(p. 76) amrāyi amrāyi. [H.] A garden or grove of mango trees. మామిడితోపు. Also, a tope or garden. తోపు, తోట.

(p. 422) cīkaṭi chīkaṭi. [Tel.] n. Darkness. అంధకారము. కనుచీకటి twilight. చీకటితో లేస్తిని I arose before dawn. చీకటిగాము. Rāhu. చీకటిగొంగ the sun. చీకటి adj. Dark, obscure, hidden, imperceptible. చీకటితప్పు a latent or hidden offence, i.e., adultery జారత్వము. చీకటి మొటికిళ్లు a certain game played by boys. చీకటిమ్రాకు chīkaṭi-mrāku. The tree called Exonthocymus pictorius. తమాలము. చీకటీగ chīkaṭtīga. n. Lit. the invisible fly. A small mosquito. చిన్నదోమ. చీజీకటి chī-jīkaṭi. n. The lighter twilight, as opposed to చిమ్మచీకటి.

(p. 766) puḍuku, puṇuku or పుణ్కు puḍuku. [Tel.] v. a. To pick up, to handle, to take with the five fingers. వ్రేళ్లతోతీసికొను. To pinch. To give a little, కొంచెముగా ఇచ్చు. To give, ఇచ్చు. నేలపుణుకు to grovel on the earth as in grief. ఆమె అన్నము పుణికిపుణికి పెట్టినది she gave good stintingly. n. A gift. ఈవి. Giving, ఇయ్యడము పుడుకుదొడుకు or పుడుకుపసి puḍuku-doḍuku. (పుడుకు+దొడుకు.) n. The cow that grants all that one wishes, కామధేనువు. పుడుకుగల్లు puḍuku-gallu. n. The stone that grants all that one wishes, చింతామణి. పుడుకుమ్రాను puḍuku-mrānu. n. The tree that grants all that one desires, కల్పవృక్షము. పుడకులు or పుణుకు puḍukulu. n. A kind of cake, భిక్ష్యవిశేషము. పుణికిరించు or పుడికిరించు puṇikirinṭsu. v. n. To give a little. కొంచెముగా ఇచ్చు. To fumble, to twitch or be convulsed, as the fingers picking the sheets, &c., పుణికిరింత or పుడికిరింత puṇikirinta. n. Fumbling; twitching. పుణికిళ్లు, పుడికిళ్లు or పుణుకులు puṇikiḷḷu. n. Poking, shoving. A romping game like Puss in the corner. 'మరియు బుడికిళ్లు మొదలుగామనసువచ్చినాటలన్నియు.' N. ix. 102.

(p. 774) pulu or పుల్లు pulu. [Tel. cf. Tam. పుల్.] n. Grass. కసవు. Also, foulness in gems, రత్నాదులమాలిన్యము. పుల్ గృహము a grass house. A. iv. 167. కనకవులు golden grass. adj. Little, mean. పులుమానిసి a little or low man. పులుమ్రాను pulu-mrānu. n. A tree which belongs to the family of the Palms. తాటిచెట్టు మొదలైన తృణద్రుమము. పులుకాసిపురుగు pulu-kāsi-purugu. n. An insect with green wings, పచ్చరెక్కపురుగు. A low person, అల్పుడు. హరిశ్చ. ii. పులుకాసిపులుగు pulu-kāsi-pulugu. n. A parrot. 'తే ఇన్ని దేవుళ్లగొలిచి నేనేమిగంటి, పోయిపచ్చనిపులుకాసి పులుగుచేత, మోసపోయి తినని కందుమొనయుఖేద, మారటమొనర్ప విసి వియయ్యూరిబసివి.' S. iii. 53.

(p. 793) peḷlamrānu peḷḷa-mrānu. [Tel.] n. A harrow. పాపటము, నేలను చదునుచేయు యంత్రము.

(p. 1050) mrāku, mrānu , and మ్రింగు. &c. These words may be found in the Dictionary without the R which is used or dropped at pleasure, thus for మ్రాకు; see మాకు or మాను, &c.

(p. 1050) mrāgu mrāgu. [Tel.] v. n. To be tired or fatigued. సోలు. మ్రాగన్ను mrā-gannu. (మ్రాగు + కన్ను.) n. A dejected eye, a downcast look. మ్రాగన్నిడు, మ్రాగన్నువేయు, మ్రాగన్నగు or మ్రగన్నపడు mrā-gann-iḍu. v. n. To look dejected. To blink or to have the eyes half closed. అర్ధనిమాలితేక్షణమగు. 'అందులఫనికులముపనవ. చందనసందష్టనిజభుజంగీవదనానందానందతరమగు మందానిలమానుచుండు మ్రాగన్నిడుచున్.' G. viii. 50.

(p. 1050) mrānu Same as మాను a tree (q. v.). మ్రానుకోయిల a wood pecker, వడ్రంగిపిట్ట. మ్రానుద్రిమ్మరి, మ్రాన్దిమ్మరి, మ్రానుమనికి or మ్రానుమన్కి mrānu-drimmari. n. A monkey. కోతి. మ్రానుపాటు or మ్రాన్పాటు mrānu-pāṭu. n. Stupor, the state of being stunned. నిశ్చేష్టత. మ్రానుపడు, మ్రాన్పడు. మ్రానుచెందు, మ్రానుతేరు. మ్రానుపిల్లు or మ్రానుపిలు mrānu-paḍu. v. n. To be stunned, or become motionless. నిశ్చేష్టితుడగు. 'దిక్పతులుమ్రాన్పడియెద్దియు జేయజాలకె చిత్తరుబొమ్మలో యనవిచేష్టతనొందిన.' T. v. 144. మ్రానుపెట్టు mrānu-peṭṭu. v. a. To cause to be stunned, మ్రానుపడజేయు.

(p. 1050) mrālu or మ్రాలుదెంచు mrālu. [Tel.] n. To be fatigued, to be downcast, as the looks. సోలు మ్రాలుచు or మ్రాల్చు mrāluṭsu. v. a. To cause to be downcast. మ్రాలజేయు.

(p. 1178) vinu vinu. [Tel.] n. The sky. ఆకాశము. 'అదెధరణీ పరాగము భయంకరమై వినువీధిబర్వుచున్.' Vish. ii. 140. వినుకెంపు vinu-kempu. n. The Sun. సూర్యుడు, ద్యుమణి. వినుదకాలి or విన్నుచూలి vinu-ṭsūli. n. The wind, గాలి వినుద్రిమ్మరి vinu-drimmari. n. An ærial being, ఖచరుడు. వినుప్రోలు vinu-prōlu. n. Heaven. Lit. a city in the sky. వినుమ్రాను vinu-mrānu. n. The heavenly tree, కల్పవృక్షము. వినువలను or విన్వలను vinu-valanu. n. Heaven. స్వర్గము. వినువాక or విన్నది vinu-vāka. (విను+నది) n. The heavenly Ganges, ఆకాశగంగ, స్వర్నది. వినుసిగదేవర vinu-siga-dēvara. n. Siva.

(p. 1210) venu Same as వెన్ను. (q. v.) వెనుక, వెనక or వెన్క venuka. [Tel. from వెను.] n. The back part or side, the rear, పశ్చాద్బాగము. The front, ముందు. The west, పడమర. Indifference, ఉపేక్ష. adj. Behind or before (in place, order or time.) పశ్చాద్భాగముననున్న, ముందరనున్న. adv. and affix. Behind, after (in time or place.) Formerly, పశ్చాద్భాగమందు, తదనంతరము, లోగడ. Afterwards, పిమ్మట. దీనిని నావెనుక నాకొడుకులు అనుభవింపవలసినది after me this is to be enjoyed by my sons. ముందు వెనుకలు విచారించి మాట్లాడు Speak with much caution; lit: looking forwards and backwards. వెనుక ముందుతోచకుండా not knowing which way to turn. వెనుకసారి on the latter occasion. ఆ వెనుక (wrongly pronounced ఆనక) thereafter. వెనుకకు, వెనకకు, వెన్కకు or వెనక్కు venuka-ku. adv. Backwards. వెనుకతట్టుకు, పశ్చాద్భాగమునకు. వానిని వెనుకకుపడదోసెను he thrust him down backwards. 'వెన్కకునీడ్చుపాదములతో' T. iv. 52, stepping forwards reluctantly. వెనుకచిక్కు venuka-chikku. v. n. To hang behind, to lag, fall back. వెనుకపడు. వెనుకచూపులమెకము venuka-tsūpula-mekamu. n. A bear. ఎలుగుబంటి. వెనుకటి or వెనకటి venukaṭi. adj. Former, previous. Subsequent, following, latter, hinder. ముందరి, ఇటీవలి, వెనుకనుండే. వెనుకటికాళ్లు the hind legs. వెనుకటి సంగతులు the former matters; also, the latter particulars. వెనుకటికర్మము or వెనుకటి పని obsequies, funeral ceremonies, ఆపరకర్మము. వెనుకటివాడు venukaṭi-vāḍu. n. A younger brother, తమ్ముడు. The former man. The latter man, ముందరివాడు, ఇటీవలివాడు. వెనుకటివారు those who precede: also, those who come after. వెనుకదీయు venuka-dīyu. v. n. To retreat, draw off, fall back, hesitate. వెనుకకు మరలు, సంకోచించు. వెనుకద్రొక్కు venuka-drokku. v. n. To fall back, retreat. వెనుదీయు. వెనుకపడు venuka-paḍu. v. n. To hang behind, lag, fall back. వెనుకచిక్కు. To remain on hand, as a remainder or surplus. మిగులు, వ్యయముకాకుండా నిలుచు. వెనుకపాటు venuka-pāṭu.n. The act of lagging behind, or of remaining over, వెనుకపడుట. వెనుకముందగు venuka-mund-agu. v. n. To be topsy-turvy, to be thrown into confusion. తలక్రిందగు. వెనుకమేను venuka-mēnu. n. The back, వీపు, చరమంగము. వెనుకమ్రాను venuka-mrānu. n. A piece of wood on which the man who works a picota sits. వెనుకల or వెనుకాల venukala. (వెను+కలను) affix. Behind, పశ్చాద్భాగమునందు, వెనుక. వెనుకవేయు venuka-vēyu. v. a. To save, lay up, keep in store. కూడబెట్టు. వెనుకసారి venuka-sāri. adv. The last time, on a former occasion, on a latter occasion, పుర్వమొకప్పుడు. కడపటిపర్యాయము. వెనుకొను, వెన్కొను, వెనుచరుచు, వెనుతవులు, వెన్తవులు, వెనుదవులు or వెన్దవులు venu-konu. v. a. To pursue closely, to follow, వెంబడించు. 'సౌమిత్రివెనుకొని చని పట్టంబుగట్టికొమ్ముపొమ్మని పని చిన.' R. v. 325. వెనుదన్ను Same as వెన్నుదన్ను. (q. v.) వెనుదీయు venu-dīyu. v. n. To turn back, retreat, వెనుకకుమరలు. 'వెయ్యారుచందముల వెనుదీయక కాలువలునరులు త్రిప్పినదిరుగున్.' Vema. 450. వెనుబడు or వెన్బడు venu-baḍu. v. n. To be grieved, to be sorrowful, విషాదించు, ఖేదపడు. వెనుబాటు or వెన్బాటు venu-bāṭu. n. The act of grieving, the state of being sorrowful, grief, sorrow. వెనుబడుట, విషాదము, ఖేదము. వెనువెంట venu-venta. adv. Along with. మిక్కిలి వెంబడి.

(p. 1215) veli veli. [Tel.] n. Whiteness, తెలుపు. The outside or exterior, బయట, బాహ్యము. The external surface of the body, దేహముయొక్క బహిఃప్రదేశము. Publicity, బయలుపాటు. Excommunication, or exclusion from caste, బహిష్కారము. మాలో వెలి అనేమాటలేదు excommunication is unknown in our caste. 'వెలికిగోర్కు లెల్లవిడిచిపెట్టి.' Vēma. 791. adj. White, తెల్లని. Outer, outside, external. బైటి, బాహ్యమైన. వెలిగుడారు a tent pitched outside the town. వెలిపొలములు the outlying fields of a village. వెలికొత్తు to drive out. వెలికత్తెరనేల veli-kattera-nēla. a. A land mixed with gravel. కంకరమన్ను కలిసిననేల. వెలికిలు veli-kilu. v. n. To fall on the back,to touch the ground with the back. వీపుక్రిందగు. To lie on the back, వీపు క్రిందుగాపరుండు. వెలకిల velikila. adv. Supine, lying on the back, ఉత్తానముగా. వెలకిలబడు to lie on the back. వెలిగడ veli-gaḍa. n. Dry land. మెట్టనేల. వెలిగారము veli-gāramu. (వెలి+కారము.) n. Borax. బంగారమునకు కాంతితెచ్చే ఒకవిధమైన తెల్లని ఉప్పు. వెలిగిడ్డి veli-giḍḍi. n. The fabulous cow that grants all wishes, కామధేనువు. వెలిగుల్ల veli-gulla. n. A conch shell, శంఖము. 'వెలిగుల్లయు వనమాలయు గలిమియు మానికము మేనగలిగినవేల్పున్' G. iv. 169. వెలిగొండ veli-gonḍa. n. The distant mountain. Same as వెలితిప్ప. వెలిగౌరు veli-gauru. n. The white elephant of Indra, ఐరావితము. వలిచంట్ర The white species of the tree called చండ్ర వెలిచవి veli-ṭsavi. n. Adultery. జారత్వము. వెలితిప్ప veli-tippa. n. The silver mountain, Kailasa. వెండి కొండ, కైలాసము. వెలితుమ్మ the white species of the తుమ్మచెట్టు. వెలిదుక్కి veli-dukki. n. Ploughing land while it is moist with rain. నీళ్లుకట్టకుండావానతడితో దున్నడము. (Opposed to రొంపిదుక్కి.) వెలిపము Same as వలిపము. (q. v.) వెలిపుచ్చు or వెలిపరచు veli-putstsu v. a. To reveal, divulge. బైటబెట్టు, బయలుపరుచు, 'వేదశీర్షమెల్లవెలి బుచ్చగానేల.' Vēma. 214. వెలిపెట్టు See వెలివేయు. వెలిబూడిద veli-būḍida. n. The ashes of cowdung fuel. పిడకనిప్పులబూడిద. వెలిబిత్తరి a certain feat in wrestling. వెలిమాడు exports. లోమాడు imports, goods received. వెలిమావు veli-māvu. n. (Indra's) white horse, (ఇంద్రుని) తెల్లగుర్రము, ఉచ్చైశ్శ్రవము. వెలిమావులు white mares. 'విమలాంబుదముల బూనిన విమానములనదగవెలసి వెలిమావులు.' M. VII. i. 228. 'వేరొక్క వెలిమావువేల్పుదొరకు.' R. i. 46. వెలిమిడి or వెల్మిడి veli-miḍi. (వెలి+మిడుగు.) n. The ashes of cow-dung fuel, ashes, పిడకనిప్పులబూడిద, భస్మము. 'తెలుపులన్నియు మేలుదెలియంగనిసుక వెలిమిడియెముకలు వెసనుప్పుపత్తి.' Madhura Puran. D. page. 78. వెలిమొట్ట veli-moṭṭa. n. A sort of fish, the 'white snout.' వెలిమొట్టలనుదండువల తలార్లకునిచ్చె కొడిసెలపరిహాసకులకు నిచ్చె.' G. i. 111. వెలిమ్రాను veli-mrānu. n. The fabulous tree that grants all wishes, కల్పవృక్షము. వెలియునికి veli-y-uniki. n. Living in a foreign land, పరదేశవాసము. వెలివాడ veli-vāḍa. n. The outer 'street' or shrub of a town in which the pariahs live. బైటనుండేమాలపల్లె, చండాలవాటిక. వెలివాడపని veli-vāāa-pani. n. Cobblers' work. మాదిగపని. 'వెలివాడపని క్రొత్తమలక వాల్గొని నూనెయిడితంగెడాకుగట్టెడు తహతహ.' A. vi. 94. వెలివాడు or వెలివాడవాడు veli-vāḍu. n. An out caste, a pariah. చండాలుడు. మాలవాడు. 'వెలివాండ్రురెపల్లెకు జేరిరయ్యెడన్.' M. xiii. iii. 270. వెలివారు veli-vāru. n. A cordon formed round a hunting place. వేటాడుదోట బయటచుట్టుపారించెడుపోగు. వెలివెరియు Same as వెల్లివిరియు. (q. v.) వెలివిసరు veli-visaru. v. n. To come out, be revealed, be made public, బయలుపడు. వెలివేయు or వెలిపెట్టు veli-vēyu. v. a. To eject or excommunicate from a caste or sect. బహిష్కరించు.

(p. 1305) samrāṭṭu sam-rāṭṭu. [Skt.] n. A paramount sovereign, an emperor. రాజాధిరాజు.

(p. 1325) sāmrājyamu sām-rājyamu. [Skt. from సమ్రాట్టు.] n. Empire, sway, rule. సమ్రాట్టుతనము, అధికారము, ప్రభుత్వము. నూరు రూపాయలు ఇవ్వడము ఒక సామ్రాజ్యమా is it a great thing to give a hundred rupees? సామ్రాట్ or సమ్రాట్టు sām-rāṭ. n. An emperor. రాజాధిరాజు.

(p. 1325) sāmrāṇi or సాంబ్రాణి sāmrāṇi. [Tel.] n. Benzoin. సామ్రాణిధూపము incense. సామ్రాణిధూపమువేయు to burn or offer incense. సామ్రాణివత్తి a perfumed taper or candle. A steed, a fine horse, వాజి, గుర్రము, ఉత్తమాశ్వము. 'గార్దభంబునువేయు గతులదాటించిన నోజతోసాంబ్రాణితేజియగునె.' Kalahasti. §. 49.