(p. 88) alābuvu alābuvu. [Skt.] n. The long gourd. Cucurbita lagenaris. ఆనప తీగె.

(p. 115) ānapakāya ānapa-kāya. [Tel.] n. A long gourd. (cucurbita lagenaris). The bottle gourd. సొరకాయ.

(p. 116) ānugamu or అనుగుతీగె ānugamu. [Tel.] n. The creeper of the long bottle gourd. cucurbita lagenaris.

(p. 125) ālukamu ālukamu. [Skt.] n. An esculent root (arum campanulatum,) the sweet potats, (cucurbita lagcnavis.) చేమగడ్డ, గెనుసుగడ్డ.

(p. 378) gubba gubba. [Tel.] n. A stud, a knob, a protuberance. A woman's breast. 'బంగారుగుబ్బతో భాసిల్లు గొడుగు' an umbrella with a gold knob at the top. Pal. 280. 'సగళాతుగుబ్బలజోళ్లు' woollen shoes with knobs. Pal. 62. గుబ్బకాయ a long gourd, Cucurbita laegenaris, సొరకాయ. గుబ్బ gubba. adj. Round గుండ్రని. గుబ్బటిల్లు gubba-ṭillu. v. n. To spread, as scent, sound or fire. వ్యాపించు. 'గుబ్బిని కాచరుండు బలుఖడ్గము కేల నమర్చి దిక్తతుల్ గుబ్బతిలంగ పేరుకొని కోయనియూర్చుచు.' HK. iii. 154. గుబ్బమేకులు large round-headed nails. గుబ్బతిల్లు or గుబ్బతిలు gubbatillu. v. i. To excel అతిశయించు, ఉప్పొంగు. గుబ్బలాడి gubbal-āḍi. n. A full breasted woman. A young woman. యువతి. T. iii. 3. గుబ్బలి gubbali. n. A hillock, a hill, a mount. కన్నెగుబ్బళి a small hillock. గుబ్బిలిరేడు, lit. the king of hills, i.e., the Himalaya హిమచలము. R. i. 77. గుబ్బలికాడు or గుబ్బిలికాడు or గుబ్బిలి gubbali-kāḍu. n. The spotted owlet. Athene brama (F.B.I.) పైడికంటి. గుబ్బలివిలుకాడు lit. the hill archer, i.e., Siva. శైలధన్యుడు. గుబ్బలిపట్టి lit. the 'daughter of hills:' or నగతనయ a name of Parvati. గుబ్బసరము gubba-saramu. n. A necklace composed of different kinds of gems.

(p. 379) gummaḍi gummaḍi. [Tel.] n. A gourd, a pumpkin, Cucurbita maxima. గుమ్మడితీగె or గుమ్మడిచెట్టు a gourd vine. గుమ్మడిపువ్వు a gourd flower. గుమ్మడి పండువంటిదేహము a form delicate and fragile as a gourd. పెండ్లి గుమ్మడికాయ or బూడిదగుమ్మడికాయ the white gourd, Benincasa cerifera (Watts.) The expression గుమ్మడిపండు is also a tuck or fold in the front of woman's petticoat. గుమ్మడికాయచెంబు brass pot of a particular shape. గుమ్మడికాయలాగున కూర్చున్నాడు he was sitting at his ease.

(p. 654) nibbaramu nibbaramu. [Tel.] adj. Firm, sound, steady, immoveable, hard, plump. నిబ్బరముగానుండినాడు he was firm. n. Firmness. నిశ్చలము. మనసు నిబ్బరముగానుంచుట to restrain the affections. to curb the mind. నిబ్బరించు or నిబ్బరగించు nibbarinṭsu. v. n. To stand firm. నిదానించు. 'మదినుబ్బిరగింపుచుండు.' V. P. ii. 316. To excel, అతిశయించు. నిబ్బిరికము nibbarikamu. n. Steadfastness. స్థైర్యము. Favour, kindness. కరుణ. నిబ్బరీకించు nibbari-kinṭsu. v. n. To be kind, to be gracious, కరుణించు. To be elated, ఉప్పొంగు.

(p. 749) pāśamu pāṣamu. [Skt.] n. A cord, తాడు. Metaphorically, a check, a tie, a bond or instrument of curbing. A multitude. సమూహము. కేశపాశము much (or flowing) hair. ధర్మపాశము the ties of rectitude. పాపపాశము the bond of iniquity. ఛత్రపాశము a shabby umbrella, a mere stick of an umbrella, an apology for an umbrella. కర్ణపాశము a strikingly beautiful ear. మృత్యుపాశములు the bonds of death. పాశాష్టకము the eight ties: i.e., the attachment a man has to his wife, child, wealth, cattle, conveyance, land, house and friend. పాశముక్తుడు freed from all earthly ties.

(p. 943) maṭṭi maṭṭi. [Tel.] n. Earth, soil, mud Scurf or dandruff. మట్టితిన్నపామువలె పడియున్నాడు he is as stupid as a snake gorged with mud. మట్టిగుర్రమున నమ్మి యేటిలోదిగుట to rely on a mud horse and go into a river, i.e., to trust to appearances. మట్టితైలము or మట్టినూనె maṭṭi-tadama. n. Earth oil kerosene or petroleum. మట్టాడు maṭṭ-āḍu. (మట్టి + ఆడు.) v. n. & a. To walk. నడచు. To wander, roam, సంచరించు. To spread, వ్యాపించు. To cut to pieces, తనుమాడు.' అత్తూపుగములు తుత్తమురుదొట్టి మట్టాడి అట్టహాసంబుచేసి.' R. v. 191. మట్టియ Same as మట్టి and మట్టె (q. v.) మట్టు maṭṭu. v. a. To tread or trample, to crush. తొక్కు. n. Trampling, walking over. త్రొక్కుడు. Limit, bounds, measure, restriction, extent; moderation. పర్యంతము. ప్రమాణము. మితి, కొలత, తగ్గుదల. A settle or ring of cord, fibre, &c. to prevent a pot from rolling over, కుదురు. A place, ప్రదేశము. పైమట్టు the upper place or part. అడుగుమట్టు the bottom. ఆ బల్లమట్టుపట్టి తీసుకొనిరా measure the plank కావడిమట్టు the frame or bottom of the slings in a Kāvadi. వానికి తెలివిమట్టు he is wanting in sense. వానితో చెప్పినది నాబుద్ధే మట్టు I was a fool to tell him this. ఈ సంవత్సరము జనముమట్టు this year the assembly is but small. వానికి పుణ్యగతులుమట్టు he has no chance of heaven. మట్టుబీర a kind of బీరకాయ (q. v.) మట్టుగిన్నె a cup with a foot or base attached to it. adj. Limited, small. మితము, తక్కువ. మట్టుకు as far as, up to as much as, in regard to, until, as long as. దీనికి ఒకమట్టుమితములేదు there is no end or limit to it. మట్టుమర్యాదలేనివాడు he who has neither modesty nor moderation. మట్టుమీరవద్దు you must not go beyond bounds. అతడు వచ్చువరకు అని దీనికి ఒకమట్టుపెట్టిరి they laid it aside until his arrival, మనసుచెదరనీక మట్టుపెట్టి.' (Vēma. ii. 278.) curbing and restraining the mind. ఈ మట్టున లేచిపోయిరి with this they went away or thereupon they went away. పోడుగుపడి అంతమట్టున వాన నిలిచినది there was a thunderbolt and then the rain ceased. వానికి అంతమట్టుకు తెలియదు he does not know so much. ఎంతమట్టుకు పోయినావు how far did you go? గొంతుమట్టుకు నీళ్లువస్తున్నవి the water is up to the neck. వాడు ఎంతమట్టుకుంటే అంతమట్టుకు సంతోషిస్తాడు he contents himself with as much as he gets. నా ప్రాణములు ఉన్న మట్టుకు as long as I have life. నామట్టుకు నేను ఉంటాను నీమట్టుకు నీవు ఉండు I shall keep to myself, you keep to yourself. బియ్యము కావలసిన మట్టుకు చిక్కును you can get as much rice as you want. సొమ్ములుమట్టుకు నాకు వద్దు as for the jewels I do not want them. అంతమట్టుకు మంచిపని చేస్తిని so far you did well. ఇంతమట్టుకు వచ్చిన తరువాత ఇకనేమి దాక్షిణ్యము when the matter has come to such a push what is the use of delicacy? వానికి తిండిమట్టుకు బాగా కావలెను he cares for nothing but his dinner. నేనుమట్టుకు పోతిని I alone went. వాని ఒళ్లు శానామట్టుకు నాసిగానున్నది his health is in a great measure recovered. మట్టుఅగు. మట్టుకొను or మట్టుపడు maṭṭu-agu. v. n. To lessen or be diminished. తగ్గు, అడగు. కుదురుపడు. రోగము మట్టుపడినది the disease is moderating. వానికి దాహము మట్టుపడినది his thirst was slackened. మట్టుగా maṭṭu-gā. adv. Moderately, మితముగా. వర్షము మట్టుగానున్నప్పుడు when the rain is moderate. దగ్గు మట్టుగానున్నది the cough is now moderate. మట్టుగా తిన్నాడు he ate moderately. మట్టు చేయు or మట్టుపరచు maṭṭu-chēyu. v. a. To lessen, moderate, diminish. తగ్గించు. వానికి జీతము మట్టుచేసినారు they diminished his pay, వానికి జీతము మట్టుచేసినారు they diminished his pay, వానికి జీతము తగ్గించినారు. మట్టుపెట్టు maṭṭu-peṭṭu. v. a. To keep down, suppress, అడచు. To kill, చంపు. మట్టుమిగులు or మట్టుమీరు maṭṭu-migulu. v. n. To exceed the limits, అతిక్రమించు.

(p. 995) mukku or ముకు mukku. [Tel.] n. The nose. నాసిక. The bill or beak of a bird, పక్షిముఖము. The point or tip. చనుముక్కు a nipple. ముక్కు౛ోడనలు a double nose. ౛మిలిముక్కు. 'మునవనల్ దమిబట్టి ముంగాళ్ల ముక్కుజోడనలచీలిచి.' A. v. 122. ముక్కుడుస్సిన uncurbed, broken loose, rampant, ముక్కుతాడుతీసిన. 'వసుధేశముక్కుడుస్సిన పసరముక్రియ.' A. vi. 53. ముక్కుబంటి యైనదనుక satiating his nostrils with fragrance to the full. P. iii. 224. చిలుకముక్కులు and జీనువముక్కులు two sorts of grain. రెండుముక్కులపిట్ట (the double beaked bird) also called మూడు ముక్కలపిక్క and ఎబ్బెరపిక్క the Hornbill, or Toucan. Jerdon. No. 198. 'ముండగోష్ఠికి ముక్కు మొగమేడతనకు.' HD. ii. 1059. ముక్కు మొగము ఎగనట్టు మాట్లాడినాడు he talked as if I was a perfect stranger to him. ముక్కుపట్టనిముత్తెము a pearl not suited to the nose, i.e., a round man in a square hole. ముక్కుకమ్మిక a certain useless forest tree. ముక్కు mukku. v. n. To moan, groan. To mould or turn musty. To spoil or become half rotten. To strain or press, (as in pain.) ముక్క mukka. (Root in A of ముక్కు to be musty or mouldy, &c.) ముక్కపురుగులు weevils in spoilt grain, తవుటిపురుగులు. ముక్కకంపు a frowzy smell. తర్వాత తొండూరిగ్రామము ముక్క ఉరికినందున ఆ నెత్తము విరిచిరి a disease has appeared which is peculiar to that place. ముత్యాలు ముక్కిపోయినవి the pearls were spoiled. ముక్కుగోళ్లు, ముకుగోళ్లు, ముకుగ్రోళ్లు, ముక్కు జెరములు, ముక్కుచెరములు or ముక్కురంధ్రములు mukkugōḷḷu. n. plu. The nostrils. నాసాపుటములు. ముక్కుత్రాడు or ముకుత్రాడు a nose-rope used for curbing oxen. ముక్కుదొమ్మ or ముకుదొమ్మ mukku-domma. n. A sort of fish. H. iv. 225. ముక్కద్దము mukk-addamu. n. A pair of spectacles, సులోచనము, కంటిఅద్ధము. ముక్కమ్మి or ముక్కుకమ్మి muk-kammi. (ముక్కు + కమ్మి.) or ముక్కర mukka-ra. (ముక్కు + రాయి.) n. A nose ring. నాసాభరణము. ముక్కరమాను mukkara-mānu. n. The frame in which the roller (పుల్లిరుసు) of a కపిల well rolls. ముక్కరము muk-ka-ramu. (ముక్కు + కారెము.) n. A nostril, నాసికారంధ్రము. ముక్కిడి mukkiḍi (ముక్కు + ఇడి) adj. Noseless. ముక్కులేని. ముక్కిడిరోగము caries of the bones of the nose. 'ముక్కిడి తొత్తుకు ముత్తెంపునత్తేల.' రామలింగశతకము. ముక్కిడి or కొండముక్కిడి. n. A certain large tree, Schrebera swietenoides. Rox. i. 109. ముక్కుదూలము or ముకుదూలము mukku-dūlam. n. The bridge or division of the nose. ముక్కునడిమియెముక. ముక్కుపురిడి or ముక్కుపూరేడుపిట్ట mukku-puriḍi. n. The common snipe. (Jerdon.) ఒకపక్షి. ముక్కుపొడి mukku-poḍi. n. Snuff. నస్యము, పొడుము. ముక్కుపోగు mukku-pōgu. n. A nose ring, ముక్కుమ్మి, నత్తు, ముక్కుబంతి or ముకుబంతి mukku-banti. n. A disease that attacks the nose of a cow through cold. ముక్కుముంగర mukku-mungara. n. A certain useless forest tree. ముక్కులు mukkulu. n. Rice flour. మిక్కిలి చిన్ననూకలు. A kind of cake.

(p. 1127) vadaru or వదురు vadaru. [Tel.] v. n. To spread, అడరు, వ్యాపించు. To prattle, chatter, jabber. ప్రేలు. 'నోరునిలువకవదరిన.' Vema. iii. 305. n. Chattering, prattling. ప్రేలుడు The long gourd, సొరకాయ, ఆనపకాయ. వదరుతీగె the creeping plant of the long gourd, Cucurbita lagenaris. ఆనపతిగె, సొరతీగె. 'ఆ వరదుడైనయీశువరము ననిదియొక్క, వదరుపుట్టెనెట్టివరమొయనుచుదాని బారవైనగానున్న.' M. III. iii. 44. వదరుబోతు, వదురుబోతు or వదర vadarụ-bōtu. n. A chatterbox, an empty talker. ప్రేలువాడు.

(p. 1143) vaśamu vaṣamu. [Skt.] n. Possession, custody, charge. Subjection, submission, లోకువ, స్వాధీనము. Ability, authority, power, supremacy, ప్రభుత్వము, అధీనత్వము. అతని వశములో ఉన్నది it is in his charge or in his hands. 'ధనమువీధిబడినదైవవశంబున నుండు.' సమీరవశంబున carried by the wind, breeze-borne. ఆ యింటిని తమవశము చేసికొన్నాడు he took charge or possession of the house. నన్ను వశపరచుకొనలేకపోయినాడు he was unable to get me into his hands. అది నాకు వశము, లేక. అది నా వశాననున్నదా is it in my power to do so? కాలవశముచేత in the course of time, by the lapse of time. నాకు ఆకలి వశముకాకుండా ఉన్నది I cannot curb my appetite, I am excessively hungry. నా పుణ్యవశమున by my luck. వశ vaṣa. n. A wife, పెండ్లాము. A female elephant, ఆడుఏనుగు A barren cow, గొడ్డుటావు. వశంవదము vaṣam-vadamu. adj. Submissive, obedient. విధేయుడైన. వశంవదుడు vaṣam-vaduḍu. n. One who talks submissively, one who is submissive, విధేయుడు, లోకువయగునట్లు మాటలాడువాడు. వశత్వము vaṣatvamu. n. Obedience, submissiveness. M. XVI. i. 226. కాలవశత్వంబున by the course of time. వశపరచుకొను vasa-paratsu-konu. v. n. To take possession of, to take under one's control. వశాత్ or వశాతుగా vaṣāt. adv. Through, b in consequence of, in subjection to, over-powered by. గ్రహచారవశాత్తుగా through his bad luck. దైవవశాత్ by the finger of God. వశి vaṣi. n. A chaste man; one who has subdued his passions. ఇంద్రియ నిగ్రహముగలవాడు. వశీకరణము vaṣī-karaṇamu. n. The act of over powering, subduing, or inveigling by charms, spells or drugs. మందుమాకుల చేత స్వాధీనముచేసికొనుము, వశ్యముచేసుకొనడము. వశీకరించు vaṣī-karinṭsu. v. a. To subdue or over-power by means of charms, drugs, &c. వశ్యము vaṣyamu. adj. Dependant on, subject to, over-powered by charms, drugs, &c. స్వాధీనమైన, లోకువైన. వశ్యుడు vaṣyuḍu. n. A dependant, one who is submissive, obedient, or subject to, విధేయుడు, వశ్యురాలు vaṣyu-r-ālu. n. She who is submissive. విధేయురాలు. వశ్యౌషథము vaṣy-aushadhamu. n. Any medicine made use of to subject another to one's own will. A love-powder.

(p. 1200) vītamu vītamu. [Skt.] adj. Gone, past; devoid of; tranquil, quiet. గతమైన, పోయిన, శాంతమైన. వీతనిద్రులై ceasing from sleep. వీతరాగుడు vīta-rāguḍu. n. A prudent or moderate man, one who has subdued his passions, or curbed his desires. రజోగుణహీనుడు. జితేంద్రియుడు.

(p. 1357) sora or సొర్ర sora. [Tel.] n. The Bottle Gourd. Cucurbita lagenaria. తుంచి. చేదుసొర the bitter gourd, కటుతుంబి. నల్లసొర a black kind of the same. సొరకాయ the fruit of the gourd, ఆనపకాయ. సొరకాయలు తెగనరకువాడు a braggart. సొరకాయబుర్ర the dry shell of a gourd.