(p. 194) ēkamu ēkamu. [Skt.] pron. One. adj. Sole, single, only, general, universal, uniform, combined, matchless, unequalled, chief. Joined, combined. ఏకదీక్షగా unintermittingly, incessantly. ఏకముగా all at once, unitedly. ఏకతిరగడము ceaseless roaming. అతడు ఏకరీతిని ఉండే మనిషి he is a regular or steady person. రాత్రి యేకముగా మెరిసినది it lightened incessantly all night. ఏకము చేయు ēkamu-chēyu. v. a. To make one, unite, gather together. ఏకకాలంబున at one time, simultaneously. ఏకకాలీనుడు ēka-kālīnuḍu. n. A contemporary. వారున్ను వీరున్ను ఏకకాలీనులైనందున as these men were contemporaries: ఏకకుండలుడు ēka-kuṇḍaluḍu. [lit. Having one earring] n. An epithet of Kubera. ఏకగర్భజనితులు ēka-garbha-janitulu. adj. Uterine, of the full blood. అతడున్ను నేనున్ను ఏకగర్భజనితులము గనుక as he and I are sons of the same parents or uterine brothers. ఏకగ్రీవము ēka-grīvamu. adj. Unanimous, joint. ఏకగ్రీవముగా unanimously, jointly. ఏకచక్రాధిపతి, or ఏకఛత్రాధిపతి ēka-chakrādhipati. n. A sole ruler, an absolute monarch. ఏకచింత one sole or engrossing thought or pursuit. ఏకనిష్ఠగా ēka-nishṭha-gā. adv. With a single eye or intent, resolutely, faithfully, thoroughly, downright. ఏకపత్నీవ్రతుడు ēka-patnī-vratuḍu. n. A monogamist, a man with one wife. ఏకబోగ్రామము ēka-bhōga-grāmamu. n. A village held by one owner, or tenant. ఏకమనస్కులై ēka-manaṣkulai. adv. With fixed attention, with a single heart. అందరు ఏకమైన నా మీద పడ్డారు they fell upon me in a body. ఏకవర్ణముగానున్నది it is all of one sort or colour. భువనేకసుందరి an unrivalled beauty. ఏకశిలానగరము ēka-ṣilā-nagaramu. n. (lit. One stone-town.) A town built near a single rock or hill. The Skt. translation of ఒరంగల్లు Warungul a town in the Nizam's Territories. ఏకాధిష్ఠతము ēkā-dishṭhitamu. adj. In one hand: in one person's sole power. M. I. ii. 200.

(p. 277) kālamu kālamu. [Skt.] n. Time, occasion, period. Season, weather. The tense of a verb. Death చావు. Blackness నలుపు. భూతభవిష్యద్వర్తమానకాలములు the past, future, and present tenses. కాలముచేయు to die. వర్షాకాలము the rainy season. శీతకాలము winter. ఎండకాలము summer. the bright fortnight or moonlight weather. చీకటికాలము the dark fortnight. కాలముజరుపు to demur: to put off. మీరు ఎట్లా కాలము జరుపుకొంటున్నారు how do you pass your time, or how do you live? కాలత్రయము at the three times of the day, morning, noon and night, or, the present, past and future. కాలత్రయములందున్ను perpetually. కాలకంఠము kāla-kaṇṭhamu. n. The black-throat, i.e., a sparrow పిచ్చిక. A peacock నెమలి. A wagtail కాటుకపిట్ట. కాలకంఠుడు or కాలకంధరుడు kāla-kaṇṭhuḍu. An epithet of Siva. కాలకూటము kāla-kūṭamu. n. Mortal poison: venom. విషభేదము. కాలక్షేపము kāla-kshēpamu. n. Passing or spending time. విద్యాకాలక్షేపము literary pursuits. వట్టికాలక్షేపము mere pastime. గ్రంథకాలక్షేపము reading. కాలక్షేపముచేయు to pass one's time, నీవు ఇప్పువు ఎట్లా కాలక్షేపము చేస్తున్నావు how do you now live? కాలక్రయము kāla-krayamu. n. The price of the day: the present rate; the current price. కాలఖండము kāla-khaṇḍamu. The liver. కారిజము. కాలచక్రము. kāla-chakramu. The circle of time. కాలజ్ఞముల kālagnyamu. A cock, as knowing the hour. కాలజ్ఞవత్రి kālagnyapa/ /ri. n. A cock, also, the cuckoo. 'కాలజ్ఞపత్రిరుతం బెట్లు చెలంగుమానకుపితస్త్రీ కర్ణదంభళియై.' A. v. 110. కాలజ్ఞానము kāla-gnyānamu. n. Knowledge of time Predictive knowledge. Certain histories or legends are written under this name, as the విద్యారణ్యకాలజ్ఞానము, the సర్వజ్ఞకాలజ్ఞానము, the చెన్నబసవకాలజ్ఞానము being the visions or predictions regarding particular saints. కాలజ్ఞుడు kālagnyuḍu. n. An astrologer జ్యోతిష్యుడు. కాలధర్మము. kāla-dharmamu. n. The debt of nature. Death మురణము. అకాలమ్పత్వువు untimely death. కాలప్రవృత్తి kāla-pravritti. n. Evacuation. నేడు నాకు కాలప్రవృత్తికాలేదు I had no motion to-day. కాలయాపనము kāla-yāpanamu. n. Delay, loss of time. కాలవహ్ని kāla-vahni. n. The devouring flames destined to burn up the world. A consuming fire, a conflagration. కాలవిళంబము kāla-vīḷambamu. n. Tardiness, loss of time, delay. కాలసూత్రము kāla-sūtramu. n. A name of a region in the hell of the Hindu Purānas. కాలహరణము kāla-haraṇamu. n. Delay, loss of time. కాలాంతకుడు kāl-āntakuḍu. n. One who brings the end. An epithet of Siva. కాలాంతరము kāl-āntaramu. n. Another time. కాలాంతరమందు or కాలాంతరేణ through the lapse of time, at another time. కాలాతీతము kal-ātītamu. n. Delay, loss of time. కాలాతీతమైనది it is now too late. కాలార్కుడు kāl-ārkuḍu. The sun that at the last day shall scorch up the world. కాలావధి kāl-āvadhi. n. The end of a year or season. కాలావసానము kāl-āvasānamu. n. The end of time, i.e., death. కాలికము kālikamu. adj. Regarding time. బహుకాలికమైన of long standing. ఈషత్కాలికమైన temporary, momentary. కాలోచితము kāl-ōchitamu. adj. Seasonable. కాలోచితపుమాటలు such words as suited his purpose.

(p. 282) kitavamu kitavamu. [Skt.] n. Mischief, malice. కితవవనిత a wicked jade. కితన వ్యవహారము mischief, a base pursuit, i.e., gambling. కితవార్భకుడు kitav-ārbha-kuḍu. One who pretends to be a mere child. మాయబిడ్డ. కితవుడు kitavuḍu. A gambler, a cheat. జూదరి, మోసకాడు.

(p. 405) caturamu chaturamu. [for Skt. చదరము.] n. Area, square contents, a four cornered place, a square. చతురభవంతి a square house. చతురపుగజాలు square yards, square measurement. చతురంగము chatur-angamu. n. Chess. చతురంగబలము chatur-anga-balamu. n. An army complete with the 'four arms' of infantry, cavalry, elephants and war chariots. చతురంతయానము chatur-anta-yānamu. n. A palankeen. చతురత్వము chatur-atvamu. n. Sharpness of wit, quickness of intellect. చతురస్రము chatur-asramu. adj. Four cornered, quadrangular. చతురాననుడు chatur-ānanuḍu. n. The four faced; i.e., Bramha. చతురుడు chaturudu. n. A clever man, a genius సమర్థుడు. చతురోక్తి chaturōkti. n. A soft or pleasing word చతుర్థము chaturthamu. adj. Fourth చదుర్థ chaturthi n. The fourth day of the lunar month. చవిత adj. Fourth నాలుగవది. చదుర్దంతము chatur-dantamu. n. Four toothed or double tusked, the name of Indra's elephant. చతుర్దశము chatur-daṣamu. adj. Fourteenth. చదుర్దశి chatur-daṣi. n. The fourteenth lunar day, calculated either from the new or full moon. చతుర్భుజుడు chatur-bhujuḍu. n. The four armed; a name of Vishṇu. చతుర్ముఖుడు chatur-mukhuḍu. n. The four faced; a name of Brahma. చతుర్వర్గము or వర్గచతుష్టయము chatur-vargamu. n. The four objects of human pursuit, viz. duty, wealth, pleasure, salvation. ధర్మార్థ కామ మోక్షములు. చతుశ్శాలము chatuṣ-ṣālamu. n. A quadrangular building enclosing an open square. నాలుగిండ్లబవంతి. చతుష్కము or చతుష్టయము chatush kamu. n. A set of four. A collective term. మూర్రి చతుష్టయము. (M. IX. ii. 227.) the four forms. యుగచతుష్కము the four ages. చతుష్పదము or చతుష్పాదము chatush-padamu. n. A quadruped. చత్వరము chatvaramu. n. A yard or enclosure within a house. ముంగిలి. చత్వారము or చత్వారి chat-vāramu. n. The number four. Purblindness, failing sight, presbyopia; lit. the age of 40 years. Used also for Shortsightedness. చత్వారింశము chatvā-rimṣamu. adj. Fortieth. చత్వారింశత్తు chatvā-rimṣattu. adj. Forty.

(p. 501) tagulu tagulu. [Tel.] v. a. & n. To happen, occur, turn up, appear. To belong to. appertain to, to come in contact with, to touch, hit, strike. To be caught; got, found, joined, entangled, understood. To be received (as a blow), incurred (as expense or punishment.) n. See under తగులము. ఆ యింటికి నిప్పుతగిలినది the house caught fire. ఇక్కడ గాలి తగులుచున్నది the wind strikes here, here we get the breeze. పెండ్లితగిలినది there was a marriage. ప్రయాణము తగిలినది he had occasion to make a journey. అక్కడ మంచినీళ్లు తగిలినవి there we found fresh water. వానికి దెబ్బతగిలినది he received a blow. కుండ కాలికి తగిలినది the pot touched my foot. ఓడ మెరకు తగిలినది the ship ran aground. వానికి రోగముతగలకుండ to prevent his catching the disease. అతనితిట్లు నాకు తగలలేదు his abuse did not affect me. ఇది వానిమనసునకు తగిలినది this was impressed upon his mind. వెంటతగులు to pursue. తగులుకొని వచ్చిరి they attacked, they followed. అడ్డముతగులు to oppose, to come in the way. పదిరూకలు తగిలినవి it cost ten cash. తగులుకొను tagulu-konu. v. n. To be involved or entangled with. చిక్కుకొను. To fall in love with. వలచు. To catch fire. అది వాణ్ని తగులుకొనిపోయినది she has gone off with him. ఆ యిల్లు తగులుకొన్నది the house caught fire. తగలబడు or తగులబడు tagala-baḍu. v. n. To burn or be set on fire. ఇల్లు తగలబడ్డది the house was burnt. తగలబెట్టు or తగులబెట్టు tagala-beṭṭu. v. a. To set fire to, to kindle, to burn అడివిని తగలబెట్టిరి they burned the forest. తగులుబడి tagulu-baḍi. n. Expense, charge, cost, outlay. పట్టుబడి. తగులుబాటు tagulu-bāṭu. n. Charge, cost, expense. తగులవడు to be caught. చిక్కు, పట్టుపడు.

(p. 513) tarumu tarumu. [Tel.] v. a. To drive or pursue, to follow. To encroach upon, or, make away with, బలాత్కరించు. To turn wood in a lathe. తరిమెనపెట్టు.

(p. 1178) vinōdamu vinōdamu. [Skt.] n. Play, sport, pastime; an interesting pursuit, pleasure. స్త్రీ పురుషులు క్రీడాదులచేత కాలయాపనచేయడము, క్రీడ, వేడుక విలాసము. మృగయావినోదము pleasures of the chase. 'ఇమ్మెయి బ్రహ్మాండ ప్రళయంబులనేకములుచనియెనవియెల్లవినోదమ్ములు నారాయణునకు.' Vish. i. 54. వినోది vinōdi. n. One who is delighted or made happy, one who delights in. ఉల్లాసముగలవాడు. కలహవినోది one who loves quarrelling. 'కర్మాకర్మములొక్కటికర్మవినోదునకు తత్వఘనును దెలియున్.' Vēma. 529. విప్రవినోదులు sham priests, a certain caste of beggars who call themselves Brahmins. వినోదించు vinōdinṭsu. v. n. To revel, play, sport, rejoice, సంతోషించు, క్రీడించు, క్రీడాదులచేత ప్రొద్దుపుచ్చు.

(p. 1204) veṇṭa venṭa. [Tel. from వెను.] n. Business, కార్యము. An affair, విషయము. A way, మార్గము. Manner, విధము. Hunting , the chase, వేట. adv. and postposition. With, along with, in company with, behind, following after, వెంబడి. ఏవెంట in what manner or way? ఏరీతిగా. నావెంటవచ్చినాడు he came along with me. వీధ్వెంటసరుగెత్తినా he ran along the street. ప్రవాహమువెంట కొట్టుకొనివచ్చిన మానులు the trees that came down the river. వానినోటి వెంట వచ్చినమాటలు the words that slipped out of his mouth. వానిముక్కువెంట నెత్తురుకారుచున్నది he is bleeding at the nose. 'కాలువ వెంటబూచు మల్లికలవనంబనంగ.' Swa. ii. 24. వెంటనంటు or వెంటబడు venṭa-n-anṭu. v. a. To follow, pursue. వెంబడించు. వెంటనే venṭan-ē. adv. and postposition. Immediately, at once, వెంబడిగానే. వారు వచ్చినవెంటనే as soon as they arrived. వెంటబెట్టుకొను venṭa-beṭṭu-konu. v. n. To take along with.

(p. 1205) vembaḍi vem-baḍi. [Tel. వెను+బడి.] n. The back part or side. వెంట. వెంబడి, వెంబడిని or వెంబడిగా adv. and postposition. Behind, after, following, with, along with, through. వెంట, కూడ, గుండా. నావెంబడి వచ్చినాడు he came with me. ఊళ్లవెంబడి తిరుగుచున్నారు they roam from village to village. వాని నోటివెంబడి వచ్చినమాటలు the words that dropped from his lips. నాచేను వెంబడిచేను the land bordering on my field. దాని వెంబడి పద్యము the next verse, the following verse. ఆయన పోయిన వెంబడినే immediately after he went. 'వివరమేర్పరచి యా వెంబడి పదములనడపి, నల్వంకలుతడవి చూచి.' R. iii. 212. 'తీర్థాలవెంబడి తిరుగుట కొన్నాళ్లు.' T. ii. 168. వారి కోరిక వెంబడిని in conformity with their wish. 'పోగువెంబడిన పార్శ్వములంజరియింప.' Ila. ii. 15. వెంబడించు vembaḍ-inṭsu. v. a. To follow, accompany. To pursue, hunt, వెంటబడు,.

(p. 1210) venu Same as వెన్ను. (q. v.) వెనుక, వెనక or వెన్క venuka. [Tel. from వెను.] n. The back part or side, the rear, పశ్చాద్బాగము. The front, ముందు. The west, పడమర. Indifference, ఉపేక్ష. adj. Behind or before (in place, order or time.) పశ్చాద్భాగముననున్న, ముందరనున్న. adv. and affix. Behind, after (in time or place.) Formerly, పశ్చాద్భాగమందు, తదనంతరము, లోగడ. Afterwards, పిమ్మట. దీనిని నావెనుక నాకొడుకులు అనుభవింపవలసినది after me this is to be enjoyed by my sons. ముందు వెనుకలు విచారించి మాట్లాడు Speak with much caution; lit: looking forwards and backwards. వెనుక ముందుతోచకుండా not knowing which way to turn. వెనుకసారి on the latter occasion. ఆ వెనుక (wrongly pronounced ఆనక) thereafter. వెనుకకు, వెనకకు, వెన్కకు or వెనక్కు venuka-ku. adv. Backwards. వెనుకతట్టుకు, పశ్చాద్భాగమునకు. వానిని వెనుకకుపడదోసెను he thrust him down backwards. 'వెన్కకునీడ్చుపాదములతో' T. iv. 52, stepping forwards reluctantly. వెనుకచిక్కు venuka-chikku. v. n. To hang behind, to lag, fall back. వెనుకపడు. వెనుకచూపులమెకము venuka-tsūpula-mekamu. n. A bear. ఎలుగుబంటి. వెనుకటి or వెనకటి venukaṭi. adj. Former, previous. Subsequent, following, latter, hinder. ముందరి, ఇటీవలి, వెనుకనుండే. వెనుకటికాళ్లు the hind legs. వెనుకటి సంగతులు the former matters; also, the latter particulars. వెనుకటికర్మము or వెనుకటి పని obsequies, funeral ceremonies, ఆపరకర్మము. వెనుకటివాడు venukaṭi-vāḍu. n. A younger brother, తమ్ముడు. The former man. The latter man, ముందరివాడు, ఇటీవలివాడు. వెనుకటివారు those who precede: also, those who come after. వెనుకదీయు venuka-dīyu. v. n. To retreat, draw off, fall back, hesitate. వెనుకకు మరలు, సంకోచించు. వెనుకద్రొక్కు venuka-drokku. v. n. To fall back, retreat. వెనుదీయు. వెనుకపడు venuka-paḍu. v. n. To hang behind, lag, fall back. వెనుకచిక్కు. To remain on hand, as a remainder or surplus. మిగులు, వ్యయముకాకుండా నిలుచు. వెనుకపాటు venuka-pāṭu.n. The act of lagging behind, or of remaining over, వెనుకపడుట. వెనుకముందగు venuka-mund-agu. v. n. To be topsy-turvy, to be thrown into confusion. తలక్రిందగు. వెనుకమేను venuka-mēnu. n. The back, వీపు, చరమంగము. వెనుకమ్రాను venuka-mrānu. n. A piece of wood on which the man who works a picota sits. వెనుకల or వెనుకాల venukala. (వెను+కలను) affix. Behind, పశ్చాద్భాగమునందు, వెనుక. వెనుకవేయు venuka-vēyu. v. a. To save, lay up, keep in store. కూడబెట్టు. వెనుకసారి venuka-sāri. adv. The last time, on a former occasion, on a latter occasion, పుర్వమొకప్పుడు. కడపటిపర్యాయము. వెనుకొను, వెన్కొను, వెనుచరుచు, వెనుతవులు, వెన్తవులు, వెనుదవులు or వెన్దవులు venu-konu. v. a. To pursue closely, to follow, వెంబడించు. 'సౌమిత్రివెనుకొని చని పట్టంబుగట్టికొమ్ముపొమ్మని పని చిన.' R. v. 325. వెనుదన్ను Same as వెన్నుదన్ను. (q. v.) వెనుదీయు venu-dīyu. v. n. To turn back, retreat, వెనుకకుమరలు. 'వెయ్యారుచందముల వెనుదీయక కాలువలునరులు త్రిప్పినదిరుగున్.' Vema. 450. వెనుబడు or వెన్బడు venu-baḍu. v. n. To be grieved, to be sorrowful, విషాదించు, ఖేదపడు. వెనుబాటు or వెన్బాటు venu-bāṭu. n. The act of grieving, the state of being sorrowful, grief, sorrow. వెనుబడుట, విషాదము, ఖేదము. వెనువెంట venu-venta. adv. Along with. మిక్కిలి వెంబడి.

(p. 1210) vennu vennu. [Tel.] n. The back. వీపు. An ear of corn, వరిమొదలైనవాటి ఎన్ను. 'వెనుకచిక్కితిరోయని వెన్నుచరచి.' Lavan. 30. 'చెరకువెన్ను పుట్టిచెరచదాతీ పెల్ల.' Vēma. 17. వాడు నా వెన్నుదన్నుకొని పుట్టినవాడు he was born next after me. వరి వెన్నుతీసినది the crop of grain sprouted. వెన్నుకట్టె or వెన్నుగుదియ vennu-kaṭṭe. n. A back breaker: that is a cudgel. నడుమువిరగకొట్టే కర్ర, భంజకము. 'కుచ్చితవృత్తులకును వెన్నుగిదియ.' L. xv. 107. వెన్నాడు or వెన్నడు venn-āḍu. v. a. To follow closely, to pursue, వెంబడించు. 'ఇట్లు వెన్నాడియలసి కాదిదిమృగంబుమాయయోయేమొ.' R. v. 160. v. n. To toss about (supine) on the back. వీపున ఇటుఅటుకదలు. 'గుదిగొనివెన్నాడు కుసుమపుంజముతోడ.' (Ila. i. 10.) టీ వెన్నాడు. వీపునకదలుచుండే. వెన్నిచ్చు venn-iṭsṭsu. v. n. To retreat, run away. వెనుకదీయు. 'పగతురకు వెన్నియ్య పాటిగాదయ్య' Pal. 419. వెన్నదంతి vennu-danti. n. A kind of harrow. చోడకంకి జొన్నకంకి మొదలైనవి నూర్చునప్పుడు బయలుదేరు బూగరపోవుటకును నేముటకును సాధనమైన గొడ్డలివంటి నాలుగైదు పండ్లుగలమాను. వెన్నుదన్ను vennu-dannu. v. n. To stand behind, వెనుకనిలుచు. v. a. To follow, pursue, వెంబడించు. వెన్నుపట్టె, వెన్నుగాడి, వెన్నుబద్ద or వెన్నుమ్రాను vennu-paṭṭe. n. The roof tree, the chief beam or ridge of the roof. మొగటివాసము ఇంటినడికొప్పుమ్రాను. వెన్నుపట్టె vennu-paṭṭe. n. The spine or backbone, వీపు వడిమియెముక. వెన్నుపాము vennu-pāmu. n. The spinal marrow, కుండలి, వెన్నుఎముకలో నుండేమూలగ. వెననుపూస vennu-pūsa. n. The spine, వీపునడిమియెముక. One joint of the backbone. వెన్నెముకలోన ఒక గణువు. వెన్నెముక venn-emuka. n. The spine or backbone. కశేరుక. వెన్నంటు or వెన్నంటిపోవు venn-anṭu. v. a. To pursue closely, to follow. వెంబడించిపోవు. వెన్నడి or వెన్నడిని venn-aḍi. adv. Along with. వెంటనే, వెంబడి. 'ఇక్కడ ప్రాణముల్ విడిచియేదివికేగెదు నీదువెన్నడిన్ నిక్కమునీవు నవ్విడిచి.' BRK. 340. వెన్నడించు or వెన్నడికొను vennaḍ-inṭsu. v. a. To follow after, వెంబడించు. See వెను and వెనుక.

(p. 1228) vaidikamu vaidikamu. [Skt. from వేద.] adj. Pertaining to the Vedas; conformable to the Vedas. Canonical, clerical, sacred. వేదమందు చెప్పబడిన, లౌకికము కాని. n. Conformity to the Vedas; any sacred pursuit. ఇవేళ మాయింట్లో కొంచెము వైదికము a certain religious rite is to be celebrated in my house to-day. వాడు లౌకికవైదికములందు నిండా సమర్థుడు he is equally skilled in sacred and secular pursuits. వైదికవిద్యలు the sacred and secular pursuits. వైదికవిద్యలు the sacred studies. వైదికాగ్ని the sacred fire, i.e., fire on an altar, sacrificial fire as distinguished from లౌకికాగ్ని common fire. 'వినుమింతి వైదికంబును లౌకికంబును రెండు విధములు యజ్ఞ విధులు.' M. XIII. v. 192. వైదికలిపి or వైదికాక్షరము the clerkly hand, a round antique mode of writing like law-text. వైదికబ్రాహ్మణుడు a Vaidika Brahmin, i.e., one who is set apart for religious duties or studies; వైదికుడు vaidikuḍu. n. A Brahmin who knows the Vedas, వేదము తెలిసిన బ్రాహ్మణుడు. One who is engaged in sacred pursuits or studies. లౌకికుడుకానివాడు. One who does not know the world, లౌకికము తెలియనివాడు. ఇతడు శుద్ధవైదికుడు he is a very simple man.