(p. 16) ambarasā ambarasā. [M.] n. Expressed juice of ripe mangoes. మామిడిపండ్లరసము.

(p. 38) aḍḍamu or అడ్డమైన aḍḍamu. [Tel.] adj. Cross. నన్ను అడ్డమైన మాటలు ఆడినాడు he reviled me. అడ్డమైనకూళ్లు any food that comes to the hand. నాకు అడ్డమైనపని పెట్టుతున్నాడు he employs me in anything that comes to hand. వాడు అడ్డదోవలు తొక్కుచున్నాడు he goes the wrong way to work. అడ్డకట్ట aḍḍa-kaṭṭa. [Tel.] n. A dam or bank, an embankment. సేతువు, చేలకు నీళ్లు నిలిచేటందుకు కట్టిన గట్టు. అడ్డకత్తి aḍḍakatti. A broad sword. పట్టిసము. అడ్డకమ్మి aḍḍa-kammi. A cross piece, the cross selvage in cloth. అడ్డకర్ర aḍḍa-karra. A cross-piece of timber: an obstacle: a bar. విఘూతము. నా పనికి అడ్డకర్రలు వేయుచున్నాడు he throws difficulties in my way. See అడ్డము. అడ్డగోడ addagōḍa a cross-wall. అడ్డచాపు aḍḍa-tṣāpu. A cross beam. అడ్డవాసము. అడ్డతల aḍḍa-tala. A narrow projecting head: having a narrow fore head. నిడుపు తల. అడ్డదూలము aḍḍa-dūlamu. A cross beam. అడ్డదోవ aḍḍa-dōva. A crossway. అడ్డపలక aḍḍa-palaka. A cross plank. అడ్డపట్టె. aḍḍa-paṭṭe. A thick board drawn by two oxen used for smoothing a ploughed field after the grain is sown. మడిసమముచేసే మాను. అడ్డుపడు aḍḍa-paḍu. [Tel.] v. n. To interpose, to help; to obstruct, impede. విఘూతమగు, వారించు. నా పనికి అడ్డుపడ్డాడు he threw obstacles in my way. భార్యను కొట్టబోతే కొడుకు అడ్డుపడినాడు as he was going to strike his wife his son interposed. నేనడ్డపడకపోతే వాండ్లు వత్తురు had I not interposed they would have died. అడ్డపాటు aḍḍa-pāṭu. [Tel.] n. Obstacle, hindrance, obstruction. అడ్డి, విఘ్నము. అడ్డబాస aḍḍa-bāsa. n. A nose jewel. బులాకి. అడ్డబొట్టు aḍḍa-boṭṭu. A cross mark worn by the Hindus on their fore-head. అడ్డమాను aḍḍa-mānu. A cross bar. వాడు అడ్డవాట్లు వేస్తున్నాడు he throws impediments in the way.

(p. 258) kalāpakamu kalāpakamu. [Skt.] n. A chain that goes round the neck of an elephant. ఏనుగు మెడసంకెల.

(p. 342) khagamu khagamu. [Skt. ఖ+గ = that which goes on the sky.] n. A bird. An arrow ఖగేశ్వరుడు khagēṣvdruḍu. n. Lit. the Lord of birds, i.e., the eagle. గరుత్మంతుడు.

(p. 346) gaṅga ganga. [Skt. lit That which goes.] n. The river Ganges. Water in general. ఈ బావి గంగ మంచిది the water of this well is sweet. నేను వాని యింట్లో కొంచెము గంగనైనా తాగలేదు I did not take so much as a draught of water in his house. గోదావరి గంగ the waters of the Godavery. ఆకాశగంగ the river of heaven, మందాకిని, పాతాళగంగ the river of nether world, భోగవతి. గంగోదకము gang-ōdakamu. n. Holy water from the Ganges. [Tel.] adj. Large పెద్ద. గంగరావి the large Pepul tree. Venerable పూజ్యము. గంగగోవు a venerable cow పంచగంగలు the five great rivers, i.e., the Cauvery, the Tungabhadra, the Krishna, the Godavery and the Ganges. గంగచిప్ప ganga-chippa. n. A large white cockle shell. గంగడోలు ganga-ḍōlu. n. The dewlap of cows and other animals.

(p. 348) ganta ganta. [Skt.] adj. One who goes. పోవువాడు. గంతవ్యుడు gantavyuḍu. adj. One who is fit to go. పోదగినవాడు.

(p. 466) jihmamu jihmamu. [Skt.] adj. Crooked. వంకరైన. జిహ్మాక్షి squint eyed. జిహ్మగము jihmāgamu. n. (Lit.) A crooked goer, i.e., a snake or serpent. A sinner, one who goes astray.

(p. 466) jihmamu jihmamu. [Skt.] adj. Crooked. వంకరైన. జిహ్మాక్షి squint eyed. జిహ్మగము jihmāgamu. n. (Lit.) A crooked goer, i.e., a snake or serpent. A sinner, one who goes astray.

(p. 579) daḍḍu daḍḍu. [Tel.] adj. Naked. దడ్డుసన్యాసి daḍḍu-sanyāsi. n. An ascetic who goes naked.

(p. 669) nīlamu nīlamu. [Skt.] adj. Blue, purple, deep blue, bright black. నల్లని. n. A blue or black stone. పచ్చరాయి, నల్లరాయి. The sapphire. Blue colour, blackness. The Indigo plant, నీలిచెట్టు. నీలంగువు nīl-aṇgu-vu. n. An insect. పురుగు. నీలడు nīlaḍu. n. A black horse. నీలకంఠము nīla-kanṭha-mu. n. The purple throated bird, a peacock. నెమలి. నీలకంఠుడు nīla-kanṭhuḍu. n. The blue throated god, i.e., Siva. కరకంఠుడు. నీలబోడికోడి nīla-bōḍi-koḍi n. The purple Moorhen, Porphyris policephalus. (F.B.I.) నీలాంజనము. nil-ānjanamu. n. Blue vitriol, sulphate of copper. నీలాంబరము nīl-āmbaramu. n. A blue vest. The name of a lilac blue-bell. నీలాంబరుడు nīl-āmbaruḍu. n. A name of Balarām or Saturn. నీలి nīli. n. The indigo plant. Blue dye. Rox. iii. 379. వెర్రినీలి or కారునీలి the wild variety of indigo, id. 372. 377. A dark thread. నల్లనూలు. 'నీలిదట్టి.' (R. ii. 20.) Or, 'నీలికచ్చడము.' (BD. v. 677). A waist band. కాసెకోక. A black woman, a factious jade, a hussey: one who blubbers at a touch. 'నీలి నీళ్లకుపోతే బావి లోతునకుపోయినది' (proverb) when the jade goes to the well all the water disappears. నీలి adj. Black, నల్లని. False, hypocritical. నీలియేడ్పు false or crocodile tears. నీలివార్త nīli-vārtha. n. A lie set afloat under the superstitious notion that the indigo crop will flourish better. Nonsense, delusion. Rhodomontade, a hoax. నీలిమ or నీలిమము nīlima. n. Black color. నలుపు. నీలిమంచు nīli-mandu. n. Indigo. నీలిమబ్బు nīli-mabbu. n. A thin or rainless cloud. నీలుడు nīluḍu. n. The name of a monkey. ఒకవానరుడు. నీలోత్పలము or నీలాజ్జము the blue water lily.

(p. 738) pādamu pādamu. [Skt.] n. A foot. అడుగు. A root, వేరు. A quarter, పాతిక. A foot or line of verse being a quarter of a stanza. పద్యములో నాలుగవభాగము. A ray of light, కిరణము. A small hill at the foot of a mountain. కొండదరి దిబ్బ. తమ పాదాలనే నమ్మివచ్చినాను I came in reliance on your honour as my protector. This is a mere conversational compliment, like 'I kiss your hands' in Spanish. పాదతీర్థము water made holy by washing a saint's feet. పాదపద్మములు lotus-like feet. పాదలాక్ష red paint for the feet of women, పారాణి. తమపాదాలసముఖానకు నా కుమారుణ్ని తెచ్చి అప్పగిస్తున్నాను permit me to introduce my son to your honour's protection. వాడు తండ్రిపాదాలమీద పడెను he fell on his father's feet. తమపాదాలవద్ద before your honour, in your presence. తమపాదాల శరణుచొచ్చినాను I throw myself on your goodness. పాదచారి pāda-chāri. n. A foot passenger. కాలిబంటు. One who goes walking, నడచి పోవువాడు. పాదజుడు pādajuḍu. n. A Sudra, because born from the feet of Brahma. పాదత్రాణము pāda-trāṇamu. n. A shoe or boot. పైజారు. పాదపము pādapamu. n. A tree. పాదపూర్ణము pāda-pūrṇamu. n. An unnecessary word inserted in verse, to fill up the measure, such as in Sanskrit the words తు, హి, చ, స్మ, హి, వై, or, in Telugu poetry the words, ఒగి, తగ, మరి, ఇల, మహి , or verbs, చెలగు, ఒప్పు, &c. పాదరసము pāda-rasamu. n. Quick-silver, mercury. రసము. పాదలి pādali. n. A base or low man, అధముడు. 'పాపపు విప్రుని పనికిగామున్ను, తాపికాడైన పాదలిమందడీడు.' HD. iii. 110.

(p. 772) purōgamu or పురోగమము purō-gamu. [Skt.] n. Going before, preceding. పురోగామి, పురోగముడు or పురోగుడు purō-gāmi. adj. n. One who precedes or goes in front of, a herald, a leader. అగ్రేసరుడు, ముఖ్యుడు, ముందర నడచువాడు.

(p. 822) pōvu pōvu. [Tel.] v. n. To go, proceed. To pass, cease, disappear. To be lost, to die. ఇంటికి పోయినాడు he went home. వానిదోవను వాడు పోయెను he went his way. వానితండ్రి పోయినతరువాత after his father's death. పదిదినములు పోయిన తరువాత after ten days had passed. వాన పోయిన తరువాత after the rain ceased. ఆ పుస్తకముపోయినది the book is lost. వాని కండ్లు పోయినవి he lost his eyes. చిల్లులుపోయిన చెంబు a mug that leaks. పదింటిలో నాలుగుపోతే ఆరు deduct four from ten and six remain. వాడు దానితోపోయినాడు he had (sexual) intercourse with her. Added to infinitives in A, it gives the signification of intent or futurity. వ్రాయబోతే వద్దన్నాడు when I was going to write he told me not to do so. దాన్ని కొట్టబోయినాడు he was about to strike her. వారెప్పుడు పోబోతారు when are they going to set out? చెప్పబోయేవుసుమీ take care, you don't mention it. Affixed to the past affirmative participles of many verbs, it denotes completeness: as ఆ గోడ పడిపోయినది the wall has fallen down. ఆ మాటలు ఇప్పుడు ఏటిలో కలిసిపోయినవి those words are now all forgotten; lit: gone into the river. వారక్కడనే ఉండి పోయినారు they settled there. Joined to negative participles it is used to form a past tense negative. రాకపోయెను he did not come. పోకపోయెను he did not go. వినకపోయెను he would not listen. పోవుదెంచు Same as పోవు. Also, to pass, as time, కడచు, పోదోయు pō-dōyu. v. a. To baffle, to push back, to thrust away. పోదోలు pō-dōlu. v. a. To drive off. పోనాడు pōn-āḍu. v. a. To drive off, to turn away, to abandon. To blame, censure, నిందించు, పోగొట్టు or పోగొట్టుకొను to lose. పోని pōni. (neg. part. of పోవు) who or which goes not. పోని దోషము a sin that cannot be removed or done away. లేనిపోని nonsensical. లేనిపోనిమాటలు foolish language. లేనిపోనిపని a foolish thing. లేనిపోనిదేవులు gods that are no gods. పోని. [for పోనిమ్ము.] imperative: Let it go, let it pass. Never mind. పోనొత్తు pōn-ottu. v. a. To do away, to remove. 'అయ్యుంతులు, చిత్తజుబాణములచేత సిగ్గంతయుబోనొత్తి మునిబెండ్లియాడగ తత్తరపడుటెరిగి.' Vish. v. 147. పోపడు pō-paḍu. v. n. To go, పోవు. 'క కోపంబునరాజుకొడుకు గుడ్డులు రెండుం, బోపడునట్లుగగోళ్లన్, వేపెరికి.' M. XII. iii. 243. పోబడి pō-baḍi. (పోవు+బడి.) n. A trace. ౛ాడ. పోబెట్టు pō-beṭṭu. n. A kind of noise expressive of love. అనురాగమువల్ల గలిగినధ్వని. పోము pōmu. (1st. pers. plu. neg. aor. of పోవు.) We will not go. పోరాని pō-rani. adj. Unavoidable, Friendly, loving, dear, ఆప్తమైన. పోరానిచుట్టము a dear relation. పోరామి pō-rāmi. n. Affection, love, friendship, స్నేహము. 'పోరేరారెప్రియంబుగల్గినజనుల్ పోరామిపోబోవునే.' Swa. iii. 173. 'ఆరాములలోనెప్పుడు, పోరాములుచాలనెరపి పురుషోత్తముడున్.' B. X. §. 59. Hardship, trouble, సంకటము. పోయిన pōyina. (past rel. p of పోవు.) Gone, departed, lost. Also, past, last, as పోయిన సోమవారము last Monday: పోయిన నెల last month. పోయివచ్చు pōyi-vaṭsṭsu. v. n. To take leave, to go, వెళ్లు. పోయివస్తాను farewell, goodbye. పోవిడుచు pō-viḍuṭsu. v. a. To abandon, give up, let go. మాను, వదలు.

(p. 838) praḷayamu pra-ḷayamu. [Skt. ప్ర+లయము.] n. Destruction. The final destruction of the world. కల్పాంతము. Danger, calamity, అపాయము. Death, మృత్యువు. ప్రళయకాలము an awful or protentous period. జలప్రళయము the Deluge. ప్రళయముగా pra-ḷayamu-gā. adv. In a flood, in a deluge. Prodigiously, hugely, grandly. ఇంతటిలో వానప్రళయముగా వచ్చినది the rain came in floods. రాజు ప్రళయముగా బయలుదేరినాడు the king set out very grandly. వానిపని బహుప్రళయముగానున్నది he lives in grand style, his business goes on thrivingly. ప్రళయముగా మాట్లాడుతాడు he talks pompously. ఏరు ప్రళయముగా పారుచున్నది the river is rushing furiously.

(p. 890) buḍama buḍama. [Tel.] n. The plant named Bryonia callosa, or Curcumis utilissimus. Ainsl. ii. 428. కూతురుబుడమ and కోడిబుడమకాయ are various species. బుడమకాయలాగు తిరుగుతాడు he is running about here and there; (a phrase regarding a dumpy little man, who goes poking about.) బుడమపండ్లు the ripe fruit of the Bryonia. బుడమనరుగు the Bryonia callosa cut and dried for pickling. బుడమచేప buḍama-chēpa. n. A sort of fish.