(p. 73) amañji , or అమింజి amanji. [Tam.] n. Unpaid labour, work done by people who are impressed for service. Drudgery. వెట్టిపని.

(p. 246) kamatamu or కమ్మతము kamatamu. [Tel. n. Partnership. అనేకులు చేరిచేయుసేద్యము. The cultivation which an owner carries on with his own farming stock. Labour, tillage. కృషి, వ్యవసాయము. కమతకాడు or కమతీడు or కమతగాడు a labourer, or slave employed in tillage.

(p. 263) kaṣṭamu kashṭamu. [Skt.] n. Difficulty, labour, fatigue, hardship. An affliction, plague, pest. adj. Hard, difficult, abominable, unfortunate. వాడు కష్టము లోనున్నాడు he is in difficulty. వాడు అక్కడ పది దినములు ఉండడము కష్టము he will hardly be there ten days. కష్టపడు or కష్టించు to take pains, to labour, toil, exert or bestir himself.

(p. 272) kāmāṭamu kāmāṭamu. [Tel.] n. Rough work. మోటుపని. R. viii. కామాటి kāmāṭi. n. A labourer, a pioneer. adj. Rustic.

(p. 305) kūli kūli. [Tel.] n. Hire, hired labour. Tax పన్ను. కూలికిచేయు to work for hire. కూలి or కూలివాడు, or కూలిమనిషి n. A hired labourer, a workman, a cooly. plu. కూలీలు. కూలినాలి kūli-nāli. n. Drudgery, hired labor (నాలి is an Anuk.)

(p. 366) gāsi gāsi. [Tel.] n. Fatigue, distress. శ్రమము. గాసిపడు to suffer pain, to sorrow: to labour. బాధపడు. గాసిపడ్డ exhausted, wearied, కష్టపడ్డ. గాసిచేయు gāsi-chēyu. v. t. To destroy. నాశముచేయు. గాసియగు to be destroyed. నాశమగు. గాసిపెట్టు gāsi-pēṭṭu. v. a. To harass, annoy బాధించు. గాసిలు or గాసిల్లు gāsilu. v. n. To labour: to be exhausted or harrassed. బాధపడు, శ్రమపడు. To get angry కోపపడు. R. II. 36. IV. 23. V. 168. 187. V. P. vii. 253.

(p. 522) tāpiñcu tāpinṭsu. [from Skt. స్థాపించు.] v. t. To set up, establish or fix. నిలుపు, నెలకొలుపు. The carve చెక్కు. To belabour. మోదు.

(p. 735) pāṭu pāṭu. [Tel. from పడు] n. A fall. పడుట. Suffering, శ్రమము. Labour. A movement, an action, చర్య. Distress, misfortune, hardship, mishap, ఆపద. Time, occasion. సమయము. Manner, way, mode, విధము. A declining state. The ebb of the tide. సముద్రపునీరు పొంగి తగ్గుట. రెప్పపాటు (lit: eye-lid-fall.) a wink or blink. బల్లిపాటు the fall of a lizard. చెవిటివాడు పెదవిపారు గ్రహించును a deaf man understands the motions of the lips. వారు పడే పాట్లు చెప్పనలవికాదు the hardships they suffer are indescribable. కుక్కపడేపాట్లు పడుచున్నాడు he leads the life of a dog. ఎన్నిపాట్లు పడినను వాడు చిక్కలేదు though we did all we could we did not find him. వాడు పడ్డపాట్లు వృధాగాపోవునా will all his trouble be in vain. వచ్చినపాటుననే as soon as he comes. అది ఆపాటుననే ఉన్నది it remains as it was, it remains unaltered. అది యేపాటుననున్నదో ఆపాటుననే ఉండనిమ్ము leave it as it is . అదోకపాటుగానుండేనేల a declivity, slope or descent. పోటుపాటు the ebb and flow of a river or sea, బోర్లపాటులు vile pranks. పొరపాటు an error. Added to some verbs it serves as an affix like-tion, -ness or -ment and forms a noun, as నగుబాటు laughter. తగులుబాటు cost, expenditure. దిద్దుబాటు a correction. కుదురుబాటు settlement. ఒంటరిపాటు loneliness. ఒంటరిపాటున alone, unaccompanied. ఆపాటున where-upon, thereupon, on that occasion. పనిపాటులు jobs. పాట్లమారి a drudge, మిక్కిలి శ్రమపడు స్వభావముగలవాడు. పాటుపడు pāṭu-paḍu. To toil, to labour. శ్రమపడు. పాటుసాగించు pāṭu-sāginṭsu. v. n. To cultivate, to begin cultivation operations. పాటునబడు pāṭuva-baḍu. v. n. To come back to the original position. యథాస్థితికివచ్చు.

(p. 747) pālēru pālēru. [Tel. పాలు+ఏరు.] n. An under tenant, who holds land in fee. An under farmer, a sub-renter, పాయకారీ ధణీకిందనుండి దున్ని ఫలపరుచువాడు. A hired cultivator or labourer. పాలేరుతనము pālēru-tanamu. n. The state of being an under tenant. Vassalage.

(p. 841) prasūta or ప్రసూతిక pra-sūta. [Skt.] n. A woman in childbed. బాలెంతరాలు. ప్రసూతి pra-sūti. n. Childbed, parturition, bringing forth young, labour. బిడ్డకనడము, కానుపు. Birth, పుట్టుక. A child, బిడ్డ.

(p. 845) prāṇamu prāṇamu. [Skt.] n. Air, wind, breath, life, vitality, the living soul. గాలి, హృదయమందలి గాలి, హృదయమందలిగాలి, ఉసురు. In Grammar, a vowel. ప్రాణముతోనున్నవాడు one who is yet living. కొనప్రాణముతోనున్నాడు he is nearly dead. ప్రాణమువిడిచెను he breathed his last, gave up the ghost. పంచప్రాణములు pancha-prāṇamulu. n. The five vital airs, called ప్రాణము, అపానము, సమాణము, ఉదానము, వ్యాసము. అతడు దానిమీద ప్రాణములు విడుస్తున్నాడు or వానికి దానిమీద పంచప్రాణములు he loves her very dearly. ప్రాణముమీదకువచ్చేపని a most perilous affair. వానిప్రాణము మీదికి వచ్చినది he is in danger of his life. ప్రాణముతో పట్టుకొనిరి they caught him alive. నా ప్రాణముపోయినా ఇట్లు చెప్పుదునా I will not say so even if it should cost me my life. వాడు పిడికిట ప్రాణములు పట్టుకొని వచ్చినాడు he arrived half dead. వానికి నేర్పుట ప్రాణసంకటమవును it would cost immense labour to teach him. ఆ విగ్రహమునకు ప్రాణప్రతిష్ఠచేసినారు literally, they gave life to the image, i.e., they performed the ceremony by which the god is supposed to be lodged in the image. ప్రాణత్యాగము suicide, ఆత్మహత్య. ప్రాణాతురము or ప్రాణసంకటము deadly peril. 'ప్రాణాతురమైనచో పరిణయంబులయందును బల్కుబొంకు సత్యాతిశయంబు.' M. III. v. 67. ప్రాణాపాయము mortal danger. ప్రానావనము saving the life. ప్రాణావసానకాలమున in his last moments. ప్రాణాహుతి the five morsels offered to the five vital principles. ప్రాణస్నేహము intimate friendship. ప్రాణదానముచేసినాడు he gave them their lives, he spared their lives. నా ప్రాణము ఉండేమట్టుకు as long as I live. ప్రాణగొడ్డము prāṇa-goḍḍamu. n. The loss of life, death. చావు, ప్రాణహాని, ప్రాణాపాయము. 'వినునృపరాజ్యామిషముంగొనపలువురచేత ప్రాణగొడ్డంబైయున్నను ధీరుడే మరమినది దనకునుదక్కించుకొను బుధస్తుత్యముగాన్.' M. XII. ii. 208. ప్రాణదుడు prāṇa-duḍu. n. The giver of life, the creator. బ్రహ్మ. ప్రాణనాధుడు or ప్రాణేశుడు prāna-nādhuḍu. n. The lord of (her) life, i.e., a husband or lover, మగడు. Yama, యమధర్మరాజు. ప్రాణవాయువు prāṇa-vāyuvu. n. Oxygen gas. ప్రాణాచారము prāṇā-chāramu. See ప్రాయోపవేశము. ప్రాణాయామము prāṇā-yāmamu. n. A ritual mode of breathing, while mentally reciting certain prayers, stopping one nostril and inhaling or exhaling with the other: నాసికారంధ్రము లవద్ధనుండు వాయువును మంత్రపూర్వకముగా నిరోధించుట. A. iii. 88. ప్రాణి prāṇi. n. A being, or living creature. జంతువు.

(p. 884) biḍḍa biḍḍa. [Tel.] n. An infant. శిశువు. A child. A son or daughter. ఎత్తువారిచేతిబిడ్డ a compliant simpleton. బిడ్డకుట్టు biḍḍa-kuṭṭu. n. The pains of parturition, labour pains. ప్రసవవేదన. 'చెలువకుబిడ్డకుట్లు విలసిల్లగ భిల్లపురంధ్రులంతలో బిలువరెమంత్రసానిదల పెట్టరెకాయము.' Kālahas. iii. 31. బిడ్డడు biḍḍaḍu. n. A little boy, a youngster. A son. Dative: బిడ్డనికి. Kālahas. iii. 32. బిడ్డతనము biḍḍa-tanamu. n. Infancy, childishness. బిడ్డతల్లి a woman in childbed, a woman with an infant in arms, బాలెంతరాలు. బిడ్డె another form of బిడ్డ.

(p. 916) bhagīrathuḍu bhagī-rathuḍu. [Skt.] n. A certain king whose exertions brought the Ganges from heaven to earth. భగీరథ ప్రయత్నము a phrase similar to 'Herculean labours.'

(p. 941) majūri majūri. [H.] n. Hire, the wages of a day-labourer,కూలి.

(p. 941) majūru or మజ్దూరు majūru. [H.] n. A workman, a labourer.