(p. 180) enta enta. [Tel. ఏ+అంత] adj. How much. ఇది యెంత పొడుగు how long is this? ఎంత అన్యాయము what injustice! ఈ బంగారమెంత ఉన్నది what is the price (or weight) of this gold? అది యెంత పని what great matter is that? ఎంతమాత్రము how much? ఎంతలో within what price? ఎంతమాత్రము కాదు by no means. అట్లు అనడానకు నేనెంతవాణ్ని who am I that I should say so? నీవెంత ఆయనయెంత? what comparison is there between you and him? నేనెంత చెప్పినా notwithstanding all I could say. ఎంత చెల్లించితే అంత మంచిది the more you pay the better అప్పుడు ఎంత రాత్రియైయుండెను what time of night was it then? ఎంత సేపటికి వచ్చినాడు how long after did he come? ఎంతకు అమ్మినాడు for how much did he sell it? ఎంతమాత్రము కూడనిపని a thing quite out of the question. నీవెంత నేనెంత అని పోట్లాడినారు they scorned or insulted one another. ఎంతటి వారు what sort of persons? ఎంతమంది how many (persons.) The conjunction యు is sometimes added as an intensive. ఎంతయు రయంబున with very great speed ఎంతేని entēni. adv. Ever so much, how much soever. ఎంతైనను. ఎంతైన. how vast, how great, ever so great. ఎంతో much. ఎంతో సంతోషముతో with great joy.

(p. 242) kanna kanna. [Tel.] adj. (Contracted from కనిన who begot). 'By birth' (a parent) as distinguished from పెంపుడు 'by adoption.' కన్నతండ్రి one's own father or natural father; కన్నతల్లి one's own mother; కన్నబిడ్డ a child by birth, not by adoption. కన్న (i.e., కనిన seen, perceived.) adj. Any, miscellaneous, indiscriminately taken, vile. కన్నకూళ్లు any food that one could get. కన్నమాటలు vile language. కన్నవాడు anybody, without selection. కన్నవారు strangers, anybody. కన్నచోట anywhere. In Paraj. v. 46. కన్నదిగతిగా in any way or direction, headlong. కాకి కన్నది తింటుంది the crow eats trash.

(p. 249) karakara kara-kara. [Tel.] n. Sharpness. ఒరయుట. తీక్ష్ణము. A harsh, grating sound. షూర్యుడు కరకర ఉదయించినప్పుడు just as the sun was rising. కరకరమని వ్రాసినాడు he wrote so that the scratching of his pen could be heard. కరకరనమిలినాడు I could hear him chewing. నాకు కరకరమని ఆకలియైనది I felt very hungry.

(p. 267) kāgina kāgisa. [Tel.] n. the stickleback fish. Gasterosteus couleatus.

(p. 270) kādu kādu. [Tel. from అగు.] v. It is not (so). It is not possible. It is out of the question. It is opposed to అవును, i.e., yes, అది మంచిదికాదు it is not good. అవునా కాదా yes or no? ఈ యెండచేత పైరుకాదు the crop won't come forward on account of the heat. వారిని పిలిస్తే గాని కాదన్నాడు he said nothing could be done unless they were invited. వానికి నాకు కాదు he and I do not agree. ఇది ఒక రాజ్యముకాదు this is a wretched place. కాదె kāde. (కాదు+ఎ.) Is it not so? కాదా.

(p. 303) kūḍu kūḍu. [Tel.] v. n. To be fit. తగు. To unite చేరు. To be possible. To accrue, be amassed, gained, acquired, come to hand. To agree, be united. v. a. To meet. To add or sum up. ఇందులో కూడినపని a matter connected herewith. దొమ్మికూడివచ్చిరి they came in a a mob. ఇదియును కూడక పోయిన and if this be out of the question. ఇది కూడకుంటే if this is impracticable. ఇక్కడికి రాకూడక as I could not go there. వారు నోరెత్తగూడలేదు they could not say a word. కూడని kūḍani. adj. Unsuitable, improper. కూడనిమాట an unappropriate word. కూడబడు kūḍa-baḍu. v. n. To meet, unite చేరు. కూడబెట్టు kūḍa-beṭṭu. v. a. To collect. చేర్చు. To save as money. కూడమి kūḍami. n. Impossibility. కూడముట్టు kūḍa-muṭṭu. v. t. To run after తరుముకొనిపోవు, to overtake or come up with కలిసికొను. కూడలి kūḍali. n. Joining, meeting. కూడలిపట్టు a place of meeting. కూడలిదారి kūḍali-dāri. n. The place where various roads meet. కూడలిరాయి kūḍali-rāyi. n. A corner stone. కూడలివాయి kūḍali-vāyi. n. The gable end of a house. రెండుపంచలుచేరిన మూలనున్న నీటిదారి. కూడిక kūḍika. n. Junction, చేరిక. Collocation, juxtaposition. Saving, frugality. Partnership. కూడికవాండ్లు partners in merchandise పాలికాపులు (Vizag.) కూడుకొను kūḍu-konu. v. a. To associate with, to unite. కూడుదల kūḍudala. n. Gain, profit. లాభము.

(p. 318) koddi koddi. [Tel. short for కొలది.] n. A little, a trifle, something. adj. Little, small, few. Petty, trifling, slight, mean, base. కొద్ది పిచ్చివాడవుకావు you are no slight fool. కొద్దిగా in a slight degree. కొద్దిగొప్ప less or more. కొద్దిదినాలకు in a few days, in a short time. (Affix.) As, up to, according to, in proportion to, as much as, as far as. మీకుతోచినకొద్ది as much as you think proper. సమయముకొద్ది మనిషి a timeserver. వాని బలము కొద్దిచేసినాడు he did it as well as he could. కొద్దిమంది a few people.

(p. 352) gaḍucu or కడచు gaḍuṭsu. [Tel.] v. n. To pass or elapse, as time. v. a. To pass over, to transgress, to exceed or surpass. To expire. ఇది లేకుండ నాకు గడవదు I cannot get on without this. గడిచిబ్రతికినవారు the survivors. ఇక్కడ గడవనందున దేశాంతరమునకు వెళ్లినాను as I could not get on here I went elsewhere. గడపుకొను or గడుపుకొను gaḍapu-konu. v. a. To manage, transact, effect. గడిపించు (Causal of గడచు.) gaḍi-pinṭsu. v. a. To pass. కాలము ఇట్లు గడిపించి passing the time thus. గడుపు gaḍupu. v. a. To pass (time). To put off or defer, to finish. To cause to pass over. To forward, push on, drive on, urge on. To get over, get through (trouble).

(p. 503) taṭṭu taṭṭu. [Tel.] v. n. To occur or happen, to break out. కలుగు. నాకు సంశయముతట్టినది a doubt occurred to me. అది నామనసుకు తట్టలేదు it did not occur to my mind. అది నాకు నిజమని తట్టలేదు it does not strike me as true. v. a. To strike, beat, knock, pat, clap, slap. చరచు. To touch. ముట్టు. To do away with. remove, or dispel (as darkness.) కత్తిదెబ్బ కేడెముతో తట్టినాడు he averted the blow. తట్టివేయు to remove. సరితట్టు to compare with the original, to fill up what was wanting. నీళ్లు ఎగదట్టినవి the water rose to the brink, ఆ ఓడ గట్టుతట్టినది the ship ran ashore. తట్టుపునుగు carefully selected musk. n. A side, direction. పార్శ్వము. మీదితట్టు the top: the upper side. కింది తట్టు the under side: the bottom. A bank or shore దరి. A swelling, an inflammation. Chicken pox తట్టమ్మ. రాజ్యము వానితట్టు చేసినాడు they delivered the kingdom to him. అందరమొకతట్టు దిగితిమి we all went over to one side. ఆ పని తట్టుపడినది that work is laid aside. the ship got aground. తట్టుతీయు to flute wood, or make a groove. వానికి తట్టుపోసినది he has got the chicken pox. తట్టుకొను taṭṭu-konu. v. n. To go along. దొరికినమట్టుకు తట్టుకొని పోయెను he ran off with whatever he could get. To pause, delay, take time, hesitate. తట్టుపడు to suffer బాధపడు. తట్లాట taṭlāṭa. n. A squabble.

(p. 515) tala tala [Tel.] n. The head. శిరస్సు. The hair on the head. తలవెండ్రుకలు. The top కొన. The front ముందుభాగము. Height ఎత్తు. Whole మొత్తము. An occasion, a time సమయము, ఎడ. An attempt, endeavour పూనిక. A field, place రంగము. A side పక్షము. Telugu books were usually written on palm-leaves connected by a cord running through: and to tear out a leaf or rescind a bond, the top is torn. Hence తలచించిన denotes Rescinded. తలతో నడిచి వస్తున్నాను I will come even though I walk on my head. తలకొవ్విన tala-kovvina. adj. Fat-headed, proud, silly. ఇంతపనిచేస్తే వారిలో ఎట్లు తలయెత్తవచ్చును if he did this how could he shew his face among them? తలతో చెల్లించెను he paid for it with his head, it cost him his life. తలకుఎక్కేపని a perilous undertaking. తలకు ఎక్కినది it got into his head, he is intoxicated. తలకొట్టివేయు to decapitate or behead. తల (for తలను) మోయు to carry on the head. శిరసావహించు. BD. v. 309. ఒకతల on the one hand. తలకట్టు tala-kaṭṭu. n. The crest, tire, top, head-dress. పోగా. Chief ముఖ్యము. The head or leader. The mark denoting అ (a) as in క ka, ప pa, స sa. అతివల తలకట్టు she was the crown of her sex. తలకడచు taḷa-kaḍaṭsu. v. n. To excel, outstrip, push before. M. IX. i. 179, 185, 205. తలమీరు, అతిక్రమించు. తలకప్ప tala-kappa. n. A newt. తలకిందు. తలక్రిందు. తలకెడవు. తల్లకెడవు or తల్లక్రిందు tala-kindu. adv. Upside down. Topsy-turvy. తలక్రిందుగాపడు to fall upside down. తలకిందులు tala-kindulu. adv. Upside down. n. Confusion. తలకొట్లమారి tala-koṭla-māri. (from తలకొట్లు blows on the head, and మారి a wretch.) n. A brawler, a riotous man. అవినీతుడు. తలకొట్లమారితనము outrageousness, brawling riot, dissipated behaviour. తలకొరివి tala-korivi. n. The fire placed on the chest of a corpse which is to be cremated, the head-torch which the heir applies to ignite the funeral pile. వీడే మనకు తలకొరివి he was our secret foe. తలకొవ్వు tala-kovvu. v. n. To be wilful, stubborn, headstrong. hotheaded, or giddy. మదించు. తలకోల tala-kōla. n. A noose, on a staff (కోల) to hold the head of a mischievous cow. తలగడ or తలగడ or తల్గడ talagaḍa. n. A pillow for the head. తలగుడ్డ tala-guḍḍa. n. A turban. తలచమురు tala-ṭsamunu. n. Oil. నూనె. తలచించు tala-chinṭsu. v. a. To cancel, to tear the head or beginning of a document, where the seal is. తలచీదర tala-chīdara. n. A headache. తలుంచు tala-ṭsunṭsu. n. Front locks or forehead tresses. ముందరినెత్తిజుట్టు. తలచుట్టు tala-ṭsuṭṭu. n. A headdress. పాగా. తలదూపు tala-ṭsūpu. v. n. To show the head, i.e., to make its appearance. పొడచూపు. To seem, to appear తోచు. తలతల to every man. తలత్రాడు the head rope. తలతిక్క tala-tikka. n. A headache. Madness, pride, impudence. తలదన్ను tala-dannu. [from తన్ను.] v. n. To excel. Lit: to trample on one's head. నా తల దన్నుకొని పుట్టినవాడు he was born to excel me. తలదువారము the chief gate తలవాకిలి. తలనొప్పి tala-noppi. n. A headache: a source of quarrel, a grudge. తలపన్ను tala-pannu. n. A poll tax. తలపారు tala-pārv. v. n. To run, to disperse and flee. తలపారెడు lengthy. తలపారియుండే ద్వీపము a long island. తలపిడస tala-piḍasa. n. The name of a plant. H. iv. 14. See తలపెట్టు. తలపొలము, తలబ్రాలు, &c. తలబిరుసు tala-birusu. n. Stubbornness. adj. Stubborn. తలమునుక or తలమున్క tala-munuka. n. Bathing over head. శిరస్స్నానము. Reaching up to the head as water శిరఃప్రమాణము, తలబంటి, తల లోతుగలిగి యుండుట. తలమునుకలు tala-munukalu. n. Peril, hazard. Tikk. UR. vi. 57. M. vi. iii. 199. తలముణకలగు tala-muṇa-kalagu. v. n. To be in an agitation of joy or sorrow. తలయెత్తు tala-y-cttu. v. n. To prosper, వర్ధిల్లు. To sprout up, మొలచు, తలవంచుకొను tala-vanṭsu-konu. v. t. To hang down the head, to be grieved or ashamed. తలవంపు tala-rampu. n. Humiliation, hanging down the head. T. iii. 66. అవమానము.

(p. 542) tūgu tūgu. [Tel.] v. n. To nod. To bow down, to be weighed down. To weigh తూనికపడు. To move or rock backwards and forwards. ఊగు, చలించు. To be paid or got. To sleep. కూరు. To be carried on నడచు. సరితూగు to be equal in weight, to rival in excellence. పచ్చిమిరపకాయలకన్న ఎండుమిరపకాయలు నిండా తూగును dried chillies weigh heavier than the green ones. ఆ రూకలు తూగిరాక as he could not obtain payment. పనితూగకపోయె the work was not carried through. n. Nodding: moving backwards and forwards; equipoise. ఊగుట. Weight. బరువు. Drowsiness, sleepiness. కూరుకుపాటు. పదితూగుల రవలు ten carats weight of diamonds. నాకు తూగువస్తున్నది I am drowsy. ఠూగించు tūginṭsu. v. a. To accomplish, to carry through. తూగుముంచము or తూగుటుయ్యెల tūgu-manṭsamu. n. A swinging cot, a cradle, ఉయ్యాలమంచము. తూగువాడు or తూగుడు the animal called a sloth.

(p. 570) tribhaṅgi tri-bhangi. adj. 'Three ways' twisted. The name of a certain graceful attitude in which some statues stand: such as the వేణుగోపాల or Piping Apollo; or that given to the ద్వారపాలకులు or door keepers carved on each side of a temple gate. The word frequently occurs in books on sculpture (Silpi) and in some poems, but is no where precisely defined. త్రిభంగిన్, three fold: in three ways. మూడువిధములవునట్టుగాను Swa. iii. 76. త్రిభాగము tri-bhāgamu. adj. Divided into three parts or shares. త్రిభువనము or త్రిలోకము tri-bhuvanamu. n. The three worlds: heaven, earth, and hell, i.e., the universe. త్రిమూర్తి tri-mūrti. n. The Hindu Triad, consisting of Bramha, Vishnu, and Siva. త్రియామ tri-yāma. n. Night. M. VII. v. 317. త్రిరాత్రము tri-rātramu. n. Three nights, మూడురాత్రులు. త్రిలింగము tri-lingamu. adj. 'Three gendered.' -a phrase for Sanskrit nouns of the common gender. 'Three formed.' 'త్రిమూర్తుల త్రిలింగవ్యక్తులన్.' B. vii. 333. Also a fictitous or fanciful name (యౌగికపదము) used for the Telugu language. It is peculiar to Appa Cavi, and a few other modern writers, but is not mentioned in any ancient or classical poet: nor in any Sanskrit Dictionary, in lists of the 'fifty six countries.' See W. Vish. Pur. p. 193. In some modern lists Troilinga is named, but without any authority. త్రివర్గము a collection of three (things) as Duty (ధర్మము,) Wealth (అర్థము,) and Desire (కామము) or the Gunas called సత్వరజస్తమములు, or the states called Increase (వృద్ధి), Decrease (క్షయము), and Stationariness (స్థానము.) త్రివళి tri-vali. n. A threefold corrugation on the stomach considered a beauty in women. 'లితకృశోదరంబు తరశత్రివళీయుత రోమరాజియున్.' M. I. iv. 49. త్రివిక్రముడు tri-vikramuḍu. n. He who subjugated the three worlds in three strides, i.e., Vishnu. త్రివిష్టవము tri-vishtapamu. n. Heaven. స్వర్గము. త్రివేణి tri-vēṇi. n. Lit: The Triple braided, an epithet of the Ganges which according to mythology, springs in three streams from the head of Siva. త్రివేణుక or త్రివేణువు tri-vēṇuka. n. The bands of a carriage pole. నొగకట్లు. T. v. 16. M. VII. i. 302. త్రిశంకువు tri-ṣankuvu. n. Name of the father of the hero Harischandra. త్రిశంకుస్వర్గము the Aerial regions, the place of happiness created for త్రిశంకు who could not be admitted into heaven on account of his low origin. త్రిశూలము tri-ṣālamu. n. The three pronged weapon of Vishnu. త్రిషవణము tri-sharvaṇamu. n. The three ablutions, to be performed at morn, noon and night. M. XII. iv. 102. త్రిషవణస్నాయి he who bathes thrice a day. త్రిసప్త tri-sapta. adj. Thrice seven. BRY. iii. 19. త్తిసంధ్యము tri-sandhyamu. n. The meeting times of forenoon, the noon and the afternoon. పూర్వాహ్న మధ్యాహ్న అపరాహ్న సంధ్యలు.

(p. 580) dabadaba daba-daba. [Tel. (anuk)] adv. Audibly, noisily, aloud, trippingly. Quickly. దబదబపారిపోయిరి I could hear them running away, pattering or patteringly. దబదబకురిసినది it rained heavily, or, it pattered. దబదబకొట్టుట to beat soundly or with audible blows.

(p. 592) diga diga. [Tel. from దిగు.] adv. Down. downwards. దిగబడు to go down, to sink. దిగజారు to slide down. దిగగాచు to distil. దిగదిగ diga-diga. adv. Rapidly, brightly. వేగముగా, ప్రకాశముగా, 'గీ అబ్జరుచిదూర్పు దిగదిగయుంచుమెరసె.' BD. v. 4, 14. దిగదీయు or దిగదుడుచు diga-dīyu. v. a. To take down. To disenchant, to avert a spell, or the evil eye, to expel a fiend. దిగదుడుపు diga-duḍupu. n. Waving a lamp to break a spell. Disenchantment, diga-drāvu. v. t. To drink down, to let go, to leave, విడుచు. v. n. To come down, దిగు. దిగనాడు diga-n-aḍu. v. a. To do away with or remove (sin.) To put (a fault) out of view. To lay (a vest) aside. To forsake or desert, విడుచు. దిగబట్టుకొను diga-buṭṭu-konu. v. a. To drag down. దిగబడు diga-baḍu. v. n. To get down. దిగు. To sink or give way. ౛ారు; to remain or be left behind, రాలేక దిగబడ్డాడు he stayed behind as he could not come. దిగబడిన పైకము an outstanding balance. ఈ కాగితము నాదగ్గిర దిగబడ్డది this paper remained in my hands. దిగబెట్టు diga-beṭṭu. v. a. To set out of view, set aside. To leave (a thing behind, through forgetfulness.) దిగబోత diga-bōla. n. Spreading downwards. దిగువకు వ్యాపించుట. వానికి చెమట ఎగబోతలు దిగబోతలుగానున్నది he perspires profusely. దిగరోజు diga-rozu. n. Panting. కుట్టూపిరి. వాడు ఎగరోజు దిగరోజులుగా పరుగెత్తుచున్నాడు he runs out of breath. దిగవిడుచు diga-viḍuṭsu. v. a. To throw aside or leave, to leave behind. విడుచు.

(p. 601) duddu duddu. [Tel.] n. The pericarp or centre bulb of a lotus: తామర పువ్వులోని దిమ్మె, కర్ణిక. A mark on a letter written on a palm leaf, తాటాకుజాబుమీది చంద్రిక. A sort of ear ornament worn by women. ఒక విధమైన చెవికమ్మ. adj. Coarse, not fine. False, అసత్యము. దుద్దుపెట్టు to evade, elude. దుద్దెక్కు duddekku. v. n. To excel. అతిశయించు. BD. i. 910. ఇట్లు చేయడానకు వానికేమి దుద్దుపట్టినది (అనగా దురద) what could bewitch him to do this? దుద్దుకంబళి or దుద్దుగొంగళి duddu-kambaḷi. n. A sort of woollen cloth.