(p. 177) ūṣaṇamu ūshaṇamu. [Skt.] n. The stimulant called త్రికట్టు, viz., శొంఠి, పిప్పలి, or మిర్యాలు ginger, pepper, or long pepper.

(p. 350) gajamu gajamu. [Skt.] n. An elephant. adj. Large. గజనిమ్మ the horse lime, i.e., the large lime: గజవ్యాళి a huge dragon, గజదొంగ a great rogue. గజము [H.] n. A yard, three feet. గజేంద్రగజము gajēndra-gajamu. n. The measure called 'the great yard' equal to ten yards. గజకర్ణము gaja-karṇamu. (Lit. An 'elephant's ear.') n. A large fan with a hollow handle. wherein it can be turned round rapidly. గజకర్ణమురీతిగా fickle, uncertain as a weathercock. గజగామిని or గజయాన gaja-gāmini. n. A woman with the rolling pace of an elephant i.e., with a majestic gait. గజనిమీలినము gaja-nimīlinamu. n. Wakefulness or lightness of sleep (Literally, an elephant's sleep.) A nap. Cunning కపటము. గజపిప్పలి gaja-pippali. n. Long pepper. గజపుష్పము gaja-pushpamu. n. A plant also called Messua Roxburghi. నాగకేసరము. R. v. 310. గజరాజము gaja-rājamu. n. A sort of cloth. BD. iii. 103. గజరిపువు the enemy of the elephant, i.e., the lion. గజాననుడు gaj-ānanuḍu. 'Elephant faced.' -- an epithet of Gaṇēsa వినాయకుడు.

(p. 363) gāṭu gāṭu. [Tel.] n. The beazle of a ring: the notch to hold the stone. Strength. virulence, potency of poison, or of liquor. Pungency, acridity, as of pepper. గాటు పోగాకు strong tobacco.

(p. 366) giṃza ginza. [Tel.] n. A grain, a seed. విత్తు. గింజలు grain or corn. గింజలు పట్టిన తర్వాత after the corn is formed in the ear. చింతగింజ a tamarind stone. మిరియపుగింజ a peppercorn: (fig.) a dapper little fellow. గింజలేరు to glean. గింజలేరుమనికి beggary: living upon gleanings. ఈతగిం౛నువేసి తాటిగిం౛ను ఈడ్చుట to venture a date seed in order to get hold of a palmyra stone, i.e., to stake a trifle in hopes of great gain.

(p. 401) ghāṭu or గాటు ghāṭu. [Tel.] n. Strength, virulence, potency of poison or of liquor. Pungency, acridity, as of pepper. ఘాటు పొగాకు strong tobacco. ఘాటించు ghātinṭsu. v. n. To be violent.

(p. 444) caluva or చలవ ṭsaluva. [Tel.] n. Coolness, coldness, cold, శైత్యము. Any thing of a cooling or refreshing nature, such as beneficence, liberality, benignity. Bleaching, a bleaching green. Clothes newly washed. ఉదికినబట్ట. adj. Cold, cooling, comfortable, bleached. white. చలువచేయు ṭsaluva-chēyu. v. t. To bleach, as cloth. To cool the body. చలువడి ṭsaluvaḍi. n. Coolness, cool air. శైత్యము. చలువమిరియము ṭsaluva-miriya-mu. n. Long pepper, cubebs. తోకమిరియము. చలువరాయి ṭsaluva-rāyi. n. White marble, alabaster. చంద్రకాంతము. చలువరేడు ṭsaluva-rēḍu. n. The moon చల్ది ṭsaldi. See చలి. వానికి చలువలు కమ్మినవి a chill came over him, i.e., he is deadly cold or in the extremity of death. చలవపందిలి ṭsalava-pandili. n. A canopy, or triumphal arch, an ornamented booth for an idol. చలువచప్పరపుకోళ్లమంచము a comfortable bed decked out with a coverlet, tilt and pillars. చలువజ్యోతి ṭsaluva-jyōti. n. A poetical word for the moon.

(p. 407) cavyamu chavyamu. [Skt.] n. The wood of the long pepper plant. Piper Chaba. (Rox. i. 156.) వస.

(p. 436) cēru or చారు chēru. [Tel.] n. The native soup usually termed mulagatanny, or pepper water.

(p. 570) tri tri. [Skt. cf. Eng. 'Three.'] pron. Three మూడు. త్రింశత్ or త్రింశత్తు trimṣat. n. Thirty. ద్వాత్రింశత్ Thirty two. త్రికము trikamu. n. The thigh bone, ముడ్డిపూస. A water wheel. కపిల. త్రికటుకము tri-kaṭukamu. n. Lit: The three spices, viz., black pepper, dry ginger, and long pepper. సొంటి, పిప్పలి, మిరియాలు త్రికరణము tri-karaṇamu. n. The three elements of action, i.e., thought, word and deed. త్రికరణశుద్ధి pure in thought, word and deed. త్రికరణశుద్ధి pure in thought, word and deed. త్రికాలము tri-kālamu. n. The three times, i.e., morn, noon and night. త్రికాలమందున్న always, ever, day and night, at all hours. త్రికూటము tri-kuṭamu. n. A certain hill. త్రికోణము tri-kōṇamu. n. A triangle. మోచేతివంపు. త్రికోణకుండలి ṭri-kōṇa-kunḍali. n. The pineal gland, the part of the brain wherein the soul is imagined to dwell. త్రితయము tri-tayamu. pron. Three, మూడు. త్రిత్వము tritvamu. n. Lit: Three-ness, Trinity-a term used in Christain Theology. త్రిదండము tri-danḍamu. n. A staff, formed of three slips of split bamboo, six feet long bound together as one cane, each slip being intended to represent Thought, Word and Deed. మనోదండము, వాగ్దండము, కర్మదండము అను మూడు దండములు; ఈ మూడు దండములుగల సన్యాసాశ్రమము. త్రిదండి a mendicant bearing such a staff. త్రిదశుడు tri-daṣuḍu. [త్రి+దశ = three states or thrice ten (years)] n. One who enjoys the three stages of live, viz, infancy, youth and manhood, but no old age. A god: so named as being 'thirty years old:' this being considered the prime of a man: and the age at which immortals always continue. త్రిదశాలయము tri-daṣ-ālayamu. n. Lit: The abode of the immortals, i.e., Heaven, స్వర్గము. త్రిదివము tri-divamu. n. Heaven. త్రిదివుడు tri-divuḍu. n. A god. Padma. ix. 86. త్రిదివేశుడు a god; or, Indra, as lord of the gods. త్రిదోషము tri-dōshamu. n. Disorder of the three humours, viz., phlegm, bile, and strabilis. వాత పిత్త శ్లేష్మములు. త్రినేత్రుడు or త్రిలోచనుడు tri-nētruḍu. n. The three eyed god, that is, Siva. త్రివథగ tri-patha-ga. n. The stream which runs in 'three beds,' i.e., the Ganges, fabled to flow through heaven, earth and hades. త్రిపుమడ్రము tri-punḍramu. n. The triple mark worn across the forehead by Saivites. (ఊర్ధ్వపుండ్రము is the upright line worn by the Vaishnavites.) త్రిపుట tri-puṭa. n. The name of a certain musical metre. ఏడక్షరములకాలము. త్రిపురము tri-puramu. n. The name of a district of Bengal (now called Tipperah) called after its kind, Tripura, a giant who was vanquished by Siva: who, as 'slayer of Tripura' derives hence the name త్రిపురజిత్తు, త్రిపుసూదనుడు, త్రిపురాంతకుడు, త్రిపురారి, &c. త్రిపురదేవి or త్రిపురసుందరి the Bonạ Dea, Venus. త్రిఫలము tri-phalamu. n. The three species of myrobalan; the Phyllanthea emblica కరక, Terminalia chebula తాడి, and Terminalia speciosa ఉసిరిక.

(p. 756) pippali pippali. [Skt.] n. Long pepper, Anthrocnemum indicum. పిప్పళ్లబియ్యము grains of this pepper. నరుపిప్పలి a plant called Sphenoclea zeylanica. Rox. i. 507. కొయ్యపిప్పలి a plant called Salicornia brachiata. గజపిప్పలి a plant called Pothos officinalis, or Tomex scbifera. Rox. iii. 819. అది పిప్పళ్లబస్తావలెనున్నది it (or she) is as strong as a horse: lit: as a sack (బస్తా) of this pepper. పిప్పలికట్టె the dried root of the long pepper. పిప్పలిదుంప the root of the long pepper. పిప్పళ్లమోడి the thick or woody part (మోడి) of the long pepper vine.

(p. 767) pudīnā pudīnā. [Tel.] n. Mint, Indian, peppermint, Mentha sativa.

(p. 805) poḍi poḍi. [Tel.] n. Powder, dust. చూర్ణము. Solder, rosin, metallic cement. పొడి or ముక్కుపొడి snuff. పొడిపెట్టిఊదు to solder. చెరుకుకట్టెలపొడి pounded sugar, శర్కర. B. D. iii. 324. చొక్కుపొడి love powder. ఆ పిల్లవానిని చొక్కుపొడివేసి పట్టుకొని పోయినారు they deluded him with love powder and carried him off, ఆ పిల్లవానిని మరుల మురుచల్లి పట్టుకొనిపోయినారు. పొడిమిరియము or మిరియపుపొడి powdered pepper. R. vii. 105. adj. Dry, ఎండిన. Powdered. Small, young. పొడికూర a curry fried without butter in a dry pan. పొడికూర mizzle, drizzling rain. పొడరాళ్లు bricks broken into pieces, brick-dust. పొడిబెల్లము pound ed jaggery. పొడికావ్యము a petty poem. పొడిపిట్ట a kind of bird. 'భిట్టువ, మునుగపూబిట్టువ, గిజిగాడు, ఉల్లెడ, పొడిపిట్ట, వంగపండు.' H. iii. 14. పొడిముత్యాలు seed pearl. పొడిమన్ను dry earth. పొడిచెమట imperceptible perspiration. పొడి బియ్యము dry rice. పొడిపడ్డవాతెరలు lips parched with grief. పొడిదగ్గు a dry cough. పొడి చీకటి poḍi-chīkaṭi. n. Twilight, darkness. పొడిచేయు or పొడికొట్టు poḍi-chēyu. To powder. పసుపుపొడిచేసినది she triturated or pulverized the turmeric. పొడిపొడిగా poḍi-poḍi-gā. adv. In pieces, piece meal, in the form of powder. Very dry.

(p. 987) mirapakāya, mirepukāya or మిరియపుకాయ mirapa-kāya. n. Chilly, or red pepper. Capsicum annuum. సూదిమిరపకాయ. Capsicum, minimum. గోలకొండమిరపకాయ or సీమమిరపకాయ a very small hot chilly, Bird's eye chilly, Spur pepper, Cayenne pepper or Goat pepper. Capsicum frutescens. [Watts.] మిరపకాండ్ర mirapa-kānḍra. n. A plant called Scopolia aculeata. See మిరియము. మిరప mirapa. adj. Appertaining to chilly. మిరపపొడి chilly powder.

(p. 987) miriyamu or మిరెము miriyamu. [Tel.] n. Black pepper. మిర్యాలపొడి or పొడిమిరియము black pepper powder. అది మగని తలమీద మిరియాలు నూరుచున్నది she grinds pepper on her husband's head, i.e., she wears the breeches.

(p. 1068) rasamu rasamu. [Skt.] n. Juice, fluid, liquid, extract, essence. Taste, flavour, రుచి. Taste, sentiment, emotion, passion, affection, humour. Quicksilver, పాదరసము. The షడ్రసములు or six flavours are మధురము or తీసి sweet; ఆమ్లము or పులుసు sour; తిక్తము or వగరు astringent; లవణము or ఉప్పు salt; కటువు or కారము pungent; కషాయము or చేదు bitter. రసఖండమైనభూమి or రసవత్తైనభూమి strong soil, which is not exhausted. నీరసమైనభూమి land that is exhausted. కోపరసము the spirit of wrath. దయారసము the spirit of love, kind feelings. ఈ పద్యములో రసములేదు this is a tasteless verse. విరసమైనమాటలు rude language. The nine రసములు or humours produce the following స్థాయీభావములు (symptoms.) 1. శృంగారరసము (love) produces రతి enjoyement. 2. నీరసము (honour) produces ఉత్సాహము daring. 3. కరుణారసము (mercy) begets విస్మయము marvel. 5. హాస్యరసము (merriment) produces హాస్యభావము laughter. 6. భయానకరసము (timidity) leads to భయము fright. 7. బీభత్సరసము (austerity) begets జుగుప్స sarcasm. 8. రౌద్రరసము (wrath) leads to క్రోధము cruelty. 9. శాంతరసము. (gentleness) produces శమభావము calmness. రసకర్పూరము rasa-karpūramu. n. A white sublimate or muriate of mercury, కర్పూరరసము. రసగుండు rasa-gunḍu. n. A ball coated with quicksilver, రసముపూరినగుండు. రసజ్ఞు rasa-gnya. n. The tongue, నాలుక. రజజ్ఞత rasa-gnyata. n. Skill, judgement, taste, critical discernment, తెలివి. రసజ్ఞుడు rasa-gnyuḍu. n. A man of taste, a critic. గుణదోషములనెరిగినవాడు. రసదాడి or రసదాళి rasa-dāḍi. n. Sugar cane. చెరుకు. 'మమధురస్థూలదాడిమబీజములతోడ, దసరారురసదాడిగనెలతోడ.' A. ii. 85. A fine sort of plantain. అరటిలో భేదము. రసదాళిక rusa-dāḷika. n. A kind of sugar, చెరుకుదినుసు. రసన rasana. n. The tongue., నాలుక. రసనేంద్రియము rasan-ēndriyamu. n. The sense of taste. రసవతి rasa-vati. n. A kitchen. వంటఇల్లు. రసవర్గములు rasa-vargamulu. n. plu. The various condiments or ingredients such as salt, pepper, &c. సంబారములు. రసవాదము rasa-vādamu. n. Alchemy, chemistry, పాదరసమునుకట్టి బంగారుచేయువిద్య. రసవాది rasa-vādi. n. An alchemist, a chemist, రసమునుకట్టి బంగారుచేయువాడు. రససిందూరము rasa-sindūramu. n. A sort of factitious cinnabar, made with zinc, mercury, blue vitriol and nitre, ఔషధవిశేషము. రససిద్ధి rasa-siddhi. n. Alchemy, రసవాదము. 'ధమనీయఖంబున గ్రాలించిమెరుంగుపసిడి గనెరససిద్దిన్.' R. vi. 10. రసాంజనము a kind of collyrium. అంజనవిశేషము. రసాతలము rasā-talamu. n. A name of Hades. పాతాళలోకము. రసాభాసము ras-ābhāsamu. n. Bad taste, inelegance. adj. Disagreeable, disgusting. విరసమైన. ఆ శ్లోకమును దిద్ది రసాబాసము చేసినాడు in correcting the verse he has spoiled it, he showed bad taste in correcting it. రసాభాసముగా మాట్లాడినాడు he spoke coarsely. ఆయిల్లు నిండా రసాభాసముగా నున్నది that house is very disagreeable. ఊరేగుచుండగా వాన వచ్చి అంతా రసాభాసమైపోయినది when the marriage procession was going on, there was a shower and everything was upset. రసాయనము ras-āyanamu. n. A panacea, a medicine preventing old age and prolonging life, జరావ్యాధిహరౌషధము. Butter milk, sweet curds, గోరసము, చల్ల. Poison, విషము. 'తననచో మాధుర్యమెనయు నా యివి చూడుమన్నట్లు మేలిరసాయనములు, ఒప్పుగా గిన్నియలనుంచి యపచరించి.' T. iii. 18. టీ రసాయనములు, తీసిగలిగిన పదార్థములు. రసాల rasāla. n. A pudding or mess of curds, mixed up with sugar and spices. పెరుగులో ననేక ద్రవ్యములు వేసి చేసినది. రసాలము rasālamu. n. The sugar cane, చెరుకు. Also, the sweet mango tree, తియ్యమామిడి చెట్టు. రసావళ్లు ras-āvaḷḷu. n. A kind of cakes. 'తన యింటనప్పుడాయితమొనరించినకమ్మదావు లొలుకురసావళ్లునుమినుపవడలు జాపట్లునుగోదుమ పిండివంటలున్ గలవనినన్.' Vish. iii. 377. రసి or రసిక rasi. [Tel.] n. The pus, or matter of a sore, serum. పుంటిచీము. రసిక rasika. [Skt.] n. A woman of taste. రసికురాలు. రసికత or రసికత్వము rasikata. [Skt.] n. Good taste or judgement. రసజ్ఞత. రసికుడు rasikuḍu. A man of taste. శృంగారాదిరసములను గ్రహించువాడు, రసజ్ఞుడు. రసితము rasi-tamu. n. Sound noise, thunder. ధ్వని, ఉరుము.