(p. 7) añjanamu anjanamu. [Skt.] n. Lamp-black, collyrium, eyesalve, the magic ointment used for the purpose of discovering anything that is concealed. కాటుక. అంజనకాడు a conjurer, he who finds that which is concealed by putting this ointment on his hand or on his eyelashes. అంజనమువేసి చూచు to search for hidden things.

(p. 1397) ākṭaṅgu ākṭingu. [Eng. ' acting. '] adj. Acting, not permanent not confirmed, as in an appointment.

(p. 555) tailamu tailamu. [Skt. from తిల.] n. Oil, ointment, unguent, salve, essence. మంటి తైలము earth-oil; bitumen. తైలీనము tailīnamu. adj. Oily; belonging to oil, producing oilseeds (as land), తిలలుపండునది (పొలము). తైలికుడు tailikuḍu. n. An oilmonger గాండ్లవాడు.

(p. 680) nēmamu or నేమకము nēmamu. [from Skt. నియమము.] n. An appointment, a vow. నియమము. [Skt.] n. Time, కాలము. Extent, మేర. A bit, తునుక. నేమించు nēminṭsu. v. a. To determine, fix, appoint. నియమించు.

(p. 698) paṭṭu paṭṭu. [Tel.] v. n. To suffice, to last. చెల్లు. To last a long time, హుకాలము చెల్లు. To begin, ప్రారంభించు. To happen, కలుగు. కలుగు. To cost. To fit or suit. To be possessed by evil spirits. To arrive, as ships. To be imbibed or absorbed, as a dye. To be held or contained. To be affected by disease or pain. v. a. To take, to hold, to catch, to apprehend. గ్రహించు. To take by force, నిర్బంధముచేసి గ్రహించు. దొంగను పట్టి కట్టము catch and tie up the thief. To adopt, అవలంబించు. To blow as a conch. ఈ గోనె ఎంత బియ్యము పట్టును how much rice will this bag hold. ఈ మురుగు నా చేతికి పట్టదు this bangle will not fit my hand. వాడు నిండాసేపు ఊపిరిపట్టలేడు he cannot hold his breath long. చెపట్టు or చెట్టపట్టు chē-paṭṭu. v. a. Lit: To take the hand; to take to wife, to marry. చెయ్యిపట్టు to seize the hand, to ravish a female. దారమునుపట్టు, to twist a cord, నేను. గొడుగుపట్టు to hold an umbrella. కాలుపట్టు to geld. కాళ్లుపట్టు to massage or rub the legs. పగపట్టు to conceive hatred. శంఖముపట్టు to blow a conch. కత్తి సానపట్టు to set or grind a knife or razor. కంపుపట్టు to stink. చుట్టపట్టు to smoke a cigar or cheroot. పొగపట్టు to apply smoke. ఆ బొక్కలో నా చెయ్యి పట్టదు my hand will not go into the hole. తలా ఒకదారి పట్టినారు each of them went by a separate road. ఇంకా కోతపట్టలేదు the reaping has not yet been put in hand. ఆ వ్యాజ్యమును పట్టలేదు they did not admit the lawsuit. దానిగోళ్లకు గోరింటపట్టదు the colouring does not adhere to her nails. ఆ మందు ఈ రోగాన్ని పట్టలేదు the medicine has not affected this sickness. ఆ విద్యను బాగా పట్టి ఉన్నాడు he has taken well to that branch of study. గింజపట్టే సమయము the time when the grain is forming in the ear. ఇమదులో ఎవరికేమి పట్టినది who has any thing to do with this? నాలుగుదినములు పట్టును it will take four days. మనిషిపట్టేమాత్రము only large enough to admit a man. అయిదురూపాయీలు పట్టును it will cost five rupees. ముడు గజాలు పట్టును it will take three yards. మన్నెముపట్టి ఉన్నారు they betook themselves to the highlands. ఆనవాలుపట్టు or గురుతుపట్టు ānavālu-paṭṭu v. a. To identify, recognise, know again, verify. పట్టి పట్టి మాట్లాటెను he spoke in a broken manner. ఎవరినిపట్టితే వారు చెప్పుదురు ask whom you will, and they will tell you. మీరు పట్టిమాట్లాడితే ఆ పని అనుకూలమవును if you speak to the point the matter will be settled. అది నా బుద్ధికి పట్టలేదు I do not take (or comprehend) the meaning. పట్టిచెప్పితే ఆ పిల్లవానికి చదువు బాగావచ్చును if you teach him sedulously the boy will learn well. వాడు దానిని పట్టుకొని పీకులాడుచున్నాడు he is troubling himself about it. వాడు పట్టినదెల్లా బంగారమవుచు వచ్చినది whatever he touched turned to gold. ఆ కోటను పట్టుకొన్నారు they took the fort. ఆ దొంగను పట్టుకొన్నారు they apprehended the thief. నా చెయ్యి పట్టుకొన్నాడు he laid hold of my hand, or, he seized my hand. ఆ వాడుకను పట్టుకొన్నాడు he began the practice. ఒక నెల జీతము పట్టుకొన్నాడు he stopped one month's wages. చెప్పగానే పట్టుకొన్నాడు he understood me the moment I spoke. నడుము పట్టుకొన్నది my loins are strained. [పట్టు is also added to a great number of nouns, to give them a verbal signification and in such cases it takes its meaning from the noun to which it is affixed; thus:] తప్పుపట్టు to rust. ఇలుకుపట్టు to be sprained. అక్కరపట్టు to be necessary, to be required or to take interest in. కొవ్వుపట్టు to become fat. బూజుపట్టు to grow mouldy, దోవపట్టు to take a road. సత్తువపట్టు to be recovered, as strength. పట్లుపట్టు to be seized with cramp, &c. వాడు లంచము పట్టుచున్నాడు he takes bribes. వాడికి వెర్రిపట్టినది he has gone mad. నాకు చలిపట్టుచున్నది I feel cold. వాని గుణములు నీకు పట్టుపడినవి you have contracted his habits. వానపట్టినప్పుడు when rain came on. అట్లు చేయడానకు నీకేమిపట్టినది what business had you to do this? what made you do this? గడ్డిపట్టినబీళ్లు land covered with grass. వానిమీద తప్పుపట్టినారు they found fault with him. ఆ మందు నోరుపట్టినది the medicine made his mouth swell. వానికి ౛లుబు పట్టినది he has caught cold. నాకు కూరుకు పట్టినది I became drowsy. ఆ దూడ యింకా గడ్డి పట్ట లేదు the calf has not yet taken to grass. పట్టించు paṭṭinṭsu. [causal of పట్టు.] v. a. To cause to hold. To apply oil or ointment, &c. To make one begin. ఆ చిన్నవాడికి అమరము పట్టించినారు they have made him begin (reading) the Amaram. రేపు నీపని పట్టిస్తాను or నీతాళముపట్టిస్తాను I will settle your business to-morrow, i.e., I will punish you. ఆ పెట్టెను వానిచేతి పట్టించుకొనిరా make him bring the box with you. పట్టింపు paṭṭimpu. n. Application. Concern. పిల్లకాయలచేత ఒక పుస్తకము ఆరంభించడము, శ్రద్ధ, అక్కర, పాటింపు. అమరము పట్టింపు అయిన మూడు నెలలకు three months after setting to work on the Amaram. ఆరాధ్యులకు కర్మమందు పట్టింపులేదు the Aradhyas pay no attention to rites. 'లేనిపట్టింపులెల్లను పూనిచాన.' Ila. iii. 29. పట్టు paṭṭu. n. Holding, a hold. గ్రహణము, పట్టుకొనుట. A handful. Pertinacity, resolution, hold, strength, grip, grasp, seizing. గ్రహణము. An external application to a swelling to allay pain, &c. పూత. Ground, for a proceeding, కారణము. A prop; support, favor; a party or side, ఆధారము. A part of scene in a play, స్థానము, విషయము. విరహపుపట్టు an amorous scene,. యుద్ధపుపుట్టు a warlike scene. A feat in wrestling. అది తలకు పట్టు పెట్టుకొని పండుకొన్నది she put a plaster on her temples and went to bed. ఈ వ్యాజ్యములో పట్టులేదు there is no proper plea in this suit. ఒకని పట్టుగా మాట్లాడుట to speak on a man's behalf. ఒక పట్టుగానుండు to inhit pertinaciously. ఉనికిపట్టు a place, a house, an abode. వాడు పట్టినపట్టు వదలడు he will not relinquish his purpose. వాణ్ని పట్టిన పట్టున తీసుకొనివచ్చిరి they brought him as he was. పట్టుస్నానము bathing at the commencement of an eclipse, as opposed to విడుపుస్నానము bathing at its termination. ఆయన పట్టుబిడుపు తెలిసినవాడు he knows where to be lenient and where to be severe. కూతపట్టునేల as far as a cry may be heard. వారికి కర్మములో పట్టులేదు they do not lay much stress upon ceremonies. వాడు ఎంతమాత్రము పట్టు ఇవ్వకుండా మాట్లాడుచున్నాడు he speaks without giving them any handle. చాలా మంది ఆయనపట్టు అయిరి many followed him, or joined his side. పట్టున (with న the sign of the ablative) at, by, close to. కోరడి పట్టు న along the hedge. గాడీపట్టున at the manager. ఈ పట్టున at present, పట్టు feats in wrestling. కాడు జెట్టిపట్లుపట్టగలడు he is able to wrestle. ఆ చుట్టుపట్ల in the adjacent places, in the neighbourhood. చుట్టుపట్ల వాండ్లు neighbours. పట్టు paṭṭu. n. Silk. పట్టుబట్ట a silk cloth. పట్టునూలు silk thread, spun silk. పట్టునూలుపాలెవాండ్లు a class of silk weavers. పట్టునూలువాండ్లు a class of silk dyers. పట్టుపురుగు paṭṭu-purugu. n. A silkworm. Also, an insect called ఇంద్రగోపము. పట్టంచు paṭṭ-anṭsu. (పట్టు+అంచు.) n. A silk border, a border fringed or trimmed with silk. పట్టుకొమ్మ paṭṭu-komma. n. A refuge, stay, support. అధికారము, ఊతకోల. పట్టుకారు Same as పటకారు (q. v.) పట్టుకొను paṭṭu-konu. v. n. &t. To catch, to catch hold of, to seize. పట్టుకోలు paṭṭu-kōlu. n. Catching. పట్టుకొనుట. పట్టుజిట్ట paṭṭu-jiṭṭa. n. A sort of bird. S. i. 187. పట్టెడు paṭṭ-eḍu. adj. A large handful. Lit. 'as much as the hand will hold.' పట్టుజీనువు paṭṭu-jīnuvu. n. A kind of bird, పిగిలిపిట్ట. పట్టుడు paṭṭuḍu. n. Persistence, పట్టుదల. adj. Choice, select. పట్టుడువేట a first rate sheep. పట్టుడావు a picked cow or fine cow. పట్టుదల paṭṭu-dala. n. Affection, favour, Perseverance, persistence. వదలనిపట్టు, అభినివేశము. వానికి దానిమీద నిండా పట్టుదల he has a great regard for it. పట్టుబడి paṭṭu-baḍi. n. A sum received or credited in an account, the worth or coat of any thing, charges, expense, outlay. పట్టుబడు paṭṭu-baḍu. v. n. To be seized or apprehended. చిక్కుకొను. To become plain, విదితమగు. పట్టుసారువ paṭṭu-sāruva. n. A fork-like beam used to hold by while working a pikota or water-lift మీట త్రొక్కువాడు ఆధారముగా పట్టుకొనే పంగలకొయ్య. పట్లు. plu. of పట్ల paṭla. [from పట్టుల.] adv. About, as ఆ చుట్టుపట్ల in that neighbourhood, round-about. With regard to, with reference to, in the event of. వాడు అక్కడ ఉండినపట్ల in case of his being there. ఇంటిపట్ల at home. అతనిపట్ల అన్యాయముచేయకు do him no wrong. ఈపట్ల in this respect, in this matter.

(p. 798) paiṇṭu or పయింటు painṭu. [Eng.] n. An appointment. పైంటుచేయు to appoint.

(p. 830) pratihatamu prati-hatamu. [Skt.] adj. Disappointed, opposed, obstructed. విరుద్ధమయిన. అందుకు ప్రతిహతమైన ఒక లెక్క a cross account. అప్రతిహతము irresistible. ప్రతిహతముగా prati-hatamu-gā. adv. Against, in opposition. విరుద్ధముగా. ప్రతిహతి prati-hati. n. A prevention, obstruction. A repulse, rebound beating back. Disappointment, అడ్డగింత, విఘాతము, అభ్యంతరము. ప్రతిహతిలేని irresistible. ప్రతిహతుడు prati-hatuḍu. n. One who is disappointed, opposed or obstructed.

(p. 831) pratyavāyamu pratyavāyamu. [Skt.] n. Sin. A reverse, a contrary course or proceeding. Disappointment, disagreement. దోషము. దీనిని చేయడమువల్ల ఏమిన్ని ప్రత్యవాయములేదు there is no harm in doing it. 'కేషాంచిత్ కరణే ప్రత్యవాయః, కేషాంచిత్ అకరణే ప్రాయశ్చచిత్తం.'

(p. 915) bhaṅgamu bhangamu. [Skt.] Breaking; a break, breach, hindrance; prevention, defeat, loss, disappointment, discomfiture, failure, అవమానము, ఓటమి. A breach or chasm. A wave, అల. Overwhelming destruction. చెరవు. కార్యభంగము disappointment. భ్రూభంగము a frown or contraction of the brow, knitting the brows. A bit, piece, తునక, ఖండము. భంగత bhangata. n. Defeat. అపజయము. 'లలనవళులెప్పుడును తారునిలచియుండు, నిలకడ యొకింతయునులేక చలనమొందుచుండు నంచును బలుమారునుల్లసమున, భంగతయొనర్చు జలధితరంగములకు.' Raja. Sekh. i. 51. భంగపడు bhanga-paḍu. v. n. To be disappointed, disgraced, defeated. అవమానపడు. భంగపరచు భంగించు or భంగపెట్టు bhanga-paraṭsu. v. a. To disappoint, defeat, disgrace. భంగపడ్డ disappointed, defeated. భంగపాటు bhanga-pāṭu. n. Defeat, disappointment.

(p. 443) mu ṭsarumu. [Tel.] v. t. To apply as wax or ointment. To smear, daub. రాచు.

(p. 1133) vargamu vargamu. [Skt.] n. A class or tribe, a group or set of things, the whole group or body of a number of similar things. సజాతీయసమూహము. A chapter, అధ్యాయము. భూవర్గము the chapter regarding the earth. కవర్గము the class of guttural letters. త్రివర్గము a class of three (objects, as love, duty, and wealth.) ఆప్త వర్గము a body of friends, a band of allies. తమపోష్యవర్గములో నున్నానుగనుక as I am one among the number of your dependants. అరిషడ్వర్గము the six classes of foes to good, i.e., the six passions, కామక్రోధ లోభ మోహమదమాత్సర్యములు, desire, wrath, covetousness, lust, arrogance, and envy. కట్టువర్గము a dress, or suit of clothes. వర్గావర్గి vargā-vargi. [Mahr.] n. Exchange, transfer, income, resources. వచ్చుబడి. వర్గావర్గీచేయు vargā-vargī-chēyu. v. a. To change, or exchange. మార్చు. వర్గు or వర్గువు vargu. n. A square number (in arithmetic,) సమసంఖ్య. In accounts, it means a ledger. ఆసామివారిగా వ్రాసినలెక్క పేరువరుసగా వ్రాసినలెక్క. Change of appointment, ఉద్యోగములను మార్చడము. వర్గించు varginṭsu. v. a. To classify, class, post, arrange. తరగతిగా ఏర్పరచు, వర్గుచేయు.

(p. 1134) varṇamu varṇamu. [Skt.] n. Colour, hue, tint. రంగు. A tribe, class, caste, order. కులము, జాతి. A letter of the alphabet. అక్షరము. వర్ణవివేచన discrimination of caste. వర్ణక్రమము the order of the letters, spelling. వర్ణాచారములు the rules of caste. వర్ణానుగుణ్యముగా conformably to the caste rules. వర్ణకము varṇa-kamu. n. Sandal paste, చందనము, గంధము. Perfume, ointment. Paint, pigment, as indigo, orpiment, &c. లేపనము, నీల్యాదిలేపనద్రివ్యము. A case ending in Telugu grammar. ప్రత్యయము. వర్ణన or వర్ణనము varṇana. n. Description. A characteristic, feature. Praise, panegyric. స్తోత్రము. వర్ణనాంశము a descriptive passage, a thing that is the subject of description. వర్ణనీయము varṇa-ṇīyamu. adj. Fit to be described, delineated, or praised. స్తోత్రముచేయదగిన. నిర్వర్ణనీయము indescribable. వర్ణమాల varṇa-māla. n. The alphabet. అక్షర సమామ్నాయము. వర్ణి varṇi. n. An unmarried Brahmin boy. A bachelor, బ్రహ్మచారి, వటుడు. A painter, చిత్తరువు వ్రాయువాడు. వర్ణించు varninṭsu. v. a. To praise, describe, depiet. స్తోత్రముచేయు, వివరించు. వర్ణితము varṇi-tamu. adj. Described, praised, స్తోత్రము చేయబడిన.

(p. 1180) vipralambhamu vi-pra-lambhamu. [Skt.] n. Separation, ఎడబాయుట. Deceiving (by a false affirmation or by not keeping a promise), a quarrel. విసంవాదము, ఒప్పుకొని లేదనిపోట్లాడడము. విప్రలబ్ధ vi-pra-labdka. n. A mistress whose lover is not true to appointment. సంకేతస్థలమందు ప్రియునిగానర మోసముపోయి దుఃఖపడు నాయిక. విప్రలబ్ధము vi-pra-labdhamu. adj. Tricked, cheated. వంచింపబడిన.

(p. 1189) vilēpanamu vi-lēpanamu. [Skt.] n. Smearing; rubbing with ointment. అంగలేపనము, పూయుట, చందనాదులపూత. An unguent; ointment. చందనాదితైలము. విలేపి vi-lēpi. n. Rice gruel, గంజి.

(p. 1270) saṅkētamu sankētamu. [Skt.] n. An appointment, agreement, compact, engagement, ఏర్పాటు, ఒడబాటు, నిష్కర్ష, నిర్ణయము. A provision, a matter or point previously arranged. A sign or signal, a token or intimation, generally without words; a nod, wink, beck, indicative gesture, గురుతు, సంజ్ఞ. A name, పేరు. A place of assignation, a rendezvous, ముందుగా మాట్లాడి నిష్కర్షచేసికొన్న స్థలము. A. v. 135. 'సంకేతంబులనుండక.' Swa. iii. 45. adj. Appointed, fixed, ordained, stipulated, contracted for, agreed upon. నిర్ణీతమైన, నిష్కర్షచేయబడిన, ఏర్పరచుకోబడిన. సంకేతనామము a technical name, a name agreed upon but different from the real name. సంకేతపదము a technica l word, a technicality. సంకేతస్థలము or సంకేతస్థానము a place of rendezvous, a place of assignation. నిర్ణయించుకొన్న చోటు. సంకేతించు sankētinṭsu. v. a. To appoint, assign, fix, contract for, agree upon, నిష్కర్షచేయు, నిర్ణయించు, ఏర్పాటుచేయు. To give a name to, పేరుపెట్టు. 'వెరవకసంకేతించిన తెరగున నయ్యెడకునరుగుదెంచు.' M. IV. ii. 282. సంకేతితము sankētitamu. adj. Appointed, fixed, ordained, stipulated, contracted for, agreed upon, నిష్కర్షచేయబడిన, నిర్ణయించబడిన, ఏర్పరుచుకొన బడిన.