(p. 39) aṇagu aṇagu. [Tel.] v. n. To be suppressed, humbled, abated, quelled or calmed. To be ruined; to be concealed. మట్టుపడు, శాంతించు, నశించు, దాగు అణగగొట్టు aṇga-goṭṭu. [Tel.] v. a. To beat down, suppress, crush. Subdue, keep under, control. కుంగగొట్టు, క్షీణింపచేయు. అణచు or అణుచు aṇaṭsu. [Tel.] v. a. To depress, humble, abate, quench. To ruin, destroy. క్రిందికి అదుము, శాంతిపొందించు, నశింపచేయు.

(p. 163) upaśamanamu or ఉపశమము upa-ṣamanamu. [Skt.] n. Tranquillity, calmness, patience, alleviation, relief, abatement ఓర్పు. ఉపశమించు or ఉపశమిల్లు upa-ṣaminṭsu. v. n. To be calmed or pacified, to be alleviated, to be abated or assuaged. ఉపశాంతి upa-ṣānti. n. Calmness, quiet, serenity. అణగుట, ఓర్పు.

(p. 176) ūraṭa ūraṭa. [Tel.] n. Comforting. ఊరడించుట. Rest. విరామము. Ease, freedom, leisure. Aid, help. సహాయము. ఊరటపడు ūraṭa-paḍu. v. n. To be consoled. ఊరటపరచు ūraḍa-paraṭsu. v. a. To console. ఊరడించు ūraḍinṭsu. v. a. To comfort, console. ఉపశమించు. ఊరడిల్లు or ఊరడు ūraḍillu. v. n. To be calmed, appeased, comforted, consoled. శాంతినొందు. ఊరడబల్కె he spoke consolingly.

(p. 294) kuduru kuduru. [Tel.] v. n. To settle. స్థిరమగు. To recover (from illness) స్వస్థమగు. To be set, arranged, fixed, settled. To be got, obtained, found, come to hand. To fit or suit. అనుకూలమగు. To be introduced into an employ, to enter on it. To become firm, resolute. To succeed, prosper, flourish. కుదిరిన వ్రాత a settled handwriting అంతా బాగా కుదిరినది all is now right or settled. గణములు కుదరలేదు the metre is defective. ఆ పని వానికి కుదిరినది he obtained that employment. నాకు ఇల్లు కుదరలేదు. I cannot obtain lodgings. కుదురుపాటు kuduru-pāṭu. n. Settlement, arrangement, cure, remedy. కుదురుచు or కుదుర్చు or కుడిరించు kuduruṭsu. (causal of కుదురు.) v. n. To restore, to settle or arrange, to curl, to heal, to pacify, to calm, to fix or place. కుదురు kuduru. n. (G. కుదిటి Loc. కుదుట. Plu. కుదుళ్లు.) n. Settlement. Symmetry, gracefulness, beauty. Trimness, orderliness. అమరిక. Health, perfection. A family వంశము. One branch of a family. A garden bed. పాదు. A support or prop ప్రాపు. a ledge, or rim, preventing grain falling out of a mortar. A settle or ring of cord to prevent a pot from rolling over. చనుకుదురు a cancer in the breast. వాడు ఒక కుదిటివాడు he belongs to one branch of the family. ఒక్క కుదురైయున్నారు they live as one family. కుదురుకొను or కుదురుపడు kuduru-konu. v. n. To settle, to be settled. కదలకనిలుచు, నెలకొను, స్థిరపడు.

(p. 442) cappa or చప్పని ṭsappa. [Tel.] adj. Vapid, tasteless, insipid. రసహీనము. చప్పనిభూమి barren land. చప్పనినీళ్లు insipid water. చప్పబడ్డ inactive, passive, spiritless. చప్పనిపథ్యము a plain diet ఆ యుద్ధము చప్పచల్లారినది the battle is entirely calmed down. చప్పగా ṭsappa-gā. adv. Insipidly. చప్పగానుండే tasteless, unattractive. చప్పసొర్ర ṭsappa-sorra. n. A kind of fish Zygæna blochii (F.B.I.) చప్పదనము or చప్పన ṭsappa-danamu. n. Insipidity. చప్పిడి ṭsappiḍi. adj. Flat, not projecting: insipid: void of any taste. చప్పిడిముక్కు a flat pug nose. చప్పిడి పిరుదులచిన్నది a thin-flanked girl.

(p. 444) calla ṭsalla. [Tel.] n. Curds beaten with water, buttermilk. మజ్జిగ. చల్లకైవచ్చి ముంత దాచనేల, చల్లకు పోయి ముంత దాచడమేమి why conceal your pot when you come for buttermilk, i.e., why do you beat about the bush? or, why mince the matter? చల్ల or చల్లని adj. Cool, cold. శీతము. Benign, merciful, healing. Comfortable. చల్లకము ṭsallakamu. n. Sprinkling. Watering, irrigation. చల్లుట. చల్లకడి ṭsalla-kaḍi. n. Flummery: buttermilk mingled with fenugreek. మెంతిమజ్జిగ. చల్లకవ్వము ṭsalla-kavvamu. n. A churn-staff: The bird called King-fisher: also a name for the insect called గొల్ల భామపురుగు mantis precatoria. చల్లగడ్డ ṭsalla-gaḍda. n. The linear leaved asparagus. Asparagus sarmentosus, Willden. Hamsa. iv. 12. Ainslie. ii. 409. Rox. ii. 151. Watts. శతమూలి. చల్లగా ṭsalla-gā. adv. Easily, gently, well, safely, comfortably: in good health, softly, deliberately. చల్లగాచూచు to look at or regard with satisfaction. చల్లగామాట్లాడు to speak coolly or gently. మీదొరతనము చల్లగా నుండవలెను may your reign be peaceful! వాని చెయ్యి చల్లగా నుండవలెను may his hand be blessed! 'తే అందరికి నన్నివగల నానాందమిచ్చి, చల్లచేయగ.' (Ila. i. 79.) with her graces she charmed them all, cheering and refreshing their hearts. కన్నులచల్లచేసె. (T. ii.38.) it cheered his eyes. చల్లని చెయ్యగల వైద్యుడు a physician with a lucky hand. చల్లనిప్రభువు a kind master. చల్లచప్పుడు ṭsalla-ṭsappuḍu. n. A fool జడుడు. చల్లచీమ or చలిచీమ ṭsalla-chīma. n. A black ant, so called because it is benign or merciful in not stinging as the red ant does. చల్లజంపు ṭsalla-zampu. n. One who kills in cold blood. A cruel man భయంకరుడు. చల్లటి ṭsllaṭi. adj. Cool Convex. చల్లటిబిళ్ల a convex plate of glass. as distinguished from అద్దపుబిల్ల a pane. చల్లడము or చల్లాడము ṭsallaḍamu. n. Tight drawers or breeches: short trousers, which reach as far as the middle of the thigh. The loose skirt end of the waist band that hangs in front: ఇ౛ారు, సగముతొడవరకు తొడుగుకొనే గుడిగి. చల్లదనము or చల్లన ṭsalla-danamu. n. Coolness, coldness. చల్లనీరుకణితి ṭsalla-nīru-kaṇiti. n. A sort of fish. A species of sparus. Russell's fishes. No. 104. చల్లలపడు ṭsalla-paḍu. v. n. To cool. చల్లన గు. చల్లరసము Same as చల్లకడి. చల్లరాడు tsalla-rāḍu. n. The post (తరికంబము) round which the string passes, which works the churning stick. చల్లవడియము tsalla-caḍiyamu. n. A kind of cake. వడియములలో ఒకభేదము. చల్లచేయు ṭsalla-chēyu. v. t. To cool. చల్లపరుచు. చలల్లారు tsallāru.v. n. To grow cool. చల్లపడు. To become calm, to be allayed, restrained or pacified ఉపశమిల్లు. To be extinguished. చల్లార్చు tsall-āruṭsu. v. a. To cool or calm, to allay, restrain or pacify, to extinguish.

(p. 494) ḍindu ḍindu. [Tel.] v. n. To sink అడగు, క్రుంగు. To dry up ఇంకు. To be defeated, ruined, quenched, extinguished. ఓడిపోవు. To expire. v. a. To kill, to ruin. n. Defeat, extinguishment, ruin. అధఃకరణము, హీనత్వము, నాశము. adj. Defeated, worsted, ruined, less, inferior. డిందుపడు ḍindu-paḍu. v. n. To be calmed, or settled. నెమ్మదిపడు. Vaijayanti. iii. 49. డిందుపరచు ḍindu-paraṭsu. v. a. To defeat, ruin, do away with, remove. బడలిక డిందుపరచు to do away with fatigue, to allay suffering. డిందుపాటు dindu-pāṭu. n. Alleviation. ఉపకాంతి.

(p. 551) telupu or తెల్పు telupu. [Tel. from తెలియు.] v. a. To make known, tell, say, instruct, inform, suggest. To shew, manifest, reveal, betray. తెలియజేయు, ఎరిగించు. To wake up మేలుకొలుపు. To calm. తేర్చు. వానికి ధైర్యము తెలిపి having reassured or encouraged him. తెలుపుడు or తెల్పుడు telupuḍu. n. Knowledge, knowing. ఎరుక. తెలుపుడుచేయు telupuḍu-chēyu. v. t. To make known ఎరిగించు. తెలుపు [from తెల white.] n. Whiteness. Purity పరిశుద్ధి. తెలుపురోగము gonorrhœa. తెలుపుపారు or తెలుపారు to become white.

(p. 665) nis nis. [Skt. a form of నిర్.] A negative prefix like un or in. నిస్త్రాణ nis-trāṇa. n. Weakness. నిస్పృహము nis-pṛihamu. adj. Hopeless. అశలేని. నిస్పృహత్వము nis-pṛihatvamu. n. The being without any wish or hope. Indifference, listlessness. Philosophy. నిస్పృహుడు nis-prihuḍu. n. A philosopher, a calm observer, a man of an equable mind unaffected by ordinary events. adj. Indifferent or listless. నిస్సంగుడు nis-sajuḍu. n. One who has quitted his family. A recluse, hermit. నిస్సంతు nis-santu. adj. Without children or offspring, without an heir. సంతానములేని. అతని వంశము నిస్సంతు అయిపోయినది his family is without a representative, is extinct. నిస్సందేహము or నిస్సంశయము nis-san-dēhamu. adj. Undoubted. n. The absence of doubt. నిస్సత్తువ nis-sattuva. n. Weakness, a want of nerve, debility. Poorness of soil. ఆశక్తి. బలహీనత. నిస్తంత్రము nis-tantramu. adj. Easy, deliberate. నిస్తండ్రము nis-tandramu. adj. Unwearied, in-defatigable. నిస్తరించు nis-tarinṭsu. v. a. To cross safely. చక్కగా దాటు. To succeed, get through, be delivered. కడతేరు. విస్తరణము or విస్తారము nis-taraṇamu. n. Crossing. దాటుట. నిస్తారకుడు nis-tāra-kuḍu. n. A deliverer, redeemer. కడతేర్చువాడు. నిస్సరణము nis-saraṇamu. n. An entrance. ఇల్లులోనగువాని ముందటి భాగము. Exit, going out. వెడలిపోవుట. నిస్సారము nis-sāramu. Sapless, pithless, dry, exhausted. సారములేని, నిస్సారముచేయు to exhaust. ఈ నిస్సారపు సంసారము in this worthless world.

(p. 810) ponugu ponugu. [Tel.] adj. Short, పొట్టి, Dull looking, not bright, తేజములేని. పొనుగుపడు, పొనుగుపోవు, పొనుపడు or పొన్పడు ponugu-paḍu. v. n. To become dull in color, to grow cool or calm, చల్లారు, నిస్తేజమగు. To come to ruin, నశించు. To be reduced to nothing, శూన్యమగు. 'ఈ విమనాకీర్తిజగంబుల, బొనుగుపడియెనీవు భువన పూజితవృత్తిం, బనుపడితిగానతగనీ, కనల పదవినుండనాకు. నలవడదింకన్.' M. III. v. 152. To become useless, వ్యర్థమగు. పొనుగుపరుచు causal of పొనుగుపడు. పొనుగుచేప ponugu-chēpa. n. A kind of fish.

(p. 890) buzjagiñcu buḍzḍzaginṭsu. [Tel.] v. a. To caress, or fondle. To pacify, console, calm, lull. To cajole, wheedle, persuade, ఉపలాలించు. బు౛్జగింపు. బు౛్జవము, బు౛్జగింత or బు౛్జగము buḍzzagimpu. n. Flattering, soothing, consolation. సాంత్వనము, ఓదార్పు. బు౛్జగింపుమాట a consoling or flattering word, సాంత్వనవాక్కు. 'అన్నర నాయకుండు. సంప్రీతిమెయిన్ బెనిచితనయగ్ని హోత్రంబునబరిచర్యలకు బనిచెబుజ్జనమొప్పన్. M. xiii. i.38.

(p. 948) madi madi. [from Skt.మతి.] n. The mind. మనస్సు, బుద్ధి. మదించు to think, తలచు. మదిమది madi-madi. n. Great calmness, నెమ్మది. Steadiness, నిశ్చలత. 'మదిమదిరాజ్యమున్ విడిచి మంకుతనంబున జెందరానిమేల్, పదవులు గోరగల్గునె తపంబు ఘటింపుము.' UK. iv. 183. మదింపు or మతింపు madimpu. n. An estimate, valuation. మదించు or మతించు madinṭsu. v. a. To make an estimate. మదింపువేయు.

(p. 1068) rasamu rasamu. [Skt.] n. Juice, fluid, liquid, extract, essence. Taste, flavour, రుచి. Taste, sentiment, emotion, passion, affection, humour. Quicksilver, పాదరసము. The షడ్రసములు or six flavours are మధురము or తీసి sweet; ఆమ్లము or పులుసు sour; తిక్తము or వగరు astringent; లవణము or ఉప్పు salt; కటువు or కారము pungent; కషాయము or చేదు bitter. రసఖండమైనభూమి or రసవత్తైనభూమి strong soil, which is not exhausted. నీరసమైనభూమి land that is exhausted. కోపరసము the spirit of wrath. దయారసము the spirit of love, kind feelings. ఈ పద్యములో రసములేదు this is a tasteless verse. విరసమైనమాటలు rude language. The nine రసములు or humours produce the following స్థాయీభావములు (symptoms.) 1. శృంగారరసము (love) produces రతి enjoyement. 2. నీరసము (honour) produces ఉత్సాహము daring. 3. కరుణారసము (mercy) begets విస్మయము marvel. 5. హాస్యరసము (merriment) produces హాస్యభావము laughter. 6. భయానకరసము (timidity) leads to భయము fright. 7. బీభత్సరసము (austerity) begets జుగుప్స sarcasm. 8. రౌద్రరసము (wrath) leads to క్రోధము cruelty. 9. శాంతరసము. (gentleness) produces శమభావము calmness. రసకర్పూరము rasa-karpūramu. n. A white sublimate or muriate of mercury, కర్పూరరసము. రసగుండు rasa-gunḍu. n. A ball coated with quicksilver, రసముపూరినగుండు. రసజ్ఞు rasa-gnya. n. The tongue, నాలుక. రజజ్ఞత rasa-gnyata. n. Skill, judgement, taste, critical discernment, తెలివి. రసజ్ఞుడు rasa-gnyuḍu. n. A man of taste, a critic. గుణదోషములనెరిగినవాడు. రసదాడి or రసదాళి rasa-dāḍi. n. Sugar cane. చెరుకు. 'మమధురస్థూలదాడిమబీజములతోడ, దసరారురసదాడిగనెలతోడ.' A. ii. 85. A fine sort of plantain. అరటిలో భేదము. రసదాళిక rusa-dāḷika. n. A kind of sugar, చెరుకుదినుసు. రసన rasana. n. The tongue., నాలుక. రసనేంద్రియము rasan-ēndriyamu. n. The sense of taste. రసవతి rasa-vati. n. A kitchen. వంటఇల్లు. రసవర్గములు rasa-vargamulu. n. plu. The various condiments or ingredients such as salt, pepper, &c. సంబారములు. రసవాదము rasa-vādamu. n. Alchemy, chemistry, పాదరసమునుకట్టి బంగారుచేయువిద్య. రసవాది rasa-vādi. n. An alchemist, a chemist, రసమునుకట్టి బంగారుచేయువాడు. రససిందూరము rasa-sindūramu. n. A sort of factitious cinnabar, made with zinc, mercury, blue vitriol and nitre, ఔషధవిశేషము. రససిద్ధి rasa-siddhi. n. Alchemy, రసవాదము. 'ధమనీయఖంబున గ్రాలించిమెరుంగుపసిడి గనెరససిద్దిన్.' R. vi. 10. రసాంజనము a kind of collyrium. అంజనవిశేషము. రసాతలము rasā-talamu. n. A name of Hades. పాతాళలోకము. రసాభాసము ras-ābhāsamu. n. Bad taste, inelegance. adj. Disagreeable, disgusting. విరసమైన. ఆ శ్లోకమును దిద్ది రసాబాసము చేసినాడు in correcting the verse he has spoiled it, he showed bad taste in correcting it. రసాభాసముగా మాట్లాడినాడు he spoke coarsely. ఆయిల్లు నిండా రసాభాసముగా నున్నది that house is very disagreeable. ఊరేగుచుండగా వాన వచ్చి అంతా రసాభాసమైపోయినది when the marriage procession was going on, there was a shower and everything was upset. రసాయనము ras-āyanamu. n. A panacea, a medicine preventing old age and prolonging life, జరావ్యాధిహరౌషధము. Butter milk, sweet curds, గోరసము, చల్ల. Poison, విషము. 'తననచో మాధుర్యమెనయు నా యివి చూడుమన్నట్లు మేలిరసాయనములు, ఒప్పుగా గిన్నియలనుంచి యపచరించి.' T. iii. 18. టీ రసాయనములు, తీసిగలిగిన పదార్థములు. రసాల rasāla. n. A pudding or mess of curds, mixed up with sugar and spices. పెరుగులో ననేక ద్రవ్యములు వేసి చేసినది. రసాలము rasālamu. n. The sugar cane, చెరుకు. Also, the sweet mango tree, తియ్యమామిడి చెట్టు. రసావళ్లు ras-āvaḷḷu. n. A kind of cakes. 'తన యింటనప్పుడాయితమొనరించినకమ్మదావు లొలుకురసావళ్లునుమినుపవడలు జాపట్లునుగోదుమ పిండివంటలున్ గలవనినన్.' Vish. iii. 377. రసి or రసిక rasi. [Tel.] n. The pus, or matter of a sore, serum. పుంటిచీము. రసిక rasika. [Skt.] n. A woman of taste. రసికురాలు. రసికత or రసికత్వము rasikata. [Skt.] n. Good taste or judgement. రసజ్ఞత. రసికుడు rasikuḍu. A man of taste. శృంగారాదిరసములను గ్రహించువాడు, రసజ్ఞుడు. రసితము rasi-tamu. n. Sound noise, thunder. ధ్వని, ఉరుము.

(p. 1243) śamamu ṣamamu. [Skt.] n. Tranquillity, calmness. శాంతి. శమనము ṣamanama. n. Tranquillity, peace, clamness; appeasing, soothing, relieving, శాంతి. Killing, వధ. శమనపురి ṣamana-puri. n. Hell. నరకము. A. ii. 4. శమనస్వస ṣamana-svasa n. A name of the river Jumna. యమునానది. శమనుడు āmanuḍu. n. A name of Yama, యముడు. శమి ṣami. adj. Peaceful, శమముగల. n. A tree called Prosopis spicigera, ౛మ్మిచెట్టు. The husk of peas, &c. కందులు మొదలైనవాటిపొట్టు శమించు or శమియించు ṣam-inṭsu. v. n. To be at rest, to be or become quiet still, or tranquil, శాంతిబొందు, అడగు. శమితము ṣam-itamu. adj. Pacified, appeased. still, calm. శాంతిబొందిన, శమించిన.

(p. 1246) śāntamu ṣāntamu. [Skt.] adj. Calm, patient, tranquil, meek, humble; appeased, calmed, stilled, శమితము. n. Patience, mildness, gentleness, tranquility. ఓర్పు, తాలిమి, సమానము. శాంతి ṣānti. n. Tranquility, calmness, quietness, rest, peace, serenity. Stoicism, absencce of passion, quietism. Convalescencce, cessation or alleviation of disease. A religious rite to avert inauspicious accidents or to procure remission of disease. కామక్రోధాదిరాహిత్యము, ఉపళమసము, రోగాదులమట్టుపడడము, క్రూరగ్రహాదులకు ఉపశమనముగా చేసే క్రియ. గ్రామశాంతి a ceremony on completing a village to propitiate evil spirits, &c. ఋతుశాంతి the consummation of a marriage. రోగశాంతి the curing of a disease. తాపశాంతి allaying heat or excitement. దాహశాంతి quenching thirst. శాంతించు ṣāntintsu. v. n. To become calm, to be pacified, శాంతిని పొందు. To improve in health, to become better. మట్టుపడు. గుణపడు. శాంతిపరచు ṣānliparaṭsu. v. a. To mitigate, alleviate, calm, మట్టుచేయు.