(p. 17) aṃśamu amṣamu. [Skt] n. A share, part, portion, a fraction; the denominator of one; a degree of latitude or longitude (Geog.); a subject భాగము, విషయము, దేవుని యంశమున పుట్టినవాడు he who is born from a portion of the deity, he who is of divine origin; అంశపురుషుడు a fortunate man, a man of talent or parts. వర్ణనాంశము a descriptive part or passage in a poem. ఈ అంశము నాకు తెలుసును I am acquainted with this subject. ఈ అంశములో in this respect. వాడు అన్ని అంశములు తెలిసినవాడు he knows every thing. అంశచక్రము a table consulted by astrologers in casting nativities, an astrological diagram for ascertaining the degree of the sun in any sign. దశాంసము the tenth part; అంశసవరణ = reduction of fractions; అంశనీయము or అంశ్యము = that which is divisible.

(p. 44) adṛṣṭamu a-drishṭamu. [Skt.] n. Fortune, luck, chance, fate. భాగ్యము దురదృష్టము bad luck. అదృష్టవంతుడు or అదృష్టశాలి or అదృష్టపురుషుడు a fortunate man. అదృష్టహీనుడు an unfortunate man. అదృష్టఫలము the consequence of (one's) good luck.

(p. 68) abhāgyamu a-bhāgyamu. [Skt.] adj. Unfortunate, luckless, wretched. దౌర్భాగ్యమైన, దురదృష్టమైన.

(p. 116) āpattu or ఆపద āpattu. [Skt.] n. Calamity, misfortune, adversity. ఆపన్నము āpannamu. Unfortunate, hapless. ఆపన్నుడు āpannuḍu. n. One who is afflicted or distressed. ఆపదను చెందినవాడు

(p. 250) karaṇamu karaṇamu. [Skt.] n. A village clerk, a writer, an accountant. వాడు కూత కరణముగాని వ్రాతకరణముకాడు he has talents for speaking but not for writing. స్థలకరణము the registrar of a district. కరణము n. Instrument, means. కొరముట్టు. An organ of sense. ఇంద్రియము. Marking or causing, as in ప్రియంకరణము endearing. స్థూలంకరణము fattening, శుభగంకరణము fortunate. కరణచతుష్టయము the mind, intellect, volition and self-consciousness. మనోబుద్ధిచిత్తాహంకారములు. కరణత్రయము thought, word and deed. మనస్సు. వాక్కు, కర్మము. త్రికరణశుద్ధిగా completely, absolutely, entirely. కరణీయము karaṇīyamu. adj. Fit to be performed, worthy to be done చేయదగిన. కరణికము or కరణీకము karanikamu. Clerkship: the office of a Karanam or clerk.

(p. 263) kaṣṭamu kashṭamu. [Skt.] n. Difficulty, labour, fatigue, hardship. An affliction, plague, pest. adj. Hard, difficult, abominable, unfortunate. వాడు కష్టము లోనున్నాడు he is in difficulty. వాడు అక్కడ పది దినములు ఉండడము కష్టము he will hardly be there ten days. కష్టపడు or కష్టించు to take pains, to labour, toil, exert or bestir himself.

(p. 306) kṛti kṛiti. [Skt.] n. An act, an action, doing. చేయుట. Composition, work ప్రబంధము. Dedication. ఈ గ్రంధమును ఆ రాజునకు కృతి యిచ్చినాడు he dedicated this book to that king. కృతి kṛiti. n. A learned, successful, fortunate or skilful man. కృతార్థుడు, పండితుడు, నేర్పరి.

(p. 433) cēṭu chēṭu. [Tel.] n. Work, పని. Ill, harm, ruin, waste, spoiling, misfortune, disaster. కీడు, నాశము, చేటుపాటుచెరిసగము sharing the loss and gain. చేటుకాలము a period of misfortune. చేటుమణుగు to be ruined or destroyed. చేటుడు chēṭuḍu. n. A man servant పనివాడు. చేట్లకొరివి chēṭla-korivi. n. A perfect firebrand, i.e., an unfortunate or useless person. నిర్బాగ్యుడు.

(p. 600) duḥ duh. [Skt.] A negative prefix. Bad, evil, wicked. చెడు, చెడ్డ. In compounds it changes into దుశ్ or దుస్ according to the rules of Sandhi. Such compounds as usually occur in Telugu literature are here brought together and explained. దురంతము dur-antamu. adj. Endless, eternal, without limit, boundless , unfathomable, అంతములేని. దురదృష్టము dur-adṛishṭamu. n. Ill luck, misfortune. adj. Unfortunate. దురదృష్టుడు dur-adṛishṭuḍu. n. An unfortunate man. దురభిమానము dur-abhimānamu. n. Arrogance, presumption. దురభ్యాసము dur-abhyāsamu. n. An evil practice, a bad habit. దురవగాహము dur-avagāhamu. adj. Hard to understand, inexplicable, puzzling. దురవస్థ dur-avastha. n. Mishap, evil plight. దురహంకారము dur-ahankāramu. n. Presumption, arrogance. దూరాకృతము dur-ākṛitamu. n. An evil act, a misdemeanour. దుర్మార్గము దురాక్షేపణ dur-ākshēpaṇa. n. A quibble or groundless objection; a finesse. దురాగతము dur-āgatamu. n. An outrage. దురాగ్రహము dur-āgrahamu. n. Groundless anger. దురాబారము dur-āchāramu. n. A bad custom. దురాచారుడు a man of bad habits or conduct. దురాత్ముడు dur-ātmuḍu. n. A bad hearted man. దురాపము dur-āpamu. adj. Intolerable, unbearable. దురాపకోపము prodigious rage. దురాలోచన dur-ālōchana. n. Bad intent, a plot. దురాశ dur-āṣa. n. Covetousness, vain hopes, avarice, greed. దురాశపరుడు dur-āṣa-paruḍu. n. A covetous, avaricious man. దురుక్తి or దురాలావము dur-ukti. n. Hard words, harshness of language. దుర్గంధము dur-gan-dhamu. n. A bad smell , stink. దుర్గతి dur-gati. n. Ruin, perdition, నరకము. Poverty, బీదతనము. దుర్గమము dur-ga-mamu. adj. Inaccessible, impossible. పొందగూడని, పోగూడని. దుర్గుణము dur-guṇamu. n. An evil nature, a bad quality, a bad symptom. దుర్ఘటము dur-ghaṭamu. adj. Hazardous, hard, impracticable. దుర్జనుడు dur-januḍu. n. A bad man, a wretch. దుష్టుడు. దుర్జయము dur-jayamu. adj. Unconquerable, invincible, invulnerable. దుర్దశ dur-daṣa. n. Misfortune. దుర్జాతుడు dur-jātudu. n. A man of low birth. దుర్దినము dur-dinamu. n. A cloudy or foul day. ముసురుపట్టియుండు దినము. దుర్ధరము dur-dharamu. adj. That cannot be worn. ధరింపగూడని. దుర్ధర్షము dur-dharshamu. adj. Despicable. తిరస్కరింపదగిన. దుర్నయము or దుర్నీతి dur-nayamu. n. Wickedness, immorality. దుర్నిరీక్ష్యము dur-nirīkshyamu. adj. Dazzling, that dazzles, which is hard to look at. Terrific. దుర్బలము dur-balamu. adj. Weak, not valid, unreasonable, groundless. దుర్భలముచేయు to weaken. దుర్బుద్ధి dur-buddhi. n. Folly, weak reason; evil intent. దుర్భోధన dur-bōdhana. n. Evil counsel, instigation, temptation. దుర్భోధనచేయు to give evil advice, to instigate. దుర్భరము dur-bha-ramu. adj. Insupportable, భరించశక్యము కాని. దుర్బాష dur-bhāsha. n. Abuse, revilling, evil words. దుర్భాషలాడు to use foul language, to revile or scold. దుర్భిక్షము dur-bhikshamu. n. Dearth, famine. దుర్భిక్షకాలము hard times, a period of scarcity. దుర్మతి dur-mati. n. Folly. An evilminded man, దుర్భుద్ధికలవాడు. The name of a year. దుర్మదము dur-madamu. n. Arrogance. దుర్మరణము dur-maradṇa-mu. n. An unfortunate end, a violent or untimely death. దుర్మాంసము dur-mar-samu. n. Proud flesh (that grows in a sore or wound.) దుర్మార్గము dur-mārgamu. n. Misconduct, an offence. adj. Wicked. దుర్మార్గుడు dur-mārgudu. n. A wicked man, sinner, villain, evildoer. దుర్యశము dur-yaṣamu. n. Infamy, disgrace. దుర్యోగము dur-yōgamu. n. Misfortune, hard circumstances. దుర్లభము dur-labhamu. adj. Hard to get, scarce, rare. Difficult. దుర్వచనము dur-vachanamu. n. Foul language, abuse. దుర్వర్ణము dur-varṇamu. adj. Tarnished (as copper.) దుర్వృత్తుడు dur-vṛittuḍu. n. He who is wicked, he who leads a low or infamous life. దుశ్చరితుడు. దుర్వారము dur-vāramu. adj. Inevitable, irresistible. దుర్వ్యాపారము dur-vyāpā-ramu. n. Misconduct. దుశ్చరితము duṣcharitamu. n. Wicked conduct, wickedness. దుశ్చేష్ట duṣ-cheshṭa. n. A wicked deed. దుశ్చకునము duṣ-ṣskunamu. n. An evil omen. దుష్కరము dush-karamu. adj. Difficult, hard. చేయగూడని. దుష్కృతము dush-kṛitamu. n. A sin, an evil deed. పాపము. దుస్తంత్రము dus-tantramu. n. Craft, guile. కపటోపాయము. దుస్తరము dus-taramu. n. Difficulty. adj. Difficult bad, vile, inevitable, unavoidable. తరింపగూడని. దుస్సంగము dus-sangamu. n. Unlawful intercourse. దుస్సంధి dus-san-dhi. n. An error in grammatical elision. A base introduction: an acquaintance formed through the medium of vile persons. దుస్సహము dussahamu. adj. Insufferable, intolerable. సహింపగూడని దుస్స్వప్నము dus-svapnamu. n. An evil dream.

(p. 608) dēvuḍu dēvudu. [Skt.] n. God. A deity, దేవత, వేలుపు. దేవ dēva. adj. Of God, దేవుని యొక్క. దేవకాంచనము dēva-kānchanamu. n. A certain tree. Bauhinia purpurea. దేవత dēvata. n. A deity, generally a goddess; but also a god, వేలుపు, దేవుడు. గ్రాందేవత the village goddess. దేవతరువు దేవతరువు dēva-taruvu. n. A heavenly tree, కల్పవృక్షము. A venerable tree. దేవతాజీవము dēvatā-jīvamu. n. A godlike or harmless creature. 'ఆ తెలివి యెరుగనట్టి దేవతాజీవుల, వనరిదెచ్చబిడ్డవలెనుసాకి, పాపమెరుగకంతబట్టి చంపుదురయా.' Vēma. దేవతాడిచెట్టు dēvatāḍi-cheṭṭu. n. The tree called గరాగరీ. Andropogon serratus. డావరడంగిచెట్టు. దేవత్వము dēvatvamu. n. Divinity, deification, apotheosis. 'అశ్మాపియాతిదేవత్వం మహద్భిఃసుప్రతిష్ఠితః. ' A stone even attains divinity when consecrated by the noble. (Hitopadesa. i. 45.) దేవదత్తము dēva-dattamu. n. Lit. the gift of god. The name of the conch of Arjuna, అర్జునునిశంఖము. దేవదత్తుడు and యజ్ఞదత్తుడు are two names in Sanskrit Law or Logic like John Doe and Richard Roe, or Titius and Seius, or Omar and Zeid in Arabic Law. దేవదారువు dēva-dāruvu. n. The Cedar: the Himalayan Cedar. Cedrus deodara. (Watts.) commonly called deodar. The Erythroxylon dreolatum (Linn.) Uvaria longifolia. Rox. iii. 664, 666. సురవృక్షము, అమరద్రుమము. Chittagong wood; usually called cedar. చారలదేవదారువు the Trincomalli wood. Berrya ammonilla (Watts.) దేవదాసి dēva-dāsi. n. A dancing girl employed in a temple. దేవనాగరి dēva-nāgari. n. The name of the character in which Sanskrit is usually printed. దేవభూతము or దేవసాయుజ్యము dēva-bhūtamu. n. Divinity, దేవత్వము. దేవమణి dēva-maṇi. n. A fortunate curl on a horse's neck. గుర్రముమెడసుడి, అశ్వములకు ఉండే సుడివి. శేషము. చింతామణి, మహామేద అనే చెట్టు. R. i. 131. Also, కాస్తుభము. (q. v.) దేవమాతృకము dēva-mātṛikamu. n. A country or land which is dependent on providence, i.e., watered by rain only, not by streams. వృష్ట్యంబుసంపన్న వ్రీహిపాలితదేశము. వాననీళ్ల చేత పండే పైరులుగల దేశము. దేవయజ్ఞము dēva-yagnyamu. n. The body sacrifice called వైశ్యదేవము. A sacrifice, హోమము, వేలిమి. దేవయానము dēva-yānamu. n. The car or vehicle of a god, దేవతావిమానము. దేవర dēvara. n. God. దేవుడు. A lord or master స్వామి. My lord, Sir. A title of respect used in addressing superiors. దేవరవారు your honour. ఇంటిదేవరలు household deities. కులదేవతలు applied particularly to the manes of married women, ముత్తైదువలు. Your reverence, a phrase among Jangams. జంగములకు శ్రేష్ఠనామము. దేవలుడు dēvaluḍu. n. A temporary paid priest or incumbent. A term of contempt, like priestling. A sacristan, beadle, or attendant in a temple, గుడిలో దేవుణ్ని పూజచేసేవాడు, తంబళవాడు, నంబివాడు. దేవళము dēvaḷamu. n. A temple, గుడి, దేవాలయము. దేవవర్ధకి dēva-varthaki. n. The 'artist of the gods,' a title of Visvakarma. దేవసరులు dēvasarulu. n. A sort of grain. దేవాంబరము dēv-āmbaramu. n. A sort of cloth. BD. iii. 120. దేవాజీవి or దేవాజీవుడు dēvā-jīvi. n. An attendant on an idol, దేవలుడు; a godlike creature, one that does no harm, as a bird. దేవాదాయము dēv-ādāyamu. n. The income of a temple. An endowment to a temple, land given for the unkeep of a temple, land given for the unkeep of a temple free of all rent. గుడిమాన్యము. దేవానాంప్రియము dēvānām-priyamu. n. Lit. The beloved of the gods, i.e., a goat. మేక. దేవానాంప్రియుడు dēvānām-priyuḍu. n. A foolish or ignorant man. మూర్ఖుడు. దేవాయుధములు dēv-āyudḥamulu. n. Stones and cudgels. రాళ్లు దుడ్డుకర్రలు. (దేవశబ్దమునకు యజ్ఞము అర్ధముచేసి యజ్ఞమందు ఆయుధములు రాళ్లు దుడ్లు మొదలైనవి గలవు గనుక ఆ సంబంధమునుపట్టి యీ పదము ప్రయోగించినారు.) A. vi. 100. దేవాలయము dēv-ālayamu. n. A temple. దేవళము. దేవి dēvi. n. A goddess, particularly Parvati. A queen. Cf. పుట్టపుదేవి. Madam. Lady. దేవేరి or దేవెరి dēvēri. n. A queen, a lady. దొరసాని, రాజపత్ని.

(p. 620) dhanyamu dhanyamu. [Skt. from ధనము.] adj. Fortunate, blest, virtuous. n. Wealth. An exclamation like Hurra! Huzza! most excellent! ధన్యుడు a happy or fortunate man, పుణ్యవంతుడు, పుణ్యాత్ముడు, కృతార్థుడు. ధన్యv dhanya. n. A noble woman, a lady ధన్యురాలు, పుణ్యవతి.

(p. 694) pacca paṭsṭsa. [Tel.] n. Lit: Leaf colour. Green, yellowish green, yellow colour, (a leaf being first green, then fading into yellow.) An emerald, మరకతము. Any figure punctured or tattooed into the skin, because it is coloured green. A green plant or tree. cf. 'పైరుపచ్చ' adj. Green, yellow, sallow. (The word పచ్చ radically means Bright, fair-coloured.) పచ్చ పొడుచుకొను to tattoo the skin. ఆకుపచ్చ or హరిదళపచ్చ yellow. కలంకారిపచ్చలు a sort of cloth, or painted chintz. See on పచ్చి. Various shades of green are called కప్పుపచ్చ a still lighter tint, రాతిపచ్చ emerald green, చిలకపచ్చ bright green, మక్కిపచ్చి dirty dark green. వాని కండ్లు పచ్చపారినవి he has the jaundice. వారు ఇప్పుడు పచ్చగానున్నారు they are now in prosperous circumstances. కాపు పచ్చగా నుంటే రాజు చూడలేడు the king cannot bear to see a thriving farmer. పచ్చనరాలు the blue veins. పచ్చగువ్వ a bright yellow green bird; the green pigeon. పచ్చపైకము a good coin. HD. ii. 153. పచ్చకట్లపాము a green snake. పచ్చకన్నులమెకము paṭsṭsakannula-mekamu. n. Lit: The yellow eyed beast, i.e., a lion, హర్యక్షము. పచ్చకర్పూరము paṭsṭsa-karpūramu. n,. Green coloured camphor: crude camphor. This is the name of a brilliant white drug, used to curve the eye, which real camphor injures. It is not in lumps but is a powder. పచ్చకామెరలు paṭsṭsa-kāmerulu. n. Jaundice. పచ్చజిట్ట paṭsṭsa-jiṭṭa. n. The common Iora (a small green and yellow bird.) Ӕgithina tiphia. (F.B.I.) పచ్చజీనువాయి paṭsṭsajīnu-vāyi. n. The Red-headed Bunting, Emberiza luteola. (F.B.I.) పచ్చన or పచ్చదనము. paṭsṭsana. n. Greenness or yellowness. పచ్చని paṭsṭsani. adj. Green, yellow. పచ్చబంగారు yellow or pure gold. పచ్చగానున్న yellow or golden: prosperous, fortunate. పచ్చబ్రాలు paṭsṭsa-brālu. n. Yellow rice, i.e., rice coated with saffron and used to sprinkle over persons on auspicious occasions. పచ్చరెక్క poṭsṭsa-rekka. n. The Indian Bee-eater, Merops viridis. పెద్దపచ్చరెక్క or కొమ్మపచ్చరెక్క pedda-paṭsṭsa-rekka. n. The blue tailed Bee-eater. Meropus philippensis. (F.B.I.) పచ్చవలువదారి paṭsṭsa-valuva-dāri. n. Lit: One who wears a yellow cloth, i.e., Vishṇu, పీతాంబరుడు. పచ్చవారుపవు౛ోదు or పచ్చవార ్వపు౛ోడు paṭsṭsa-vāruvupuḍzōdu. n. Lit: One who rides on a green animal, i.e., the sun or Manmadha. హరిదశ్వుడు, శుకవాహుడు. పచ్చవిలుతుడు. పచ్చవిల్తుడు or పచ్చవిలుకాడు paṭsṭsa-vilutuḍu. n. Lit: The green bow-man, i.e., Manmadha, whose bow is green, being made of a sugar cane. పచ్చారె చెట్టు paṭsṭs-āre-cheṭṭu. [పచ్చ+ఆరెచెట్టు.] n. A large forest tree with a very fragrant flower, Banhenia spicata.

(p. 833) pradamu pradamu. [Skt.] adj. That which bestows. వర్షప్రదమైనమేఘము a rainy cloud దేవానాంచ భయప్రదం terrific even to gods. మంగళప్రదమైనశకునము a good omen. జయప్రదమైన కార్యము a fortunate affair. ప్రదుడు praduḍu. n. One who grants. కామితప్రదుడు he who gratifies a wish. జయప్రదుడు he who grants victory.

(p. 846) prāpiñcu prāpinṭsu. [Skt.] v. a. To obtain, get, attain to. పొందు. ప్రాపు prāpu. n. A prop. A protection, support, a refuge; patronage; a person on whom one depends, ఆసరా, ఆశ్రయము. ఆయనప్రాపుననున్నాము we are under his protection. ప్రాప్తము praptamu. adj. Obtained, gained, acquired, received, procured, caught, as a disease, పొందబడిన. కుష్ఠు అతనికి ప్రాప్తమైనందున because he caught the leprosy. n. That which is obtained. that which falls to one's lot, luck, fortune. నాప్రాప్తమింతే this is all I can get, such is my luck. ప్రాప్తి prāpti. n. Obtaining, attaining, పొందడము. Gain, profit, లాభము. One of the eight superhuman faculties, the power of obtaining every thing one desires. అష్టైశ్వర్యములలో నొకటి. Luck, fortune. అదృష్టము. వానికి అంతే ప్రాప్తి this is all he can get. దాని ప్రాప్తి అట్లు ఉండినది such was her luck. నీకు అది ప్రాప్తిలేదు you were not fortunate enough to get it. ప్రాప్తించు prāptinṭsu. v. n. To happen or occur; to be gained, obtained, found. కలుగు, లభించు. వానికి రోగము ప్రాప్తించినది he contracted or caught a disease. ప్రాప్తుడు prāptuḍu. n. One who has attained. వారు వైకుంఠ ప్రాప్తులరి they went to Vishnu's heaven, i.e., they died. ప్రాప్యము prāpyamu. adj. Attainable, procurable, that may be got. పొందదగిన. ప్రాపకము prāpakamu. n. Protection, patronage, refuge. అవలంబము, అవష్టంభము, ఆసరా, ప్రాపకుడు prāpakuḍu. n. One who puts an object within our power or reach. ఘటకుడు. A patron, protector, guardian.

(p. 917) bhadramu bhadramu. [Skt.] Blessedness, prosperity, welfare, శుభము. Care, attention. భద్రమానీకు is it well with thee? I hope you are well. interj. Beware! take care, be on your guard! adj. Fine, noble. శ్రేష్ఠము. Happy, blessed. శుబకరమైన. Safe, secure. Careful, watchful. భద్రేభము a fine elephant. భద్రాస్త్రము a supernatural or celestial weapon. భద్రముగా carefully. భద్రముచేయు to take care of, to lay up, store up, secure. భద్ర bhadia. n. A name of Sri or Venus. భద్రకాళి bhadra kāli. n. An epithet of Pārvati, పార్వతీదేవి. భద్రలు bhadralu. n. Sixes, at dice. భారపందెములు. భద్రసురము bhadra-suramu. n. A dagger, చేతికటారి. భద్రాకరణము bhadrā-karaṇamu. n. A phrase for shaving. క్షౌరము. భద్రాసనము bhadr-āsanamu. n. A king's seat, a throne. రాజు కూర్చుండుపీఠము. భద్రుడు bhadruḍu. n. One who is blessed or fortunate. పట్టభద్రుడు the lord of the land. 'పలికెడిది భాగవతమట, పలికించెడివాడు రామభద్రుండట.' B. i. 21.