(p. 74) amarcu or అమరుచు or అమరించు amarṭsu. [Tel.] v. a. To prepare, make ready. To engage. To provide, supply, furnish. సిద్ధముచేయు, జాగ్రతచేయు. ప్రయాణమునకు కావలసినదాన్ని అమర్చినాడు he prepared every thing for the journey. 'సొమ్ములు మేనవేడుకన్ వెలయునమర్చి.' H. i. 230. 'అధమ వృత్తి కధికునమరించుపతి తిట్టుగుడుచుగాదె.' P. i. 177. అమరిక amarika. n. Neatness. అందము. Tranquility, quietness, mildness. శాంతము, నెమ్మది. అమరికగలవాడు he who has presence of mind.

(p. 95) avaśāt or అవశాత్తుగా a-vasāt. [Skt.] adv. Suddenly, unawares, providentially, abruptly. అకస్మికముగా, హటాత్తుగా.

(p. 341) kṣēmamu kshēmamu. [Skt.] adj. Happy, well, in good health, prosperous, safe. కుశలమైన, శుభమైన, ఆరోగ్యమైన, శ్రేయస్కరమైన, భద్రమైన. n. Good fortune, welfare, happiness, health, safety. Bliss. A safe for money. శుభము, కుశలము, భద్రము, కలిగినది చెడకుండుట. యోగక్షేమములు విచారించుట to enquire after a person's welfare. క్షేమముగా నుండు to be happy or well. క్షేమంకరుడు or క్షేమకారి kshēmankaruḍu. n. A benefactor మేలుచేయువాడు. క్షేమకరము kshēa-karamu. adj. Auspicious, salutary, beneficial, advantageous. శుభకరమైన, శ్రేయస్కరమైన. క్షేమతండులము kshēma-tanḍulama. n. The rice provided for a journey. రోవకుకట్టినబియ్యము. 'ఎసటిపోతలుగాగ నేర్చినించిన. చిరంతనాపుశాలి క్షేమతండులములు.' A. ii. 111.

(p. 345) g or గా ga. The adverbial sign, for కాన్ as తిన్నగా correctly, slowly, gently, వంకరగా crookedly. It is added to the Infinitive in A, as చేయగ or చేయగా, చూడగ. It is also added to nouns to give them an adverbial force. పుష్పములను నీకు సాయకంబులుగ జేసె he provided thee with flowers for arrows. నల్లగనున్నది it is black. గ stands for 'గజము a yard. In prosody గ denotes గురువు a long syllable, and గా or గగము is a spondee. గ also stands for గద్య prose. In music గ is the note called mi in European music.

(p. 355) gati gati. [Skt.] n. Way. త్రోవ. Going, gait, pace, march, passage. గమనము. Means, resource, fund, contrivance, expedient, remedy. ఉపాయము. Refuge, resort, help, aid. దిక్కు. Fate, lot, destiny, state, hap, condition, situation. విధి. An adventure. (In the Līla, the different cantos are called గతులు.) Salvation, rescue రక్షణము. Ability, power శక్తి. నాగతి యేమి what is to become of me? ఇందుకు వేరేగతి ఉన్నది for this there is another remedy. దైవగతి divine providence. గతిలేని helpless, destitute, abject. వానికి దానిని చెల్లించుటకు గతిలేదు he is unable to pay it, he is without means of payment. పుత్రుడులేనివారికి గతిలేదు the childless have no hope (or prospect) of heaven. పటుగతి strongly దిట్టముగా. గతించు gatinṭsu. v. n. To pass away, elapse, కడచు. To die. చచ్చు. గతికల్పించు to devise an expedient. గతికుడు gatikuḍu. n. He who has a resource. అనన్యగతికుడై having no other resource. గతుడు gatuḍu. n. One who is gone or entered. ఆనందాబ్ధిగతుండనై I plunged in a sea of bliss. గత్యంతరము gat-y-antaramu. n. An alternative: an other means, or resource.

(p. 363) gāḍi gāḍi. [Tel.] n. A drinking trough or manager, a ditch, a groove. గాడినుయ్యి a well that is provided with a trough for watering cattle. గాడిపొయ్యి a kitchen range, being a trench containing fire under a line of places for pots.

(p. 399) ghaṭana or ఘటనము ghaṭana. [Skt.] n. Effort, exertion. Effecting, bringing about. కూర్పు. ఈశ్వరఘటన అట్లా అయినది such was the will of God. దైవఘటన the dispensations of providence. Assembling, joining. అఘటితఘటనము or అఘటనాఘటనము reconciling the irreconcilable. నవరసఘటన mingling various styles in poetry.

(p. 451) cūpu ṭsūpu. [Tel. from చూచు.] n. Slight, a look, vision, glance. లక్ష్మి అతణ్ని చిన్న చూపుచూచినది fortune frowned on him. చిన్నచూపు humiliation, contempt. బ్రతికే చూపు కనిపించలేదు there was no prospect of his living longer. చూపోపు (చూపు+ఓపు) to endure the sight of. చూడ సహించు. చూపోపక unable to stand before his face. A. v. 78. చూపు or చూపించు v. a. To shew, point out. భయముచూపించు to frighten. అన్నము చూపించు to provide for, give bread to. ఆశ చూపించు to hold out hopes or prospects. చూపుడుకోక a transparent petticoat. చూపుగుర్రము or చూపుడుగుర్రము tsūpu-gurramu. n. A block head, a useless man. పనికి ఉపయోగము కానివాడు. చూపుడువేలు ṭsūpuḍu-vēlu. n. The forefinger. జుట్టునవేలు. చూపరులు ṭsūp-arulu. n. Spectators, bystanders. చూపరి ṭsūpari. n. A handsome woman, or man. చక్కనివాడు, లేక, చక్కనిది.

(p. 430) ceyi, cēyi or చెయ్యి cheyi. [Tel.] n. A hand The arm. A sleeve. An elephant's trunk. Five (in counting, as three hands, i.e., fifteen.) అరచెయ్యి or లోచెయ్యి the palm of the hand. మీదిచెయ్యి or మీజెయి the back of the hand. ముంజెయ్యి the wrist. మోచెయ్యి the elbow. దండచెయ్యి the upper arm. చెయిదము, చెయిది or చెయ్దు cheyidamu. [Tel. from చేయు.] n. An act, action, doing. కృత్యము, చేష్ట. 'చేతకానిచెయిదములు చేయక.' M. XII. ii. 415. చెయిపట్టు cheyi-paṭṭu. v. n. To adopt, protect, take by the hand. To seize or ravish a woman. To marry. To foster. చెయ్యిన్రాలలలు or చేవ్రాలు cheyi-vrālu. n. Handwriting, a signature. వారందరు ఒక చెయ్యిగానున్నారు they are all hand in hand, hand and glove with each other. ఆ పని చెయ్యికూడివచ్చినది the business turned out well. చేతికిందిమనిషి a servant, a slave. చేతిపని hand-work. చేతిసొమ్ము money in hand, cash. అతని చేతివాడు one of his creatures or hangers on. చెయ్యివెల sale for ready money. రొక్కపు వెల. చెయ్యి సాగినంతలో when your hand is in, when you have the opportunity. In some phrases the word may be left untranslated: as నా చేతికిచ్చెను he gave it to me; lit. to my hand చెయికావలి means a supply of rice, &c., provided for dinner at a future stage in a journey. చెయ్యికావలికి నాలుగు రూపాయలు ఎత్తిపెట్టుకొన్నాడు he laid up something to meet contingencies. కరిడిచెయ్యి అద్దము like a looking glass in the hand of a bear. చేతకాని idle, paltry, incapable. In some compounds it means extra, as చెయ్యికావలి or చెయ్యిజాగ్రత a reserve, or extra ground; చెయ్యితడి ఆరకముందు తీర్చివెయ్యి do it before your hand cools. చెయ్యియీటె a small spear. తాళపుచెయ్యి a key. నీచేతినుంచి తగులుతుంది, or, చెయ్యికరుచును you will have to lay out some money. చెయ్యిచేసికొను to handle, interfere, meddle with, to use the hand: to take the law into one's own hands and beat. చెయ్యివిడుచు to abandon, desert, give over (a person.) చెయ్యిచూచు to feel the pulse. చెయ్యితిరిగిన cheyyi-tirigina. adj. Experienced, expert, handy. చెయువు or చెయ్వు cheyuvu. n. An act, an action.

(p. 547) teccu teṭsṭsu. [Tel. √ తె to bring to give.] v. a. To get, to bring. తీసుకొనివచ్చు. To produce. To adduce as an instance. To understand or imply (a word not expressed in a sentence.) To bring about or cause. చిత్తానకుతెచ్చు to observe or heed, to lay to heart. హరింపులోకితెచ్చు, i.e., హరించు to embezzle. అనుభవములోకి తెచ్చు, i.e., అనుభవించు t enjoy. ప్రసంగమునకుతెచ్చు to introduce or bring up a subject. వన్నెతెచ్చు to give (or produce) a colour. ముస్తెచ్చు to bring forward. పనికితెచ్చు to use or put (a thing) to use. దోవకుతెచ్చు to bring one into the way, to reform one. తెమ్ము (imperative) bring. తెచ్చుకొను teṭsṭsu-konu. v. n. To obtain or procure. To earn. కిన్కతెచ్చుకొను to feign or put on anger, to put oneself into passion. బుద్ధితెచ్చుకొను to recover one's senses: to form a good resolution. మనసుకు తెచ్చుకొను to bring to mind, to lay to heart, to understand, to recollect. తెప్పించు teppinṭsu. v. a. To procure. To senf for. To get, obtain, provide.

(p. 596) divyamu divyamu. [Skt.] adj. Divine, heavenly, supernatural, celestial. Fairy, appertaining to fairies or demigods. Grand, superb, glorious, noble, fine, admirable, bright. ఒప్పునది. n. What is divine or done by God, a divine or providential act or event. A calamity sent by Providence, ఉత్పాతము. దివ్యభావము the spiritual sense. దివ్యప్రమాణము a solemn oath. దివ్యదృష్టి divya-dṛishṭi. n. Second sight, supernatural intelligence, దివ్యపాదుకలు seven league boots worn by hermits on active service. యోగవాగాలు. దివ్యచక్షువు divya-chakshuvu. n. One gifted with spiritual insight. జ్ఞానదృష్టిగల వాడు. A man with a good eyesight, మంచి కన్నులు గలవాడు. A blind man, i.e., one who used the mental instead of the physical vision, గుడ్డివాడు. దివ్యభామ divya-bhāma. n. A fairy, an angel. దివ్యార్చన or దేవాతార్చన divy-archana. n. Divine worship. దివ్యుడు divyuḍu. n. A god, a demigod.

(p. 608) dēvuḍu dēvudu. [Skt.] n. God. A deity, దేవత, వేలుపు. దేవ dēva. adj. Of God, దేవుని యొక్క. దేవకాంచనము dēva-kānchanamu. n. A certain tree. Bauhinia purpurea. దేవత dēvata. n. A deity, generally a goddess; but also a god, వేలుపు, దేవుడు. గ్రాందేవత the village goddess. దేవతరువు దేవతరువు dēva-taruvu. n. A heavenly tree, కల్పవృక్షము. A venerable tree. దేవతాజీవము dēvatā-jīvamu. n. A godlike or harmless creature. 'ఆ తెలివి యెరుగనట్టి దేవతాజీవుల, వనరిదెచ్చబిడ్డవలెనుసాకి, పాపమెరుగకంతబట్టి చంపుదురయా.' Vēma. దేవతాడిచెట్టు dēvatāḍi-cheṭṭu. n. The tree called గరాగరీ. Andropogon serratus. డావరడంగిచెట్టు. దేవత్వము dēvatvamu. n. Divinity, deification, apotheosis. 'అశ్మాపియాతిదేవత్వం మహద్భిఃసుప్రతిష్ఠితః. ' A stone even attains divinity when consecrated by the noble. (Hitopadesa. i. 45.) దేవదత్తము dēva-dattamu. n. Lit. the gift of god. The name of the conch of Arjuna, అర్జునునిశంఖము. దేవదత్తుడు and యజ్ఞదత్తుడు are two names in Sanskrit Law or Logic like John Doe and Richard Roe, or Titius and Seius, or Omar and Zeid in Arabic Law. దేవదారువు dēva-dāruvu. n. The Cedar: the Himalayan Cedar. Cedrus deodara. (Watts.) commonly called deodar. The Erythroxylon dreolatum (Linn.) Uvaria longifolia. Rox. iii. 664, 666. సురవృక్షము, అమరద్రుమము. Chittagong wood; usually called cedar. చారలదేవదారువు the Trincomalli wood. Berrya ammonilla (Watts.) దేవదాసి dēva-dāsi. n. A dancing girl employed in a temple. దేవనాగరి dēva-nāgari. n. The name of the character in which Sanskrit is usually printed. దేవభూతము or దేవసాయుజ్యము dēva-bhūtamu. n. Divinity, దేవత్వము. దేవమణి dēva-maṇi. n. A fortunate curl on a horse's neck. గుర్రముమెడసుడి, అశ్వములకు ఉండే సుడివి. శేషము. చింతామణి, మహామేద అనే చెట్టు. R. i. 131. Also, కాస్తుభము. (q. v.) దేవమాతృకము dēva-mātṛikamu. n. A country or land which is dependent on providence, i.e., watered by rain only, not by streams. వృష్ట్యంబుసంపన్న వ్రీహిపాలితదేశము. వాననీళ్ల చేత పండే పైరులుగల దేశము. దేవయజ్ఞము dēva-yagnyamu. n. The body sacrifice called వైశ్యదేవము. A sacrifice, హోమము, వేలిమి. దేవయానము dēva-yānamu. n. The car or vehicle of a god, దేవతావిమానము. దేవర dēvara. n. God. దేవుడు. A lord or master స్వామి. My lord, Sir. A title of respect used in addressing superiors. దేవరవారు your honour. ఇంటిదేవరలు household deities. కులదేవతలు applied particularly to the manes of married women, ముత్తైదువలు. Your reverence, a phrase among Jangams. జంగములకు శ్రేష్ఠనామము. దేవలుడు dēvaluḍu. n. A temporary paid priest or incumbent. A term of contempt, like priestling. A sacristan, beadle, or attendant in a temple, గుడిలో దేవుణ్ని పూజచేసేవాడు, తంబళవాడు, నంబివాడు. దేవళము dēvaḷamu. n. A temple, గుడి, దేవాలయము. దేవవర్ధకి dēva-varthaki. n. The 'artist of the gods,' a title of Visvakarma. దేవసరులు dēvasarulu. n. A sort of grain. దేవాంబరము dēv-āmbaramu. n. A sort of cloth. BD. iii. 120. దేవాజీవి or దేవాజీవుడు dēvā-jīvi. n. An attendant on an idol, దేవలుడు; a godlike creature, one that does no harm, as a bird. దేవాదాయము dēv-ādāyamu. n. The income of a temple. An endowment to a temple, land given for the unkeep of a temple, land given for the unkeep of a temple free of all rent. గుడిమాన్యము. దేవానాంప్రియము dēvānām-priyamu. n. Lit. The beloved of the gods, i.e., a goat. మేక. దేవానాంప్రియుడు dēvānām-priyuḍu. n. A foolish or ignorant man. మూర్ఖుడు. దేవాయుధములు dēv-āyudḥamulu. n. Stones and cudgels. రాళ్లు దుడ్డుకర్రలు. (దేవశబ్దమునకు యజ్ఞము అర్ధముచేసి యజ్ఞమందు ఆయుధములు రాళ్లు దుడ్లు మొదలైనవి గలవు గనుక ఆ సంబంధమునుపట్టి యీ పదము ప్రయోగించినారు.) A. vi. 100. దేవాలయము dēv-ālayamu. n. A temple. దేవళము. దేవి dēvi. n. A goddess, particularly Parvati. A queen. Cf. పుట్టపుదేవి. Madam. Lady. దేవేరి or దేవెరి dēvēri. n. A queen, a lady. దొరసాని, రాజపత్ని.

(p. 609) daivamu daivamu. [Skt.] n. A deity, God. దైవకృతము caused by chance or fortune. దైవగతి providence, the will or act of God: chance, accident. దైవగతిచేత వర్షము రాలేదు it pleased God to give no rain. దైవజ్ఞ daiva-gnya. n. A witch. దైవజ్ఞుడు daiva gnyuḍu n. A fortuneteller, a wizard. దైవతము daivatamu. n. A deity: వేలుపు. adj: pertaining to a god. దేవతది. దైవదూషణము daiva-dūshaṇamu. n. Blasphemy. దైవయోగము daiva-yōgamu. n. Providence. Chance, accident. దైవవశాత్ daiva-vaṣāt. adv. By the act of God. దైవవాక్యము daiva-vākyamu. n. A revelation, gospel, the word of God. దైవ వివాహము daiva-vivāhamu. n. A marriage performed according to due rites. దైవాధీనము daiv-ādhīnamu. n. The power or act of God. దైవాధీనముగా providentially. దైవాధీనం జగత్సర్వం the whole universe is in the hands of God. దైవికము daivikamu. n. A visitation, an act of God. An accident. దైవికరాజికములచేత by the act either of God, or of the kind. adj. Supernatural, divine, providential. దైవికముగా accidentally, providentially.

(p. 692) pakṣamu pakshamu. [Skt.] n. A side, flank. పక్క. A wing, as being the side of a bird. రెక్క. The feather of an arrow. A side or party. Bias of mind, partiality. A fortnight, as one half of the month. An argument, position or assertion. A hypothesis. పూర్వపక్షము a refutation. A class, or tribe. A group or multitude, సమూహము. కేశపక్షము a lock of hair. అతని పక్షమున on his behalf, behoof or favour. ఆ పక్షమందు in that case, on that supposition, supposing so, provided it be so. ఇట్లుచెప్పే పక్షమందు if he says so, upon his saying this. మొదటిపక్షమందు on the first supposition. పక్షకము pakshakamu. n. A back door. దిడ్డివాకిలి. పక్షతి pakshati. n. The first lunar day of either the dark or bright fortnight, పాడ్యమి. The root of a wing, రెక్క మొదలు, పక్షద్వారము pakshadvāramu. n. A back door, a side door. దిడ్డివాకిలి. పక్షపాతము paksha-pātamu. n. Leaning to one side, i.e., partiality. ఒక పక్క కొరుగుట. అక్షరపక్షపాతము love of learning. పక్షపాతి paksha-pāti. n. One who is partial. పక్షాంతరము pakshāntaramu. n. An alternative. ఈ పక్షము కూడనందున పక్షాంతరము చెప్పెదను this view of the question or hypothesis not answering, I shall explain the alternative or the other side. వాడు పక్షాంతరమును అవలంబించినారు they adopted another view. పక్షి pakshi. n. A bird. A poor wretch. A miserable destitute object. పక్షులు poor wretches. నేను పక్షివంటివాడను or నేనొక పక్షిని I am as helpless or desolate as a homeless bird. పక్షిణి pakshiṇi. n. A period of thirty six hours, a night and two days. రెండుపగళ్లు నొకరాత్రియు, లేక, రెండురాత్రులు నొకపగలునుగలకాలము. పక్షీకరించు pakshi-karinṭsu. v. a. To be partial to, to countenance. పక్షముంచు. పక్ష్మము pakshmamu. n. An eyelash. రెప్పవెండ్రుక. పక్ష్మలము pakshmalamu. adj. having eyelashes, రెప్పవెండ్రుకలుకల. పక్ష్మలించు pakshmalinṭsu. v. n. To wink, రెప్పజేయు.

(p. 1057) yōgamu yōgamu. [Skt.] n. Junction, meeting, union, కూడిక, కూర్పు. Fortune, అపూర్వవస్తుప్రాప్తి. సద్యోగము a lucky conjuncture, good fortune, or luck. దుర్యోగము misfortune. దైవయోగము Divine Providence. దైవయోగముతప్పి unhappily, unfortunately. Accession of property, or wealth. ద్రవ్యము. A prescription, a recipe. ఔషధము, మహాబిల్వాది యోగము a prescription including Bilva roots. Devotion, spiritual worship, the practice of abstraction and meditation. ధ్యానము. Of these forms of worship there are eight named (a) యమము restraining the passions, (b) నియమము providing a proper place, &c, for worship, (c) stopping the breath in three modes called రేచకము, పూరకము or కుంభకము, (d) ప్రత్యాహారము withdrawal from sense perception, (e) ధ్యానము meditation, (f) ధారణము repression of all physical movements, (g) మననము fixing the mind on the deity, and (h) సమాధి complete immersion in thought so that the thinker is dead to the world. ధ్యానయోగము an act of faith or meditation. మంత్రయోగము a magical operation. యోగపట్టె or యోగపట్టము yōga-paṭṭe. n. A magic girdle worn by ascetics. యోగదృష్టి the second sight, obtained by devotion, superhuman sagacity or perspicacity. యోగాభ్యాసము the keeping the body in a fixed posture for spiritual worship, the practice of abstract contemplation. యోగనిద్ర or జ్ఞాననిద్ర the divine sleep, or supernatural stupor which yōgis or saints strive to attain. యోగమాయ supernatural stupor. యోగవాగలు, యోగవాగములు or యోగవాగాలు yōga-vūgalu. n. Magical boots supposed to be worn by hermits. తలచినచోటికి తీసికొనిపోవు మంత్రిశక్తిగలపాదుకలు. 'యోగవాగలు మెట్టి యొకపాదమూది.' HD. ii. 135. 'యోగపట్టెలవారు నొప్పారు యోగ, వాగెలవారును.' L. xxiii. 31. యోగక్షేమము yōga-kshēmamu. n. Welfare, well-being, good circumstances. యోగి yōgi. n. A devotee, hermit; an ascetic in general, మని, యోగాభ్యాసము చేయువాడు. యోగిని yōgini. n. A woman who practises Yoga, a female mendicant. A nymph or fairy, attendant on Durga the good goddess. తాపసస్త్రీ. క్షుద్రదేవతావిశేషము. యోగురాలు yōgu-r-ālu. n. A female mendicant. జటిని.