(p. 21) akṣigatuḍu akshi-gatuḍu. [Skt.] n. He who is hateful, hated, disliked. ద్వేషింపదగినవాడు.

(p. 73) abhyāgatuḍu abhy-āgatuḍu. [Skt.] n. A guest, a visitor, one who drops in at dinner. అతిథి. అభ్యాగతపూజ or అభ్యాగతసేవ courteous reception of a guest. Welcome given to a guest.

(p. 325) kōkila or కోకిలము kōkila. [Skt.] n. The Indian black Cuckoo. Endynomis honorala. కోకిలలడేగ kōkīla-ḍēga. n. The crested goshawhi, Lopho spizia tririr-gatus. (F.B.I.) వానకోకిల the swallow. (Jerdon No. 256.)

(p. 355) gati gati. [Skt.] n. Way. త్రోవ. Going, gait, pace, march, passage. గమనము. Means, resource, fund, contrivance, expedient, remedy. ఉపాయము. Refuge, resort, help, aid. దిక్కు. Fate, lot, destiny, state, hap, condition, situation. విధి. An adventure. (In the Līla, the different cantos are called గతులు.) Salvation, rescue రక్షణము. Ability, power శక్తి. నాగతి యేమి what is to become of me? ఇందుకు వేరేగతి ఉన్నది for this there is another remedy. దైవగతి divine providence. గతిలేని helpless, destitute, abject. వానికి దానిని చెల్లించుటకు గతిలేదు he is unable to pay it, he is without means of payment. పుత్రుడులేనివారికి గతిలేదు the childless have no hope (or prospect) of heaven. పటుగతి strongly దిట్టముగా. గతించు gatinṭsu. v. n. To pass away, elapse, కడచు. To die. చచ్చు. గతికల్పించు to devise an expedient. గతికుడు gatikuḍu. n. He who has a resource. అనన్యగతికుడై having no other resource. గతుడు gatuḍu. n. One who is gone or entered. ఆనందాబ్ధిగతుండనై I plunged in a sea of bliss. గత్యంతరము gat-y-antaramu. n. An alternative: an other means, or resource.

(p. 355) gatuku gatuku. [Tel.] v. a. To lap, as a dog. To eat the leavings of food ఎంగిలితిను. గతుకు n. Lapping or eating the leavings of food. ఎంగిలితినడము. గతుకులకుపోతే బ్రతుకులు పోయినవి he took the bait and lost his life. గతుకు = a pit, గొయ్యి, పల్లము.

(p. 505) tathāgatuḍu tathā-gatuḍu. [Skt.] n. An epithet of Buddha. బుద్ధుడు.

(p. 692) paga paga. [Tel.] n. Enmity. విరోధము. An enemy, విరోధి. పగపట్టు or పగగొను paga-paṭṭu. v. n. To bear a grudge, to cherish enmity, విరోధపడు. పగచాటు paga-ṭsāṭu. n. Blaming, censure, దూషించుట. పగతుడు pagatuḍu. (పగ+అతడు.) n. An enemy, foe, శత్రువు. పగతురు or పగతులు enemies. M. v. ii. 80. పగతురాలు a woman who is an enemy. పగదారి paga-dāri. n. An enemy విరోధము వహించినవాడు. పగరు pagaru. (పగ+వారు.) n. Enemies, foes, శత్రువులు. పగలు pagalu. n. Enmities, శత్రుత్వములు, పగవాడు paga-vāḍu. n. A foe, an enemy. ఇది నా పగవారికైనా కారాదు I would not wish even my enemies to suffer this.

(p. 742) pāramu pāramu. [Skt.] n. The further or opposite bank of a river, &c. The end or extremity. అంతము. Nearness, సమీపము. పారంగతుడు or పారగుడు pāran-gatuḍu. n. One who has crossed or gained the other shore. దరిచేరినవాడు. జ్యోతిషపారంగతులై skilled in astrology. 'కొడుకుచేభంగంబు కొంతచేయించి కడమ పారము ముట్టకయ్యంబుసేయ వచ్చితివి.' Sār. D. v. 110. అపారము, లేక, పారములేని endless. పారావారము pārā-vāramu. n. The sea or ocean. సముద్రము.

(p. 1174) vidēśamu vi-dēṣamu. n. A foreign country, aborad, any place away from home. పరదేశము, అన్యదేశము. విదేశస్థుడు vi-de-ṣa-sthuḍu. n. One who remains abroad, పరదేశమునందుండు వాడు. విదేశి, విదేశీయుడు or విదేశ్యుడు vi-ḍēṣi. n. A foreigner, పరదేశస్థుడు. 'విదేశ్యుచెరచు.' A. iv. 298. విదేశగతుడు vi-dēṣa-gatuḍu. n. One who is away from home, a pilgrim, emigrant, దేశాంతరగతుడు. విదేశత vi-ḍēṣata. n. Absence from home, దేశాంతరవర్తిత్వము. 'ఇద్దరి మిద్దరమైనవిదేశతన్ నొవ్వకనొచ్చి మోహమను నూతమునింగి.' Ila. iii. 165.

(p. 1244) śaraṇamu ṣaraṇamu. [Skt.] n. A refuge, shelter, asylum, defence, protection, protector. రక్షకము, రక్ఠణము, రక్షకుడు, ఆశ్రయము. A house, గృహము. 'గంజాశరణము.' a liquor shop, కల్లంగడి. P. i. 405. 'ఆమహీసురశరణమునకు కామందకియనగనొక్క గానుగలదిసుతుల్ నేమించిబంపగంపంగోమల గతినువ్వులమ్ముకొననేతెంచెన్' P. ii. 115. ప్రయోగశరణాం వైయాకరణాః grammarians resort to or rely upon usage. శరణాగతుడు ṣaran-āgatudu. n. A refugee, one who seeks or takes refuge or shelter with another, one who calls for quarter. శరణుచొచ్చినవాడు. ఆశ్రయించినవాడు. శరణాగతులైరి they threw themselves at his feet, they sought refuge with him. శరనార్థి ṣaraṇ-ārthi. n. A suppliant. petitioner. 'శరణార్థినను గానగాదగు.' Swa. vi. 113. శరణు ṣaraṇu. (another form of శరణము.) n. A refuge, asylum shelter, defence, protection. రక్షణము, ఆశ్రయము. A bow, salutation, prostration, obeisance. నమస్కారము. 'భయార్తులై శరణు జొచ్చివారిని రక్షించుటకంటె' Vish. v. 244. 'విధిగృహాక్షయవిత్తశేవధికిశరణు.' A. vi. 147. శరణుచొచ్చు ṣaraṇu-tsoṭsṭsu. v. n. To take refuge with. శరణుడు ṣaraṇuḍu. n. A preserver, a protector, రక్షకుడు, పోషించువాడు. 'సకలంబుదానైన శరణునకరుగ నొకచచోటు నిలువంగ నొకచోటుకలదె.' L. ii. 262. శరణ్యము or శరణీయము ṣaraṇyamu. adj. Fit to be protected or aided. రక్షింపదగిన. Fit to seek refuge under, శరణుచొరదగిన. n. A protection, defence, shelter, రక్షకము. శరణ్యుడు ṣarṇyuḍu. n. A protector, defender, saviour, రక్షకుడు, 'అర్తజనశరణ్యుండు.' B. v. 1152.

(p. 1272) saṅgatamu san-gatamu. [Skt.] adj. Joined, united, come together, coherent, consistent, proper, just, adequate, reasonable, suitable, appropriate, applicable. యుక్తమైన, యోగ్యమైన, సంలగ్నమైన, సంయుక్తమైన. 'కమనీయ వజ్రసంగతక వాటములు.' HD. i. 13. n. Friendship, స్నేహము. Meeting, చేరిక. సంగతి san-gati. n. A circumstance, matter, case, subject, affair, business, event, occurrence: the contents of a writing. Association, junction, union, company, society. Fitness, decorum, propriety. కార్యము, వ్యవహారము. పని, విషయము, సహవాసము, సాంగత్యము, యుక్తము, యోగ్యము, సంపర్కము. అతడు చెప్పిన సంగతి ఏమంటే he stated as follows. ఈ సంగతి నాకు తెలిసి on knowing this. ఆ సంగతి నేను వినలేదు I did not hear of it. అతడు బ్రతికియుండే సంగతి చనిపోయిన సంగతి తెలియలేదు I do not know whether he is alive or dead. సంగతిని or సంగతిగా san-gati-ni. adv. Properly, fitly. యుక్తముగా, తగినట్టుగా. 'పట్టు వస్త్రములు భూషణముల్ గల చందనంబులున్, సంగతిగట్టియుందొడిగి సయ్యనజూచె.' ప్రసన్న రాఘవశతకము. సంగతించు san-gatinṭsu. v. n. To happen, occur. సంభవించు. ప్రసక్తించు. సంగతుడు san-gatuḍu. n. (In composition,) one who is accompanied by, or beset by. కూడుకొన్నవాడు. 'అపరాహ్ణసంగతుండగుత పనుంగని ప్రొద్దుగ్రుంక దడవేగుదురీరిపులన.' M. VI. ii. 341.

(p. 1288) sagatu sagatu. [H.] n. Embroidery made of wire in patterns. తీగెమోడిగా వేసినసరిగె పని. 'సీ ఉదిరిబంగరువ్రాతహదని వూపని చొక్క సగతుల హొంబట్టు మొగలిపల్లము.' Chandranga. ii. 85.

(p. 1338) sugatuḍu su-gatuḍu. n. A deified sage, a sage or teacher of the Buddhist sect, బుద్ధదేవర.