(p. 82) arupu or అరపు arupu. [Tel.] v. n. To remain or be left, to be saved, to be within one's power. దక్కు. అరపరాని unwiedly, not handy. అరపరానికడి a morsel too big to swallow. వాడు అరపరానికడిగానున్నాడు, అనగా, వాడు గుమ్మడికాయంత ముత్యముగానున్నాడు he is unwieldy.

(p. 235) kaḍi kaḍi. [Tel.] n. A mouthful, a morsel. కబళము. పేడకడి cowdung. చల్లకడి curds. (plu. కళ్లు.) Smell వాసన. కడగొను kaḍa-gonu. v. i. To eat in mouthfuls కబళించు.

(p. 536) tuṇḍuḍuku tunduḍuku. [Tel. తుడుకు+తుడుకు.] n. Remorse, సంతాపము. Sorrow విచారము. Confusion కలత, క్షోభము. Temerity, foolhardiness. Tottering, shaking, motion. Uncertainty, changeableness. తొట్టుపాటు, దుడుకు, ఉప్పొంగడము, ఉద్రేకము, ఉల్లాసము. 'తుదయదిగాదటంచనిన, తుందుడుకేటికి పొమ్ముయింటికిన్.' UH. iv. 183.

(p. 626) naṃzu , నం౛ుకొను or నం౛ుకొను nanḍzụ. [Tel.] v. n. To eat by small morsels, to nibble, to pick at to eat a little of any thing like pickle, &c., as a relish the principal food. శూరలోనగువ్యంజనములను కొద్ధి కొద్దిగా తినుట నంజుకొనేవస్తువు a relish or thing so eaten. 'తచ్ఛాకంబునంజుచుం దలంచు కొనియె.' A. iv. 243. టీ నంజుచుం=ఆస్వాదించుచు, అనగా నంచుకొనుచు. 'చందుపుటంబులనంజనిచ్చుచున్.' Parij. iv. 27. నం౛ or నం౛ు nanḍza. n. A tart. నం౛ుకొను వస్తువు. A pickle, ఉపదంశము, ఊరుగాయ. Smacking with the lips, చప్పరించడము. నం౛ు nandzu. n. Poison. విషము. Beri-beri, blood poisoning, నెత్తురుచచ్చి తెల్లపారుట. A lingering, indolent or dormant disease. నంజకురువు an indolent ulcer. నంజు చిగురు a gum boil. నం౛ుడు nanḍzuḍu. n. Flesh, flesh meat. మాంసము, ఎరచి. పిల్లకాయకు నంజుడు పెరిగినది the boy has outgrown his age or strength. నం౛ుడుతిండి nanḍzuḍu-tinḍi. n. A flesh-eater, a carnivorous being. మాంసముతినువాడు. A demon, రాక్షసుడు. నం౛ుపారు nanḍzu-pāru. v. n. To becomne pale, through the blood having deteriorated; to become anaemic, నెత్తురు చచ్చి తెల్లపారు. వాని శరీరము నంజుపారినది he became anaemic. నం౛ులు nanḍzulu. n. Pickles or any thing eaten as a relish with food. 'మోనినంజులం జవిగొనుచుం గ్రోలిసోలి.' Parij. ii. 60. her lips being sauce for the dish.

(p. 729) paścāttāpamu paṣchāt-tāpamu. [Skt.] n. Remorse, repentance, pity, compassion, commiseration, regret, reluctance. దేవరవారు జనులయందు ధర్మగుణమును మిక్కిలి పశ్చాత్తాపమును గలిగినవాడు గనుక as you are a man of a charitable disposition and full of pity. పశ్చాత్తాపపడు to repent.

(p. 816) pōka pōka. [Tel.] n. The areca or betel-nut-palm, Areca catechu, (Watts). An areca nut. పోకంతయన్నము a morsel of food 'అనుచు, పోకలకుండ చట్రాతిమీద పగుల వేయుచు' Kanyaka Pur. viii. 266. So saying she hurled a jar full of nuts down on the floor. 'నిజముపోకయు నీకుమేమీము.' HD. i. 1527. పోకగంజి pōka-ganji. n. The Catechu. Terra japonica, కాచ. పోకపేరు pōka-pēru. n. A kind of cake, భక్ష్యవిశషము. పోకబంతివువ్యు pōka-banti-puvvu. n. The flower called Bachelor's button. పోకముడి pōka-muḍi. n. The knot that secures a woman's petticoat at the girdle. పోక ముడిసడలించె she unloosed her petticoat. పోకొత్తు pōk-ottu. (పోక+ఒత్తు.) n. Nippers for breaking the betel nut. అడకొత్తు.

(p. 845) prāṇamu prāṇamu. [Skt.] n. Air, wind, breath, life, vitality, the living soul. గాలి, హృదయమందలి గాలి, హృదయమందలిగాలి, ఉసురు. In Grammar, a vowel. ప్రాణముతోనున్నవాడు one who is yet living. కొనప్రాణముతోనున్నాడు he is nearly dead. ప్రాణమువిడిచెను he breathed his last, gave up the ghost. పంచప్రాణములు pancha-prāṇamulu. n. The five vital airs, called ప్రాణము, అపానము, సమాణము, ఉదానము, వ్యాసము. అతడు దానిమీద ప్రాణములు విడుస్తున్నాడు or వానికి దానిమీద పంచప్రాణములు he loves her very dearly. ప్రాణముమీదకువచ్చేపని a most perilous affair. వానిప్రాణము మీదికి వచ్చినది he is in danger of his life. ప్రాణముతో పట్టుకొనిరి they caught him alive. నా ప్రాణముపోయినా ఇట్లు చెప్పుదునా I will not say so even if it should cost me my life. వాడు పిడికిట ప్రాణములు పట్టుకొని వచ్చినాడు he arrived half dead. వానికి నేర్పుట ప్రాణసంకటమవును it would cost immense labour to teach him. ఆ విగ్రహమునకు ప్రాణప్రతిష్ఠచేసినారు literally, they gave life to the image, i.e., they performed the ceremony by which the god is supposed to be lodged in the image. ప్రాణత్యాగము suicide, ఆత్మహత్య. ప్రాణాతురము or ప్రాణసంకటము deadly peril. 'ప్రాణాతురమైనచో పరిణయంబులయందును బల్కుబొంకు సత్యాతిశయంబు.' M. III. v. 67. ప్రాణాపాయము mortal danger. ప్రానావనము saving the life. ప్రాణావసానకాలమున in his last moments. ప్రాణాహుతి the five morsels offered to the five vital principles. ప్రాణస్నేహము intimate friendship. ప్రాణదానముచేసినాడు he gave them their lives, he spared their lives. నా ప్రాణము ఉండేమట్టుకు as long as I live. ప్రాణగొడ్డము prāṇa-goḍḍamu. n. The loss of life, death. చావు, ప్రాణహాని, ప్రాణాపాయము. 'వినునృపరాజ్యామిషముంగొనపలువురచేత ప్రాణగొడ్డంబైయున్నను ధీరుడే మరమినది దనకునుదక్కించుకొను బుధస్తుత్యముగాన్.' M. XII. ii. 208. ప్రాణదుడు prāṇa-duḍu. n. The giver of life, the creator. బ్రహ్మ. ప్రాణనాధుడు or ప్రాణేశుడు prāna-nādhuḍu. n. The lord of (her) life, i.e., a husband or lover, మగడు. Yama, యమధర్మరాజు. ప్రాణవాయువు prāṇa-vāyuvu. n. Oxygen gas. ప్రాణాచారము prāṇā-chāramu. See ప్రాయోపవేశము. ప్రాణాయామము prāṇā-yāmamu. n. A ritual mode of breathing, while mentally reciting certain prayers, stopping one nostril and inhaling or exhaling with the other: నాసికారంధ్రము లవద్ధనుండు వాయువును మంత్రపూర్వకముగా నిరోధించుట. A. iii. 88. ప్రాణి prāṇi. n. A being, or living creature. జంతువు.

(p. 1004) mudda mudda. [Tel.] n. A lump, mass, morsel. కబళము, పిండము, ఉండ. ముద్దకావడము to form or collect in a mass. వారు తడిసి ముద్ద అయినారు they are soaking wet, or are a mass of wet.నెత్తురు ముద్దగానున్నది it is a mass of blood ముద్ద కర్జూరము a species of date. ముద్దపప్పు pease pudding, యూషము. తడి ముద్దగానుండే బట్టలు a wet wisp of clothes. ముద్దకమ్మరలు mudda-kammaralu. n. Smelters, smiths who work at smelting iron. రాయి కరగి యినుము చేసేవారు. ముద్దకవ్వము mudda-kavvamu. n. A sort of churning staff, with a heavy mass at the end. కర్రబిళ్లతగిలించినకవ్వము. ముద్దకూడు mudda-kūḍu. n. A lump of boiled rice. A paste of rice and ashes applied to the eye of a drum forming the black spot in the centre of the head, for the purpose of regulating the tone. చన్నపిండము, పుష్కరలేపనార్థమైన భస్మమృదితాన్నము. ముద్దకొలిమి mudda-kolimi. n. A forge for smelting iron. రాతిలోనున్నయినుము కరిగే కొలిమి. ముద్దీటె mudd-īṭe. n. A stout spear. ముద్దవాయువు mudda-rāyuvu. n. The cramp. కాళ్లుచేతులు ముద్దలుగా కట్టుకొను వాతరోగము.

(p. 1020) mṛṣṭamu mṛishṭamu. [Skt.] adj. Cleaned, cleansed. మృష్టాన్నము mṛishṭ-ānnamu. n. Pleasant food, a delicate morsel, సుభోజనము.

(p. 1022) metuku or మెదుకు metuku. [Tel.] n. A grain of boiled rice, food, a morsel. దానికి మెతుకుదిగదు she cannot eat a bit. మింగడానకు మెతుకులేదు మీసాలకుసంపంగి నూనె, i.e., he has fragrant oil for his whiskers while he has not a morsel to eat. రెండు మెతుకులుతిన్నారు they took a mouthful, they ate a morsel.

(p. 1121) vaga vaga. [Tel.] Grief, vexation, melancholy, regret, remorse. దుఃఖము, సంతాపము, విచారము, శోకము. Intention, ఆలోచన, Mode, way, manner, విధము. రీతి, దోవ, గతి. Amorous action, శృంగారచేష్ట, విలాసము, కూటికివగలేనివాడు he who has no means of living. 'క శ్రీరాముడు నీయలమట. లారసి పలు నగలబలుకునర్థగభీరో, దారోక్తివింటె జనకకు, మారీ.' R. v. 37. 'వగచినబోయినకార్యము, మగుడునె వగవంగా లోకమాన్యుండగునే, వగపుణ్యగతికి మూలమె, వగపెల్లవిధాల విడువవలయు నరేంద్రా.' M. XI. i. 22. adj. Beautiful, handsome. అందమైన. 'కొసరువగనవ్వుకొనగోట కొప్పుదువ్వు.' T. ii. 98. వగకత్తె or వగలాడి vaga-katte. n. A coquette, belle. శృంగారచేష్టలుగలస్త్రీ, విలాసవతి. A rogue, a deceiver, మాయలాడి. వగకాడు or వగలాడు vaga-kāḍu. n. A fop, a beau, a gallant. వన్నెకాడు. నీటుకాడు, సొగసుకాడు, విలాసవంతుడు. వౚు vagaṭsu. v. n. To grieve, sorrow. దుఃఖించు. శోకించు. To regret, repent, పశ్చాత్తాపపడు. To cry, ఏడ్చు. v. a. To consider, think, విచారించచు, ఆలోచించు. తలచు. 'నీపరాభవంబె నాపరాభవమార్య వగివవలదు మగువదెగువదెత్తు.' R. v. 274. వగతెగు vaga-tegu. v. n. To be settled or decided. తీరు, పరిష్కారమగు, పరిష్కృతమగు. వగతెంచు vaga-denṭsu. v. a. To decide, settle, determine. వగతెగువట్లుచేయు. తీర్చు, పరిష్కారముచేయు. 'తెలియగజాలకున్న వగదెంచెద రేపవియింటికేరె.' S. iii. 509. వగవ or వగవగ vagava. adv. Grievingly, sorrowfully. 'వగవగసాధులగుపేదవారికి నెగ్గుల్ మొగిజేయుదురు.' M. 1. i. 130. వగపు vagapu. n. Grief. మనోదుఃఖ రూపమైనవిచారము, శోకము.