(p. 64) apātramu a-pātramu. [Skt.] adj. Unworthy, undeserving, unfit. తగని, అయోగ్యమైన, అర్హముకాని. అపాత్రుడు n. He who is unworthy or undeserving. అయోగ్యుడు, అనర్హుడు. నేను ఆయన దయకు అపాత్రుడనైనాను I forfeited his favour. I incurred his displeasure.

(p. 108) ākrōśamu ākrōṣamu. [Skt.] n. Anger, dissatisfaction, malice. Curse, imprecation. తిట్టు. ఆక్రోశించు ākrōṣinṭsu. v. n. To grieve, to be displeased, to be malicious. To curse or abuse. తిట్టు.

(p. 109) āgrahamu āgrahamu. [Skt.] n. Anger. displeasure, rage, wrath ఆగ్రహించు āgrahinṭsu. [Skt.] v. n. To be angry, or enraged. కోపించు.

(p. 134) iguru iguru. [Tel.] n. A sprout or young leaf: the red gums of the mouth. చిగురు. ఇగురుకూర iguru-kūra. n. A kind of curry. ఇగురుబోడి iguru-bōḍi. n. A blooming girl. ఇగురొత్తు igur-ottu. v. n. To bud or blossom, to bloom. చిగిరించు. 'రోషమిగురొత్తన్' with a burst of displeasure. ఇగుర్చు or ఇగురుచు or ఇగిరించు igurṭsu. [Tel. from ఇగురు (q. v.) v. a. To dry up, decrease, do away with. నశింపచేయు. 'ఈ దహనజ్వర మిగిరించు తండ్రీ.' B. D. vi. 351. To sprout, shoot, bud. చిగిరించు.

(p. 152) uḍuku uḍuku. [Tel.] v. n. To boil, to bubble with heat, to seethe. To be hot, feverish from heat, to boil with rage. ఉడుకు uḍuku. n. Boiling, ebullition, bubbling, heat. తాపము. ఉడుకు uḍuku adj. Hot. ఉడుకుబోతు uḍuku-bōtu. [Tel. ఉడుకు+పోతు] n. An envious wretch ఓర్వలేనివాడు, ఈర్ష్యాళువు. ఉడికించు uḍikinṭsu. v. t. To cause to boil, to debase, disgrace. To displease, offend, annoy. నొప్పించు, బాధించు. 'రిత్తయుపచారములనే నుత్తముడగుధర్మతనయు నుడికించితిదు ర్వృత్తులగు నాదుసుతులకు.' M. V. ii. 81.

(p. 327) kōpamu kōpamu. [Skt.] n. Anger, displeasure, wrath. కినుక కోపకాడు a passionate man. కోపి. కోపకత్తె an angry woman. కోపగించు, కోపగిల్లు, కోపపడు, కోపించు, కోపముచేయు or కోపముతెచ్చుకొను kōpa-ginṭsu. To be angry, to be displeased. కోపన kōpana. adj. Irascible, Passionate. కోపముగల. n. A fury, a scold. కోపముగల ఆడుది. కోపనుడు kōpanuḍu. n. A passionate fiery man. కోపి kōpi. n. A passionate man. కోపముగలవాడు.

(p. 398) grāmamu grāmamu. [Skt.] n. A village. ఊరు. A scale in music. షడ్జాదిస్వరము. గ్రామత్రయము the three tones, treble, tenor and base. A crowd or multitude సమూహము. as గుణగ్రామము or శబ్దగ్రామము. గ్రామకార్యము grāma-kāryamu. n. Village affairs: worldly matters. గ్రామకంఠము grāma-kanṭhamu. n. The glebe, or pasture land appertaining to a village. గ్రామణి grāmaṇi. n. A chief: a head man. గ్రామాధిపతి. గ్రామణి adj. Chief, head, leading. ముఖ్యుడు నరగ్రామణి, the noblest of men. దుర్గ్రామణి a wicked ruler. గ్రామణ్యము grāmanyamu. n. The rule or headship of a town. Imperiousness, violence, outrage. గ్రామణ్యముగా scoffingly. గ్రామదేవత grāma-dēvata. n. A village god or goddess. These are the original Dravidian deities. Among them the male deities are chiefly these: పోతురాజు, కాట్రేడు, అంకాళు, గంగయ, చెన్నడు and మైలారు. The principal village goddesses are పెద్దమ్మ, కాట్రేణి, అంకాళమ్మ, ఎక్కళమ్మ, ఎల్లమ్మ, మల్లమ్మ, మామిళ్లమ్మ, మైసమ్మ or మైసూరమ్మ, (i. e. మహిషీ.) మారియమ్మ, మారెమ్మ (who probably is meant for 'Maria') యాగాతమ్మ (that is, Saint Agatha,) and సుంకలమ్మ or సుంకెళమ్మ, of whom one inflicts the cholera, another the small pox (see అమ్మవారు) another murrain, another blight. None have any beneficent powers, and they are worshipped to avert their displeasure. గ్రామసింహము grāma-simhamu. n. The lion of the village, i.e., a dog. గ్రామస్థుడు grāma-sthuḍu. n. A villager. స్వగ్రామస్థుడు a fellow citizen or neighbour. గ్రామాంతము grām-āntamu. n. The outlying portion of a village, i.e. the Panchama quarter. మాలపల్లె. గ్రామాదులు grām-ādulu. n. Villages. Lit. Villages, &c. గ్రామ్యము grāmyamu. adj. Village-born; produced in or relating to a village. Vulgar, rude, rustic. Common, colloquial, unclassical, inelegant: The opposite of శాస్త్రీయము. In Grammar the term is applied to conversational forms as వస్తాడు, తెస్తాడు, like they're, I'm, you're, he's, in English, which are supposed to be in admissible in literature, though they occur in all even the best poets. గ్రామ్యధర్మము grāmya-dharmamu. n. Sexual intercourse. సంభోగము. Lit. what is usual or the fashion, or way of the world.

(p. 422) cīkāku chīkāku. [Tel.] n. Vexation, puzzle. disgust, teazing, pestering. చీకాకు ఉడిగిన (i.e., హరించిన) యోగి a devotee who hath dispelled all those passions that harass the mind. చీకాకు చేయు or చీకాకుపరుచు chīkāku-chēyu. v. t. To displease, vex, trouble, శ్రమపరచు. శత్రుసైన్యమును చీకాకు పరిచినాడు he harassed the foe. చీకాకుపడు chīkāku-paḍu. v. n. To be vexed, harassed, puzzled or tormented.

(p. 601) dugdha dugdha. [Tel.] n. Ill will, displeasure, annoyance.

(p. 671) nunu , నునుపు, నున్ or నున్న nunu. [Tel.] adj. Smooth, gentle. నునుగాలి a gentle breeze. Soft, delicate, tender. నున్ పగ్గము a smooth cord. A. v. 129. నునుకినుక slight displeasure. నునుమేను a delicate body. నునుపు, నున్నన or నున్నదనము nunupụ. n. Smoothness. నునుపరి nunup-ari. (నునుపు+అరి.) adj. Smooth, polished, నునుపుగల. నున్నతి nunnani. adj. Smooth. నున్ననచేయు to smooth, to level; to clear away.

(p. 684) noppi or నొప్పము noppi. [Tel.] n. Pain or ache. Danger, ఆపద. Harm, ill, hazard. మొప్పుము. నేరమునొప్పుము a crime is harmful. నొప్పించు noppinṭsu. v. a. To hurt or cause pain to. To afflict or torment, to displease or offend. ఎవ్వరిని నొప్పింపరాదు you should do ill to no one. నొప్పిగుంటి noppi-gunṭi. n. A sick person. వ్యాధిగ్రస్తుడు.

(p. 871) balupu or బళువు baluvu. [from Skt. బలము.] n. Weight, a load or burden; బరువు. Strength, బలము. A charge, or obligatory duty; onus; oppression; anguish; acuteness (as of a boil), heaviness, severity of sickness. Importance, consequence. భారము. మీ చిత్తమునకు బలువు తోచును you would be displeased. బళువుసుళువు ఎరుగనివాడు one who knows no care. దానిని నెరవేర్చే బళువు తమది it is your business to settle this. బలబళవు ఇంకా తీయలేదు the heaviness or stupor is not yet gone off. నెత్తి బళువు తీరినది there is a weight off my mind. ఆ కురుపు నానాటికి బళువుచేస్తున్నది the boil becomes more painful day by day. adj. Heavy, onerous; obligatory; difficult, acute, severe (as illness), irksome, indisposed. అధికము, మిక్కుటము. Large, పెద్ద. See బలు. వాడు బలువైన పనిచేయలేడు he cannot do any heavy work. బలువుగా or బళువుగా baluvu-gā. adv. Heavily. అతనికి ఒళ్లు బలువుగానున్ణది he is very ill. ఆ ఊరు బలువుగా కోసెడు ఉన్నది the village is fully two milles off. బలువుడు baluvuḍu. adj. Strong. బలముగల. n. A strong man, బలవంతుడు, బలియుడు.

(p. 951) manasu or మనస్సు manasu. [Tel.] n. The internal organ of cognition, the intellect, understanding, mind. Inclination, wish, will, pleasure, ఇష్టము. adj. Liking. ఇష్టము. మనసగు manas-agu. (మనసు + అగు.) v. n. To like, ఇష్టమగు. మనోవేగముగా పోయినాడు he went as quick as thought. మనోవ్యాధికి మందులేదు there is no cure for the heart-ache or for a mental disease. వాణ్ని పిలవడానకు నీకెట్లా మనస్సు వచ్చినది how could you find it in your heart to call him? నీకు మనస్సు వచ్చినదానిని తీసికొనవచ్చును you may take which you choose. దానిని చేయడానకు వానికి యింకా మనస్సు రాలేదు he is not yet inclined to do this. తమరు మనస్సు పట్టితే అవును if you once set your heart upon it it will be done. వానికి మనస్సువస్తే ఒకటి, మనస్సు రాకపోతే ఒకటి he is guided by fancy or whim. మనస్సే కైలాసము heaven is in the heart. వానిమనస్సు అభేద్యము his thoughts are inscrutable. వాని మనస్సును ఎందుకు నొప్పించెదవు why should you grieve him or his heart? వానిమనస్సు విరిగినది he is heart-broken. ఈమాట నీమనస్సులో ఉండనీ you must keep this to yourself. అది యేడ్చితే వానిమనస్సు తాళలేదు he could not endure to see her weep. వాని మనస్సు తిరుగలేదు he has not altered his opinion. వానికి మనస్సులో ఒకటి, బయట ఒకటి he has one thing in his heart and another in his mouth. నామనస్సు ఒకవిధముగానున్నది I know not what to think, my mind is confused. 'ఇంద్రియములు మనస్థ్సములు' the senses are dependent on the mind. M. XII. v. 596. మనస్థ్సమైనమాట the thought of his heart. మీ మనస్సు as you please, your pleasure. వానిమనస్సువచ్చినట్టు as he chose, as he pleased. మనసియ్యలేదు he did not tell his real thoughts. నీ మనస్సు వచ్చినట్టా or నీమనస్సు పోయినదే దోవా what! are you to do as you like! మనస్సు ఉంచు to give close attention. మనస్సులోనిమాట one's real opinion. తన మనస్సు వచ్చినపనులు whatever jobs he pleased. ఇట్లుచేయుటకు మనస్సురానందున as (he) could not find it in (his) heart to do this. నా మనస్సున పట్టినది it was impressed on my mind. నాలుగు దినాలు మనస్సుపట్టుకొని (లేక. నిలుపుకొని) ఉండు you must keep yourself quiet or restrain yourself for a short time. మనసరి manas-ari. (మనసు + అరి.) n. A wise man. బుద్ధిమంతుడు. 'క అనయమునిజ ప్రచారం, బనయముగాకుండ నచట నతిశౌర్యమునన్, మనసంయేకేసరియని, మనసరిరాకొమరుమూక మనుమను రీతిన్.' R. i. 123. మనసా manasā. adv. Mentally, in the heart. హృదయములో. మనసార manas-āra. adv. Sincerely, willingly. మనసిజుడు, మనఃప్రభవుడు, మనోజుడు or మనోభవుడు manasijuḍu. n. Lit: The mind-born. An epithet of Manmadha, మన్మథుడు. మనస్కరించు manas-karinṭsu. v. n. To be inclined. మనఃపూర్తిగాచేయు, మనస్సు ఉంచు. In correspondence మనస్కరించేది denotes 'please to consider the above: this is equivalent to 'yours truly.' మనస్కరించి willingly, మనఃపూర్వకముగా. మనస్కారము manas-kāramu. n. Fixed attention, profound meditation. మనఃపూర్తి, మనఃప్రయత్నము, చిత్తపరిపూర్తి. మనస్కుడు mana-skuḍu. adj. 'Minded;' a word used in compounds, thus సన్మనస్కుడు a right minded man, a good hearted man. దుర్మనస్కుడు an evil minded man. ఖిన్నమసస్కుడయి heart-broken. భిన్నమనస్కులయి being of various minds. ప్రసన్నమనస్కులయి light hearted, pleased. మనస్తాపము manas-tāpamu. n. Mental distress, displeasure, anger, vexation. ఆమెకు మనస్తాపముగానున్నది she is annoyed or grieved at this. మనస్ఫూర్తిగా or మనఃపూర్వకముగా manas-phūrti-gā. adv. Willingly. మనస్వి manasvi. adj. Attentive, fixing the mind upon anything. Intelligent. జాగరూకుడు. Goodhearted. మంచి మనస్సుగల. మనోజ్షము manōgnamu. adj. Agreeable, pleasing, captivating, lovely, handsome, మంజులమైన, సుందరమైన. మనోరంజని manō-ranjani. n. (Lit. that which delights the mind.) The name of a certain flower with a rank smell, apparently a sort of arum. మనోరథము manō-rathamu. n. A wish, desire. ఇచ్ఛ. నామనోరథము తమరు త్వరగా నెరవేర్తురని నమ్మియున్నాను I trust that you will soon grant what I so earnestly wish. మనోమలికితము manō-malikitamu. n. Misunderstanding. మనోహరము manō-haramu. adj. Heart-stealing, i.e., charming, lovely, alluring, captivating, fascinating, ఇంపైన. n. Vermicelli.

(p. 954) manyuvu manyuvu. [Skt.] n. Sorrow, grief, distress, indigence, displeasure, anger. శోకము, పుత్రమరణాదిజాత మనివ్యధ. క్రోధము. A sacrifice. క్రతువు.

(p. 1181) vipriyamu vi-priyamu. [Skt.] adj. Disliked, disagreeable, displeasing. అనిష్టమైన, అసహ్యమైన.