(p. 87) alamu alamu. [Tel.] v. n. To spread or extend. To happen or occur. To spring, to proceed from. వ్యాపించు, కలుగు, పుట్టు 'పులకలతివగాత్రమునలమన్.' A. vi. 189. 'చీకటులలమెదిశల.' N. vii. 205. 'అనువొందగగాంచి భక్తినలమినమదితోన్.' H. i. 196. అలము alamu. [Tel.] v. a. To seize, lay hold, handle. To put, place, to wash. పట్టు, ఉంచు, కడుగు. 'లక్కనీట మమ్మలమినది.' A. v. 34. అలముకొను same as అలము.

(p. 100) aṣṭa ashṭa [Skt. cf. Eng. 'Eight,' Lat. Octo.] adj. Eight.--అష్టకష్టములు The eight unpleasant circumstances liable to occur in the course of life. [Viz. దేశాంతర గమనము foreign travel, భార్యావియోగము separation from one's wife. కష్టకాలములో ప్రియబంధుదర్శనము friends and relations arriving in the time of trouble, ఎంగిలితినడము eating the leavings of others, తన, శత్రువులతో స్నేహము చేయడము courting one's enemies, పరాన్నమునకు కాచియుండడము looking for food from strangers, సభలో అప్రతిష్ఠవచ్చుట being ignorant in an assembly of wise men, దరిద్రమనుభవించడము suffering poverty.] అష్టకోణి an octagon, అష్టదిక్కులు the eight points of the compass.--అష్టదిక్పాలకులు the regents of the eight points of the compass, viz. Indra of the East, Agni of the South-east, Yama of the South, Nairriti of the South-west, Varuṇa of the West, Marut of the North-west, Kubēra of the North, and Iṣana of the South-east.--అష్టదిగ్గజములు the elephants supporting the eight corners of the earth-అష్టనగములు the eight serpents supporting the eight angles or points of the world. Their names are as follow: వాసుకి, అనంతుడు, తక్షకుడు, శంఖపాలుడు, కుళికుడు, పద్ముడు, మహాపద్ముడు, కార్కోటకుడు. అష్టవదులు a certain set of songs of eight lines in length.-అష్టపాత్రములు the eight vessels used in a sacrifice.--అష్టభాగ్యములు the eight requisites to the regal state; as రాజ్యము territory, భండారము wealth, సేన్యము an army, ఏనుగులు elephants, గుర్రములు horses, ఛత్రము an umbrella, చామరము a fly fan or whisk, ఆందోళిక a palanquin.--అష్టభోగములు the eight sources of pleasure, viz., ఇల్లు house, పరుపు bed,వస్త్రము raiment, అభరణము jewels, స్త్రీలు women, పుష్పము, flowers, గంధము perfume, తాంబూలము areca nuts and betel-leaves.--అష్టమదములు eight kinds of pride, viz., అన్నమదము luxury in food, అర్థమదము pride of wealth, స్త్రీమదము pride of lust, విద్యామదము pride of learning, కులమదము, pride of rank and family, రూపమదము pride of beauty, ఉద్యోగమదము pride of station, యౌవనమదము pride of youth.-- అష్టస్వామ్యములు the eight respects in which an absolute conveyance is made, viz., విక్రయ, దాన, వినిమయ, జల, తరు, పాషాణ, విధి, నిక్షేపములు -- అష్టాంగములు See under అంగము. సాష్టాంగదండము prostration in worship. -అష్టాపదము an eight legged dragon: a spider. అష్టావధానము See under అవధానము. అష్టైశ్వర్యములు complete comfort, every blessing, also eight attributes, viz., అణిమ, మహిమ, గరిమ, లఘిమ, ప్రాప్తి, ప్రాకామ్యము, ఈశత్వము, వశిత్వము.

(p. 147) u u. [Tel. In common writing the vowel ఉ is shaped like ర. Compare with this the Kanarese ఉ and the Skt. ఉ and Eng. U and W, all having the same origin.] The vowel U, as sounded in put, as in oo foot. Many Telugu words use A or U at pleasure: particularly in the second syllable, thus: వాలుగ or వాలగ, పరచు or పరుచు, కరగు or వరస or వరుస, అటక or అటుక, తరము or తరుము, పలకరించు or పలుకరించు. If one of these forms does not occur we must look for the word the other spelling.

(p. 186) ettu ettu. [Tel.] v. n. To rise పుట్టు. To occur, come about కలుగు. To start బయలుదేరు. To come on (as a disease.) వానికి అతిసారము ఎత్తినది dysentery came on. వానికి వెర్రియెత్తినది madness came on him; he became mad. నాకు ఆకలియెత్తినది I am hungry. గాలియెత్తినది the wind arose. నేను వాంతియెత్తితిని I vomited. ఎత్తించు ettinṭsu. [Causal of ఎత్తు] v. t. To lift. To cause to raise, erect, or build. ఎత్తికొను or ఎత్తుకొను etti-konu. v. i. To bear, to carry వహించు. To attempt యత్నించు, v. t. To rob అపహరించు. ఎత్తికోలు etti-kōlu. n. An endeavour, a beginning; striving, effort, intention, purpose. ఆరంభము, ప్రయత్నము, సంకల్పము. ఎత్తిపొడుచు etti-poḍuṭsu. v. t. To taunt, jeer, reproach నింద, ఎత్తిలి ettili. adv. Hard. గట్టిగా. ఎత్తివేయు etti-vēyu. v. t. To throw away, to strike out. కొట్టివేయు, తీసివేయు; to slight, to despise అలక్ష్యముచేయు.

(p. 259) kalugu or కల్గు kalugu. [Tel.] v. n. To live exist. To be. ఉండు. To happen, occur. To become అగు. To endure ఓపు. To be born పుట్టు. To meet కూడు. ఒక రాజుకలడు there was a certain king. అతనికి పిల్లలుకలిగి children being born to him. సొమ్ముకలవాడు one who has money. నాకు న్యాయము కలిగినది I got justice. అట్లా అనడముకద్దు (or కలదు) it is usual to say so. పనికలిగి వచ్చిరి they came about some business. వ్రాయగలడు he can write. అట్లా మేము చెల్లించగలవారము కాము we are not liable to pay this money. వీరాదిగాగలరాజులు (RYD. 2060) these and other princes. తెలివిగలవాడు a man of sense. యాభైయేండ్లుగలవాడు aged fifty. To be sore. వానికి కండ్లుకలిగినవి he has sore eyes. v. t. To have, to show కలిగియుండు, కనుపరుచు. 'కరుణగలుగుమ్మ కమలనేత్ర.' (భార. అది. viii.)

(p. 398) grāmamu grāmamu. [Skt.] n. A village. ఊరు. A scale in music. షడ్జాదిస్వరము. గ్రామత్రయము the three tones, treble, tenor and base. A crowd or multitude సమూహము. as గుణగ్రామము or శబ్దగ్రామము. గ్రామకార్యము grāma-kāryamu. n. Village affairs: worldly matters. గ్రామకంఠము grāma-kanṭhamu. n. The glebe, or pasture land appertaining to a village. గ్రామణి grāmaṇi. n. A chief: a head man. గ్రామాధిపతి. గ్రామణి adj. Chief, head, leading. ముఖ్యుడు నరగ్రామణి, the noblest of men. దుర్గ్రామణి a wicked ruler. గ్రామణ్యము grāmanyamu. n. The rule or headship of a town. Imperiousness, violence, outrage. గ్రామణ్యముగా scoffingly. గ్రామదేవత grāma-dēvata. n. A village god or goddess. These are the original Dravidian deities. Among them the male deities are chiefly these: పోతురాజు, కాట్రేడు, అంకాళు, గంగయ, చెన్నడు and మైలారు. The principal village goddesses are పెద్దమ్మ, కాట్రేణి, అంకాళమ్మ, ఎక్కళమ్మ, ఎల్లమ్మ, మల్లమ్మ, మామిళ్లమ్మ, మైసమ్మ or మైసూరమ్మ, (i. e. మహిషీ.) మారియమ్మ, మారెమ్మ (who probably is meant for 'Maria') యాగాతమ్మ (that is, Saint Agatha,) and సుంకలమ్మ or సుంకెళమ్మ, of whom one inflicts the cholera, another the small pox (see అమ్మవారు) another murrain, another blight. None have any beneficent powers, and they are worshipped to avert their displeasure. గ్రామసింహము grāma-simhamu. n. The lion of the village, i.e., a dog. గ్రామస్థుడు grāma-sthuḍu. n. A villager. స్వగ్రామస్థుడు a fellow citizen or neighbour. గ్రామాంతము grām-āntamu. n. The outlying portion of a village, i.e. the Panchama quarter. మాలపల్లె. గ్రామాదులు grām-ādulu. n. Villages. Lit. Villages, &c. గ్రామ్యము grāmyamu. adj. Village-born; produced in or relating to a village. Vulgar, rude, rustic. Common, colloquial, unclassical, inelegant: The opposite of శాస్త్రీయము. In Grammar the term is applied to conversational forms as వస్తాడు, తెస్తాడు, like they're, I'm, you're, he's, in English, which are supposed to be in admissible in literature, though they occur in all even the best poets. గ్రామ్యధర్మము grāmya-dharmamu. n. Sexual intercourse. సంభోగము. Lit. what is usual or the fashion, or way of the world.

(p. 399) ghaṭillu ghaṭillu. [Skt.] v. n. To befall, to occur, to happen, to come to pass, to be obtained, be laid, attributed or imputed (as blame) కలుగు. అప్పుడు ఘటిల్లక not being then possible or attainable. ఘటిల్లజేయు ghaṭilla-jēyu. v. a. To effect, accomplish, do, manage.

(p. 402) ghṛṣṭi ghṛishṭi. [Skt.] n. A ray of light. కిరణము. A pig మాకరము. Recollection, readiness, memory జ్ఞప్తి. ఇప్పుడు ఆ ఉదాహరణము నాకు ఘృష్టికి రాలేదు that quotation does not now occur to my memory.

(p. 431) celagu chelagu. [Tel.] v. n. To appear, arise, occur, befall, take place, happen, ఒప్పు; enjoy oneself. Resound శబ్దించు; break forth, be felt (as a passion,) come to light, be betrayed, to break out (as a sore.). పుష్పవర్షముచెలగె. a shower of flowers took place. To flourish, be strong. ఒప్పు. To rejoice ఉత్సహించు. సంతోషించు. To sound శబ్దించు, బొబ్బరించు. చెలగించు chela-ginṭsu. v. a. (causal of చెలగు) To betray, give forth, emit (sighs.) చెలగిగళధ్వనుల్ చెలగించి చెలగించి more and more plainly were his sobs heard.

(p. 469) jemuḍu jemuḍu. [Tel.] n. A general name applied to plant of the cactus family. The plant called milk-hedge. Euphorbia tirucalli. Rox. ii.470. (Ainslie) వజ్రతుండము. ఆకుజెముడు oleander-leaved spurge. బొంతజెముడు or బొమ్మజెముడు the large species of cactus. నులిజెముడు and కోలజెముడు and other species occur. సీమజెముడు, Bryophyllum calcycinum. జెముడుకాకి jemuḍu-kāki. n. The common coucal or Crow-Pheasant, Centropus sinensis.

(p. 469) jemuḍu jemuḍu. [Tel.] n. A general name applied to plant of the cactus family. The plant called milk-hedge. Euphorbia tirucalli. Rox. ii.470. (Ainslie) వజ్రతుండము. ఆకుజెముడు oleander-leaved spurge. బొంతజెముడు or బొమ్మజెముడు the large species of cactus. నులిజెముడు and కోలజెముడు and other species occur. సీమజెముడు, Bryophyllum calcycinum. జెముడుకాకి jemuḍu-kāki. n. The common coucal or Crow-Pheasant, Centropus sinensis.

(p. 471) jñānamu gnyānamu. [Skt.] n. Wisdom, knowledge. తెలివి. Higher knowledge. Theology. మోక్షవిషయమైన బుద్ధి. Philosophy. In some compounds it may be rendered supernatural. జ్ఞానకాండము gnyāna-kānḍamu. n. The doctrinal portion of the Vedas which contains the esoteric teaching relating to the spiritual knowleldge. The doctrine of Faith as opposed to that of Works. జ్ఞానదృష్టి gnyāna-dṛshṭi. n. Spiritual vision, supernatural intelligence, the prophetic eye: second sight. Clairvoyance. జ్ఞాననిద్ర gnyāna-nidra. n. A deep unnatural sleep, such as occurs in Mesmerism. Ecstasy. A metaphysical delirium which suspends the senses. యోగనిద్ర. జ్ఞానమార్గము gnyāna-mārgamu. n. The path of wisdom; the doctrine that salvation is to be obtained by means of meditation on, and the consequent union with the Supreme Spirit. జ్ఞానశరీరము gnyāna-ṣarīramu. n. The spiritual body: as distinguished from the corporeal body. (స్థూలశరీరము, or మాయాశరీరము.) జ్ఞానస్వరూపము gynāna-svarūpamu. n. The spiritual form or image, invisible to the mortal eye. జ్ఞాని gnyāni. n. One who possesses wisdom, a philosopher, a sage, a prophet, an inspired teacher. జ్ఙానముగలవాడు. జ్ఞానేంద్రియము gnyānēndriyamu. n. An organ of perception. A supernatural sense, such as the power of perceiving spirits. See Tantra Rajam. XVII. 4. జ్ఙానేంద్రియములు senses of perception or knowledge as opposed to కర్మేంద్రియములు senses of action. The five senses of man as త్వక్కు Touch, చక్షువు Sight, శ్రోత్రము Hearing, జిహ్వ Taste and ఘ్రాణము Smell.

(p. 471) jñānamu gnyānamu. [Skt.] n. Wisdom, knowledge. తెలివి. Higher knowledge. Theology. మోక్షవిషయమైన బుద్ధి. Philosophy. In some compounds it may be rendered supernatural. జ్ఞానకాండము gnyāna-kānḍamu. n. The doctrinal portion of the Vedas which contains the esoteric teaching relating to the spiritual knowleldge. The doctrine of Faith as opposed to that of Works. జ్ఞానదృష్టి gnyāna-dṛshṭi. n. Spiritual vision, supernatural intelligence, the prophetic eye: second sight. Clairvoyance. జ్ఞాననిద్ర gnyāna-nidra. n. A deep unnatural sleep, such as occurs in Mesmerism. Ecstasy. A metaphysical delirium which suspends the senses. యోగనిద్ర. జ్ఞానమార్గము gnyāna-mārgamu. n. The path of wisdom; the doctrine that salvation is to be obtained by means of meditation on, and the consequent union with the Supreme Spirit. జ్ఞానశరీరము gnyāna-ṣarīramu. n. The spiritual body: as distinguished from the corporeal body. (స్థూలశరీరము, or మాయాశరీరము.) జ్ఞానస్వరూపము gynāna-svarūpamu. n. The spiritual form or image, invisible to the mortal eye. జ్ఞాని gnyāni. n. One who possesses wisdom, a philosopher, a sage, a prophet, an inspired teacher. జ్ఙానముగలవాడు. జ్ఞానేంద్రియము gnyānēndriyamu. n. An organ of perception. A supernatural sense, such as the power of perceiving spirits. See Tantra Rajam. XVII. 4. జ్ఙానేంద్రియములు senses of perception or knowledge as opposed to కర్మేంద్రియములు senses of action. The five senses of man as త్వక్కు Touch, చక్షువు Sight, శ్రోత్రము Hearing, జిహ్వ Taste and ఘ్రాణము Smell.

(p. 501) tagulu tagulu. [Tel.] v. a. & n. To happen, occur, turn up, appear. To belong to. appertain to, to come in contact with, to touch, hit, strike. To be caught; got, found, joined, entangled, understood. To be received (as a blow), incurred (as expense or punishment.) n. See under తగులము. ఆ యింటికి నిప్పుతగిలినది the house caught fire. ఇక్కడ గాలి తగులుచున్నది the wind strikes here, here we get the breeze. పెండ్లితగిలినది there was a marriage. ప్రయాణము తగిలినది he had occasion to make a journey. అక్కడ మంచినీళ్లు తగిలినవి there we found fresh water. వానికి దెబ్బతగిలినది he received a blow. కుండ కాలికి తగిలినది the pot touched my foot. ఓడ మెరకు తగిలినది the ship ran aground. వానికి రోగముతగలకుండ to prevent his catching the disease. అతనితిట్లు నాకు తగలలేదు his abuse did not affect me. ఇది వానిమనసునకు తగిలినది this was impressed upon his mind. వెంటతగులు to pursue. తగులుకొని వచ్చిరి they attacked, they followed. అడ్డముతగులు to oppose, to come in the way. పదిరూకలు తగిలినవి it cost ten cash. తగులుకొను tagulu-konu. v. n. To be involved or entangled with. చిక్కుకొను. To fall in love with. వలచు. To catch fire. అది వాణ్ని తగులుకొనిపోయినది she has gone off with him. ఆ యిల్లు తగులుకొన్నది the house caught fire. తగలబడు or తగులబడు tagala-baḍu. v. n. To burn or be set on fire. ఇల్లు తగలబడ్డది the house was burnt. తగలబెట్టు or తగులబెట్టు tagala-beṭṭu. v. a. To set fire to, to kindle, to burn అడివిని తగలబెట్టిరి they burned the forest. తగులుబడి tagulu-baḍi. n. Expense, charge, cost, outlay. పట్టుబడి. తగులుబాటు tagulu-bāṭu. n. Charge, cost, expense. తగులవడు to be caught. చిక్కు, పట్టుపడు.

(p. 502) taṭasthamu taṭa-sthamu. [Skt.] adj. Present, near, at hand, proximate, approaching, next, impending, imminent. సమీపమందున్న, ఒనగూడిన. Temporary, occasional, for the time being. తటస్థమగు or తటస్థించు taṭastha-m-agu. v. n. To approach, draw near, or be at hand. to occur, happen, turn up. ఒనగూడు. చేటు తటస్థించియున్నవాడు one who is on the brink of ruin. తటస్థుడు taṭasthuḍu. n. An onlooker, A bystander, a spectator; one who is indifferent or impartial; a just person న్యాయస్థుడు. వాడు మిక్కిలి తటస్థుడు he is very just.