p. 1051) y ya. [Tel.] n. The consonant y as in Youth, beyond.

(p. 1093) laṅghanamu langhanamu. [Skt.] n. Going over, leaping, springing, jumping over or beyond, transgressing, going beyond proper bounds. ప్లవనము, దాటడము. Fasting, asbtinence, a day passed without food when one is attacked with fever, &c. అభోజనము,రోగి భోజనములేకుండా ఉండడము, లంకణము. లంఘి langhi. n. A transgressor. అతిక్రమించినది.' కన్నుగవశ్రుతిలంఘియైకలిమిగులుక.' Ila. i. 3. లంఘించు langhinṭsu. v. n. & a. To pass, or cross over, leap, jump. దాటు, దూకు.

(p. 1215) velise or ఎలిసె velise. [Tel.] n. That part of a beam which juts out beyond the wall, the caves. ఇంటిచూరు.