(p. 444) calla ṭsalla. [Tel.] n. Curds beaten with water, buttermilk. మజ్జిగ. చల్లకైవచ్చి ముంత దాచనేల, చల్లకు పోయి ముంత దాచడమేమి why conceal your pot when you come for buttermilk, i.e., why do you beat about the bush? or, why mince the matter? చల్ల or చల్లని adj. Cool, cold. శీతము. Benign, merciful, healing. Comfortable. చల్లకము ṭsallakamu. n. Sprinkling. Watering, irrigation. చల్లుట. చల్లకడి ṭsalla-kaḍi. n. Flummery: buttermilk mingled with fenugreek. మెంతిమజ్జిగ. చల్లకవ్వము ṭsalla-kavvamu. n. A churn-staff: The bird called King-fisher: also a name for the insect called గొల్ల భామపురుగు mantis precatoria. చల్లగడ్డ ṭsalla-gaḍda. n. The linear leaved asparagus. Asparagus sarmentosus, Willden. Hamsa. iv. 12. Ainslie. ii. 409. Rox. ii. 151. Watts. శతమూలి. చల్లగా ṭsalla-gā. adv. Easily, gently, well, safely, comfortably: in good health, softly, deliberately. చల్లగాచూచు to look at or regard with satisfaction. చల్లగామాట్లాడు to speak coolly or gently. మీదొరతనము చల్లగా నుండవలెను may your reign be peaceful! వాని చెయ్యి చల్లగా నుండవలెను may his hand be blessed! 'తే అందరికి నన్నివగల నానాందమిచ్చి, చల్లచేయగ.' (Ila. i. 79.) with her graces she charmed them all, cheering and refreshing their hearts. కన్నులచల్లచేసె. (T. ii.38.) it cheered his eyes. చల్లని చెయ్యగల వైద్యుడు a physician with a lucky hand. చల్లనిప్రభువు a kind master. చల్లచప్పుడు ṭsalla-ṭsappuḍu. n. A fool జడుడు. చల్లచీమ or చలిచీమ ṭsalla-chīma. n. A black ant, so called because it is benign or merciful in not stinging as the red ant does. చల్లజంపు ṭsalla-zampu. n. One who kills in cold blood. A cruel man భయంకరుడు. చల్లటి ṭsllaṭi. adj. Cool Convex. చల్లటిబిళ్ల a convex plate of glass. as distinguished from అద్దపుబిల్ల a pane. చల్లడము or చల్లాడము ṭsallaḍamu. n. Tight drawers or breeches: short trousers, which reach as far as the middle of the thigh. The loose skirt end of the waist band that hangs in front: ఇ౛ారు, సగముతొడవరకు తొడుగుకొనే గుడిగి. చల్లదనము or చల్లన ṭsalla-danamu. n. Coolness, coldness. చల్లనీరుకణితి ṭsalla-nīru-kaṇiti. n. A sort of fish. A species of sparus. Russell's fishes. No. 104. చల్లలపడు ṭsalla-paḍu. v. n. To cool. చల్లన గు. చల్లరసము Same as చల్లకడి. చల్లరాడు tsalla-rāḍu. n. The post (తరికంబము) round which the string passes, which works the churning stick. చల్లవడియము tsalla-caḍiyamu. n. A kind of cake. వడియములలో ఒకభేదము. చల్లచేయు ṭsalla-chēyu. v. t. To cool. చల్లపరుచు. చలల్లారు tsallāru.v. n. To grow cool. చల్లపడు. To become calm, to be allayed, restrained or pacified ఉపశమిల్లు. To be extinguished. చల్లార్చు tsall-āruṭsu. v. a. To cool or calm, to allay, restrain or pacify, to extinguish.

(p. 445) callu tsaliu. [Tel.] v. a. To sprinkle, to scatter. To water or irrigate, to sow. Also (metaphorically,) of a smile spreading over the face. కూటిలో మన్నుచల్లడము to throw earth in one's food, i.e., to take away one's bread, to ruin one. ఇంటిమీద నిప్పులుచల్లిరి they scattered fire on the house. మొక్కచల్లు to transplant corn. తోటకు నీళ్లు చల్లినారు they pumped water into the garden. ధూళిచల్లి sprinkling dust. చల్లుపోరాడు or చల్లులాడు tsallu-pōrāḍu. v. n. To fling water or dust at each other. R. I. 211. 186.

(p. 496) ḍokku ḍokku. [Tel.] v. n. To perish, die. చచ్చు. To grow old ముదియు. adj. old ముదియు. డొక్కుపడు ḍokku-paḍu. v. n. To be sallow, sunken eyed or pallid.

(p. 512) tari tari. [Skt.] n. A ship. ఓడ. తరి tari. [Tel.] adj. Churning. n. Time, occasion. సమయము. ఇత్తరి now. ఒకతరి once. Nearness. సమీపము. plu. తరులు. Series వరుసలు, వళి. తరి or తరీ [H.] Wet cultivation, irrigated land మాగాణి. తరిగొను to try, యత్నంచు. తరిపడు to be oppressed, యత్నించు. తరించు or తరియించు tarinṭsu. [Skt.] v. a. To cross over, get through (a stream or trouble:) to attain (heaven.) To shake off, cast off, get rid of, free oneself from. తరింపు tarimpu. [Skt.] n. Rescue, extrication, salvation. తరికంబము tari-kambamu. [Tel.] n. The post round which the cord passes which works the churning stick. పెరుగుత్రచ్చెడు స్తంభము. తరికాడు tari-kāḍu. n. One who churns. త్రచ్చునాడు. తరికడవ a churning pot. తరిగల tari-gala. adj. Rich in butter. తరిగలావు a butter producing cow. వెన్న చాలావచ్చే పాలుగల ఆవు. తరిగొండ tari-gonḍa. n. A poetical name for Mandaragiri: lit. 'The churn-staff-hill.' తరిగోల tari-gōla. n. A churning staff. తరిచల్ల tari-ṭsalla. n. Sweet buttermilk. తరిచుట్టు or తరిపట్టు tari-ṭsuṭṭu. v. n. To consecrate or offer curds to the gods. తరితాడు. tari-tāḍu n. The cord that works a churnstaff. తరిదాలుపు one who wears or carries the churning mountain, i.e., Vishṇu.

(p. 552) tella tella. [Tel. తెల్ white.] adj. White, pale, pallid. Plain, evident. స్పష్టము. తెల్ల, తెల్లన or తెల్లదనము n. Whiteness, paleness. తెలుపు. తెల్లకాగితము blank paper. తెల్లజనాలు or తెల్లవారు white people, Europeans. తెల్లబంగారు pale gold. తెల్ల యెర్రవన్నె light red. మొగంబుతెల్లనై turning pale. తెల్లనికండ్లు bright eyes. తెల్లకాకి a white crow. తెల్లకొక్కెర a white crane. తెల్లగడ్డ a onion వెల్లుల్లి. తెల్లడాలు మెకము the lion. సింహము. తెల్లబోరవ tella-bōrava. n. The white Scavenger Vulture. తెల్లతీగ tella-tīga. n. A large woody climbing creeper called Dalbergia rubiginosa. Rox. iii. 231. తెల్లదీవి telladīvi. n. The white island, one of the sixteen divisions of the world. శ్వేతద్వీపము. A. iv. 127. తెల్లన or తెల్లని tellana. adj. White, light coloured, pale, sallow, bright. తెల్లనాకు Same as తెలనాకు. (q. v.) తెల్లనార tella-nāra. n. A kind of fish, a whiting. తెల్లనిదొర tellani-dora. n. Lit. the white lord, i.e., Siva or Balarāma. తెల్లబారు tella-bāru. v. n. To turn white. తెల్లబారిన whitish, glassy or glazed as an eye. తెల్లబోవు tella-bovu. v. n. To turn pale, to be thunderstruck. తెల్లమి or తెల్లము tellamu. adj. Apparent, evident, obvious, clear, స్పష్టము, స్ఫుటము. తెల్లముగా clearly. తేటతెలల్లముగా as clearly as possible. తెల్లవారు tella-vāru. (తెల్ల+పారు.) v. n. To dawn, ఉదయమగు. తెల్లవారినప్పుడు when the day dawned. ఈరాత్రి యెట్లా తెల్లవారునా అని ఉంటిమి we were in a fix, not knowing how this grief would terminate. 'తెల్లవారగనువచ్చెన్' he came at dawn. తెల్లవారకముందు before break of day. To turn white. తెల్లనగు. తెల్లవారలేస్తే from the hour of awaking. To be ruined or lost సారహీనమగు. అతని పని తెల్లవారినది his affair has lost all colour, i.e., he is ruined. తెల్లవారులు or తెల్లవార్లు tellavārulu. adv. Until morning. తెల్లవారగట్ల tella-vāra-gaṭla. adv. At daybreak. తెల్లవారి tella-vāri. n. The dawning, morn. (A verbal noun in ్ర as వినకరి and పలుకుబడి.) ఆ తెల్లవారి the following morning. తెల్లవారించు or తెల్లవార్చు tella-vārinṭsu. v. a. To cause the day to dawn, to watch all night. To clear up, explain, settle. అతనిపని తెల్లవారించినారు they arranged his matter.

(p. 593) diḍḍi diḍḍi. [Tel.] adj. Small. చిన్న. n. A backdoor, a postern or sallyport. A little door, as of a palankeen. గవనిలోనగు వాని ప్రక్కనుండు చిన్నవాకిలి, చిన్నవాకిలి. దిడ్డివాకిలి diḍḍi-vākili. n. A back door, a small side gate, a wicket.

(p. 657) nirasanamu nirasanamy. [Skt.] n. Rejection, denial, contradiction, disallowance. కాదనడము, ఆక్షేపము, తిరస్కారము. నిరసించు nirasintṣu. v. a. To reject, deny, contradict, set aside or disallow. తిరస్కరించు, విడుచు, నిరస్తము nirastamu. adj. Expelled, sent out, thrown out, cast out. Rejected, loosened (as a knot) పోగొట్టబడిన, నిరస్తపాపము sin that is removed.

(p. 694) pacca paṭsṭsa. [Tel.] n. Lit: Leaf colour. Green, yellowish green, yellow colour, (a leaf being first green, then fading into yellow.) An emerald, మరకతము. Any figure punctured or tattooed into the skin, because it is coloured green. A green plant or tree. cf. 'పైరుపచ్చ' adj. Green, yellow, sallow. (The word పచ్చ radically means Bright, fair-coloured.) పచ్చ పొడుచుకొను to tattoo the skin. ఆకుపచ్చ or హరిదళపచ్చ yellow. కలంకారిపచ్చలు a sort of cloth, or painted chintz. See on పచ్చి. Various shades of green are called కప్పుపచ్చ a still lighter tint, రాతిపచ్చ emerald green, చిలకపచ్చ bright green, మక్కిపచ్చి dirty dark green. వాని కండ్లు పచ్చపారినవి he has the jaundice. వారు ఇప్పుడు పచ్చగానున్నారు they are now in prosperous circumstances. కాపు పచ్చగా నుంటే రాజు చూడలేడు the king cannot bear to see a thriving farmer. పచ్చనరాలు the blue veins. పచ్చగువ్వ a bright yellow green bird; the green pigeon. పచ్చపైకము a good coin. HD. ii. 153. పచ్చకట్లపాము a green snake. పచ్చకన్నులమెకము paṭsṭsakannula-mekamu. n. Lit: The yellow eyed beast, i.e., a lion, హర్యక్షము. పచ్చకర్పూరము paṭsṭsa-karpūramu. n,. Green coloured camphor: crude camphor. This is the name of a brilliant white drug, used to curve the eye, which real camphor injures. It is not in lumps but is a powder. పచ్చకామెరలు paṭsṭsa-kāmerulu. n. Jaundice. పచ్చజిట్ట paṭsṭsa-jiṭṭa. n. The common Iora (a small green and yellow bird.) Ӕgithina tiphia. (F.B.I.) పచ్చజీనువాయి paṭsṭsajīnu-vāyi. n. The Red-headed Bunting, Emberiza luteola. (F.B.I.) పచ్చన or పచ్చదనము. paṭsṭsana. n. Greenness or yellowness. పచ్చని paṭsṭsani. adj. Green, yellow. పచ్చబంగారు yellow or pure gold. పచ్చగానున్న yellow or golden: prosperous, fortunate. పచ్చబ్రాలు paṭsṭsa-brālu. n. Yellow rice, i.e., rice coated with saffron and used to sprinkle over persons on auspicious occasions. పచ్చరెక్క poṭsṭsa-rekka. n. The Indian Bee-eater, Merops viridis. పెద్దపచ్చరెక్క or కొమ్మపచ్చరెక్క pedda-paṭsṭsa-rekka. n. The blue tailed Bee-eater. Meropus philippensis. (F.B.I.) పచ్చవలువదారి paṭsṭsa-valuva-dāri. n. Lit: One who wears a yellow cloth, i.e., Vishṇu, పీతాంబరుడు. పచ్చవారుపవు౛ోదు or పచ్చవార ్వపు౛ోడు paṭsṭsa-vāruvupuḍzōdu. n. Lit: One who rides on a green animal, i.e., the sun or Manmadha. హరిదశ్వుడు, శుకవాహుడు. పచ్చవిలుతుడు. పచ్చవిల్తుడు or పచ్చవిలుకాడు paṭsṭsa-vilutuḍu. n. Lit: The green bow-man, i.e., Manmadha, whose bow is green, being made of a sugar cane. పచ్చారె చెట్టు paṭsṭs-āre-cheṭṭu. [పచ్చ+ఆరెచెట్టు.] n. A large forest tree with a very fragrant flower, Banhenia spicata.

(p. 831) pratyākhyātamu praty-ākhyātamu [Skt.] adj. Prohibited, forbidden, denied, refused. Removed, set aside. Discouraged, నిరాకృతము. ప్రత్యాఖ్యాతుండయ్యె he was discouraged or refused. ప్రత్యాఖ్యానము praty-ākhyānamu. n. Rejection, refutation, disallowance, disregard, denial, refusal. నిరసనము, కూడదనడము.

(p. 895) būraga , బూరుగ, బూరుగు or బూరువు būraga. [Tel.] n. The silk cotton tree. Bombax heptaphylla, Rox. iii. 167. శాల్మలి. Its wood is like the poplar or sallow proverbially large and useless. వాడు వట్టి బూరగమాను he is a mere log, he is a stupid booby. One species is called కుక్కబూరగ; another is దుంకిబూరగచెట్టు. Briedelia scandens Rox. iii. 737. బూరగదూది the cotton found in these pods, which steeped in nitre, is used for tinder. ముండ్లబూరగమాను. Bombax malabaricum (Wight, plate 297 and Watts.) బూరుగు దీవి the name of an island, శాల్మలద్వీపము.

(p. 1082) rūḍhamu rūḍhamu. [Skt.] adj. Sure, certain, true, నిశ్చయింపబడిన. Public, notorious, well-known. ప్రసిద్ధమైన. Opened, blown, as a bud, మొలచిన. రూఢముగా rūḍhamu-gā. adv. Positively, certainly. రూఢి rūḍhi. n. Certainty, truth, నిశ్చయము. Fame, notoriety, ప్రసిద్ధి. రూఢి or రూఢియైన adj. Certain, established, famous, usual or customary. నిశ్చయమైన, ప్రసిద్ధమైన. లోకరూఢిఅయిన universally known, Peculiar, as opposed to యాగిక (etymological or radical,) అనన్య సాధారణమైన. The రూఢ్యర్థము or usual meaning of పంకజము is a lotus but the యాగికార్థము or literal sense is mud-born. రూఢిగా rūḍhi-gā. adj. Positively, certainly. నిశ్చయముగా అది నాకు రూఢిగానున్నది I am confident of it, I know is for certain. రూఢిచేయు or రూఢిపరుచు rūḍhichēyu. v. a. To ascertain, confirm, establish. prove, resolve, determine, నిశ్చయించు, స్థిరపరచు. రేపువెళ్లేటట్టు రూఢిచేసినారు they have determined on going tomorrow. తమరు చెప్పిన దాన్నే రూఢిచేసినారు they have confirmed your statement.

(p. 1112) lōkamu lōkamu. [Skt.] n. A world, a division of the universe as heaven, earth, and hell. భువనము. The human race, mankind, జనము. Heaven; (metaphorically) a palace. ఇంద్రలోకము. 'ప్రాణిలోకంబు బాధలబరచునపుడు.' Swa. iii. 58. దానికి బిడ్డలమీదనేలోకము she gives herself entirely to her children, or her children are all the world to her. లోకత్రయము the universe, lit. the three worlds. లోకాభిరామముగా మాట్లాడుచుండగా while they were talking on various matters. లోకప్రవాదము a common saying, current report, town talk, వదంతి. లోకబాంధవుడు lōka-bāndhavuḍu. n. The universal friend i.e., the sun, సూర్యుడు. లోకమాత loka-māta. n. An epithet of Lakshmi. లోకాలోకము lōkā-lōkamu. n. A mountainous belt bounding the world. చక్రవాళపర్వతము. లోకారాధ్యుడు lōk-āradhyuḍu. n. The universally adored, i. e., God, the Lord. ఈశ్వరుడు. లోకులు lōkulu. n. plu. People, folk the community, జనులు. లోకులేమందరు what will people say? లోకేశుడు lōk-ēṣuḍu. n. The lord of the world, i.e., Bramha, చతుర్ముఖుడు. A king, రాజు. లోకోక్తి lōk-ōkti. n. A proverb, సామెత. లోకోత్తరము lōk-ōttaramu. adj. Best in the world. శ్రేష్ఠమైన.

(p. 1208) veda veda. [Tel.] n. Sowing of the seed, విత్తుట, విత్తులుచల్కడము. The rutting season, పశుఋతువు, ఫలించుకాలము. వెదబడ్డది the seed is sown. 'సీ హల జీవి సందోహములకు బలాకికావిసరంబులకు మంచి వెదలుదొరికె.' A. iv. 160. A woman's tresses, కొప్పు. వెదగొర్రు vēda-gorru. n. A drill-plough. విత్తనము వేయు మూడు కర్రులు గలవాగేలు. వెదచల్లు veda-ṭsallu. v. a. To scatter, to sow broadcast. పార౛ల్లు. 'వేడిమిరిక్కుల వెదచల్లుకొనుచు.' DRY. 1412. To cause to spread, వ్యాపింపజేయు. వెదచిందు veda-chindu. v. n. To spread, వ్యాపించు. వెదపెట్టు veda-peṭṭu. v. a. To scatter, sow, as seed, చల్లు, విత్తు. To impregnate, గర్భాధానము చేయు, బీజావాపముచేయు. వెదావు ved-āvu. n. A cow that is in heat, ఫలపడడానకు ఆ యుత్తముగానుండే ఆవు, పొర్లుటకుతగియున్న ఆవు.

(p. 1313) sallaki sallaki. [Skt.] n. The Gum Olibanum tree, Boswellia thurifera. అందుగుచెట్టు.

(p. 1313) sallāpamu or సల్లపనము sal-lāpamu. [Skt.] n. Conversation, talk. పరస్పర సంభాషణము. 'వాక్యవిస్తరచతురత్వమేర్పడగ సల్లపనం బొనరించునర్థితోన్.' M. iv. i. 197. సల్లాపించు sal-lāp-inṭsu. v. n. To talk or converse. పరస్పరము సంభాషించు.