(p. 95) avaśyamu a-vaṣyamu. [Skt.] adj. Necessary, indispensable, urgent, requisite, నిశ్చితమైన అవశ్యముగా adv. Necessarily, positively. అగత్యముగా నిశ్చయముగా.

(p. 100) aṣṭa ashṭa [Skt. cf. Eng. 'Eight,' Lat. Octo.] adj. Eight.--అష్టకష్టములు The eight unpleasant circumstances liable to occur in the course of life. [Viz. దేశాంతర గమనము foreign travel, భార్యావియోగము separation from one's wife. కష్టకాలములో ప్రియబంధుదర్శనము friends and relations arriving in the time of trouble, ఎంగిలితినడము eating the leavings of others, తన, శత్రువులతో స్నేహము చేయడము courting one's enemies, పరాన్నమునకు కాచియుండడము looking for food from strangers, సభలో అప్రతిష్ఠవచ్చుట being ignorant in an assembly of wise men, దరిద్రమనుభవించడము suffering poverty.] అష్టకోణి an octagon, అష్టదిక్కులు the eight points of the compass.--అష్టదిక్పాలకులు the regents of the eight points of the compass, viz. Indra of the East, Agni of the South-east, Yama of the South, Nairriti of the South-west, Varuṇa of the West, Marut of the North-west, Kubēra of the North, and Iṣana of the South-east.--అష్టదిగ్గజములు the elephants supporting the eight corners of the earth-అష్టనగములు the eight serpents supporting the eight angles or points of the world. Their names are as follow: వాసుకి, అనంతుడు, తక్షకుడు, శంఖపాలుడు, కుళికుడు, పద్ముడు, మహాపద్ముడు, కార్కోటకుడు. అష్టవదులు a certain set of songs of eight lines in length.-అష్టపాత్రములు the eight vessels used in a sacrifice.--అష్టభాగ్యములు the eight requisites to the regal state; as రాజ్యము territory, భండారము wealth, సేన్యము an army, ఏనుగులు elephants, గుర్రములు horses, ఛత్రము an umbrella, చామరము a fly fan or whisk, ఆందోళిక a palanquin.--అష్టభోగములు the eight sources of pleasure, viz., ఇల్లు house, పరుపు bed,వస్త్రము raiment, అభరణము jewels, స్త్రీలు women, పుష్పము, flowers, గంధము perfume, తాంబూలము areca nuts and betel-leaves.--అష్టమదములు eight kinds of pride, viz., అన్నమదము luxury in food, అర్థమదము pride of wealth, స్త్రీమదము pride of lust, విద్యామదము pride of learning, కులమదము, pride of rank and family, రూపమదము pride of beauty, ఉద్యోగమదము pride of station, యౌవనమదము pride of youth.-- అష్టస్వామ్యములు the eight respects in which an absolute conveyance is made, viz., విక్రయ, దాన, వినిమయ, జల, తరు, పాషాణ, విధి, నిక్షేపములు -- అష్టాంగములు See under అంగము. సాష్టాంగదండము prostration in worship. -అష్టాపదము an eight legged dragon: a spider. అష్టావధానము See under అవధానము. అష్టైశ్వర్యములు complete comfort, every blessing, also eight attributes, viz., అణిమ, మహిమ, గరిమ, లఘిమ, ప్రాప్తి, ప్రాకామ్యము, ఈశత్వము, వశిత్వము.

(p. 136) iddaru iddaru. [Tel. ఇరు+వారు adj. or pron. Two persons, both persons. A negative verb requires this is to be translated neither: as ఇద్దరినిన్ని రానియ్యవద్దు let neither of them come in.

(p. 192) ella ella. [Tel.] adj. All సమస్తము. This adjective is generally used after the noun as అక్కరపడినప్పుడెల్ల whenever requisite, lit. at all times when wanted. దానిని నిజపరచవలసినదెల్ల అతని పని he must prove every word of it. వాడు అడిగినదెల్ల యిదె this was all he asked. రెండుగడియలకెల్లా వస్తాడు he will come in about two hours. అడిగినప్పుడెల్ల whenever (I) asked. ఎల్లప్పుడు ellappuḍu. (ఎల్ల+అప్పుడు) adv. Always, frequently. ఎల్లవాడు every man ప్రతిమనుష్వుడు. ఎల్లరు or ఎల్లవారు ellaru. n. All persons, all men.

(p. 202) ai The vowel AI as the i in pride. The shape ఐ is used as an initial in the dictionary and in poetry, but elsewhere the Telugus use a secondary form అయి 'AYI' instead: The secondary form అయి ayi is used in poetry as a dissyllable, whenever the metre requires two short syllables for AI, which is one long. The Y in అయి is not pronounced. Thus అయిదు is not pronounced ayidu, but ai-du. In Telugu words there is this liberty of spelling; but the longer form ayi ought never to be used in words of Sanscrit origin.

(p. 265) kāṇḍamu kānḍamu. [Skt.] n. Water. నీళ్లు. Opportunity సమయము. An arrow బాణము. A stem or stalk ఈనె. A handle. A cluster or clump దుబ్బు. A chapter or section పరిచ్ఛేదము. కర్మకాండము the doctrine of works, the required rites. ఊరు కాండములు the thighs.

(p. 322) korru korru. [Tel.] n. A spike on which criminals were impaled. మేకు, శూలము. A spear. A hook on which men are suspended. A thorn. A sort of drill plough. That extent of land which requires one plough. కొర్రుతోలు to harrow. కొర్రుపట్టిన thread-bare, torn.

(p. 376) gudi gudi. [Tel.] n. A bunch or cluster. గుత్తి. A staff. A string of dried fish, leaves, &c. సరము. మచ్చుల గుది a bunch or set of anything as samples. గాజులగుదికి రోకలి బూనినట్లు a bunch of glass bracelets do not require a rice-pounder to break them. గుదికాలు gudi-kālu. n. The heel. మడిమె (plu. గుదికాళ్లు). గుదికాళ్లనరము తెగగొట్టుట to hamstring. గుదికర్ర gudi-karra. n. A clog suspended from the neck of a beast to prevent it from straying. గుదికొను gudi-konu. v. a. To excel. అతిశయించు, చెలరేగు. To become close or thick దట్టమగు. To fall down with a thud. మాటవలె కూలబడు. 'గుదికొనివెన్నాడు కుసుమపుంజముతోడ.' Ila. i. 10. 'హృదయముపదిలంబైతే, గుదికొను సన్యాసమునకు కొమ్ములుగలవా.' Vema. iii. 197.

(p. 406) caramamu charamamu. [Skt.] adj. Last, ultimate, final. West, western. చరమక్రియ the last or funeral rites చరమగిరి the western hill. చరమళ్లోకము charama-ṣlōkamu. n. A requiem. An epitaph. చరమాంగము charam-āngamu. n. The back of a tortoise. Lit. the last member. Swa. v. 56.

(p. 408) ciṅka or చింకు chinka. [Tel.] n. A small water channel in a field. చిన్నకాలువ. Empty or pithless grain not quite ripe when reaped, and which therefore sticks to the pods and requires to be twice thrashed. చింకబెల్లించి or పెద్దకిరీటిగాడు chinka-bellinchi. n. The Indian Grey shrike, Lanius lahtora. చింకబాతు chinka-bātu. n. The Grey Pelican,Pelicanus philippensis (F.B.I.) చింకలిక్క chinkalikka. n. A red faced monkey.

(p. 698) paṭṭu paṭṭu. [Tel.] v. n. To suffice, to last. చెల్లు. To last a long time, హుకాలము చెల్లు. To begin, ప్రారంభించు. To happen, కలుగు. కలుగు. To cost. To fit or suit. To be possessed by evil spirits. To arrive, as ships. To be imbibed or absorbed, as a dye. To be held or contained. To be affected by disease or pain. v. a. To take, to hold, to catch, to apprehend. గ్రహించు. To take by force, నిర్బంధముచేసి గ్రహించు. దొంగను పట్టి కట్టము catch and tie up the thief. To adopt, అవలంబించు. To blow as a conch. ఈ గోనె ఎంత బియ్యము పట్టును how much rice will this bag hold. ఈ మురుగు నా చేతికి పట్టదు this bangle will not fit my hand. వాడు నిండాసేపు ఊపిరిపట్టలేడు he cannot hold his breath long. చెపట్టు or చెట్టపట్టు chē-paṭṭu. v. a. Lit: To take the hand; to take to wife, to marry. చెయ్యిపట్టు to seize the hand, to ravish a female. దారమునుపట్టు, to twist a cord, నేను. గొడుగుపట్టు to hold an umbrella. కాలుపట్టు to geld. కాళ్లుపట్టు to massage or rub the legs. పగపట్టు to conceive hatred. శంఖముపట్టు to blow a conch. కత్తి సానపట్టు to set or grind a knife or razor. కంపుపట్టు to stink. చుట్టపట్టు to smoke a cigar or cheroot. పొగపట్టు to apply smoke. ఆ బొక్కలో నా చెయ్యి పట్టదు my hand will not go into the hole. తలా ఒకదారి పట్టినారు each of them went by a separate road. ఇంకా కోతపట్టలేదు the reaping has not yet been put in hand. ఆ వ్యాజ్యమును పట్టలేదు they did not admit the lawsuit. దానిగోళ్లకు గోరింటపట్టదు the colouring does not adhere to her nails. ఆ మందు ఈ రోగాన్ని పట్టలేదు the medicine has not affected this sickness. ఆ విద్యను బాగా పట్టి ఉన్నాడు he has taken well to that branch of study. గింజపట్టే సమయము the time when the grain is forming in the ear. ఇమదులో ఎవరికేమి పట్టినది who has any thing to do with this? నాలుగుదినములు పట్టును it will take four days. మనిషిపట్టేమాత్రము only large enough to admit a man. అయిదురూపాయీలు పట్టును it will cost five rupees. ముడు గజాలు పట్టును it will take three yards. మన్నెముపట్టి ఉన్నారు they betook themselves to the highlands. ఆనవాలుపట్టు or గురుతుపట్టు ānavālu-paṭṭu v. a. To identify, recognise, know again, verify. పట్టి పట్టి మాట్లాటెను he spoke in a broken manner. ఎవరినిపట్టితే వారు చెప్పుదురు ask whom you will, and they will tell you. మీరు పట్టిమాట్లాడితే ఆ పని అనుకూలమవును if you speak to the point the matter will be settled. అది నా బుద్ధికి పట్టలేదు I do not take (or comprehend) the meaning. పట్టిచెప్పితే ఆ పిల్లవానికి చదువు బాగావచ్చును if you teach him sedulously the boy will learn well. వాడు దానిని పట్టుకొని పీకులాడుచున్నాడు he is troubling himself about it. వాడు పట్టినదెల్లా బంగారమవుచు వచ్చినది whatever he touched turned to gold. ఆ కోటను పట్టుకొన్నారు they took the fort. ఆ దొంగను పట్టుకొన్నారు they apprehended the thief. నా చెయ్యి పట్టుకొన్నాడు he laid hold of my hand, or, he seized my hand. ఆ వాడుకను పట్టుకొన్నాడు he began the practice. ఒక నెల జీతము పట్టుకొన్నాడు he stopped one month's wages. చెప్పగానే పట్టుకొన్నాడు he understood me the moment I spoke. నడుము పట్టుకొన్నది my loins are strained. [పట్టు is also added to a great number of nouns, to give them a verbal signification and in such cases it takes its meaning from the noun to which it is affixed; thus:] తప్పుపట్టు to rust. ఇలుకుపట్టు to be sprained. అక్కరపట్టు to be necessary, to be required or to take interest in. కొవ్వుపట్టు to become fat. బూజుపట్టు to grow mouldy, దోవపట్టు to take a road. సత్తువపట్టు to be recovered, as strength. పట్లుపట్టు to be seized with cramp, &c. వాడు లంచము పట్టుచున్నాడు he takes bribes. వాడికి వెర్రిపట్టినది he has gone mad. నాకు చలిపట్టుచున్నది I feel cold. వాని గుణములు నీకు పట్టుపడినవి you have contracted his habits. వానపట్టినప్పుడు when rain came on. అట్లు చేయడానకు నీకేమిపట్టినది what business had you to do this? what made you do this? గడ్డిపట్టినబీళ్లు land covered with grass. వానిమీద తప్పుపట్టినారు they found fault with him. ఆ మందు నోరుపట్టినది the medicine made his mouth swell. వానికి ౛లుబు పట్టినది he has caught cold. నాకు కూరుకు పట్టినది I became drowsy. ఆ దూడ యింకా గడ్డి పట్ట లేదు the calf has not yet taken to grass. పట్టించు paṭṭinṭsu. [causal of పట్టు.] v. a. To cause to hold. To apply oil or ointment, &c. To make one begin. ఆ చిన్నవాడికి అమరము పట్టించినారు they have made him begin (reading) the Amaram. రేపు నీపని పట్టిస్తాను or నీతాళముపట్టిస్తాను I will settle your business to-morrow, i.e., I will punish you. ఆ పెట్టెను వానిచేతి పట్టించుకొనిరా make him bring the box with you. పట్టింపు paṭṭimpu. n. Application. Concern. పిల్లకాయలచేత ఒక పుస్తకము ఆరంభించడము, శ్రద్ధ, అక్కర, పాటింపు. అమరము పట్టింపు అయిన మూడు నెలలకు three months after setting to work on the Amaram. ఆరాధ్యులకు కర్మమందు పట్టింపులేదు the Aradhyas pay no attention to rites. 'లేనిపట్టింపులెల్లను పూనిచాన.' Ila. iii. 29. పట్టు paṭṭu. n. Holding, a hold. గ్రహణము, పట్టుకొనుట. A handful. Pertinacity, resolution, hold, strength, grip, grasp, seizing. గ్రహణము. An external application to a swelling to allay pain, &c. పూత. Ground, for a proceeding, కారణము. A prop; support, favor; a party or side, ఆధారము. A part of scene in a play, స్థానము, విషయము. విరహపుపట్టు an amorous scene,. యుద్ధపుపుట్టు a warlike scene. A feat in wrestling. అది తలకు పట్టు పెట్టుకొని పండుకొన్నది she put a plaster on her temples and went to bed. ఈ వ్యాజ్యములో పట్టులేదు there is no proper plea in this suit. ఒకని పట్టుగా మాట్లాడుట to speak on a man's behalf. ఒక పట్టుగానుండు to inhit pertinaciously. ఉనికిపట్టు a place, a house, an abode. వాడు పట్టినపట్టు వదలడు he will not relinquish his purpose. వాణ్ని పట్టిన పట్టున తీసుకొనివచ్చిరి they brought him as he was. పట్టుస్నానము bathing at the commencement of an eclipse, as opposed to విడుపుస్నానము bathing at its termination. ఆయన పట్టుబిడుపు తెలిసినవాడు he knows where to be lenient and where to be severe. కూతపట్టునేల as far as a cry may be heard. వారికి కర్మములో పట్టులేదు they do not lay much stress upon ceremonies. వాడు ఎంతమాత్రము పట్టు ఇవ్వకుండా మాట్లాడుచున్నాడు he speaks without giving them any handle. చాలా మంది ఆయనపట్టు అయిరి many followed him, or joined his side. పట్టున (with న the sign of the ablative) at, by, close to. కోరడి పట్టు న along the hedge. గాడీపట్టున at the manager. ఈ పట్టున at present, పట్టు feats in wrestling. కాడు జెట్టిపట్లుపట్టగలడు he is able to wrestle. ఆ చుట్టుపట్ల in the adjacent places, in the neighbourhood. చుట్టుపట్ల వాండ్లు neighbours. పట్టు paṭṭu. n. Silk. పట్టుబట్ట a silk cloth. పట్టునూలు silk thread, spun silk. పట్టునూలుపాలెవాండ్లు a class of silk weavers. పట్టునూలువాండ్లు a class of silk dyers. పట్టుపురుగు paṭṭu-purugu. n. A silkworm. Also, an insect called ఇంద్రగోపము. పట్టంచు paṭṭ-anṭsu. (పట్టు+అంచు.) n. A silk border, a border fringed or trimmed with silk. పట్టుకొమ్మ paṭṭu-komma. n. A refuge, stay, support. అధికారము, ఊతకోల. పట్టుకారు Same as పటకారు (q. v.) పట్టుకొను paṭṭu-konu. v. n. &t. To catch, to catch hold of, to seize. పట్టుకోలు paṭṭu-kōlu. n. Catching. పట్టుకొనుట. పట్టుజిట్ట paṭṭu-jiṭṭa. n. A sort of bird. S. i. 187. పట్టెడు paṭṭ-eḍu. adj. A large handful. Lit. 'as much as the hand will hold.' పట్టుజీనువు paṭṭu-jīnuvu. n. A kind of bird, పిగిలిపిట్ట. పట్టుడు paṭṭuḍu. n. Persistence, పట్టుదల. adj. Choice, select. పట్టుడువేట a first rate sheep. పట్టుడావు a picked cow or fine cow. పట్టుదల paṭṭu-dala. n. Affection, favour, Perseverance, persistence. వదలనిపట్టు, అభినివేశము. వానికి దానిమీద నిండా పట్టుదల he has a great regard for it. పట్టుబడి paṭṭu-baḍi. n. A sum received or credited in an account, the worth or coat of any thing, charges, expense, outlay. పట్టుబడు paṭṭu-baḍu. v. n. To be seized or apprehended. చిక్కుకొను. To become plain, విదితమగు. పట్టుసారువ paṭṭu-sāruva. n. A fork-like beam used to hold by while working a pikota or water-lift మీట త్రొక్కువాడు ఆధారముగా పట్టుకొనే పంగలకొయ్య. పట్లు. plu. of పట్ల paṭla. [from పట్టుల.] adv. About, as ఆ చుట్టుపట్ల in that neighbourhood, round-about. With regard to, with reference to, in the event of. వాడు అక్కడ ఉండినపట్ల in case of his being there. ఇంటిపట్ల at home. అతనిపట్ల అన్యాయముచేయకు do him no wrong. ఈపట్ల in this respect, in this matter.

(p. 732) pākamu pākamu. [Skt.] n. Cooking, dressing food, boiling, వంట. Maturity, natural or artificial, as the state of being cooked or ripened. పరిపాకము. The style of an author: the chief distinctions of which are కదళీపాకము the plantain style, which is easily comprehended, the plantain being quite soft and without stones: ద్రాక్షాపాకము or grape style, which is very superior and more difficult, to understand, and నారికేళపాకము or cocoanut style, which is puzzling and dry, requiring time and consideration to digest it. దేహపాకము the constitution of the body. ఆమెకు పాకశుద్ధికద్దు she is a good cook. లేహ్యపాకము the concoction or preparation of medicine. పాకగేహము pāka-gēhamu. n. A kitchen. వంటయిల్లు.

(p. 767) puṇyamu puṇyamu. [Skt.] n. Virtue, holiness, merit, excellence, purity. ధర్మము. A good deed, a good or meritorious work or action, a work of supererogation, that which is more than required as a matter of duty. సుకృతము. adj. Virtuous, sacred, holy, pure, righteous. పవిత్రము. Good, excellent, మనోజ్ఞము. Charitable, generous. పుణ్యశ్లోకుడు a celebrated man. పుణ్యకథలు godly legends. పుణ్యకాలము an auspicious time. పుణ్యస్త్రీ (corrupted into పునిస్త్రీ) a happy woman, one whose husband is living. నన్ను ఉత్త పుణ్యానికి కొట్టినాడు he beat me without cause, meaning the same as నిష్కారణముగా. నీపుణ్యముచేత తొందరవచ్చినది (ironical) for this trouble we may thank you. ఇది అంతా మీ పుణ్యము this is all due to you goodness. నీపుణ్యముండును వాని జోలికిమాత్రము పోకు for goodness' sake do not meddle with him. పుణ్యానికి ఇచ్చినపొలము a field granted in free gift. A well known verse says. శ్లోకార్ధేన ప్రవక్ష్యామి యుదక్తం గ్రంథకోటిభిః, పరోపకారః పుణ్యాయపాపాయ పరపీడనం. పుణ్యజనుడు puṇya-januḍu. n. A man of excellence, a holy man, సుజనుడు. A Rākshasa, an evil spirit, రాక్షసుడు. పుణ్యజనేశ్వరుడు puṇya-janēṣvaruḍu. n. Kubēra. పుణ్యబూమి puṇya-bhūmi. n. The Holy land (of the Hindus), i.e., Hindustan, the land between the Himalayas and the Vindhyas. పుణ్యలోకము puṇya-lōkamu. n. Heaven. పుణ్యవంతుడు puṇya-vantuḍu. n. One who is holy or virtuous. ధార్మికుడు, అదృష్టవంతుడు. ఈ విషయములో అతడు చాలా పుణ్యవంతుడు. in this respect he is very lucky. పుణ్యస్త్రీ or పుణ్యాంగన puṇya-strī. n. A good housewife, good woman, lady. పుణ్యాత్ముడు puny-ātmuḍu. n. A holy, pious or charitable person, పుణ్యస్వరూపుడు. పుణ్యాహము puṇy-āhamu. n. A holy or sacred day, పుణ్యదినము. పుణ్యాహవాచనము puṇy-āha-vāchanamu. n. The consecration or hallowing of a ceremony. A ceremonial purification. పుణ్యుడు puṇyudu. n. A holy or virtuous man. పుణ్యులారా O holy men!

(p. 828) pratiphalamu prati-phalamu. [Skt.] n. A return, requital, remmuneration, reward.

(p. 943) maḍaka maḍaka. [Tel.] n. A plough with bulocks complete. నాగటికి ఎడ్లను పూన్చిన యరక, అరక, ఏరు. A folding, a fold, మడువు. A promontory of land, ఏటిమలకసందు. వానికి నాలుగు మడకలు సాగుచున్నవి he has four ploughs in use. రెండుమడకలనేల as much land as requires two ploughs. మడకలు కట్టినతర్వాత after he yoked the cattle to his ploughs. మడకలువిప్పినారు they loosed the cattle from the plough.