(p. 376) gudiguṃzalu gudi-gunzalu. n. Stick planted at the entrance of a pen or fold. పశువుల దొడ్డిద్వారమునకు నిలువుగా పాతిన కర్రలు. గుదిగ్రుచ్చు or గుదికూర్చు gudi-gruṭsṭsu. v. n. To arrange. సవరించు. 'మున్నిటికథలు గుదిగ్రుచ్చుకొనిచెప్పుకొని పోవవలదు.' L. vii. 74. గుదిత్రాడు gudi-trāḍu. n. A halter, a tether. దూడ కాలికి కట్టే తాడు. గుదిత్రోయు to tie up the legs and push away కాళ్లు కట్టి త్రోయు.

(p. 379) gummamu gummamu. [Tel.] n. A door way, gate-way or entrance. వాకిలి, ద్వారము.

(p. 436) cērika chērika. [Tel. from చేరు.] v. n. Joining. కూడికి. Nearness. సమీపము. Arrival, entrance, union, approach, familiarity, application. చేరడము, దాపునకువచ్చే యుపాయము.

(p. 452) cokku ṭsokku. [Tel.] v. n. To be intoxicated or stupefied. To enjoy oneself to excess. To pine, languish with desire. పరవశమగు. To dry ఎండు. n. Intoxication, stupefaction, faintness. పారవశ్యము, మూర్ఛ. Falling in love, మోహము. చొక్కాకు ṭsokk-āku. n. A dead or dried leaf. రాలిన ఆకు, ఎండాకు. చొక్కిడు ṭsokk-iḍu. (చొక్కు+ఇడు.) v. t. To deceive మోసపుచ్చు. చొక్కునీరు ṭsōkku-nīru. n. Intoxicating liquor. కల్లు, మద్యము. చొక్కెత్తు or చొక్కుపెట్టు ṭsokk-ettu. v. t. To intoxicate. చొక్కుపొడి or చొక్కు మందు ṭsokku-poḍi. n. Love powder; an aphrodisiac drug. చొక్కించు ṭsokk-inṭsu. v. n. To gratify, soothe, please, entrance.

(p. 453) coru ṭsoru. [Tel.] v. n. To enter. ప్రవేశించు, చొచ్చు. చొర The infinitive of చొరు. (q. v.) చొరపోతగా ṭsora-pōtagā. [Tel. చొరవ+పోత.] adj. Continuous. నిరంతరము, ఎడములేని. adv. In an unbroken line, all in one stream. ఒక వరుసగా. చొరబడు or చొరబారు ṭsora-baḍu. v. n. To enter or rush into, to break into, to intrude on. చొచ్చు. ఆ కథ యిందులో చొరబడదు that tale does not form a part of this. చొరవ ṭsorava. n. An entrance. ప్రవేశము. Daring సాహసము. Keen-mindedness బుద్ధి కుశలత. Use, familiarity, aptitude, introduction. Desire ఇచ్ఛ. చొరవగల easy of access. వ్యాకరణములో వానికి మంచిచొరవ కలదు he has an aptitude for grammar. వానికి అన్నపు చొరవేకాని అక్షరపుచొరవలేదు he is sharp enough at eating but slow at reading. చొరవకత్తె a forward woman. చొరవకాడు a forward man. మాట చొరనియ్యడు he will not let a word be heard: or, he will not listen. చొరకమానె he did not enter. చొరిగాడు ṭsorigāḍu. n. A hunter.

(p. 454) cōpā ṭsōpā. [Tel.] n. A shed with a slanting roof, a verandah. A lobby, entrance or passage, అలిందము.

(p. 517) talasāla tala-sāla. [Tel.] n. The entrance into a house. తలవాకిలి. P. iii. 46.

(p. 665) nis nis. [Skt. a form of నిర్.] A negative prefix like un or in. నిస్త్రాణ nis-trāṇa. n. Weakness. నిస్పృహము nis-pṛihamu. adj. Hopeless. అశలేని. నిస్పృహత్వము nis-pṛihatvamu. n. The being without any wish or hope. Indifference, listlessness. Philosophy. నిస్పృహుడు nis-prihuḍu. n. A philosopher, a calm observer, a man of an equable mind unaffected by ordinary events. adj. Indifferent or listless. నిస్సంగుడు nis-sajuḍu. n. One who has quitted his family. A recluse, hermit. నిస్సంతు nis-santu. adj. Without children or offspring, without an heir. సంతానములేని. అతని వంశము నిస్సంతు అయిపోయినది his family is without a representative, is extinct. నిస్సందేహము or నిస్సంశయము nis-san-dēhamu. adj. Undoubted. n. The absence of doubt. నిస్సత్తువ nis-sattuva. n. Weakness, a want of nerve, debility. Poorness of soil. ఆశక్తి. బలహీనత. నిస్తంత్రము nis-tantramu. adj. Easy, deliberate. నిస్తండ్రము nis-tandramu. adj. Unwearied, in-defatigable. నిస్తరించు nis-tarinṭsu. v. a. To cross safely. చక్కగా దాటు. To succeed, get through, be delivered. కడతేరు. విస్తరణము or విస్తారము nis-taraṇamu. n. Crossing. దాటుట. నిస్తారకుడు nis-tāra-kuḍu. n. A deliverer, redeemer. కడతేర్చువాడు. నిస్సరణము nis-saraṇamu. n. An entrance. ఇల్లులోనగువాని ముందటి భాగము. Exit, going out. వెడలిపోవుట. నిస్సారము nis-sāramu. Sapless, pithless, dry, exhausted. సారములేని, నిస్సారముచేయు to exhaust. ఈ నిస్సారపు సంసారము in this worthless world.

(p. 808) podigili podigili. [Tel.] n. The side of the entrance or principal door of a house. పొదిగిట నిల్చిచూచు విరిబోడి.' Dasav. ix. 481. An armpit, ప్రక్కకు సందిటికి నడిమి భాగము, కౌగిలించినచంక పొదిగిట (locative case.) By the door post. In the embrace.

(p. 839) pravēśamu pra-vēṣamu. [Skt.] n. An entering upon or engaging in, entrance. చొచ్చుట; చొరవ. ఆ శాస్త్రములో వానికి ప్రవేశములేదు he has no acquaintance with that science. ఆ దొరవద్ద నాకు ప్రవేశములేదు I have no influence with that gentleman. గృహప్రవేశముచేసినారు they have gone to live in their new house. ప్రవేశముకనవలెను please to acknowledge the receipt. వర్షాకాల ప్రవేశమైనది the rainy season has now set in. ప్రవేశనము pra-vēṣanamu. n. Insertion, entering. ప్రవేశపెట్టడము. ప్రవేశపెట్టు pravēṣa-peṭṭu. v. a. To introduce, instal, induct, admit, enter, entertain or take into service. ప్రవేశించు pravēṣ-inṭsu. v. n. To enter; to enter on or upon, to interfere in. చొచ్చు.

(p. 843) prākāramu pr-ākāramu. [Skt.] n. An enclosure, a fence, a rampart, a surrounding wall. చుట్టుగోడ, ప్రహరి. 'శ్రీశైలభీమకాళేశ మహేంద్రగిరి సంయుతం, ప్రాకారంతు మహత్కృత్వా త్రీణిద్వారాణిచాకరోత్.' ఆంధ్రకాముది, i.e. He made these mountains as a great boundary wall, wherein there were three entrances.

(p. 996) mukhamu mukhamu. [Skt.] n. The mouth, నోరు. The face, countenance, మొగము. The commencement, ఆరంభము. The front, ముందటిభాగము. The external appearance, the look of the face, ముఖవిలాసము. నిశాముఖము nightfall, evening. సేనాముఖము the front of the army. నఖముఖములు the points of the nails. ముఖమిచ్చు to indulge. అతడు వారితో ముఖమిచ్చి మాట్లాడలేదు he did not speak with them as a friend. 'బల్దూరంబైన శ్మశానవాటి ముఖమాలోకింపగన్.' Bilh. iii. 25. అధోముఖుడుగానుండినాడు he was hanging with his head down. ఆ దివిటీని అధోముఖముగాపట్టినాడు he held the torch with the flaming end downwards. 'అనుఘకథాముఖంబున హితాహిత బోధమొనర్తురింపుగా.' Mand. i. 8. టీ కాథా ముఖంబున by means of a story, కథచేతను అర్ధముఖము the profile or half face. తమరు రామునిముఖముచూచి నన్ను రక్షింపవలసినది I pray that for the sake of Rama you will relieve me. పడమటిముఖముగా towards the west. పడమటిముఖముగా నుండే యిల్లు a house facing the west. ఆడదానిముఖమెరుగనివాడు a youth that as yet knows not the face of a woman, i.e., entirely chaste. అందరును ఏకముఖముగా నుండలేదుగనుక as they were not unanimous or were not all of one mind. 'బాణకృపాణముఖాస్త్ర శస్త్రములు,' M. VII. ii. 275; arrows, swords, and other weapons. ముఖముమాడ్చుకొనినాడు he looked sulky or angry. వానికి ముఖము చచ్చినది he turned pale, he looked blank or ashamed. ముఖదాక్షిణ్యము complaisance. వానిముఖములో ఈగ ఆడలేదు he was all in a pucker. ఆ రూకలను వాని ముఖముమిద పారవేయుము fling the money at his face. అది వానికి ముఖపాఠముగానున్నది he has got it by heart. వాడు ముఖప్రితి మాటలాడును he talks plausibly. ముఖమెరుగనివాడు a stranger. ముఖమెరుగనిదేశము a strange land, a land where one has no acquaintance. ముఖవాసికలవాడు he is a winning man. వానికి ముఖవశ్యముకద్దు he is a very taking man. ముఖము తప్పించుకొనిపోయినాడు he has absconded or disappeared. ముఖస్తుతి flattery. ముఖస్తుతిచేయు to flatter. వాని కాశ్లోకము ముఖస్థముగానున్నది he knows the verse by heart. ముఖద్వారము mukhadvāramu. n. The mouth. నోరు. నదీముఖద్వారము the mouth of a river. ముఖపట్ట or మొగపట్టా mukha-paṭṭa. n. The headstall of a horse, గుర్రము యొక్క ముఖమునకువేసే తోలుపట్టా. ముఖమంటపము mukha-manṭapamu. n. The porch or pillared entrance of a Hindu temple. మందరిమండపము. ముఖవచనము mukha-vachanamu. n. Verbal communication, word of mouth. నోటిమాట. ముఖవస్త్రము mukha-vastramu. n. A veil. A pall, ప్రేతవస్త్రము. ముఖశాల or మొగసాల mukha-sāla. n. A hall at the entrance of a house, an antechamber, తల వాకిటిచావడి. ముఖాంతరముగా mukh-āntaramu-gā. adv. By means of, through, ద్వారా. నా తమ్ముని ముఖాంతరముగా పంపించినాను I sent it by my brother. ముఖాముఖి mukhā-mukhi. adv. Face to face. ఎదురెదురుగా. 'వినుముఖాముఖిబల్కెద.' T. iii. 84. ముఖుడు mukhudu. n. A word used in compounds, thus అధోముఖుడై hanging with his face down. సుముఖుడుగా మాట్లాడినాడు he spoke graciously. దుర్ముఖుడైయుండినాడు he was cross. పరాఙ్ముఖుడైయుండెను he turned his face away.

(p. 1035) moga moga. [from Skt. ముఖము.] n. The tip, point, end; the beginning, మొదలు. The mouth of a river, &c. మొన, నదీ సముద్రాదుల ముఖము. An entrance, ద్వారము. ఆ మొగను at the beginning. A blossom, మొగ్గ. మొగకొను moga-konu. v. n. To begin, commence. మొదలుపెట్టు. To meet, turn the face towards, అభిముఖమగు. 'వినుడీసుఖదుఃఖము లనిత్యములుగాన వాని యాగమకాలంబున ముదము శోకము మొగకొననీయమి యురువుశాంతి గోరుజనులకున్.' M. XII. i. 196. See మొగదల.

(p. 1036) mogamu or మొకము mogamu. [from Skt. ముఖము.] n. The face. ముఖము. Front, ఎదురు. An entrance, door, ద్వారము. adj. Chief, ముఖ్యము. మొగచాటు moga-ṭsāṭu. n. Surfeit, disgust in eating, ముఖముకొట్టడము. 'తినతినజిహ్వకు తీపైన మొగచాటు, సారెకుబలుకుట చప్పదనము.' Venkatēswara. §. 16. మొగతప్పు or మొగతిరుగు moga-tappu. v. n. To have the face turned away, విముఖమగు. మొగదల mogadala. n. The end or butt (of a wall.) ఎదురు, ముందటిభాగము. మొగవట్ట or మొగముట్టు moga-paṭṭa. n. An ornament for a horse's head something like a cavesson ముఖపట్ట. 'మణులమొగపట్ట పన్నిసాహిణియొకండు.' Swa. iv. 37. మొగపడు moga-paḍu. v. a. To see, చూచు. మొగపాళము or మొగవాళము moga-pāḷamu. n. The front portion of a house, &c. ఇల్లు లోనగు వాని ముందటిభాగము. మొగపిరికి moga-piriki. (మొగము + పిరికి.) n. A tortoise, తాబేలు. మొగముతప్పించు to abscond, disappear. మొగపు mogapu. (మొగ + పూస.) n. The front portion of a necklace, హారాదుల ముఖభాగము. A buckle. కంఠభూషణము యొక్క ముఖభాగము. 'ధాత్రీ మహాదేవి తాల్చిన మున్నీటి మొలమాలిరత్నంపు మొగపనంగ.' Prabhavati Pradyumnam, i. 3. మొగమిచ్చు moga-miṭsṭsu. v. n. To show the face, to favour, to be pleased, సుముఖుడగు. మొగమోటమి, మొగమొటము, మొగమోట or మోగమోటమి mogamōṭami. n. Partiality, pity, compassion, దాక్షిణ్యము. Hesitation, doubt, సంకోచము. మొగమోడు mogam-ōḍu. v. n. To be ashamed. సిగ్గుపడు. 'ముంగిటికే తెంచి మొగమోడనగునె.' Abhim. 47. To be partial, దాక్షిణ్యపడు. To hesitate, సంకోచించు. మొగవాడ moga-vāḍa. n. The front door of a temple. గోపుర ద్వారము. 'అరిమురిమొగవాడ దెరచివీక్షింప.' BD. iv. 661. మొగవీణె moga-vīṇe. n. A kind of వీణె, ముఖవీణె. మొగసరి moga-sari. (మొగము + అరి.) Same as మొగముట్టు (q. v.) మొగసాల, మొగసల or మోసాల moga-sāla. n. An entrance hall. నడవ. ముఖమంటపము, నగరితల వాకిటిచావడి. 'నీ తమ్ముండు పెద్ద మొగసాలం జాలు మానసులం గావలివెట్టి.' M. ix. ii. 34. A porch in front of a house, తలవాకిటిపంచ.

(p. 1036) mogali or మొగిలి mogali. [Tel.] n. The Screw Pine, or Mangrove, Mandanus odoratissimus. (Rox. iii. 738.) కేతకి. మొగిలిచాప a mat made of its leaves. మొగలాకుగొడుగు an umbrella made of its leaves. మొగిలిచండ్లు the drooping tips of the branches. మొగిలిపువ్వు the fragrant flower of this tree. మొగిలినాగు a snake said to be found in its flower. మొగలిరేకు a petal of its flower, or an ornament worn by women on the head. మొగలికోడి mogali-kōḍi. n. A watercock. ఒకపక్షి. మొగలిపనస mogali-panasa. n. The pineapple, అనాసచెట్టు మొగలేరు moga-lēru. (మొగలి + ఏరు.) n. The celestial river. ఆకాశగంగ. The name of a stream, also called సువర్ణముఖి. 'మొగలేటిమడువున' Kālahas. ii. 161. BD. iii. 349. మొగలివాకిలి mogali-vākili. n. An entrance to a town, తలవాకిలి. A town hall where criminal cases are tried. కచ్చేరి, హ౛ారము. 'పణిహారులు వేగను వీరచోడునింటను వెలుగొందుగిన్నె కపటంబునగైకొని దొంగవంచు నవ్వవజిదళాక్షినింమొగలివాకిటికీడిచి చోరదండన మొనరింప జూడగ.' Valeswara. v. 85.