(p. 41) atulamu or అతులితము a-tulamu. [Skt.] adj. Unequalled, unparallelled, matchless. అసమానమైన. అతులితుడు a-tulituḍu. [Skt.] n. He who is matchless. సమానుడు.

(p. 45) advitīyamu a-dvitiyamu. [Skt.] adj. Unparalleled, unequalled. అసమానమైన.

(p. 117) ābālagōpālamugā ā-bāla-gōpālamu-gā. [Skt.] adv. Both small and great, one and all. ఆబాలపండిత సహాయము equally useful to the learned and the simple.

(p. 194) ēkamu ēkamu. [Skt.] pron. One. adj. Sole, single, only, general, universal, uniform, combined, matchless, unequalled, chief. Joined, combined. ఏకదీక్షగా unintermittingly, incessantly. ఏకముగా all at once, unitedly. ఏకతిరగడము ceaseless roaming. అతడు ఏకరీతిని ఉండే మనిషి he is a regular or steady person. రాత్రి యేకముగా మెరిసినది it lightened incessantly all night. ఏకము చేయు ēkamu-chēyu. v. a. To make one, unite, gather together. ఏకకాలంబున at one time, simultaneously. ఏకకాలీనుడు ēka-kālīnuḍu. n. A contemporary. వారున్ను వీరున్ను ఏకకాలీనులైనందున as these men were contemporaries: ఏకకుండలుడు ēka-kuṇḍaluḍu. [lit. Having one earring] n. An epithet of Kubera. ఏకగర్భజనితులు ēka-garbha-janitulu. adj. Uterine, of the full blood. అతడున్ను నేనున్ను ఏకగర్భజనితులము గనుక as he and I are sons of the same parents or uterine brothers. ఏకగ్రీవము ēka-grīvamu. adj. Unanimous, joint. ఏకగ్రీవముగా unanimously, jointly. ఏకచక్రాధిపతి, or ఏకఛత్రాధిపతి ēka-chakrādhipati. n. A sole ruler, an absolute monarch. ఏకచింత one sole or engrossing thought or pursuit. ఏకనిష్ఠగా ēka-nishṭha-gā. adv. With a single eye or intent, resolutely, faithfully, thoroughly, downright. ఏకపత్నీవ్రతుడు ēka-patnī-vratuḍu. n. A monogamist, a man with one wife. ఏకబోగ్రామము ēka-bhōga-grāmamu. n. A village held by one owner, or tenant. ఏకమనస్కులై ēka-manaṣkulai. adv. With fixed attention, with a single heart. అందరు ఏకమైన నా మీద పడ్డారు they fell upon me in a body. ఏకవర్ణముగానున్నది it is all of one sort or colour. భువనేకసుందరి an unrivalled beauty. ఏకశిలానగరము ēka-ṣilā-nagaramu. n. (lit. One stone-town.) A town built near a single rock or hill. The Skt. translation of ఒరంగల్లు Warungul a town in the Nizam's Territories. ఏకాధిష్ఠతము ēkā-dishṭhitamu. adj. In one hand: in one person's sole power. M. I. ii. 200.

(p. 619) dhanamu dhanamu. [Skt.] n. A herd of cattle. ఆవులమంద. (Gf. Lat. pecus.) Treasure, property, resources, wealth. In mathematics, it is the equivalent of the word 'plus.' (Warren.) (Metaphorically) a talent 'అభిమానంబు ధనంబుగా' (Bobbili Padya. ii. 129.) surely honour is wealth. క్రయధనము the price paid, the cost price, the purchase money. స్త్రీధనము dowry or pin-money. ధనద్విగుణము అయినది the interest equalled the principal. ధనదాయపరులు beneficent persons. ధనంజయుడు dhanan-jayuḍu. n. A title of Agni or Vulcan, the god of fire: as being the 'vanquisher of wealth.' Also, of Arjuna, అర్జునుడు. ధనంజయపురము dhananjaya-puramu. n. A volcano. The యోని, as being the abode of vital heat. అగ్ని మండలము or అగ్నిపురము. ధనడము dhanadamu. adj. Beneficient, liberal. ధనదుడు dhanduḍu. n. A beneficent or liberal man. దాత. A name of Kubēra, the god of riches. ధనికుడు, ధనవంతుడు, ధని or ధనుడు dhanikuḍu. n. One who is rich, a wealthy man, a rich man. పాండిత్యధనుడు one who has a richly stored mind: a highly accomplished man. తపోధనులు great saints: those who abound in penances. పుణ్యధనులు those who are rich in good works. See ధన్యము.

(p. 665) nistalamu nis-talamu. [Skt.] adj. Moving. కదలునట్టి. Round, వట్రువైన. నిస్తలుడు nis-taluḍu. n. One who is unequalled or unrivalled.

(p. 975) māma māma. [from Skt. మామక.] n. A father-in-law. Also, a mother's brother, మేనమామ. The same title is bestowed equally on the brothers of a father-in-law, as పినమామగారు, పెద్దమామగారు. The phrase శకునిమామ denotes 'Uncle Sakuni,' i.e., an evil counsellor. Sakuni was the maternal uncle of Duryōdhana. మామమామ an epithet of Vishnu, as he married Lakshmi the daughter of the Sea (సముద్రుడు) whose wife (Ganges) is related to him as a daughter, లక్ష్మీదేవిని పెండ్లాడినందున తనకు మామయైన సముద్రునికి పెండ్లామగు గంగాదేవి తనకు కూతురువరుస అగుటచేత విష్ణువు సముద్రునికి మామ అయ్యెను.

(p. 1072) rājilamu rājilamu. [Skt.] n. A snake equally thick at each end as if it had two heads, Amphisæna. క్షీరాకార నిర్విషద్విశిరస్సర్పము, మత్స్యభేదము. 'వల్మీకమునకు వాసవగిరికిని రాజిలంబునకు నురగవిభునకు కలవింకమునకు నుఖగకులాధివునకు.' BRY. ii. 223. ఈ ప్రయోగమువల్ల ఇది దిక్కుమాలినపామని తెలుస్తున్నది.

(p. 1194) viṣamamu vishamamu. [Skt.] adj. Odd, uneven, irregular. Unparalleled, unequalled. Contrary, adverse, unfavourable, evil, bad. బేసి, ఎక్కువతక్కువగానుండే, సమముకాని, విరుద్ధము, దుష్టము. విషమసంఖ్య an odd number. విషమజ్వరము a pestilent fever, a fever difficult of cure. విషమాయుధుడు or విషమశరుడు Manmadha, whose arrows are five (an odd number). విషమనయనుడు Siva who has an odd (or extra) eye in his forehead. విషమబుద్ధి an evil or wicked mind. విషమవిభాగము an unfair or an unequal division. 'విషమమోపల సంవృతము.' L. i. 210. 'విషమోపల సంవృతము.' full of rugged rocks. Sanskrit Harisch. xxi. R. vi. 46. విషమించు visha minṭsu. v. n. To be painful, mortal or difficult of cure (as applied to disease.) దోషించు, విరోధించు.

(p. 1224) vēlu or వ్రేలు vēlu. [Tel.] n. A finger, a toe, a claw. An inch. అంగుళము. పెనువేలు or బొటనవేలు the thumb or great toe. చిటికెనవేలు the little finger or toe. ఆ విద్యలో వాడు వీనికంటె రెండువేళ్లు మించినవాడు that man is a little above this one in learning. వేలువిడిచిన మేనమామ an uncle removed by one step of relationship, lit: by the omission of one finger. ఏమైనా వేలుకు వేలు ఎడమే every two fingers are separate: a proverb, meaning that there is a difference even between those (son, nephews, &c.) who appear to be equally in favour. నోట్లో వేలుపెట్టుకొని పోయినాడు he went off with his finger in his mouth, i.e., he was disappointed or cheated.

(p. 1228) vaidikamu vaidikamu. [Skt. from వేద.] adj. Pertaining to the Vedas; conformable to the Vedas. Canonical, clerical, sacred. వేదమందు చెప్పబడిన, లౌకికము కాని. n. Conformity to the Vedas; any sacred pursuit. ఇవేళ మాయింట్లో కొంచెము వైదికము a certain religious rite is to be celebrated in my house to-day. వాడు లౌకికవైదికములందు నిండా సమర్థుడు he is equally skilled in sacred and secular pursuits. వైదికవిద్యలు the sacred and secular pursuits. వైదికవిద్యలు the sacred studies. వైదికాగ్ని the sacred fire, i.e., fire on an altar, sacrificial fire as distinguished from లౌకికాగ్ని common fire. 'వినుమింతి వైదికంబును లౌకికంబును రెండు విధములు యజ్ఞ విధులు.' M. XIII. v. 192. వైదికలిపి or వైదికాక్షరము the clerkly hand, a round antique mode of writing like law-text. వైదికబ్రాహ్మణుడు a Vaidika Brahmin, i.e., one who is set apart for religious duties or studies; వైదికుడు vaidikuḍu. n. A Brahmin who knows the Vedas, వేదము తెలిసిన బ్రాహ్మణుడు. One who is engaged in sacred pursuits or studies. లౌకికుడుకానివాడు. One who does not know the world, లౌకికము తెలియనివాడు. ఇతడు శుద్ధవైదికుడు he is a very simple man.

(p. 1306) saradu , సరుదు, సర్దు or సద్దు saradu. [Tel.] v. a. To divide equally. సమముగా పంచు. To arrange, క్రమముగానుంచు.

(p. 1309) sari sari. [from Skt. సదృశః.] n. The end. అంతము. Similarity, likeness. సామ్యము, సమానము, సమము. Propriety, fitness, యుక్తము. [From Skt. సరః.] n. A garland, wreath. హారము. See also సరియ. ఆ వంశము ఇతనతో సరి that family terminates with him. సరిలేని మాణిక్యము a matchless gem. పెలసరికి at the end of the month. నెలసరికి up to that day. నీకు నాకు సరి there is an end of everything between us. సరికాని వారు those who are not equals. 'సరికాని వారితో సరసమాడెడువాని.' (Kālahas. §. 66.) he who takes liberties with such as are not his equals. సరికానిపని improper behaviour or conduct. సరికిసరి tit for tat. గోధుములు బియ్యానికి గోధుములు బియ్యానికి సరికిసరి ఇస్తారు they barter wheat for an equal quantity of rice.సరికిసరి చేసినాడు he repaid them according to what they had done. సరి. adj. Equal, like. సమము, ఈడైన. Just, right, proper, fit, correct, suitable, యుక్తమైన, తగిన, Corresponding to. Even, level, not odd, మిట్టపల్లములులేని. Ended, finished, సమాప్తము. అతనికి సరిలేడు he has no equal. రాత్రి అయినా సరే పగలు అయినా సరే be it day or be it night. ఇది సరికాదు this is not right. ఈ ఉత్సవము నేటితో సరి this feast is finished with this day. adv. Equally. సమానముగా, సరిగా. Fully, పూర్ణముగా. 'జలధి తోజలధియు సరిబోరుకరణి.' DRY. 2224. 'సరిబల్కుమని యదల్చు.' T. iii. 143. సరి (interj.) Well! Yes! very well! very good! Aha! Aha! Oh! బాగాయె; అంగీకారార్థము. సరికట్టు sari-kaṭṭu. v. n. To be equal or similar. దృష్టాంమగు. v. a. To attempt, యత్నించు. See సరిపడు below. సరికడచు sari-kaḍaṭsu. v. n. To exceed, excel. ముందుమించు, మీరు, అతిక్రమించు. సరిగా sari-gā. adv. Equally, abreast, properly, rightly, correctly, in good order, completely, fully. సమముగా, ౛తగా, ౛ోడుగా, యుక్తముగా, న్యాయముగా, క్రమముగా, సంపూర్ణముగా, ఆ రెండు పల్లకీలు సరిగా వచ్చుచుండెను the two palanquins were coming on abreast. సరిగెఅల్పులు sari-gelpulu. n. Quits (at dice or games), సమానమైన జయములు. సరిగొను sari-gonu. v. a. To resemble. సమానమగు. To kill, destroy. చంపు, రూపుమాపు. M. VII. iv. 277. సీ సరియన్న విరిపొన్న సరిగొన్నగరిమచేగంభీ రమగునాభిగాంచుదాని.' T. iv. 62. సరిచేయు ari-chēyu. v. a. To arrange or put in order, to put straight, to level or make even. To complete, end or finish. To equalize, క్రమపరచు, వంకర లేకుండా చేయు, మిట్టపల్లములు లేకుండా చేయు, ముగించు, సమానము చేయు. To ruin, నాశముచేయు, సరిచూచు sari-ṭsūṭsu. v. a. To compare, review, collate. సంప్రతించు, సరిగానుండజూచు. సరితూగు sari-tūgu. v. a. To counterbalance, to be equal in weight, to be equal. సమానమగు. సరిపడు, సరితాకు or సరికట్టు sari-paḍu. v. n. To be equal, fit, suit, agree. To be on good terms. To be complete, to be finished, expended, exhausted. సమానమగు, జతపడు, అనుకూలమగు, పొసగు, యుక్తమగు, అయిపోవు. ఆ బియ్యము సరిపడిపోయినవి the rice is all done. మీకు సరిపడితే ఉంచుకొండి keep it if you like it. మేమంటే సరిపడక not being on good terms with us. సరిపడని discontented. సరిపుచ్చు or సరిపెట్టు sari-putstsu. v. a. To equalize, సమముచేయు. To finish, end, complete, consume. ముగించు, కాజేయు, కార్యాంతముచేయు. సరిపోవు sari-pōvu. v. n. To be equal, become equal, సమానమగు. To fit, suit, agree. To be finished or terminated. To be expended, spent. To be ruined, or destroyed, అయిపోవు, వ్యయమైపోవు, నశించు. To be reconciled, సమాధానమగు. A. vi. 90. నోటికి సరిపోయినట్టు మాట్లాడినాడు he said everything that came to his tongue. అవి నీకు సరిపోతవవి these will suit you. నీవు తిట్టినదానికిని నేను కొట్టినదానికని సరిపోయినవి the blows I have given are a fair payment for your abuse. ఆ బియ్యము ఆ తపేలాకు సరిపోయినవి the rice was just enough to fill the vessel. సరిపొద్దు or సరిప్రొద్దు sari-poddu. n. Midnight, అర్థరాత్రి. P. iii. 45. సరిబిత్తరము sari-bittaramu. n. A kind of wrestling. మల్ల బంధవిశేషము. సరిబేసులు sari-bēsulu. n. A kind of game played by boys, పిల్లకాయలు ఆడే ఒక ఆట. 'గుళ్లుదాగుడుముచ్చిళ్లు గోలిపెట్టెలేలపాటలు, సరిబేసు లీలకూతలాదిగాశైశవక్రీడలాడి.' Vish. vii. 212. సరియగు sari-y-agu. v. n. To become equal, సమానమగు, to be destroyed, నశించు. సరియైన sari-y-aina. adj. Equal, like; just, right, proper, fit. Corresponding to. Level, straight; even, not odd. సమమైన, యుక్తమైన, తగిన, నూటియైన, ఈడైన, అవిషయమైన, మిట్టపల్లములు లేని. సరిలేని sari-lēni. adj. Matchless, unequalled. అసమానమైన. సరివచ్చు sari-vatstsu. v. n. To match, be alike, సమానమగు. సరిసమానము sari-samānamu. (a pleonasm.) n. Equality. సమము, తనకు సరిసమానము ఎవరులేరనుకొనుచున్నాడు he imagines that he has no equal. సరేగదా sarē-gadā. interj. Very well!

(p. 1315) savyamu savyamu. [Skt.] adj. Left, left hand. వామము, ఎడమ. అపసవ్యము the right. సవ్యకరము the left hand. ౛ందెమును సవ్యముగా వేసుకొని యుండినాడు he wore the Brahminical thread on the proper shoulder, i.e., the left shoulder. ౛ందెమును అపసవ్యముగా వేసుకొని యుండినాడు he wore the thread on the wrong shoulder i.e., the right shoulder. నక్తమచరుండుదంచితగతి సవ్యదిశకొత్తతరుమనపసవ్యగతింజాళెంబునహయంబు బోనిచ్చుచు.' Swa. iv. 159. 'నీరుకావులు కట్టినీళ్లదర్బలచేత సవ్యాపసవ్యతల్ చల్లువారు.' Rama Stava. Raj. ii. 74. సవ్యముగా savyamu-gā. adv. Towards the left hand. ఎడముగా. సవ్యసాచి savya-sāchi. n. Ambidexter; a title of Arjuna, because he used both hands equally well. అర్జునుడు. సవ్యేష్ఠుడు savyē-shṭluḍu. n. A charioteer, who stands on the proper side, that is, on the left. రథసారధి.