(p. 75) amma amma. [Tel. cf. Aryan root 'Ma.'] n. Mother. తల్లి. Madam. అమ్మక్కచెల్ల, అమ్మచెల్ల alas! ah! oho! అమ్మణ్ని, అమ్మద్యు or అమ్మా or అమ్మల్ల interj. My dear, my love. అమ్మవారు amma-vāru. goddess. The small pox. బ్రాహ్మణస్త్రీ, పోలేరు, మశూచికము. ఆ సత్రములో వుండే అమ్మవారిని పిలువు call the Brahmin woman who is in the lodge. అమ్మవారికి పొంగలి పెట్టినారు they offered a sacrifice to the village goddess. వానికి అమ్మవారు పోసినది he has got the small pox. అమ్మవారి చుక్కలు, అమ్మ చుక్కలు pock marks. అమ్మవారి చుక్కలగల or అమ్మచుక్కలుగల pitted with the small pox. అమ్మవారు పోయించు to inoculate. అమ్మవారిధూము an outbreak of cholera. అమ్మాయి ammāyi. [Tel.] n. A little girl. పడుచు అమ్మి or అమ్మాళు n. Missy, my dear, my love.

(p. 271) kāpuramu kāpuramu [Tel.] n. Home, dwelling, abode, residence, lodgings. అక్కడ కాపురముండినారు or కాపురముచేసినారు they lived there, they made their home there. ఆ కాపురమును మూడుదోవలు చేసినాడు he has broken up his family. అతడు వేరుగా కాపురముచేస్తాడు he lives separate. కాపురస్థుడు kāpurasthuḍu. n. An inhabitant, a tenant, a native. కాపురస్థురాలు a female inhabitant. కాపురించు Same as కాపురముచేయు.

(p. 278) kāvaḍi kāvaḍi. [Tel.] n. A 'bangy' or yoke, carried by men; like that used by milk maids in England. (Infl. కావటి. plu. కావళ్లు.) కంచికావడి a yoke borne about by certain Saiva mendicants. కావడివాడు a carrier. కావటిటప్పాలు the bangy post. కావటిబద్ద the beam of a yoke. కావటికొమ్ము the tip or end of the yoke. కావటిమట్టు the bottom of the net work attached to each end of the yoke. కావటిఉట్లు the rope net work forming a lodgment at each end of a yoke. కావటి చేర్లు the cords forming this, కావటియుట్ల తాళ్లు. కావడించు kāvaḍinṭsu. v. t. To carry in such a yoke.

(p. 294) kuduru kuduru. [Tel.] v. n. To settle. స్థిరమగు. To recover (from illness) స్వస్థమగు. To be set, arranged, fixed, settled. To be got, obtained, found, come to hand. To fit or suit. అనుకూలమగు. To be introduced into an employ, to enter on it. To become firm, resolute. To succeed, prosper, flourish. కుదిరిన వ్రాత a settled handwriting అంతా బాగా కుదిరినది all is now right or settled. గణములు కుదరలేదు the metre is defective. ఆ పని వానికి కుదిరినది he obtained that employment. నాకు ఇల్లు కుదరలేదు. I cannot obtain lodgings. కుదురుపాటు kuduru-pāṭu. n. Settlement, arrangement, cure, remedy. కుదురుచు or కుదుర్చు or కుడిరించు kuduruṭsu. (causal of కుదురు.) v. n. To restore, to settle or arrange, to curl, to heal, to pacify, to calm, to fix or place. కుదురు kuduru. n. (G. కుదిటి Loc. కుదుట. Plu. కుదుళ్లు.) n. Settlement. Symmetry, gracefulness, beauty. Trimness, orderliness. అమరిక. Health, perfection. A family వంశము. One branch of a family. A garden bed. పాదు. A support or prop ప్రాపు. a ledge, or rim, preventing grain falling out of a mortar. A settle or ring of cord to prevent a pot from rolling over. చనుకుదురు a cancer in the breast. వాడు ఒక కుదిటివాడు he belongs to one branch of the family. ఒక్క కుదురైయున్నారు they live as one family. కుదురుకొను or కుదురుపడు kuduru-konu. v. n. To settle, to be settled. కదలకనిలుచు, నెలకొను, స్థిరపడు.

(p. 398) grāsamu grāsamu.[Skt.] n. A mouthful. కబళము. Subsistence, board, forage for cattle. గ్రాసవాసములు grāsa-vāsamulu. n. Food and lodgings.

(p. 448) cāvaḍi or చావిడి or సావిడి ṭsāvaḍi. [Tel.] n. An audience chamber కొలువుకూటము. A lodge: a post house: a portico or court: a porch: a caravanserai or rest house for the use of wayfarers. A hospital. A barrack room. ఎడ్లచావిడి a cowhouse. సూరెకారముచావిడి salt-petre works or a saltpetre manufactory. చావటిమాటలు town-talk, common report: What everybody know. తల చావిడి a gate house or hall. కచేరిసావిడి a reception room.

(p. 491) ṭhāvu or తావు ṭhāvu. [Tel.] n. A place, house, lodging or residence. గృహము, స్థానము. ఠావువిడిచిరి they deserted his banners. A sheet of paper. పైకాపులు enclosures in a letter.

(p. 554) tēra tēra. n. Clearness. తేట. Want of any relationship or connection. సంబంధము లేమి. adj. or adv. Gratis, unpaid for సంబంధము లేని. Uselessly, వ్యర్థముగా. Without any trouble, easily, అనాయాసముగా. తేరకొంప a rent-free lodging. తేరకాడు a stranger, అన్యుడు; a temporary husband ఔచిత్య భర్త. An interloper: one who enjoys gratis. పైపై వచ్చినవాడు. తేరకత్తె a strange woman అన్యురాలు, a woman of loose character. తేరగుర్రము తంగేటిబరికె when you ride gratis, you use your cudgel well. తెరకు or తేరకుదేర tēraku. adv. Quite uselessly మిక్కిలి వ్యర్థముగా. Easily, అనాయాసముగా, తేర or తేరగా [from తెచ్చు.] used with various verbs, as చనుదేర, పుత్తేర. ఏగుదేర while coming, while going. R. iii. 2. కొనితెర while he brought, కొని తెచ్చుచుండగా. తేరకొను tēra-konu. v. n. To become clear. తేటపడు. To abound, teem. తేటకొనన్ fully. సమృద్ధిగా, స్పష్టముగా. Swa. iii.

(p. 592) digu digu. [Tel.] v. n. To come down from a higher place. To alight, drop, come or go down, descend from; to dismount. To be landed, unladen, or disembarked, as goods. దిగుమతియగు. To fail, break down, sink, fall back, fall in debt or arrears. దిగబడు. To lodge, dwell, halt, ప్రయాణమందు దారిలో విడియు. To distil, or drop down, as any secretion. To settle, as sediment or dregs. To abate, cease, go off, become less, diminish, as fatness. To sink, as ink in paper, or water in earth. To penetrate or go in, as a stab. To come forth, as fruit from the bud, as in మామిడికాయలు దిగుచున్నవి. ఒళ్లు దిగిపోయినది he is reduced by sickness. బుడ్డదిగినమనిషి a man with a rupture. దానికి నీళ్లు దిగవు she cannot swallow. మదముదిగిన యేనగు an elephant not in rut. ఆ పనిలో దిగినాడు he went into that business. The causal form is దించు or దింపు. (q. v.) See also దిగి దిగుడు or దిగ్గుడు diguḍu. n. A descent, or downward incline. adj. Descending, going down. Mean, base, low. తక్కువ, పల్లము. ఎగడుదిగుడు up and down, irregular, uneven. దిగుడుబావి a well into which they descend by steps. దిగుదల digudala. n. Underneath. Desending, decline. క్రిందిభాగము. దిగుబాటు digu-bāṭu. n. A descent, or downard decline. దోవదిగుబాటుగానున్నది the path is precipitous. Deduction, loss. దిగుమతి digu-mati. n. Disembarkation, importation, landing of goods, ఓడలోని సరకులను రేవునందు దించుట. దిగుమతిచేయు to land, unship, import. దిగువ diguva. n. The under side. క్రింద. adj. Lower, inferior, under. adv. Below, under, కిందుగా, దిగువాయి diguvāyi. adj. Lower, inferior. తక్కువ. దిగువారు digu-vāru. (దిగుడు+పారు.) v. n. To fall down. మీదనుండిక్రిందికి పడు. To flow, కారు.

(p. 661) nilcu or నిలుచు niluṭsu. [Tel.] v. n. To stand. To remain, exist, last, live. continue. To stay, stop, halt. నిలిచిపోవు. To be still or quiet, as a fluid in a vessel. To be firm or steadfast. To bear, be patient, restrain one's feelings. To be repressed, allayed, slackened. వాని మాట నిలిచినది he kept his word. నిలిచికురియదు it does not rain steadily. ఆ బడి నిలిచిపోయినది the school is now closed. పని నిలిచిపోయినది the work has stopped. M. XII. v. 459. నిలుపాటి or నిలువుపాటి long, పొడుగైన. నిలువబెట్టు to set up , erect. నిలువతీయు to set one on his legs. నిలుచుండు or నిల్చుండు niluṭs-unḍu. (నిలిచి+ఉండు.) v. n. To remain standing, to continue to stand. నిలుచుండు. నిలుడుకొ Same as నిలుచుండు. నిల used for నిలువ. నిలబడు, నిలువబడు or నిల్వబడు nila-baḍu. v. n. To stand. నిలుచుండు. To be stopped. అడ్డుపడు. To be set up, ప్రతిష్ఠతమగు. నిలక, నిలకడ, నిలుకడ or నిల్కడ nilaka. n. Standing; steadiness, constancy, firmness. స్థైర్యము. ఈ యేరు నిలక యివ్వదు I cannot keep my footing in the current. కాలు నిలకడచేసికొను to gain a firm footing నిలకడయిన ఉద్యోగము permanent (not acting) employement. నిలుకడగానుండే firm. నిలితము nilitamu. n. Delay: endurance, (Vizag.) నిలువెడుఎత్తు or నిలువుఎత్తు niluveḍu-y-ettu. n. A fathom high, lit: one man's stature. నిలుపు nitupu. v. a. To cause to stand, నిలువబెట్టు. To fix, to set up, to place, to erect, ప్రతిష్ఠించు. To stay, restrain, interrupt, repress, అడ్డగించు. To support, maintain, keep firm, establish, స్థిరపడు. To retain, keep back, reserve, నిలిపిఉంచు. To set aside, exclude. నిలుపు n. Standing, a halt, &c. నిలుచుట, ఉండుట. అది నిలుపుగానున్నది it is suspended or in abeyance. నిలుపుచేసినారు they stopped the work, &c. detained (me) &c. నిలుపు or నిల్పు nilupu. adj. That which stops. నిలుపునది. Firm, స్థిరమైన. నిలుపోవు nilup-ōpu. (నిలుపు+ఓపు.) v. n. To endure, to bear, to put up with, ఓర్చు. సహించు. నిలుపుదల nilupu-dala. n. Stopping. suspension. నిలువ or నిల్వ niluva. n. A remainder, something that is left over, శేషము, నిలిచియున్న వస్తువు. నిలువరి niluv-ari. adj. Steadfast. n. A steady man. నిలువు niluvu. n. Standing. నిలుచుట. Stature, height, ఎత్తు. A fathom or a man's height, మనిషి ఎత్తు. Form, shape, figure, ఆకృతి. A storey, మీది అంతస్తు. The standing crop. మూడు నిలుపుల నీళ్లు water three fathoms deep. వాని నిలువెల్లా విషము he is a villain from head to foot. నానిలువెల్లదోచుకొన్నారు they fleeced me or stripped me. వానికి నిలువుగుడ్లు పడినవి his eyes are set, he is dying. నిలువాటి, i.e., నిలువుపాటి standing, erected. నిలువు adj. Upright, standing, High, tall. నిలువుచెంబు a cup with upright sides, a mug. నిలువుఅంచనా reckoning upon the standing crop. నిలువుటద్దము niluvu-ṭ-addamu. n. A pier glass, a full length mirror. నిలువుకొలువు or నిలువుజీతము service in which one has to stand up always and is not allowed to sit. నిలుచుండిచేయు సేవ. నిలువుకాళ్లు stilts. నిలవరము, నిలువరము or నిల్వరము nilava-ramu. n. Firmness, steadfastness. The truth, certainity. A deposit, money lodged. adj. True, certain, fixed, firm, stable, sure, స్థిరమైన. నిలవరించు, నిలువరించు or నిల్వరించు nilavarinṭsu. v. n. To stand firmly. చలింపకనిలుచు. v. a. To cause to stand firmly. చలింపకనిలువు. To stop, to cause to halt; to support, to manage, to sustain.

(p. 845) prāṇamu prāṇamu. [Skt.] n. Air, wind, breath, life, vitality, the living soul. గాలి, హృదయమందలి గాలి, హృదయమందలిగాలి, ఉసురు. In Grammar, a vowel. ప్రాణముతోనున్నవాడు one who is yet living. కొనప్రాణముతోనున్నాడు he is nearly dead. ప్రాణమువిడిచెను he breathed his last, gave up the ghost. పంచప్రాణములు pancha-prāṇamulu. n. The five vital airs, called ప్రాణము, అపానము, సమాణము, ఉదానము, వ్యాసము. అతడు దానిమీద ప్రాణములు విడుస్తున్నాడు or వానికి దానిమీద పంచప్రాణములు he loves her very dearly. ప్రాణముమీదకువచ్చేపని a most perilous affair. వానిప్రాణము మీదికి వచ్చినది he is in danger of his life. ప్రాణముతో పట్టుకొనిరి they caught him alive. నా ప్రాణముపోయినా ఇట్లు చెప్పుదునా I will not say so even if it should cost me my life. వాడు పిడికిట ప్రాణములు పట్టుకొని వచ్చినాడు he arrived half dead. వానికి నేర్పుట ప్రాణసంకటమవును it would cost immense labour to teach him. ఆ విగ్రహమునకు ప్రాణప్రతిష్ఠచేసినారు literally, they gave life to the image, i.e., they performed the ceremony by which the god is supposed to be lodged in the image. ప్రాణత్యాగము suicide, ఆత్మహత్య. ప్రాణాతురము or ప్రాణసంకటము deadly peril. 'ప్రాణాతురమైనచో పరిణయంబులయందును బల్కుబొంకు సత్యాతిశయంబు.' M. III. v. 67. ప్రాణాపాయము mortal danger. ప్రానావనము saving the life. ప్రాణావసానకాలమున in his last moments. ప్రాణాహుతి the five morsels offered to the five vital principles. ప్రాణస్నేహము intimate friendship. ప్రాణదానముచేసినాడు he gave them their lives, he spared their lives. నా ప్రాణము ఉండేమట్టుకు as long as I live. ప్రాణగొడ్డము prāṇa-goḍḍamu. n. The loss of life, death. చావు, ప్రాణహాని, ప్రాణాపాయము. 'వినునృపరాజ్యామిషముంగొనపలువురచేత ప్రాణగొడ్డంబైయున్నను ధీరుడే మరమినది దనకునుదక్కించుకొను బుధస్తుత్యముగాన్.' M. XII. ii. 208. ప్రాణదుడు prāṇa-duḍu. n. The giver of life, the creator. బ్రహ్మ. ప్రాణనాధుడు or ప్రాణేశుడు prāna-nādhuḍu. n. The lord of (her) life, i.e., a husband or lover, మగడు. Yama, యమధర్మరాజు. ప్రాణవాయువు prāṇa-vāyuvu. n. Oxygen gas. ప్రాణాచారము prāṇā-chāramu. See ప్రాయోపవేశము. ప్రాణాయామము prāṇā-yāmamu. n. A ritual mode of breathing, while mentally reciting certain prayers, stopping one nostril and inhaling or exhaling with the other: నాసికారంధ్రము లవద్ధనుండు వాయువును మంత్రపూర్వకముగా నిరోధించుట. A. iii. 88. ప్రాణి prāṇi. n. A being, or living creature. జంతువు.

(p. 856) phiryādu or పిర్యాదు firyādu. [H.] n. A complaint, a charge, మొర, నేరము మోపడము. ఫిర్యాది or పిర్యాది firyādi. n. A complainant, a plaintiff. ఫిర్యాదుచేయు firyādu-chēyu. v. a. To lodge a complaint.

(p. 873) basa basa. [Tel.] n. A temporary abode, ఒకడు వచ్చి దిగినచోటు. Home, abode, lodging. వాసస్థానము, ఉనికిపట్టు. బసచేయు basa-chēyu. v. n. To lodge.

(p. 938) makāmu makāmu. [H.] n. A halting place, lodging, station. మకాముగా settled permanently.

(p. 1001) muḍḍi muḍḍi. [Tel.] n. The breech, rump, anus. వానిని ముడ్డివెనుక తిట్టినారు they reviled him behind his back. ముడ్డిమీద కొట్టితే నోటిపండ్లు రాలెను (i.e., పృష్ఠతాడనాత్ దంతభఙ్గః the teeth were dislodged by a slap on the back. ముడ్డికిందికి నీళ్లు వచ్చుట to get into a scrape. దీపము ముడ్డి కిందచీకటి under the lamp it is dark., i.e., roguery hides under the judgement seat. వాని ముడ్డివెంట తిరుగుచున్నారు they are dancing attendance upon him. ముడ్డి తిప్పుడుపిట్ట muḍḍi-tippuḍu-piṭṭa. n. The Grey Wag-tail, Motacilla melanope (F.B.I.) ముడ్డిపూస muḍḍi-pūsa. n. The rump bone. వెన్నెముకచవరిపూస.