(p. 25) agu agu. [Tel.] (commongly written అవు), v. To be, to become, to prove to be. The present p|| is అగుచు, or అవుచు as అగుచున్నాడు or అవుచున్నాడు he is becoming. మిక్కిలి సిరి అగును much fortune will result. The past p|| is అయి as దొంగ అయి turned a rogue, become a thief. The root in A of అగు is కా as అట్లా కారాదు it cannot happen so. Aorist p|| అగు, అగునట్టి, అయ్యే, అయ్యెడి as క్రూరుడగు cruel. శాలివాహనశక వర్షంబులు 1466 అగునట్టి క్రోధి సంవత్సర కార్తీకశుద్ధ 5 శనివారము Saturday the 5th of the bright fortnight of the month Kārtika in the year Krodhi 'which is' the year 1466 (of the Salivahana æra.) ఇది దొంగతనము అయ్యేపనిగనుక as this is a matter in which a man might prove a rogue. Past Rel. p|| అయిన as నాది అయిన గుర్రము a horse of mine. The imperatives are కమ్ము plu. కండి. Causal forms కాజేయు or కావించు. Negative aorist కాదు, &c. అగుర = అగను+ర = అవును. It is so. 1. To be, to become, as కాకి కోకిలయగునె can a crow become a cuckoo? వాడు ఏమయినాడు what has become of him? దొంగ అయినాడు he proved to be a thief. వాడు నేరస్థుడైనాడు he was found guilty. ఆ పని అవును కాకపోవును that undertaking may or may not be accomplished. వానికి ఆకలి అవుతున్నది he is hungry. ఇట్లు రాత్రియగుట as it was now night. బాలుడగుట as he is but a child. 2. To be made, to be finished, to be spent or expended, to elapse, as పని శీఘ్రముగా కావలెను the work must be done soon. వివాహమగుము marry her. ఆ పెండ్లి అయినది the marriage took place. భోజనమయినది dinner is over. రాజదర్పనమయినది I got a sight of the king. అయినదాన్ని చూపు shew what has been done. ఆ పని అయినది the work is over, it is done. కావచ్చినది it is nearly done. రూకలు అయిపోయినది the money is expended. సంవత్సరము అయినది a year has passed. నెల అవుతున్నది it is about a month since. అర్థమయినదా do you understand it? సాకు భావముకాతేదు I do not understand it. భావముయనది I understand it. స్నానము కావించు to bathe, or to cause to bathe. తీర్పుకాలేదు no decision has been given. మ్రుచ్చిలితెచ్చుట మగతనం బగునె is it a manly thing to steal? 3. To be proper or fit, to be agreeable, as ఇచ్చట నుండనగునే మనకు is it fit for us to remain here? కాని పని an improper or unbecoming act. అట్లా చేయనవునా is it right to do so? పగలు కాచినపాలు ఆ రాత్రికి అవును milk boiled the same day is fit for use that night. అతనికీ నాకు కానందున as we are not on good terms. అయినవాండ్లున్ను కానివాండ్లున్ను friends and enemies. 4. To grow, as ఈ తోటలో ఏమి అవుతవి what is grown in this garden? ఇక్కడ వరి కఅదు rice does not grow here. 5. (Governing a dative) To stand in relation, as వాడు నీకేమవుతాడు how is he related to you? నాకు కావలసినవారు my relations. వానికి మేము ఏమీకాము we are in no way related to him. 6. Added to some nouns it gives them a verbal significance, as వారు ఎప్పుడు ప్రయాణమవుతారు when will they start or set out? విభాగాలు అయి వేరింటి కాపురము చేస్తున్నారు they seperated and live apart.

(p. 41) atītamu atītamu. [Skt.] adj. Past, elapsed. గతమైన. కాలాతీతమైనది the time is gone by. లోకాతీతమైన extraordinary, wonderful. అతీతుడు n. He who has passed or gone over. గడిచినవాడు. Thus వేదాతీతుడు he who has perused the Vedas.

(p. 234) kaḍacu or గడచు kaḍaṭsu. [Tel.] v. n. To elapse, pass గతించు. To exceed a limit. మేరమీరు, హెచ్చు (Metaphorically) to die చచ్చు. To perish నశించు. v. t. To leap across, to cross దాటు. To pass (time), to finish. వారికి గడవకుండానున్నది they have nothing to live on. నాకు అన్నానికి గడవదు I have nothing to live on. ఇది లేకుండ నాకు గడవదు I cannot get on without this. కడవబడు Same as కడచు.

(p. 352) gaḍucu or కడచు gaḍuṭsu. [Tel.] v. n. To pass or elapse, as time. v. a. To pass over, to transgress, to exceed or surpass. To expire. ఇది లేకుండ నాకు గడవదు I cannot get on without this. గడిచిబ్రతికినవారు the survivors. ఇక్కడ గడవనందున దేశాంతరమునకు వెళ్లినాను as I could not get on here I went elsewhere. గడపుకొను or గడుపుకొను gaḍapu-konu. v. a. To manage, transact, effect. గడిపించు (Causal of గడచు.) gaḍi-pinṭsu. v. a. To pass. కాలము ఇట్లు గడిపించి passing the time thus. గడుపు gaḍupu. v. a. To pass (time). To put off or defer, to finish. To cause to pass over. To forward, push on, drive on, urge on. To get over, get through (trouble).

(p. 355) gati gati. [Skt.] n. Way. త్రోవ. Going, gait, pace, march, passage. గమనము. Means, resource, fund, contrivance, expedient, remedy. ఉపాయము. Refuge, resort, help, aid. దిక్కు. Fate, lot, destiny, state, hap, condition, situation. విధి. An adventure. (In the Līla, the different cantos are called గతులు.) Salvation, rescue రక్షణము. Ability, power శక్తి. నాగతి యేమి what is to become of me? ఇందుకు వేరేగతి ఉన్నది for this there is another remedy. దైవగతి divine providence. గతిలేని helpless, destitute, abject. వానికి దానిని చెల్లించుటకు గతిలేదు he is unable to pay it, he is without means of payment. పుత్రుడులేనివారికి గతిలేదు the childless have no hope (or prospect) of heaven. పటుగతి strongly దిట్టముగా. గతించు gatinṭsu. v. n. To pass away, elapse, కడచు. To die. చచ్చు. గతికల్పించు to devise an expedient. గతికుడు gatikuḍu. n. He who has a resource. అనన్యగతికుడై having no other resource. గతుడు gatuḍu. n. One who is gone or entered. ఆనందాబ్ధిగతుండనై I plunged in a sea of bliss. గత్యంతరము gat-y-antaramu. n. An alternative: an other means, or resource.

(p. 373) gujastā gujastā. [H.] adj. Passed, elapsed. సాలుగుజస్తా last year.

(p. 535) tīru tīru. [Tel.] v. n. To end, stop, cease, elapse. To be finished, ended, complete, or ready. To be paid, delivered, discharged, avenged. To be qualified, accomplished, finished, adorned, trim, decked. To be gratified, satiated, wreaked (as passion;) to be assuaged or allayed, to go off. ముగియు, చిక్కబడు. తనివితీర to the full; so as to satisfy one's desires. తీరలేదు it came to nothing, it was ineffectual. కోరికతీసి having gained his end. ఇది నాచేత తీరదు this is out of my power. నాకు తీరీతీరక ఉన్నది I am hardly at leisure. తీరిపోవు to die. To be practicable, or possible. అక్కడికి రాతీరదు I cannot come there, I have not leisure to come. రాకుంటే తీరదు (you) must positively come. వెళ్లక తీరదు I cannot help going. తీరినగుండెగా నున్నాడు he is quite hackneyed. తీరా tirā. (Root in A of తీరు, with the intensive affix ఆ) adv. Ultimately, at last; fairly; just, merely, in short, simply. తీరా మధ్యాహ్నమయ్యేటప్పటికి when it was high noon. ఆ గోడ తీటా పడ్డది the wall actually fell down. తూరా పండుకొనేటప్పటికి when he was fairly asleep. ఆ సంగతి తీరా బయటపడేటప్పటికి when the matter at last became known. తీరా చెల్లించెను he paid it in full. తీరిక or తీరికె tīrika. n. Leisure. పనిలేక యూరకుండుట. తీరికచిక్కిన having no leisure. Adorning, trimming, decoration. దిద్దడము. తీరిన tīrina adj. Full. finished, accomplished, cured, settled. తీరు. n. Manner, way, mode, fashion, style, arrangement, విధము. Beauty చక్కన. వాడు బకతీరుమనిడషి he is an odd man. వాడుబకతీరుగానున్నాడు ఒకతీరుగానున్నాడు he is but so and so, he is not well, he is not at ease. ఈ తీరు thus. తీరుతప్పి ఉన్నాడు it is all over with him. తీరుగా tirugā. adv. Properly, duly, aright. దాని ముక్కుకండ్లు తీరుగానున్నవి her nose and eyes are pretty. తీరుగడ or తీరుదల tīru-gaḍa. n. Ending. ముగియుట. తీరుపు or తీర్పు tīrupu. n. End, finishing. A decision, judgment, sentence, decree. తీర్పుచెప్పెను he gave his decision. Justice. న్యాయము. Setting right చక్కబాటు. తీరుపరి or తీర్పరి tīrup-ari. n. A judge. న్యాయాధిపతి. An agent or ambassador చారుడు. A superintendent. అధికారి, కార్యనిర్వాహకుడు. తీరుపడు to be destroyed నశించు. తీరుబడి tīru-baḍi. n. Leisure. సావకాశము. తీరుపాటు tīru-pāṭu. n. A settlement, payment. Leisure. తీరుపాటుగా నుండే unoccupied, at leisure. తీరుమానము or తీర్మానము tīru-mānamu. n. An ending, settlement, rectification. Pause. A decision, resolve. తీరుమానించు or తీర్మానించు to settle, to come to a decision. తీరువ tīruva. n. A settlement, discharge, payment. Duty, dues, fees. గడ్డతీరువ levelling the ground. తీరుపవేయు or తీరువకట్టు to levy a fee or contribution. తీరువజాస్తి tīruva-jāsti. [H.] n. An additional or supplementary assessment నిర్ణయించబడిన పన్నుకంటె పైగా కట్టినపన్ను. తీర్చు, తీరుచు, తీరుపు or తీర్చు tīrṭsu. v. a. To end, finish. To do with, accomplish, perform or play (his part,) go through. ముగించు. To order, arrange. చక్కబరుచు. To cool, quiet, assuage. To adjust, liquidate (a debt). To trim, deck, adorn, straighten, correct, rectify, regulate. దిద్దు. To set, place, draw (as the mark on the forehead). To pass (time, day, or night). To pay give or issue (wages or batta). To settle. To determine, to resolve, to decide. To do away with. పొపు, తొలగించు. To destroy నాశముచేయు. వాయసముతీర్చినది the crow gave a good omen (by crossing my path from left to right.) కోపమునుతీర్చు to revenge oneself, wreak one's anger. చలముతీర్చు, పగతీర్చు to satiate spite. దాహముతీర్చు to quench thirst. తమిదీర్చి satiating one's lusts. వాని పని తీర్చినారు they settled his business or they ruined him. తీర్చుకొను tīrṭsu-konu. v. a. To end, do away with. To settle or pay up as a debt, &c. తీర్పించు tīrpinṭsu. v. a. To cause to decide, or determine.

(p. 587) dādāpu dādāpu. [Tel. దాపు+దాపు.] adv. Close at hand. Very nearly, almost. దాదాపు ముప్పదిదినములయినది about thirty days have elapsed.

(p. 926) bhūtamu bhūtamu. [Skt.] n. A ghost, a demon, a powerless sprite supposed to haunt a cemetery, being the spirit of a bad man. పిశాచాది. A living being. ప్రాణి. An essence, or element, పంచభూతములు the five elements, viz: Earth, fire, water, air and ether. 'క్షోణిపానీయతేజోవాయుగగనా ఖ్యపంచభూతాంశసంబంధమైన. మేనిలోగర్ణనాసానేత్రజిహ్వాత్వగాహ్వయ పంచేంద్రియములగోష్ఠి. శబ్దగంధాంగరసస్పర్శ సంజ్ఞికపంచవిషయముల బాలుపరచు.' G. v. 13. Universal nature. భూతగుణములు elemental qualities. దయ్యము కాదు భూతము it was not a fiend but a miserable ghost. adj. Past, elapsed. కడచిన, గతించిన. (In composition), Equal, సమానమైన. భూతఅద్దము bhūta-addamu. n. A magnifying glass. భూతకాలము bhūta-kālamu. n. The past tense in verbs. భూతకి bhūtaki. n. An ogress. రాక్షసస్త్రీ. భూతచికిత్స bhūta-chikitsa. n. Remedies against witchcraft. భూతదయ bhūta-daya. n. Humanity, kindness. భూతధాత్రి bhūta-dhātri. n. The nurse of living beings, i.e., the earth, భూమి. భూతబలి sacrifice of a living animal. భూతనాధుడు bhūta-nādhuḍu. n. An epithet of Siva. భూతవైద్యుడు bhūta-vaidyaḍu. n. One who drives away spirits. బూతశుద్ధి bhūta-ṣuddhi. n. Consecration of food at a sacrifice. భూత సంప్లవము bhūta-samplavamu. (from సంప్లవము the drowning of భూతములు living creatures.) n. The deluge. యుగాంతప్రళయము. భూతాత్మము bhūt-ātmamu. n. The body. దేహము. భూతాత్ముడు bhūt-ātmuḍu. n. Brahma. భూతాంకుశము bhūt-ānkuṣamu. n. A kind of tree, Croton obliquifolium. 'భూతాంకుశమశోక భూర్జపత్రమ్ములు.' H. iv. 20. భూతావాసము bhūtā-vāsamu. n. The tree called Terminalia belerica, Rox, ii. 431. కర్షఫలము, విభీతకము, or తాండ్రచెట్టు. This tree is said to be haunted, and it is shunned, even its leaves being considered unlucky. భూతుడు bhūtuḍu. n. He who became, he who is. (Used in composition) శుష్కీ భూతుడైనవాడు a lean wretch. సహాయభూతులైనవారు allies. భూతేశుడు bhūt-ēṣuḍu. n. The lord of demons. i.e. Siva.

(p. 1217) veḷlu vellu. [Tel. short for వెడలు.] v. n. To go, proceed, depart. To pass, or elapse. To be emitted. పోవు. కడువువెళ్లుచున్నది the bowels are loose. నాలుగుదినములు వెళ్లినతర్వాత after four days passed. కడవెళ్ల చదివినాడు he read it to the end. పొలిమేర వెళ్లదొక్కు to read the boundary line, i.e., to settle the boundary. వెళ్లగక్కు veḷl-gakku. v. a. To vomit up, disgorge, refund, వమనముచేయు, మళ్లియిచ్చివేయు. వెళ్లజేయు, వెళ్లగొట్టు or వెళ్లించు veḷla-jēyu. v. a. To drive out, chase away, eject, expel, పోవజేయు.' తిరిగిపోయిన మరితెలియంగజెప్పి భూమి వెళ్లింతుముపొందైనభంగి.' Pal. 449. వెళ్లదీయు veḷḷa-dīyu. v. a. To take out or extract, బయటికితీయు. వెళ్లిపోవు veḷḷi-pōvu. v. n. To go away, depart.

(p. 478) zarugu or ౛రగు. ḍzarugu. [Tel.] v. n. To slip, creep, or slide. To pass or change the place. To flee. To pass, elapse, expire as time. To move on, get on. To be current or usual. To occur, happen. ౛రిగిన పని a real occurrence, a fact, a thing that happened. ఇది లేక నాకు జరగదు I cannot get on without this. ఆ భూమి నాకింద జరుగుతున్నది that land is in my hands. ౛రుగుతీరుగా as usual. అతడు ౛రిగిపోయినాడు he departed, i.e., died. అక్కడ జరగక వస్తిని as I could not subsist there I came away. ౛రిగెడి passing, elapsing. (lit: what slides). ౛రుగుబాటు or ౛రుగుబడి ḍzarugu-bāṭu. n. Living, subsistence. జీవనము. ౛రుగుబాటుగా నుండే substantial; well-to-do. ౛రుగుడు slipperiness ౛ారుడు. ౛రుపు or ౛రపు ḍzarupu. v. a. To pass or spend as time. To put off, procrastinate. To push on, move forward. To do, perform. జరుపుడు procrastination. దినములనుజరుపుట. ౛రిగించు ḍzariginṭsu. v. a. To conduct, transact, carry on (business, &c.) To execute, fulfil, commit, perpetrate, celebrate, perform. అల్లరి జరిగించు to raise a disturbance.

(p. 478) zarugu or ౛రగు. ḍzarugu. [Tel.] v. n. To slip, creep, or slide. To pass or change the place. To flee. To pass, elapse, expire as time. To move on, get on. To be current or usual. To occur, happen. ౛రిగిన పని a real occurrence, a fact, a thing that happened. ఇది లేక నాకు జరగదు I cannot get on without this. ఆ భూమి నాకింద జరుగుతున్నది that land is in my hands. ౛రుగుతీరుగా as usual. అతడు ౛రిగిపోయినాడు he departed, i.e., died. అక్కడ జరగక వస్తిని as I could not subsist there I came away. ౛రిగెడి passing, elapsing. (lit: what slides). ౛రుగుబాటు or ౛రుగుబడి ḍzarugu-bāṭu. n. Living, subsistence. జీవనము. ౛రుగుబాటుగా నుండే substantial; well-to-do. ౛రుగుడు slipperiness ౛ారుడు. ౛రుపు or ౛రపు ḍzarupu. v. a. To pass or spend as time. To put off, procrastinate. To push on, move forward. To do, perform. జరుపుడు procrastination. దినములనుజరుపుట. ౛రిగించు ḍzariginṭsu. v. a. To conduct, transact, carry on (business, &c.) To execute, fulfil, commit, perpetrate, celebrate, perform. అల్లరి జరిగించు to raise a disturbance.