(p. 4) aṅgamaccamu anga-maṭṭsamu. [Tel.] n. Mark, trace, sign, track. 'మార్గంబున దైత్యుని యంగమచ్ఛములు గన్గొన.' రామా. v. 264.

(p. 28) accimaṭṭamu acchi-maṭṭamu. [అచ్చి from Acheen; మట్టము is Tel.] An Acheen, or Pegu pony. పైగోగుర్రము.

(p. 212) ommaccu or ఒమ్మెచ్చు ommaṭṭsu. [Tel.] n. The beazle of a ring, &c., the part of any jewel that holds the stone.

(p. 232) kaṭṭumaṭṭu or కట్టుముట్టు or కట్టు మొదలు kaṭṭu-maṭṭu. [Tel.] n. A stall in a stable. పశ్వాదులనుకట్టు చోటు. Place of abode. ఉవికిపట్టు. An arrangement ఏర్పాటు.

(p. 247) kammaccu kammaṭṭsu. [Tel. కమ్మి+అచ్చు.] n. An instrument for drawing out wire. కంసలివాడుకమ్మిలాగేపనిముట్టు.

(p. 298) kurumaṭṭamu kuru-maṭṭamu. [Tel. కురు = short.] adj. Short. పొట్టి. Obedient, humble వినయముగల. 'క మరుగుచనులుకుచుదిరదిర గురుమట్టపుబోవట్టివడుగు కొంతనటించెన్.' భాగ. viii.

(p. 668) nīru nīru. [Tel. of. Tam. తన్నీర్.] n. Water. ఉదకము. Fluid. టెంకాయనీరు cocoanut water. Bad humors in the body. బళ్లునిరుపట్టినది the body is bloated. Urine, మూత్రము. కొత్తనీరు freshes in a river or rain water. కన్నీరు a tear. plu: నీళ్లు water. కంట నీళ్లుపెట్టుకొన్నది She shed tears. మంచినీళ్లు తాగినతీరుగా coolly, as easily as if drinking water. నీరుగుట to melt away, perish, turn to water. బంగారునీరు gilding, gold water. బంగారునీరుపోయు to gild, to dissolve gold. నీటికానుపు or నీటిచూలి nīṭi-kānupu n. Lit Water-born, i.e., Fire, అగ్ని. నీటికుప్ప, నీరుకుప్ప, నీటిరాశి, నీరువామి or నీర్వామి nīṭi-kuppa. n. The sea. సముద్రము. నీటితాత nīṭi-tāta. n. The wind. వాయువు. నీటిదయ్యము nīṭi-dayyamu. n. A water-sprite. జలగ్రహము. నీటిపుట్టుగు, నీటుపుట్టుగు or నీటుపుట్టువ nīṭi-puṭṭugu. n. A lotus, నీటియిక్క nīṭi-yikka. n. A jewel worn on the breast of Vishṇu. కాస్తుభము. నీటిరిక్క nīṭi-rikka. n. The constellation called పూర్వాషాఢా నక్షత్రము. నీటిరేడు or నీటిరాయుడు nīṭi-rēḍu. n. Varuna, the god of the Ocean. నీటిరేనిరిక్క nīṭi-rēni-rikka. n. The constellation called శతభిత్తు. నీరాకు nīrāku. (నీరు+ఆకు.) n. Moss, water-weeds. పాచి. నీరాట or నీరాటము nīr-āṭa. (నీరు+అట.) n. Bathing, a bath. స్నానము. Sporting in water, జలక్రీడ. నీరాడు nīr-āḍu. v. n. To bathe. స్నానముచేయు, క్రుంకు. n. Hot water poured on a curry while being cooked, కూరాటిలోపయు వేణ్నీళ్లు. నీరామని nīr-āmani (నీరు+ఆమని.) n. The rainy season. వర్షఋతువు. నీరారుచు or నీరార్చు nīr-āruḷsu. v. a. To cause to bathe నీరాడజేయు. To create a friendship between, స్నేహము చేయించు. నీరాటము nīrāṭamu. n. Bathing, స్నానము, 'కయిచేసినృపరాత్మజకెంతో, నీరాటమొనర్చియు శృంగారించి' Bilh. iii. 203. An aquatic animal. 'క నీరాటవనాటములకు, బోరాటంబెట్లుగలిగె పురుషోత్తముచే. నారాటమెట్లుమానెను, ఘోరాటవిలోన భద్రకుంజరమునకున్. ' B. VIII. 110. నీరుకట్టు or నీరుపెట్టు to water, to irrigate. నీటికాలువ a watercourse. నీరావు nīr-āvu. n. The 'water cow,' i.e., the boat-fly, an aquatic insect called notonccta. నీరుకట్టు or నీరరికట్టు nīru-kaṭṭu. n. Ischuria, a stoppage of urine. మూత్రబంధరోగము. నీరుకట్టె, నీరుకట్టియ or నీరుపాము nīru-kaṭṭe. n. A water snake. నీరుకాకి nīru-kāki. n. A cormorant. నీరుకాయ nīru-kāya. n. A sort of jelly or blubber found on the sea beach. A bubble of water, నీటిబుగ్గ, బుద్బుదము. నీరుకాయవాడు or నీరుకాయమోడు nīrukāya-vāḍu. n. A man of the sea, a triton. నీటిమనుష్యుడు. నీరుకాసు nīru-kāsu. n. Alms given at bathing places. 'తీర్థసన్నిధి మంత్రములుచెప్పి నీరుకాసులుగడించి.' H. ii. 166. నీరుకుక్క nīru-kukka. n. The common otter, Lutra vulgaris ( F.B.I.) నీరుకోతి nīru-kōti. n. A water monkey. నీరుకోడి nīru-kōḍi. n. A water-fowl. నీరుగండి nīru-ganḍi. n. A large snake, పెనుబాము, అజగరము. నీరుగన్నేరు nīru-gannēru. n. A species of oleander, హింజలము. నీరుగొబ్బి nīru-gobbi. n. A kind of tree, ఇక్షురము. నీరుగోరంట nīru-gōranṭa. n. A light tinted గోరంట; a species of this plant which has a light, red tint. నీరుచిచ్చు or నీర్చిచ్చు nīru-chiṭsṭsu. n. Fire said to exist under the ocean, బడబాగ్ని, బాడబము. నీరుచురుకు nīru-ṭsuruku. n. Heat of urine, a disease. నీరుజీలుగ nīru-jīluga. n. A plant. Ӕeschynomene aspera (E. P.) నీరుట్టుభూమి nīr-uṭṭu-bhūmi. [నీరు+ఉట్టు for పుట్టు.] n. Land under which there are springs. నీరుటెంకి .nīru-ṭenki n. A lake, జలాశయము. నీరుడి nīruḍi. (నీరు+ఊడు.) n. A disease in which excessive urine is passed, diabetes. Urine. ముత్రము. నీరుడుము a water iguana, నీటిఉడుము. నీరుతాలుపు or నీటుతాల్పు nīru-tālupu. n. A cloud, మబ్బు. నీరుతిట్ట nīru-tiṭṭa. n. The sea. నముద్రము నిరుతిత్తి nīru-titti. n. The bladder, మూత్రకోశము. నీరుతుట్ర. నీరుదొత్త nīru-tuṭra. n. A water snake. నీరుదోమ nīru-dōma. n. A water mosquito. నీరుద్రిమ్మరి a water animal, జలజంతువు. నీరు పంది nīru-pandi. n. The porpoise. వారి. కిటి. నీరుపచ్చ nīru-paṭsṭsa. n. A sort of emerald. నీరుపాడి nīru-pāḍi. A plant called కార్కోటి. నీరుపాప nīru-pāpa. n. A sort of mermaid, described as a dumb monster somewhat resembling a man in limbs. నీటుమనుష్యుడు. నీరుపిల్లి nīru-pilli. n. A water cat, an otter. నీరువ్రబ్బచెట్టు nīru-prabba-cheṭṭu. n. A kind of plant, the reton plant, Bolomus rotong. జల వేతసి. నీరుబొద్ది nīru-boddi. n. A sort of vegetable. See బొద్ది. నీరుమజ్జిగ or నీరుచల్ల nīru-majjiga. n. Thin buttermilk. చాలా నీళ్లు కలిసిన చల్ల. నీరుమట్టము nīru-maṭṭamu. n. Water level. నీళ్లునిలుచు ప్రమాణము. నీరుమట్టపుపలక an instrument called a water-level. నీరుముంపు nīru-mumpu. adj. Watery, జలప్రాయము. నీరుముట్టు nīru-muṭṭu. v. n. To touch water, జలస్పర్శముచేయు; to make water, so called because the Hindus afterwards touch water as purification. 'నీటిచేరువకొరగాదు నీరుముట్ట.' వి. పు. iv. నీరుల్లి nīr-ulli. n. An onion. Alliumcepa [Watts.] నీరువంగ or నీటివంగ nīru-vanga. n. A kind of brinjal. నీరుపట్టు or నీర్వట్టు nīru-vaṭṭu. n. Thirst. దప్పి. పిపాస. నీరుపట్టుగొను to be thirsty. నీరువత్తిగ or నీరొట్టు nīru-vattiga. n. A sort of sweetmeat. H. i. 117. పేణీలు. నీరేనుగు nīr-ēnugu. n. A water elephant, నీటిగజము.

(p. 782) pūvu pūvu. [Tel.] n. A flower. పువ్వు. పూలమట్ట pūla-maṭṭa. n. A kind of fish. పూలముడుపు pūla-muḍupu. n. Adorning the head with flowers. పూవత్తి or పువ్వత్తి pū-vatti. n. A kind of fire works, which give a white light. పూవింటి ౛ోదు, పూవింటివాడు, పూవిలుకాడు or పూవిలుతుడు pū-vinṭi-ḍzōdu. n. An epithet of Manmadha. పూవుబోడి or పువ్వుబోడి (See under పూ. పూవుగట్టు pūvu-gaṭṭu. (పూవు+కట్టు.) v. n. To crystallise. పువ్వు కలదియగు. పూలగురివెంద pūla-gurivonḍa. n. The plant termed Gœrtnera racemosa, or Banisteria bengalensis. Rox. ii. 368.

(p. 798) paizāru or పయి౛ారు paiḍzāru. [H.] n. A shoe, slipper. ముచ్చె, ౛ాతి, జోళ్లు, చెప్పులు. పై౛ారుమట్ట paiḍzāru-maṭṭu. n. The Remora or sucking fish.

(p. 942) maṭṭa maṭṭa. [Tel.] n. A bough or stem (of the palm cocoanut, or date tree.) తాళనారికేళాదులకొమ్మ. కలబందమట్ట the stem of the Aloe plant. The tail of an animal. ఆవులలోనగువానితోక. The sucking fish, called the Echeneis, or remora. Several species of this are called కొర్రమట్ట. పయి౛ారుమట్ట, మట్టగుడిసె or మట్టగొరిసె, పూలమట్ట. మాలమట్ట and కడిచమట్ట. See Russell, Plates. 82 and 84. మట్టగిడుసు maṭṭa-giḍusu. n. A sort of fish.

(p. 942) maṭṭamadhyāhnamu See under మధ్యాహ్నము.

(p. 942) maṭṭamu maṭṭamu. [Tel.] n. Measure, extent, level, కొలది. A pony. పైగోమట్టము a Pegu pony. A goldsmith's secret term for Silver. adj. Small, scanty. కురుచగా నుండే. Low, తక్కువ. Short, పొట్టి. 'గుజ్జులే మావులుడాసి కెంజివురుమట్టపు పొట్టల నిండమేసి.' Sūrya. ii. 10. మట్టగించు maṭṭa-ginṭsu. v. a. To lessen, diminish, or depress. తగ్గించు. మట్టపలక maṭṭa-palaka. n. A flat ruler, a bricklayer's level. మూలమట్టపలక a carpenter's rule. మట్టపాటి maṭṭa-pāṭi. adj. Small, petty, scanty. కురుచగానుండే. మట్టసము maṭṭasamu. adj. Small, petty, scanty. కురుచగానుండే. Limited, పరిమితము. మట్టసి maṭṭasi. n. A short man, పొట్టివాడు.

(p. 943) maṭṭi maṭṭi. [Tel.] n. Earth, soil, mud Scurf or dandruff. మట్టితిన్నపామువలె పడియున్నాడు he is as stupid as a snake gorged with mud. మట్టిగుర్రమున నమ్మి యేటిలోదిగుట to rely on a mud horse and go into a river, i.e., to trust to appearances. మట్టితైలము or మట్టినూనె maṭṭi-tadama. n. Earth oil kerosene or petroleum. మట్టాడు maṭṭ-āḍu. (మట్టి + ఆడు.) v. n. & a. To walk. నడచు. To wander, roam, సంచరించు. To spread, వ్యాపించు. To cut to pieces, తనుమాడు.' అత్తూపుగములు తుత్తమురుదొట్టి మట్టాడి అట్టహాసంబుచేసి.' R. v. 191. మట్టియ Same as మట్టి and మట్టె (q. v.) మట్టు maṭṭu. v. a. To tread or trample, to crush. తొక్కు. n. Trampling, walking over. త్రొక్కుడు. Limit, bounds, measure, restriction, extent; moderation. పర్యంతము. ప్రమాణము. మితి, కొలత, తగ్గుదల. A settle or ring of cord, fibre, &c. to prevent a pot from rolling over, కుదురు. A place, ప్రదేశము. పైమట్టు the upper place or part. అడుగుమట్టు the bottom. ఆ బల్లమట్టుపట్టి తీసుకొనిరా measure the plank కావడిమట్టు the frame or bottom of the slings in a Kāvadi. వానికి తెలివిమట్టు he is wanting in sense. వానితో చెప్పినది నాబుద్ధే మట్టు I was a fool to tell him this. ఈ సంవత్సరము జనముమట్టు this year the assembly is but small. వానికి పుణ్యగతులుమట్టు he has no chance of heaven. మట్టుబీర a kind of బీరకాయ (q. v.) మట్టుగిన్నె a cup with a foot or base attached to it. adj. Limited, small. మితము, తక్కువ. మట్టుకు as far as, up to as much as, in regard to, until, as long as. దీనికి ఒకమట్టుమితములేదు there is no end or limit to it. మట్టుమర్యాదలేనివాడు he who has neither modesty nor moderation. మట్టుమీరవద్దు you must not go beyond bounds. అతడు వచ్చువరకు అని దీనికి ఒకమట్టుపెట్టిరి they laid it aside until his arrival, మనసుచెదరనీక మట్టుపెట్టి.' (Vēma. ii. 278.) curbing and restraining the mind. ఈ మట్టున లేచిపోయిరి with this they went away or thereupon they went away. పోడుగుపడి అంతమట్టున వాన నిలిచినది there was a thunderbolt and then the rain ceased. వానికి అంతమట్టుకు తెలియదు he does not know so much. ఎంతమట్టుకు పోయినావు how far did you go? గొంతుమట్టుకు నీళ్లువస్తున్నవి the water is up to the neck. వాడు ఎంతమట్టుకుంటే అంతమట్టుకు సంతోషిస్తాడు he contents himself with as much as he gets. నా ప్రాణములు ఉన్న మట్టుకు as long as I have life. నామట్టుకు నేను ఉంటాను నీమట్టుకు నీవు ఉండు I shall keep to myself, you keep to yourself. బియ్యము కావలసిన మట్టుకు చిక్కును you can get as much rice as you want. సొమ్ములుమట్టుకు నాకు వద్దు as for the jewels I do not want them. అంతమట్టుకు మంచిపని చేస్తిని so far you did well. ఇంతమట్టుకు వచ్చిన తరువాత ఇకనేమి దాక్షిణ్యము when the matter has come to such a push what is the use of delicacy? వానికి తిండిమట్టుకు బాగా కావలెను he cares for nothing but his dinner. నేనుమట్టుకు పోతిని I alone went. వాని ఒళ్లు శానామట్టుకు నాసిగానున్నది his health is in a great measure recovered. మట్టుఅగు. మట్టుకొను or మట్టుపడు maṭṭu-agu. v. n. To lessen or be diminished. తగ్గు, అడగు. కుదురుపడు. రోగము మట్టుపడినది the disease is moderating. వానికి దాహము మట్టుపడినది his thirst was slackened. మట్టుగా maṭṭu-gā. adv. Moderately, మితముగా. వర్షము మట్టుగానున్నప్పుడు when the rain is moderate. దగ్గు మట్టుగానున్నది the cough is now moderate. మట్టుగా తిన్నాడు he ate moderately. మట్టు చేయు or మట్టుపరచు maṭṭu-chēyu. v. a. To lessen, moderate, diminish. తగ్గించు. వానికి జీతము మట్టుచేసినారు they diminished his pay, వానికి జీతము మట్టుచేసినారు they diminished his pay, వానికి జీతము తగ్గించినారు. మట్టుపెట్టు maṭṭu-peṭṭu. v. a. To keep down, suppress, అడచు. To kill, చంపు. మట్టుమిగులు or మట్టుమీరు maṭṭu-migulu. v. n. To exceed the limits, అతిక్రమించు.

(p. 943) maṭṭe or మట్టియ maṭṭe. [Tel.] n. A ring worn on the toe. కాలివేలియందు పెట్టేటిది. చెప్పుమట్టె a shoe-heel, చెప్పుమడిమ. adj. Dappled. బట్టచారలుగల. మట్టెఆవు a dappled cow, బట్టావు. H. ii. 88.

(p. 1017) mūla mūla. [Tel.] n. A corner,విదిక్కు. An angle. కోణము. A retreat. గొంది. A braid, or tress. కొప్పు, కేశబంధము. An airt or point of the compass, దిక్కు. మూల యిల్లు a corner house. మూలవేయు mūla-vēyu. v. a. To lay aside, put by, throw aside, neglect. ఇది యేమూలకు వచ్చును this will not suffice at all, ఎంతమాత్రము చాలదు. మారు మూలను in a bye place. మూలనుండేవాణ్ని యేల ముంగిటికి యీడుస్తావు why draw a man out of his corner into the centre of the court, i.e., why pick a quarrel with a quiet man who is sitting still. మూల or మూలానక్షత్రము [Skt.] n. The nineteenth of the lunar mansions. మూలమట్టము or మూలమట్టపుపలక mla-maṭṭamu. [Tel.] n. A carpenter's square వడ్లవాని ఆయుధము, గోడలమూలలందు సరిచూచు మట్టపలక. మూలమాను mūla-mānu. n. A bracket (fixed in the wall and used as a stand.) కుండలు మొదలైనవాటిని పెట్టడమునకై మూలలో ఇరికించిన మాను. మూలరాయి or మూలరా mūla-rāyi. n. A diamond. 'అందలి మూలరాపనుల యందపు చిత్తరులో.' Satya. i. 6. మూలరేడు mūla-rēḍu n. The lord or king of the S. W. corner, an epithet applied to kubēra. కుబేరుడు. నిరృతి.