(p. 13) andadukulugā andadukulugā. [Tel.] అదుకు+అదుకు] adv. About enough. చాలీచాలక. అందదుకులుగానుండే not sufficient. ఆ చీరె ఆమెకు అందదుకులుగానున్నది that cloth is not long enough for her.

(p. 68) abamuśubhamu abhamu-ṣubhamu. [Skt. శుభము] n. (Conversational) Evil and good, right and wrong. ఆ పిల్లకాయ అభముశుబము ఎరగకముందు before that boy was old enough to know good from evil.

(p. 111) āṭu āṭu. [Tel.] v. n. To suffice: to last, to be enough దాన్ని పోడిమిగా వాడితే యింకా నెల దినములకు ఆటివచ్చును with caution it may suffice for a month. అది ఆటదు or ఆటి రాదు it is not enough. కట్టెలు ఒక మాటుగా తీసికొంటే ఆటివస్తుంది, చిల్లరచిల్లరగా తీసికొంటే ఆటిరావు if you buy your firewood in the lump it will last; if you buy only a little at a time it will not. ఆటు n. Striking. కొట్టుట. Shooting, or rheumatic pain: పోటు (M. VIII. i. 218:) throbbing. నాకు ఆటుపోటుగానున్నది I am in great pain. ఆ పుంటిలో ఆట్లుపోట్లు ఎత్తినవి the boil throbbed much.

(p. 173) ūca ūṭsa. [Tel.] n. The soft core of the plantain or similar tree. బొందె. A thorn bush. ముండ్ల దుబ్బ. ఉచకోతగా గొంతుకోసి వేసినాడు he cut the throat without any trouble. ఊచ ūṭsa. adj. Withered. ఊదకాలు a withered leg. ఊచచెయ్యి a withered hand. ఊచపట్టు to grow big enough for the core in a plant to form. ఊచపోవు to become lean. కృశించు. ఊచబియ్యము ūṭsa-biyyamu. n. Grain not quite ripe. బాగుగా ముదరని జొన్నలు మొదలైనవి, ఊచముట్టు ūṭsa-muṭṭu. adv. To the core entirely, wholly. 'ఉల్లమంత గడంచి యూచముట్టుగను కల్లలాడించిన గలదెపన్నిదము.' H. D. i. 252.

(p. 230) kaṭākaṭigā kaṭākaṭi-gā. [Tel.] adv. Hardly, with difficulty. అది కటాకటిగా సరిపోయినది. it was just enough.

(p. 244) kapi kapi. [Skt.] n. A monkey. కోతి. కపిధ్వజుడు a title of Arjuna. కపిముష్టిన్యాయము a monkey-like grasp, obstinacy, pertinacity. (This alludes to a mode of catching a monkey, by putting grain into a cocoanut with a hole large enough to admit the monkey's hand: he thrusts it in, and after grasping the grain, his fist is caught in the hole: he obstinately refuses to let the grain go, and thus is secured.)

(p. 324) kolla kolla. [Tel.] n. Plenty, Pillage, plunder. దోపుడు. అరిటిపండ్లుకొల్లగానున్నవి plantains are plentiful or dirtcheap. అది నాకు కొల్ల it is more enough for me. కొల్లకాడు kolla-kāḍu. n. A plunderer కొల్ల పెట్టువాడు. కొల్లకొట్టు, కొల్లగొను, కొల్లపెట్టు, కొల్లపోవు or కొల్లాడు kolla-koṭṭu. v. t. To plunder. దోచుకొను. కొల్లరి kollari. n. A bandit, plunderer, or hill robber. కొల్లలిడు kolla-l-iḍu. v. t. To plunder.

(p. 395) gōvu gōvu. [Skt.] n. A cow. గోమయము gō-mayamu. n. Cow dung. పేడ. గోమ శూచకము gō-maṣūchakamu. n. The cowpox. గోమాంసము gō-māmsamu. n. Beef. గోమాయువు gō-māyuvu. n. A jackal. నక్క గోశ్రేణి gō-ṣrēṇi. n. A species of Cassia. తంగేడు. గోష్ఠము gō-shṭamu. n. A cow-pen, a fold for cattle. గోష్పదము gōsh-padamu. n. Grazing land; a spot frequented by cows. గోష్పదమైనలేదు not enough to hold a cow's footprint. గోహత్య gō-hatya. n. Cow-killing.

(p. 447) cāla or చాలా ṭsāla. [Tel. from చాలు.) adj. Much, abundant. మిక్కిలి. Many అనేకమైన. adv. Enough, very much, plentifully. To a great length or extent.

(p. 448) cālu ṭsālu. [Tel.] v. n. To suffice, to be enough or sufficient. కావలసినంత అగు, సమృద్ధమగు. To be able. To bear, tolerate, endure ఓపు. చాలును (3rd pers. aor.) it is enough. చాలదు. neg. aor.) it is not enough. అనజాలరు they cannot say. బుద్ధిచాలదు నీకు (Dasav. iv. 195.) you have not sense enough. చాలీచాలకయిది జరిగించినాడు he committed this out of dire necessity. చాలీచాలవు these are barely enough. ఈడుచాలిన grown, of full age. ఈడుచాలని under age, immature. జ్ఞాపకముచాలదు I do not sufficiently remember it. నా గ్రహచారము చాలక యిట్లు సంభవించెను through my luck not being good enough it so happened. వాపులుచాలు enough of these words about relationship. 'వాలి నేనును సురల్ పడినొకవంక జాలితి మొకవంక జాలి రసురులు.' T. iii. 117. On our side we were mighty, and so were our foes. చాలు n. Sufficiency, abundance సమృద్ధి. A line, a row, series, furrow, stripe, track, trace. A flow or stream. Features. తల్లిచాలుపోలిక resemblance to the mother's features. ఈ చాలున in this manner. శ్రేణి, సరణి, జాడ. A. v. 122. R. i. 106. 117. చాల్గల, i.e., చాలుగల. (Vasu. i. 57.) in a stream. చాలుపు or చాల్పు ṭsālupu. n. A line or row. A series, succession. Length: the longer measurement as opposed to the width. చాలుపుగా in a line, one after another, here and there, occasionally. చాలుబడి ability, చాలిక, సామర్ధ్యము. చాలు వాడు one who is able శక్తుడు, సమర్థుడు. చాలుపారు to be fine or pretty వరుసతీరు. 'క మొలచి తలలెత్తి నిక్కుచు సలలితగతి జాలుపారె సస్యములధిపా.' భాగ. x.

(p. 453) coru ṭsoru. [Tel.] v. n. To enter. ప్రవేశించు, చొచ్చు. చొర The infinitive of చొరు. (q. v.) చొరపోతగా ṭsora-pōtagā. [Tel. చొరవ+పోత.] adj. Continuous. నిరంతరము, ఎడములేని. adv. In an unbroken line, all in one stream. ఒక వరుసగా. చొరబడు or చొరబారు ṭsora-baḍu. v. n. To enter or rush into, to break into, to intrude on. చొచ్చు. ఆ కథ యిందులో చొరబడదు that tale does not form a part of this. చొరవ ṭsorava. n. An entrance. ప్రవేశము. Daring సాహసము. Keen-mindedness బుద్ధి కుశలత. Use, familiarity, aptitude, introduction. Desire ఇచ్ఛ. చొరవగల easy of access. వ్యాకరణములో వానికి మంచిచొరవ కలదు he has an aptitude for grammar. వానికి అన్నపు చొరవేకాని అక్షరపుచొరవలేదు he is sharp enough at eating but slow at reading. చొరవకత్తె a forward woman. చొరవకాడు a forward man. మాట చొరనియ్యడు he will not let a word be heard: or, he will not listen. చొరకమానె he did not enter. చొరిగాడు ṭsorigāḍu. n. A hunter.

(p. 507) taniyu tuniyu. [Tel.] v. n. To be full, satiated, or content. తృప్తిపడు. To thrive. flourish. 'క ధనమున విద్యను సంతతి దనిసినవారెందుగలరె' M. Adi. Whoever thinks he has enough wealth or learning, or offspring? తనియించు taniyinṭsu. v. a. To satiate or satisfy. తనివి, తనివు or తన్వి tanivi. [Tel.] n. Fulness, satisfaction, content, ease. Repletion. తృప్తి. తనివితీరక not being satisfied. వారికి తనివితీరినది they are satisfied. తనివోవు (తనివి+పోవు) or తనిచను to be fully satisfied. తృప్తినొందు. తనిసిన tanisina. (part. of తనియు.) Satiated, contented. See తనుపు.

(p. 698) paṭṭu paṭṭu. [Tel.] v. n. To suffice, to last. చెల్లు. To last a long time, హుకాలము చెల్లు. To begin, ప్రారంభించు. To happen, కలుగు. కలుగు. To cost. To fit or suit. To be possessed by evil spirits. To arrive, as ships. To be imbibed or absorbed, as a dye. To be held or contained. To be affected by disease or pain. v. a. To take, to hold, to catch, to apprehend. గ్రహించు. To take by force, నిర్బంధముచేసి గ్రహించు. దొంగను పట్టి కట్టము catch and tie up the thief. To adopt, అవలంబించు. To blow as a conch. ఈ గోనె ఎంత బియ్యము పట్టును how much rice will this bag hold. ఈ మురుగు నా చేతికి పట్టదు this bangle will not fit my hand. వాడు నిండాసేపు ఊపిరిపట్టలేడు he cannot hold his breath long. చెపట్టు or చెట్టపట్టు chē-paṭṭu. v. a. Lit: To take the hand; to take to wife, to marry. చెయ్యిపట్టు to seize the hand, to ravish a female. దారమునుపట్టు, to twist a cord, నేను. గొడుగుపట్టు to hold an umbrella. కాలుపట్టు to geld. కాళ్లుపట్టు to massage or rub the legs. పగపట్టు to conceive hatred. శంఖముపట్టు to blow a conch. కత్తి సానపట్టు to set or grind a knife or razor. కంపుపట్టు to stink. చుట్టపట్టు to smoke a cigar or cheroot. పొగపట్టు to apply smoke. ఆ బొక్కలో నా చెయ్యి పట్టదు my hand will not go into the hole. తలా ఒకదారి పట్టినారు each of them went by a separate road. ఇంకా కోతపట్టలేదు the reaping has not yet been put in hand. ఆ వ్యాజ్యమును పట్టలేదు they did not admit the lawsuit. దానిగోళ్లకు గోరింటపట్టదు the colouring does not adhere to her nails. ఆ మందు ఈ రోగాన్ని పట్టలేదు the medicine has not affected this sickness. ఆ విద్యను బాగా పట్టి ఉన్నాడు he has taken well to that branch of study. గింజపట్టే సమయము the time when the grain is forming in the ear. ఇమదులో ఎవరికేమి పట్టినది who has any thing to do with this? నాలుగుదినములు పట్టును it will take four days. మనిషిపట్టేమాత్రము only large enough to admit a man. అయిదురూపాయీలు పట్టును it will cost five rupees. ముడు గజాలు పట్టును it will take three yards. మన్నెముపట్టి ఉన్నారు they betook themselves to the highlands. ఆనవాలుపట్టు or గురుతుపట్టు ānavālu-paṭṭu v. a. To identify, recognise, know again, verify. పట్టి పట్టి మాట్లాటెను he spoke in a broken manner. ఎవరినిపట్టితే వారు చెప్పుదురు ask whom you will, and they will tell you. మీరు పట్టిమాట్లాడితే ఆ పని అనుకూలమవును if you speak to the point the matter will be settled. అది నా బుద్ధికి పట్టలేదు I do not take (or comprehend) the meaning. పట్టిచెప్పితే ఆ పిల్లవానికి చదువు బాగావచ్చును if you teach him sedulously the boy will learn well. వాడు దానిని పట్టుకొని పీకులాడుచున్నాడు he is troubling himself about it. వాడు పట్టినదెల్లా బంగారమవుచు వచ్చినది whatever he touched turned to gold. ఆ కోటను పట్టుకొన్నారు they took the fort. ఆ దొంగను పట్టుకొన్నారు they apprehended the thief. నా చెయ్యి పట్టుకొన్నాడు he laid hold of my hand, or, he seized my hand. ఆ వాడుకను పట్టుకొన్నాడు he began the practice. ఒక నెల జీతము పట్టుకొన్నాడు he stopped one month's wages. చెప్పగానే పట్టుకొన్నాడు he understood me the moment I spoke. నడుము పట్టుకొన్నది my loins are strained. [పట్టు is also added to a great number of nouns, to give them a verbal signification and in such cases it takes its meaning from the noun to which it is affixed; thus:] తప్పుపట్టు to rust. ఇలుకుపట్టు to be sprained. అక్కరపట్టు to be necessary, to be required or to take interest in. కొవ్వుపట్టు to become fat. బూజుపట్టు to grow mouldy, దోవపట్టు to take a road. సత్తువపట్టు to be recovered, as strength. పట్లుపట్టు to be seized with cramp, &c. వాడు లంచము పట్టుచున్నాడు he takes bribes. వాడికి వెర్రిపట్టినది he has gone mad. నాకు చలిపట్టుచున్నది I feel cold. వాని గుణములు నీకు పట్టుపడినవి you have contracted his habits. వానపట్టినప్పుడు when rain came on. అట్లు చేయడానకు నీకేమిపట్టినది what business had you to do this? what made you do this? గడ్డిపట్టినబీళ్లు land covered with grass. వానిమీద తప్పుపట్టినారు they found fault with him. ఆ మందు నోరుపట్టినది the medicine made his mouth swell. వానికి ౛లుబు పట్టినది he has caught cold. నాకు కూరుకు పట్టినది I became drowsy. ఆ దూడ యింకా గడ్డి పట్ట లేదు the calf has not yet taken to grass. పట్టించు paṭṭinṭsu. [causal of పట్టు.] v. a. To cause to hold. To apply oil or ointment, &c. To make one begin. ఆ చిన్నవాడికి అమరము పట్టించినారు they have made him begin (reading) the Amaram. రేపు నీపని పట్టిస్తాను or నీతాళముపట్టిస్తాను I will settle your business to-morrow, i.e., I will punish you. ఆ పెట్టెను వానిచేతి పట్టించుకొనిరా make him bring the box with you. పట్టింపు paṭṭimpu. n. Application. Concern. పిల్లకాయలచేత ఒక పుస్తకము ఆరంభించడము, శ్రద్ధ, అక్కర, పాటింపు. అమరము పట్టింపు అయిన మూడు నెలలకు three months after setting to work on the Amaram. ఆరాధ్యులకు కర్మమందు పట్టింపులేదు the Aradhyas pay no attention to rites. 'లేనిపట్టింపులెల్లను పూనిచాన.' Ila. iii. 29. పట్టు paṭṭu. n. Holding, a hold. గ్రహణము, పట్టుకొనుట. A handful. Pertinacity, resolution, hold, strength, grip, grasp, seizing. గ్రహణము. An external application to a swelling to allay pain, &c. పూత. Ground, for a proceeding, కారణము. A prop; support, favor; a party or side, ఆధారము. A part of scene in a play, స్థానము, విషయము. విరహపుపట్టు an amorous scene,. యుద్ధపుపుట్టు a warlike scene. A feat in wrestling. అది తలకు పట్టు పెట్టుకొని పండుకొన్నది she put a plaster on her temples and went to bed. ఈ వ్యాజ్యములో పట్టులేదు there is no proper plea in this suit. ఒకని పట్టుగా మాట్లాడుట to speak on a man's behalf. ఒక పట్టుగానుండు to inhit pertinaciously. ఉనికిపట్టు a place, a house, an abode. వాడు పట్టినపట్టు వదలడు he will not relinquish his purpose. వాణ్ని పట్టిన పట్టున తీసుకొనివచ్చిరి they brought him as he was. పట్టుస్నానము bathing at the commencement of an eclipse, as opposed to విడుపుస్నానము bathing at its termination. ఆయన పట్టుబిడుపు తెలిసినవాడు he knows where to be lenient and where to be severe. కూతపట్టునేల as far as a cry may be heard. వారికి కర్మములో పట్టులేదు they do not lay much stress upon ceremonies. వాడు ఎంతమాత్రము పట్టు ఇవ్వకుండా మాట్లాడుచున్నాడు he speaks without giving them any handle. చాలా మంది ఆయనపట్టు అయిరి many followed him, or joined his side. పట్టున (with న the sign of the ablative) at, by, close to. కోరడి పట్టు న along the hedge. గాడీపట్టున at the manager. ఈ పట్టున at present, పట్టు feats in wrestling. కాడు జెట్టిపట్లుపట్టగలడు he is able to wrestle. ఆ చుట్టుపట్ల in the adjacent places, in the neighbourhood. చుట్టుపట్ల వాండ్లు neighbours. పట్టు paṭṭu. n. Silk. పట్టుబట్ట a silk cloth. పట్టునూలు silk thread, spun silk. పట్టునూలుపాలెవాండ్లు a class of silk weavers. పట్టునూలువాండ్లు a class of silk dyers. పట్టుపురుగు paṭṭu-purugu. n. A silkworm. Also, an insect called ఇంద్రగోపము. పట్టంచు paṭṭ-anṭsu. (పట్టు+అంచు.) n. A silk border, a border fringed or trimmed with silk. పట్టుకొమ్మ paṭṭu-komma. n. A refuge, stay, support. అధికారము, ఊతకోల. పట్టుకారు Same as పటకారు (q. v.) పట్టుకొను paṭṭu-konu. v. n. &t. To catch, to catch hold of, to seize. పట్టుకోలు paṭṭu-kōlu. n. Catching. పట్టుకొనుట. పట్టుజిట్ట paṭṭu-jiṭṭa. n. A sort of bird. S. i. 187. పట్టెడు paṭṭ-eḍu. adj. A large handful. Lit. 'as much as the hand will hold.' పట్టుజీనువు paṭṭu-jīnuvu. n. A kind of bird, పిగిలిపిట్ట. పట్టుడు paṭṭuḍu. n. Persistence, పట్టుదల. adj. Choice, select. పట్టుడువేట a first rate sheep. పట్టుడావు a picked cow or fine cow. పట్టుదల paṭṭu-dala. n. Affection, favour, Perseverance, persistence. వదలనిపట్టు, అభినివేశము. వానికి దానిమీద నిండా పట్టుదల he has a great regard for it. పట్టుబడి paṭṭu-baḍi. n. A sum received or credited in an account, the worth or coat of any thing, charges, expense, outlay. పట్టుబడు paṭṭu-baḍu. v. n. To be seized or apprehended. చిక్కుకొను. To become plain, విదితమగు. పట్టుసారువ paṭṭu-sāruva. n. A fork-like beam used to hold by while working a pikota or water-lift మీట త్రొక్కువాడు ఆధారముగా పట్టుకొనే పంగలకొయ్య. పట్లు. plu. of పట్ల paṭla. [from పట్టుల.] adv. About, as ఆ చుట్టుపట్ల in that neighbourhood, round-about. With regard to, with reference to, in the event of. వాడు అక్కడ ఉండినపట్ల in case of his being there. ఇంటిపట్ల at home. అతనిపట్ల అన్యాయముచేయకు do him no wrong. ఈపట్ల in this respect, in this matter.

(p. 722) paryāptamu pary-āptamu. [Skt.] n. That which is obtained or gained. Satisfaction, satiety, తృప్తి. All, completeness, entirety, enough, sufficiency, యథేప్సితము, పరిపూర్ణము, ప్రకామము. Power, ability, శక్తి. Prevention, నివారణము. పర్యాప్తముగా pary-āptamu-gā. adv. Readily, ably, satisfactorily.

(p. 734) pāṭi pāṭi. [Tel.] n. Degree, extent, quantity, size. ప్రమాణము. Value, character, quality, kind, sort. విధము. Fitness. Resemblance, equality, సామ్యము. adj. Equal, సమము. Common, general, సామాన్యము. Due, fit, న్యాయ్యము. Of such a size or character, కొలదిది. పాటికొల an exact measurement. ఈ పాటిచాలును so far will do, thus much is enough. 'పదుగురాడుమాట పాటియై ధరజెల్లు,' the words of many people will carry weight. ఈపాటికి వచ్చియుండును by this time he will have arrived. వానిపాటి యోగ్యత నీకు ఉండినను చాలును it will be enough if you are equal to him. ఏపాటి రూకలు how much money? అది ఒక పాటిగానున్నది it is tolerably good. పాటిరేవు a ford in a river. పాటినేల rich soil (see పాడు.) వీడు ఏపాటివాడు what kind of a man is he? సన్నపాటికర్ర a slender stick. తగుపాటి competent, fit, suitable. కొంచెపాటి small. కొంచెపాటివారు base men, low people. అల్పులు నీకు బుద్ధిచెప్పే పాటివాడు ఇక్కడ లేడు there is no one here fit to advise you. ఇది యేపాటిపని what sort of business is this? పాటిపాటిగా little by little, కొద్దికొద్దిగా. పాటిగొను pāṭi-gonu. v. a. To consider as equal, సరిచేయు.