(p. 175) ūdā ūda. [H.] n. Dark colour, purple or brown.

(p. 395) gōstanamu gōstanamu. [Skt.] n. A cow's udder. గోస్తనము గోస్థని the purple grape. ద్రాక్ష.

(p. 420) cilaka or చిలుక chilaka. n. [Tel.] n. A parrot. ముద్దులచిలక my darling! my pet! చిలకపలుకులు Sweet accents. తెల్లచిలక a cockatoo. పంచరంగుచిలక the maccaw. మైనాచిలక the maina. పుట్టలచిలక or అడివిచిలక the Sirkeer Cuckoo. Jerdon. No. 230. రామచిలక. The Rose-ringed Paroquet, Palaeornis torquatus (so called because taught to reiterate the name of Rāma.) అకుచిలక the Western Blossom-headed Paroquet, Palacornis cyanōecphalus. The name is given to some insects, as a moth, thus, ఆకుచిలక, వడ్లచిలక a moth. గడ్డిచిలక, సీతాకోకచిలక a butterfly. A padlock. The bolt or hasp of a door, because these originally had parrot's heads on them. చిలుకల కొలికి a bright-eyed girl or woman. చక్కని స్త్రీ. చిలకకూర or చిలకతోటకూర chilaka-kūra. n. A kind of pot-herb, Amarantus fasciatus. (Watts.) చిలక, చిలకట or చిలుకడ chilaka. n. A saddle buckle: a ring at the end of the rope used as a girth of the bullock saddle through which the other end is passed to fasten the saddle. కొలికిముడి. చిలకడతాడు chilakada-tāḍu. n. A girth. ఎద్దుమీదికందళము, గంతబిగించేతాడు. చిలకకొయ్య or చిలుకకొయ్య chilaka-koyya. n. A wooden pin fixed in the wall, on which articles are suspended. చిలగడ chilagaḍa. (చిలుక+గడ.) n. The cord that fastens a dagger, to prevent its falling out of the sheath. చిలకతాళము chilaka-tāḷamu. n. A padlock. చిలకతాళి or చిలుకతాళి chilaka-tāḷi. n. A gold buckle in the form of a pair of parrots. చిలుకదుదుడి chilaka-duduḍi. n. The name of a certain tree. చిలకపచ్చ chilaka-paṭsṭsa. n. Bright green, parrot green. చిలకమొక్క or చిలకముక్కు chilaka-mokka. n. (lit. Parrot's bill.) A plant called crotolaria. శుకాననము, శుకనాస. Heyne, 130. The purple red and white scentless flower called Balsam. చిలకరౌతు chilaka-rautu. n. Lit: He whose steed is the parrot: an epithet of మన్మథ the god of love. చిలుక కోణము chiluka-kōṃamu. n. A 'T bandage,' or clout.

(p. 557) toga toga. [Tel.] n. The purple lotus or water lily. A crowd, multidude, group. సమూహము. Manner విధము. Trouble, difficulty, కష్టము. adj. Troublesome కష్టుడు. తొగచుట్టము or తొగచెలికాడు togaṭsuṭṭamu. n. The moon, as being the lover of the lotus. తొగకంటి toga-kanṭi. n. A lotus-eyed, (i.e., a beautiful) woman, చక్కనికన్నులుగల ఆడుది, తొగమగడు, తొగరేడు or తొగవిందు toga-magaḍu. n. The moon as being the lord of the lotus. తొగసూడు toga-sūḍu. n. The enemy of the lotus, i.e., the Sun.

(p. 623) dhūmamu dhūmamu. [Skt.] n. Smoke. పొగ. ధూమకేతువు dhūma-kētuvu. n. A comet, being ' smoke-tailed,' i.e., having a trail of smoke. Also a name of fire (Agni.) ధూమధ్వజుడు dhūma-dhvajuḍu. n. The god of fire, whose banner is smoke. ధూమరేఖ dhūma-rēkha. n. A smouldering smoke. ధూమ్య dhūmya. n. A pillar. cloud or volume of smoke. A. v. 124. ధూమములసమూహము. ధూమలము or ధూమ్రము dhūmalamu. n. & adj. Tawny, dark-red. Smoke-colour, a sort of purple colour compounded of black and red.

(p. 669) nīlamu nīlamu. [Skt.] adj. Blue, purple, deep blue, bright black. నల్లని. n. A blue or black stone. పచ్చరాయి, నల్లరాయి. The sapphire. Blue colour, blackness. The Indigo plant, నీలిచెట్టు. నీలంగువు nīl-aṇgu-vu. n. An insect. పురుగు. నీలడు nīlaḍu. n. A black horse. నీలకంఠము nīla-kanṭha-mu. n. The purple throated bird, a peacock. నెమలి. నీలకంఠుడు nīla-kanṭhuḍu. n. The blue throated god, i.e., Siva. కరకంఠుడు. నీలబోడికోడి nīla-bōḍi-koḍi n. The purple Moorhen, Porphyris policephalus. (F.B.I.) నీలాంజనము. nil-ānjanamu. n. Blue vitriol, sulphate of copper. నీలాంబరము nīl-āmbaramu. n. A blue vest. The name of a lilac blue-bell. నీలాంబరుడు nīl-āmbaruḍu. n. A name of Balarām or Saturn. నీలి nīli. n. The indigo plant. Blue dye. Rox. iii. 379. వెర్రినీలి or కారునీలి the wild variety of indigo, id. 372. 377. A dark thread. నల్లనూలు. 'నీలిదట్టి.' (R. ii. 20.) Or, 'నీలికచ్చడము.' (BD. v. 677). A waist band. కాసెకోక. A black woman, a factious jade, a hussey: one who blubbers at a touch. 'నీలి నీళ్లకుపోతే బావి లోతునకుపోయినది' (proverb) when the jade goes to the well all the water disappears. నీలి adj. Black, నల్లని. False, hypocritical. నీలియేడ్పు false or crocodile tears. నీలివార్త nīli-vārtha. n. A lie set afloat under the superstitious notion that the indigo crop will flourish better. Nonsense, delusion. Rhodomontade, a hoax. నీలిమ or నీలిమము nīlima. n. Black color. నలుపు. నీలిమంచు nīli-mandu. n. Indigo. నీలిమబ్బు nīli-mabbu. n. A thin or rainless cloud. నీలుడు nīluḍu. n. The name of a monkey. ఒకవానరుడు. నీలోత్పలము or నీలాజ్జము the blue water lily.

(p. 740) pāmu pāmu. [Tel.] n. A snake or serpent, సర్పము. An eel of any kind, called కళ్లెం పాము, మలుగుపాము, చెమ్మేనిపాము, తవిటిపాము కొమ్మిరెపాము and Russell on Fishes, No. 31, 35, &c. నలికండ్లపాము the black dotted lizard. వానపాములు maggots in rain water. పాములగద్ద pāmula-gadda. n. A sort of heron. Jerd. Catal. No. 13. పాములనారిగాడు pāmula-nāri-gāḍu. n. The Common Heron. Ardea cinerea, or, the purple Heron, Ardea purpurata. (F.B.I.) పాముకొండ pāmu-donḍa. n. A species of దొండ (q. v.) పాములవాడు pāmula-vāḍu n. A snake catcher or charmer పామువేలు pāmu-vēlu. n. A name for the middle finger.

(p. 1061) raktamu raklamu. [Skt.] n. Blood. నెత్తురు. Redness, ఎరుపు. adj. Bloody, red. నెత్తురుగానుండే, ఎర్రని. రక్తముతీయు to bleed or draw blood. రక్తచందనము red sandal wood. రక్తమాల్యములు purple or red garments. రక్తవాహిక rakta-vāhika. n. A blood vessel. రక్తపము raktapamu. n. A blood drinker. A leech. జెలగ. రక్తపుచ్ఛిక rakta-puchchhika. n. A green lizard with a red tail. నలికండ్లపాము. రక్తపుడు raktapuṭu. n. A blood-drinker, a vampire, a devil. రాక్షసుడు. The ghosts are described an Odyssey as drinking blood. రక్తపెంజెర or రక్తపింజర rakta-penjera. n. The boa, or rock snake. సర్పవిశేషము. రక్తమందుచెట్టు a kind of shrub. రక్తాక్షి rakt-ākshi. n. The name of a Telugu year. రక్తిక raktika. n. A plant, Abrus precatorius, the seeds of which are used as weights. గురుగింజ. రక్తిమ or రక్తిమము raktima n. Crimson, blood colour. రక్తవర్ణము. రక్తోత్పలము rakt-ōtpalamu. n. The red lotus. కెందమ్మి, ఎర్రతామరపుష్పము. Rox. ii. 647.

(p. 1071) rāca rāṭsa. [from Skt. రాజ.] adj. Of or belonging to the king, రాజసంబంధి, క్షత్రియసంబంధమైన. రాచవారు persons belonging to the kingly caste. క్షత్రియులు. రాచపుడమిరేడు a Kshatriya king. రాచపూనుగు తోడులే చావదు a king's corpse will not fall alone; a proverb denoting that every great man's fall ruins many persons. రాచమాల a Pariah who was formerly a క్షత్రియ. రాచవవని or రాజకార్యము rāṭsa-pani. n. A public affair, politics, a transaction, business. వ్యవహారము. రాచకొమరుడు or రాకొమరుడు rāṭsa-komaruḍu. n. A king's son, a prince. రాజపుత్రుడు. రాచకొలము or రాకులము rāṭsa-kolamu. n. The Kshatriya caste, క్షత్రియకులము. రాచకోడి rāṭsa-kōḍi. n. A wild fowl with a beautiful purple plumage, an scarlet beak and crest; probably, the Black Ibis. రాచపుండు rāṭsa-puṇdu. n. A carbuncle రాజవ్రణము. రాచపుట్టువు rāṭsa-puṇṭuvu. n. A Kshatriya, క్షత్రియుడు. రాచయుసిరిక rāṭsa-yusirika. n. A kind of Emblic Myrobalan. ఉసిరికలోభేదము. రాచరికము rāṭsa-rikamu. n. Government, రాబరికము. రాచవాడు rāṭsa-vāḍu. n. A Kshatriya. రాచవీడు rātsa-vīdu. n. The capital of a king. రాజధాని. రాచిలుక rā-chiluka. n. The large red parrot. రాజకీరము.

(p. 1204) vempali vempali. [Tel.] n. The purple Galega, Tephrosia purpurea. A small wild shrub with a pink flower and a leaf resembling that of the Indigo plant. బాణపుంఖి, మణికాచము. It has several species called ములువెంపలి the thorny sort, జిడ్డువెంపలి the gummy kind, వెలివెంపలి the whitish and పెద్దవెంపలి the giant species.

(p. 1263) śrī ṣrī. [Skt.] n. Lakshmi, the wife of Vishnu, the goddess of plenty and prosperity. లక్ష్మి. Wealth, riches, prosperity, good fortune, సంపద. Beauty, lustre, splendour, glory, శోభ. Also, poison, venom, విషము. విద్యాశ్రీ the glory of learning. ముఖశ్రీ lustre of the face. మాతుశ్రీ a respectful way of mentioning any elderly woman in a letter. adj. Holy, sacred, blessed, venerable, famous, glorious, renowned. Used as an honorific prefix. శ్రీకంఠుడు ṣrī-kanṭhuḍu. n. An epithet of Siva (lit. poison-throated.) శివుడు, కరకంఠుడు. శ్రీకరము ṣrī-karamu. adj. Propitious, happy, blessed. లక్ష్మీప్రదమైన. శ్రీకరుడు ṣrī-karuḍu. n. One who gives wealth, one who grants prosperity, సంపత్కరుడు. శ్రీకాంతుడు or శ్రీపతి ṣrī-kāntuḍu. n. A name of Vishnu, as being the spouse of శ్రీ or Lakshmi. విష్ణువు. శ్రీకారము ṣrī-kāramu. n. The letter శ్రీ. The poets compare a beautiful ear to the form of this letter. 'కలకంఠకంఠి వీనులకు శ్రీకారముల్ రక్షియంత్రములుగా వ్రాయవచ్చు.' Anir. iii. 68. శ్రీకార్యము ṣrī-kāryamu. n. Holy duties, i.e., the management of a temple. గుడిపారు పత్తెము. శ్రీకార్యపరుడు ṣrīkārya-paruḍu. n. The manager of a temple. గుడిపారుపత్తి. 'శ్రీకార్యపరుల గాంచినలేచి మ్రొక్కునంజలికింద్రుడైన క్కొలువెకోర.' A. i. 10. శ్రీఖండము ṣrī-khanḍamu. n. A name of mount Malaya, మలయపర్వతము. తము The sandal tree; sandal wood. చందనవృక్షము, చందనపుచెక్క. 'శ్రీఖండశీతనగమధ్యాఖండక్షోణిమండల.' Swa. ii. 1. 'శ్రీఖండగిరిరాజు.' A. ii. 45. టీ మలయమనే పర్వత శ్రేష్ఠము. శ్రీగంధము ṣrī-gandhamu. n. Sandal wood that has a fine scent. వాసన గలచందనము. శ్రీచూర్ణము ṣrī-chūrṇamu. n. A yellow paste of turmeric and rice flour, used by the Vaishnavites in marking their foreheads. తిరుచూర్ణము, నామము నడుముపెట్టుకొనే పసుపుబియ్యము యొక్క పొడి. శ్రీచూర్ణపరిపాలనము a ceremony among Vaishnavites performed when removing a corpse from the house. శ్రీచూర్ణములు ṣrī-chūrṇamulu. n. Trumpets, usually blown in pairs before a priest, or in a temple. ఆచార్యుల ముందరను గుడిలోను ఊదే టివి. శ్రీజుడు or శ్రీపుత్రుడు ṣrī-juḍu. n. An epithet of Manmadha, మన్మథుడు. శ్రీతాళము ṣrī-tālamu. n. The giant palm tree. Corypha umbellifera. దృఢదళవృక్షము. శ్రీతాళాలపైన వ్రాసిన గ్రంథము a book written on the large leaves of this tree. శ్రితులసి ṣrī-tulasi. n. The purplestalked Basil. తులసిలోభేదము. శ్రీదుడు ṣri-duḍu. n. Lit. the wealth giver, an epithet of Kubera. శ్రీధరుడు or శ్రీనివాసుడు ṣrī-dharuḍu. n. A name of Vishnu. విష్ణువు, వేంకటేశ్వరుడు. శ్రీపతి ṣrī-pati. n. An epithet of Vishnu. విష్ణువు. A king, రాజు. శ్రీఫలము ṣrī-phalamu. n. The Bael fruit tree, Ӕgle marmelos, బిల్వవృక్షము, మారేడు. శ్రీమంతుడు ṣrī-mantuḍu. n. An opulent or wealthy man. భాగ్యవంతుడు. ఆగర్భ శ్రీమంతుడు one born wealthy. శ్రీమత్ ṣrī-mat. adj. Prosperous, happy, blessed, holy, noble, glorious: (as a title) 'His reverence' శోభనకరమైన, సంపత్కరమైన. The epithet శ్రీమద్రామాయణము is usually given to the celebrated poem written by Valmiki. శ్రీముఖ ṣrī-mukha. n. The name of a Telugu year శ్రీముఖము ṣrī-mukhamu. n. A pastoral letter, a letter from a Guru or adviser, గురువువ్రాసిన౛ాబు, పెద్దలువ్రాయు౛ాబు. శ్రీముద్ర ṣrī-mudra. n. The holy seal; a name given to the stamps used in placing the five marks worn upon the face, &c., by the members of the Madhva sect. శ్రీమూర్తి ṣrī-mūrti. n. The sacred image, a name given to the సాలగ్రామము (q. v.) శ్రీరంగము ṣrī-rangamu. n. The name of a holy town situated upon an island close to Trichinopoly, ఉభయకావేరిమధ్యమందు రంగనాయకుల దేవళము ఉండే ఊరు. శ్రీరంగాలు ṣrī-ran-gālu. n. The name given to a certain kind of rice. ధాన్యవిశేషము. H. iv. 156. శ్రీరంగాలు or శ్రీరంగకస్తురిపట్టెలు n. A kind of pink flower. సీమపన్నీరుపుష్పవర్ణము గలకస్తురిపట్టెలు. శ్రీరస్తు ṣrī-r-astu. Interj. May it be fortunate, Good luck to it! మంగళమగుగాక. శ్రీశైలము ṣrī-ṣailamu. n. The sacred hill, usually called Sri-Sailam, in Kurnool.