(p. 38) aḍḍamu or అడ్డమైన aḍḍamu. [Tel.] adj. Cross. నన్ను అడ్డమైన మాటలు ఆడినాడు he reviled me. అడ్డమైనకూళ్లు any food that comes to the hand. నాకు అడ్డమైనపని పెట్టుతున్నాడు he employs me in anything that comes to hand. వాడు అడ్డదోవలు తొక్కుచున్నాడు he goes the wrong way to work. అడ్డకట్ట aḍḍa-kaṭṭa. [Tel.] n. A dam or bank, an embankment. సేతువు, చేలకు నీళ్లు నిలిచేటందుకు కట్టిన గట్టు. అడ్డకత్తి aḍḍakatti. A broad sword. పట్టిసము. అడ్డకమ్మి aḍḍa-kammi. A cross piece, the cross selvage in cloth. అడ్డకర్ర aḍḍa-karra. A cross-piece of timber: an obstacle: a bar. విఘూతము. నా పనికి అడ్డకర్రలు వేయుచున్నాడు he throws difficulties in my way. See అడ్డము. అడ్డగోడ addagōḍa a cross-wall. అడ్డచాపు aḍḍa-tṣāpu. A cross beam. అడ్డవాసము. అడ్డతల aḍḍa-tala. A narrow projecting head: having a narrow fore head. నిడుపు తల. అడ్డదూలము aḍḍa-dūlamu. A cross beam. అడ్డదోవ aḍḍa-dōva. A crossway. అడ్డపలక aḍḍa-palaka. A cross plank. అడ్డపట్టె. aḍḍa-paṭṭe. A thick board drawn by two oxen used for smoothing a ploughed field after the grain is sown. మడిసమముచేసే మాను. అడ్డుపడు aḍḍa-paḍu. [Tel.] v. n. To interpose, to help; to obstruct, impede. విఘూతమగు, వారించు. నా పనికి అడ్డుపడ్డాడు he threw obstacles in my way. భార్యను కొట్టబోతే కొడుకు అడ్డుపడినాడు as he was going to strike his wife his son interposed. నేనడ్డపడకపోతే వాండ్లు వత్తురు had I not interposed they would have died. అడ్డపాటు aḍḍa-pāṭu. [Tel.] n. Obstacle, hindrance, obstruction. అడ్డి, విఘ్నము. అడ్డబాస aḍḍa-bāsa. n. A nose jewel. బులాకి. అడ్డబొట్టు aḍḍa-boṭṭu. A cross mark worn by the Hindus on their fore-head. అడ్డమాను aḍḍa-mānu. A cross bar. వాడు అడ్డవాట్లు వేస్తున్నాడు he throws impediments in the way.

(p. 419) cirru chirru. [Tel.] n. Anger. కోపము. చిర్రుమను to be angry కోపించు. చిర్రు, చిర్రున or చిర్రుమని adv. (anuk) Violently (angry.) At once, audibly, aloud, flashingly. చిర్రుపలక chirru-palaka. n. A sliding door, as of a trap or portcullis. చిర్రుబుర్రు or చిర్రుముర్రు chirru-burru. adv. (anuk) Angrily, aloud, audibly. చిర్రుముర్రాడు or చిర్రుబుర్రాడు chirru-murṛāḍu. v. n. To be angry, sullen or morose. చిరచిరలాడు. See చిర్ర.

(p. 1405) tūgupalaka tūgu-palaka. [Tel.] n. A plumb line. తాపివాడు గోడలమట్టమును చూచుటకైరాయ. న్రేలగట్టిన నిడుపాటిపలక.

(p. 675) nettamu nettamu. [Tel.] n. High land, as the crest or terrace of a hill, ఉన్నతభూమి, పర్వతముమీది విశాలప్రదేశము. Gambling, జూదము, పాచికలాట. A bet, పందెము. వెత్తమాడు or నెత్తములాడు nettam-āḍu. v. n. To play at dice. జూదమాడు. నెత్తపలక netta-palaka. n. A dice board. నెత్తకమ్మ netta-kamma. n. A stake at dice. పాచికల పందెము.

(p. 681) nēyu nēyu. [Tel.] v. a. To weave, as a cloth, అల్లు మంచమునేయు to lace a bed. గడ్డినేయు to lay thatch on a roof. ఇంటికి ఆ గడ్డి నేయించను he thatched his house with that grass. గడ్డినేసిన thatched. నేయించు nēyinṭsu. v. a. To cause to be woven. అతనిచేత రెండుగుడ్డలు నేయించినాను. I made him weave two cloths. నేత nēta. n. Weaving, texture. నేయుట. నేతలు fine long cloth, సన్నబారచావులు. కవిక. iii. నేతకాడు or నేతరి nēta-kāḍu. n. A weaver. నేతపలక nēta-palaka. n. A plank or board every now and then used by a weaver in arranging the wrap and the woof evenly. నేతపురుగు nētapurugu. n. A spider. 'పురహరునకు నేత పురుగులు పూజచేసి స్థిరమైన సుజ్ఙానజీవమాయె.' Vēma. iii. 159.

(p. 723) palaka palaka. [Tel.] Any flat surface of face. స్తంభము. మొదలైనవాని యొక్క ఒకవైపు. ఎనిమిదిపలకలకంబము an eight sided pillar. A plank, board, table, బల్ల. A board used as a slate in schools. A writing tablet, వ్రాయుపలక. A slab or flat stone. One side of any polygon, as of a lantern. A gambling table. ౛ూదమాడుబల్ల. The bar of wood in a loom that strikes the weft close after the shuttle has passed. A tom-tom. A shield, డాలు. 'ఆనిశిత భల్లములు తన మేనికిరాకుండ బలకమెరయ ౛డిరుండు భీముండుతృంచె మదంబారగ వాలునుంబలకయున్ శీఘ్రసందీప్తుడే.' M. IX. i. 154 'బలదుర్వారుండు భీముండుతృంచె మదంబారగవాలునుంబలకయు.' ib. IX. i. 304. తామ్రశాసనాలపలకలుమూడు three inscriptions on plates of copper. పలకమాగిన palaka-māgina. adj. Over ripe, dropping to pieces. పలకలు gleanings, corn picked up. 'చోడ, సరపతి యారోగణము నెమ్మిసలుప, పలక నేరినంప్రాసంగుబ్రాలు.' BD. v. 1228. adj. Flat, as a board. పలకరొమ్ము a flat breast. పలకరాయి a slate-stone; a sort of rock, like slate, that splits into plates. పలకము palakamu. n. A small cot, చిన్నమంచము, పలకసరి palaka-sari. n. A kind of neck ornament worn by men.

(p. 942) maṭṭamu maṭṭamu. [Tel.] n. Measure, extent, level, కొలది. A pony. పైగోమట్టము a Pegu pony. A goldsmith's secret term for Silver. adj. Small, scanty. కురుచగా నుండే. Low, తక్కువ. Short, పొట్టి. 'గుజ్జులే మావులుడాసి కెంజివురుమట్టపు పొట్టల నిండమేసి.' Sūrya. ii. 10. మట్టగించు maṭṭa-ginṭsu. v. a. To lessen, diminish, or depress. తగ్గించు. మట్టపలక maṭṭa-palaka. n. A flat ruler, a bricklayer's level. మూలమట్టపలక a carpenter's rule. మట్టపాటి maṭṭa-pāṭi. adj. Small, petty, scanty. కురుచగానుండే. మట్టసము maṭṭasamu. adj. Small, petty, scanty. కురుచగానుండే. Limited, పరిమితము. మట్టసి maṭṭasi. n. A short man, పొట్టివాడు.

(p. 1005) mudra mudra. [Skt.] n. A seal: a seal ring, or signet. The stamp, print, or impression of a seal. A distinguishing mark impressed or burned upon a man or beast. Coinage. మునుపటిముద్ర రూపాయి a rupee of the old coinage. Gesticulation, attitude. మౌనముద్ర the seal of silence, i.e., silence. నిద్రాముద్ర the seal of sleep, i.e., sound sleep. జ్ఞానముద్ర a particular position of the fingers used in religious ceremonies. ముద్రలు marks impressed upon sand or clay placed on heaps of grain, the permanent marks made on the shoulders representing the insignia of Vishnu which are the shell and the wheel, &c. వాడు ముద్రాధారణము చేసికొనినాడు he received the seals, i.e., his shoulders were sealed with the shell and wheel of Vishṇu. మధ్యులు గోపిముద్రలు వేసికొందురు they wear patches of brown clay. వానికి శునకముద్ర వేసినారు they stamped him with the figure of a dog. ముద్రకర్త mudra-karta. n. An apparitor, the lowest local officer attached to a Guru or priest, ఆయా స్థలములలో గురువుయొక్క తాబేదారుగానుండేవాడు. ముద్రకోల mudra-kōla. n. A stamp to mark or seal with. The insignia of Vishnu, being the shell and wheel made in copper. ముద్రవేయు సాధనము, ముద్రధారణముచేయు సుదర్శన పాంచజన్యములు. ముద్రగడ mudra-gaḍa. n. A sceptre, a royal staff. 'తన ముద్రగడవేరుతలగ బట్టించి.' Pal. 450. A wooden stamp. ముద్రగరిటె mudra-gariṭe. n. A ladle shaped mace or large spoon borne in state before a person in authority, దేశాయీలు మొదలైనవారిముందర బిరుదుగా తీసికొనిపోవు గంటలుగల యిత్తడిగరిటె. ముద్రణము mudraṇamu. n. Setting one's seal to. ముద్రించుట. Dooming, giving a decision, సిద్ధాంతప్రతిపాదనము. 'కనకాద్రిముద్రణగ్రంథకర్త.' A. ii. 45. టీ మేరుపునందును తన ముద్ర చెల్లించువాడు. ముద్ర తీసివేయు mudra-tīsi-vēyu. v. a. To unseal. ముద్రాధారణము mudrā-dhāra-ṇamu. n. Sealing , i.e., the act of impressing the shell and wheel of Vishnu on either shoulder. చక్రంకనము చేసికొనుట. ముద్రపలక mudra-palaka. n. A wooden stamp for sealing a heap of corn. ధాన్యరాశిమీద ముద్ర వేసేపలక. ముద్రమనిషి mudra-manishi. n. A sealer, i.e., a bailiff who seals heaps of corn. అంబారములకు ముద్ర వేయు బంట్రౌతు. ముద్రవేయు mudra-vēyu. v. a. To seal. ఈబోగమువాండ్లు ఆగుడికి ముద్రవేయబడినారు these dancing girls are dedicated to that temple. ముద్రాంకితము mudr-ānkitamu. adj. Sealed, marked with a seal. ముద్రవేయబడిన. ముద్రాంకితుడు mudr-āankituḍu. adj. One who is impressed with shoulder. సమాశ్రయణము. చేసికొన్నవాడు. ముద్రాక్షరశాల mudr-āksharu-ṣāla. n. A press or printing office. అచ్చుయిల్లు, అచ్చుకూటము. ముద్రించు mudrinṭsu. v. a. To seal. ముద్రవేయు, అచ్చువేయు. 'మృషావాదింజేయుదు ననుతలంపు ముద్రించి.' HN. v. 176. ముద్రిక mudrika. n. A seal ring, శిఖాఉంగరము. ముద్రితము mudritamu. adj. Sealed, marked, stamped, closed. ముద్రవేయబడిన, మూసికొనిన, ముకుళితమైన.