(p. 106) ākalanamu ākalanamu. [Skt.] Wish, desire, counting, reckoning. ఇచ్చ, కోరిక, అభిలాష, ఎన్నిక, గణనము Vasu. pref. 1.

(p. 131) iṇṭa inṭa. [Tel. from ఇల్లు (q. v.) reckoning or counting being made by means of squares.] affix. By, at the rate of. నాలుగింట గుణించుట to reckon or multiply by four. ఇంటికి inṭi-ki. At the rate of. అయిదింటికి at five; by fives, five at once. ఒకటింటికి పదిరూకలు ఇస్తిని I gave ten rupees for each. గజమొకటింటికి ఎంత how much is it per yard. నలుభైయింటికి వచ్చిరి about forty men came. నూరింటికి one hundred in number.

(p. 179) eñcu enṭsu. [Tel.] v. a. To count, reckon, think: to be of opinion, consider, judge: to regard, care for: to believe, imagine: to select or choose. నేను ఎంచినది ఒకటి అయినది ఒకటి I anticipated a result very different from that which has happened. ఎంచుకొను Same as ఎంచు.

(p. 189) ennika ennika. [Tel. from ఎన్ను to count.] n. Reckoning; thought, calculation, esteem, estimation, idea, hope. గణనము, కలంపు. ఎన్నికకదువులు cattle of value. ఎన్నికచేయు or ఎన్నికపెట్టు to count or reckon; to rate. ఎంచు, లెక్కపెట్టు, గణించు, ఎన్నికమనిషి a person of distinction. ఎన్నికమాటలు weighty words.

(p. 189) ennu ennu. [Tel.] v. a. To count, reckon; think, esteem, believe. To care for, regard. To narrate ఎంచు, గణించు. ఎన్నువ ennuva. n. Reckoning ఎన్నిక. A song of mourning in which the virtues of the deceased person are extolled. ఆడువారు ఏడ్చినపుడు పాడే చచ్చినవారి చారిత్రము.

(p. 261) kaḷa or కల kaḷa. [Skt.] n. A degree, or sub-division. భాగము. That which proceeds by degrees, as effect, virtue, potency, influence, inclination. A ray or light. Look or appearance. A phase of the moon, of which the Hindus reckon sixteen. The degree in which one night's moon-light differs from that of the next. ముప్పది కాష్ఠలకాలము. చంద్రునిలో పదునారవ భాగము. In Telugu Grammar, a word that does not end with an N sound. A note, as being a subdivision of music. The nerves or ticklish parts of the body. దీపముయొక్క కళ the brightness of lamp. అతని ముఖ కళ his air, the effect of his features. పిచ్చికళ a look of madness. క్రూరకళ an angry look. నిద్రకళ drowsiness. కళాస్థానములు the nerves. 'కళలు చెమ్మగిలన్.' (T. ii. 82.) her heart melted: it touched her to the quick. ఈ గాడ్పుకళలనన్నిటిని పీల్చుచున్నది this burning wind exhausts the spirits దేహకళావ్యత్యయము a morbid affection: an injured constituion. దానికళ బహు బాగా ఉన్నది She has a very pretty air. పెద్దదయ్యేటప్పటికి కళవచ్చినది She is growing very pretty. కళ [Tel.] n. A swoon. మూర్ఛ. A twig చెమ్మ.

(p. 353) gaṇana gaṇana. [Skt.] n. Counting, numbering. ఎన్నిక, ఎంచుట. గణనీయము gaṇa-nīyamu. adj. That may be reckoned or counted. ఎంచదగినది.

(p. 354) gaṇiñcu gaṇinṭsu. [Skt.] v. a. To calculate, or reckon. ఎంచు. To be mindful of, regard లక్ష్యపెట్టు. గణించు. [Tel. used for గడించు.] v. t. To acquire, or gain, to make (money): to earn. గణిక gaṇika. n. A harlot, because prostituted for gain. వేశ్య, గణికుడు gaṇi-kuḍu. n. An accountant, a mathematician, a calculator. లెక్కపెట్టువాడు, కరణము. గణితము or గణితశాస్త్రము gaṇitamu. n. Arithmetic, calculation. అంకవిద్య.

(p. 354) gaṇuti ga-ṇuti. [Skt.] n. Reckoning. ఎన్నిక. Esteem లక్ష్యము. Praise స్తోత్రము. గణుతించు ga-ṇutinṭsu. n. To reckon, count. ఎంచు. To esteem, praise స్తోత్రముచేయు. గణ్యము gaṇyamu. adj. Respectable, estimable. ఎన్నదగిన. గణ్యుడు a man worthy of respect ఎంచదగినవాడు. వారు గణ్యులు కారు they are men of no weight.

(p. 360) garbhamu garbhamu. [Skt.] n. The belly, the stomach, the womb. కడుపు. The inside of any thing, the interior; the middle. A fœtus కడుపులోని పిండము. నదీగర్భము the middle of a river. గర్భగృహము the nave, sanctuary, or shrine of a temple. గర్భముతోనున్న pregnant. గర్భముధరించు to conceive or become pregnant. ఆమె గర్భము కరిగిపోయింది she miscarried. ఆమెకు గర్భము నిలిచినది she has not miscarried. గర్భకలమము a swelling ear of corn. వరి పొట్టకరుకు. Vasu. ii. 101. గర్భాగారము a closet or recess. An inner chamber. లోపలిగది. ఏకగర్భజనితులయిన of full blood children of the same womb. గర్భవాసిగా నుండే yet in the womb, unborn. గర్భశత్రువు a secret enemy. గర్భాధానము the nuptial ceremony. గర్భాశయము the womb, the uterus. గర్భాష్టకము the eighth month of uterine gestation. The eighth year reckoning from conception. గర్భిణి garbhiṇi. n. A pregnant woman: చూలాలు.

(p. 568) trayamu trayamu. [Skt.] n. A trio. Three collectively, మూటిసమూహము. కవిత్రయము వారు the three poets, i.e., the Telugu poets, నన్నయ, తిక్కన and ఎర్రాప్రెగ్గడ. కాలత్రయము at all hours, morn, noon and night. లోకత్రయము the universe, i.e., heaven, earth and hell, పరలోకము, భూలోకము, పాతాళలోకము. (mundus tergeminus-Schlegel) త్రయి trayi. n. The three. The three Vedas collectively. త్రయీతనువు or, త్రయీమూర్తి he who is the Vedas incarnate,-a phrase for the Sun. త్రయీధర్మము trayī-dharmamu. n. The Vedic duties వేదవిహితధర్మము. త్రయోదశము trayō-daṣamu. adj. Thirteenth. పదమూడవ. త్రయోదశి trayō-daṣi. n. The 13th day of the moon, reckoned either from new moon or full moon. త్రయ్యంతగంధము trayyanta-gandhamu. n. The savour, or knowledge of the Scripture. T. i. 5.

(p. 584) daśamu daṣamu. [Skt.] n. Ten. పది. దశకము daṣakamu. n. A word for Ten: as we say a dozen for twelve. దశకంఠుడు daṣa-kanthuḍu. n. The 'ten throated' demon, i.e., Rāvaṇa. Proverbially, a hydra, devil, or monster. దశమము dasamamu. adj. The tenth part (of a book, &c.) దశమి daṣami. n. The tenth lunar day reckoned from new or full moon. పదోతిథి. దశరథుడు daṣa-radhudu. n. The name of the father of Rāma. దశాస్యుడు daṣ-āsyuḍu. n. The 'ten faced' demon, i.e., Rāvaṇa. A hydra or devil. దశాహము dasāhamu. n. The ceremony performed on the tenth day after a death. పదోనాటిశ్రాద్ధము. దశవంధము or దశబంధము daṣa-vandhamu. n. An Inam, or copy-hold, taxed at one tenṭh of the produce. An inam granted to one who constructs a tank.

(p. 618) dvīpamu dvīpamu. [Skt.] n. An island. దీవి. A continent. The Hindu mythology reckons seven such. In compounds this means Foreign. Thus, ద్వీపద్రాక్షపండ్లు Raisins., i.e., foreign grapes. ద్వీపాంతరములు foreign parts. ద్వీపవతి dvīpa-vati. n. A river, stream. నది, ఏరు ద్వీపి dvīpi. adj. Pertaining to islands, native of an island, insular. n. A tiger, ounce or leopard, పులి, చిరుతపులి. The sea, సముద్రము.

(p. 638) navamu naramu. [Skt.] adj. New, కొత్త. n. Praise, స్తోత్రము, పొగడ్త. Nine, తొమ్మిది. నవంనవం ప్రీతిరహోకరోతి (Māgha) every moment presented fresh beauties. నవసంఖ్య the figure nine; viz. which the poets say is the form of a beautiful ear. నవమన్మథుడు a second Cupid. నవసుందరి a second Venus, a rival to Venus. నవకము navakamu. adj. New, fresh, blooming, నూతనమైనది. Nine, తొమ్మిది. n. Freshness, tenderness, మృదుత్వము. Youth. యౌవనము. 'చక్కదనముంబలంబు నవకంబునుశీలము.' Nagnajit. ii. 27. నవగ్రహబిళ్ల nava-graha-billa. n. A brooch set with nine stones (ruby, emerald, sapphire, &c.) sacred to the 'nine constellations.' నవతి navati. n. Ninety. నవధాన్యములు nava-dhānya-mulu. n. The nine sorts of grains, viz., Rice, wheat, Bengal gram, &c. నవమము navamamu. adj. Ninth. తొమ్మిదవ. నవమాలిక. nava-mālika. n. The doubel Jasmine. విర౛ాజి. నవమి navami. n. The ninth lunar day either of the light or dark fortnight. తొమ్మిదవతిథి. నవరంధ్రములు or నవద్వారములు nava-randhra-mulu. n. The nine apertures of the body. నవరత్నములు. nava-ratnamulu. n. The 'nine gems,' a collective phrase: some reckon them as వజ్రము diamond, వైడూర్యము lapis-lazuli (cat's eye.) గోమేధికము agate, పుష్యరాగము topaz, నీలము sapphire, మరకతము emerald, మాణిక్యము ruby, విద్రుమము coral, మాక్తికము pearl. నవరత్నకిరీటము a gemmed crown. నవరత్నము a particoloured or mottled game cock. నవరత్నకంఠి or కంటె a neck jewel set with four or five sorts of stones. నవరాత్రి nava-rātri. n. The 'Navaratri' or nine nights: an annual festival in honour of Durga: also called Dussarah, దసరా. నవరాశికము nava-rāsikamu. n. The rule of nine in Hindu arithmetic, i.e., the double rule of three; Compund Proportion.

(p. 661) nilcu or నిలుచు niluṭsu. [Tel.] v. n. To stand. To remain, exist, last, live. continue. To stay, stop, halt. నిలిచిపోవు. To be still or quiet, as a fluid in a vessel. To be firm or steadfast. To bear, be patient, restrain one's feelings. To be repressed, allayed, slackened. వాని మాట నిలిచినది he kept his word. నిలిచికురియదు it does not rain steadily. ఆ బడి నిలిచిపోయినది the school is now closed. పని నిలిచిపోయినది the work has stopped. M. XII. v. 459. నిలుపాటి or నిలువుపాటి long, పొడుగైన. నిలువబెట్టు to set up , erect. నిలువతీయు to set one on his legs. నిలుచుండు or నిల్చుండు niluṭs-unḍu. (నిలిచి+ఉండు.) v. n. To remain standing, to continue to stand. నిలుచుండు. నిలుడుకొ Same as నిలుచుండు. నిల used for నిలువ. నిలబడు, నిలువబడు or నిల్వబడు nila-baḍu. v. n. To stand. నిలుచుండు. To be stopped. అడ్డుపడు. To be set up, ప్రతిష్ఠతమగు. నిలక, నిలకడ, నిలుకడ or నిల్కడ nilaka. n. Standing; steadiness, constancy, firmness. స్థైర్యము. ఈ యేరు నిలక యివ్వదు I cannot keep my footing in the current. కాలు నిలకడచేసికొను to gain a firm footing నిలకడయిన ఉద్యోగము permanent (not acting) employement. నిలుకడగానుండే firm. నిలితము nilitamu. n. Delay: endurance, (Vizag.) నిలువెడుఎత్తు or నిలువుఎత్తు niluveḍu-y-ettu. n. A fathom high, lit: one man's stature. నిలుపు nitupu. v. a. To cause to stand, నిలువబెట్టు. To fix, to set up, to place, to erect, ప్రతిష్ఠించు. To stay, restrain, interrupt, repress, అడ్డగించు. To support, maintain, keep firm, establish, స్థిరపడు. To retain, keep back, reserve, నిలిపిఉంచు. To set aside, exclude. నిలుపు n. Standing, a halt, &c. నిలుచుట, ఉండుట. అది నిలుపుగానున్నది it is suspended or in abeyance. నిలుపుచేసినారు they stopped the work, &c. detained (me) &c. నిలుపు or నిల్పు nilupu. adj. That which stops. నిలుపునది. Firm, స్థిరమైన. నిలుపోవు nilup-ōpu. (నిలుపు+ఓపు.) v. n. To endure, to bear, to put up with, ఓర్చు. సహించు. నిలుపుదల nilupu-dala. n. Stopping. suspension. నిలువ or నిల్వ niluva. n. A remainder, something that is left over, శేషము, నిలిచియున్న వస్తువు. నిలువరి niluv-ari. adj. Steadfast. n. A steady man. నిలువు niluvu. n. Standing. నిలుచుట. Stature, height, ఎత్తు. A fathom or a man's height, మనిషి ఎత్తు. Form, shape, figure, ఆకృతి. A storey, మీది అంతస్తు. The standing crop. మూడు నిలుపుల నీళ్లు water three fathoms deep. వాని నిలువెల్లా విషము he is a villain from head to foot. నానిలువెల్లదోచుకొన్నారు they fleeced me or stripped me. వానికి నిలువుగుడ్లు పడినవి his eyes are set, he is dying. నిలువాటి, i.e., నిలువుపాటి standing, erected. నిలువు adj. Upright, standing, High, tall. నిలువుచెంబు a cup with upright sides, a mug. నిలువుఅంచనా reckoning upon the standing crop. నిలువుటద్దము niluvu-ṭ-addamu. n. A pier glass, a full length mirror. నిలువుకొలువు or నిలువుజీతము service in which one has to stand up always and is not allowed to sit. నిలుచుండిచేయు సేవ. నిలువుకాళ్లు stilts. నిలవరము, నిలువరము or నిల్వరము nilava-ramu. n. Firmness, steadfastness. The truth, certainity. A deposit, money lodged. adj. True, certain, fixed, firm, stable, sure, స్థిరమైన. నిలవరించు, నిలువరించు or నిల్వరించు nilavarinṭsu. v. n. To stand firmly. చలింపకనిలుచు. v. a. To cause to stand firmly. చలింపకనిలువు. To stop, to cause to halt; to support, to manage, to sustain.