(p. 201) ērpaḍu ērpaḍu. [Tel.] v. n. To fix, settle, to assume a shape. To be settled or determined. To seem, appear, come to light, to look. To happen. To be declared, to be or become. To be selected, distinguished, separated, arranged, appointed. రూపగు, తేటపడు,బయలుపడు, నిర్ణయింపబడు. కర్తలై యేర్పడినారు they appeared as, or, turned out to be the heirs. ఏర్పరుచు or ఏర్పరించు ērparaṭsu. v. a. (casual of ఏర్పడు) To form, adjust. To choose, select. distinguish. To separate, divide, To set forth, define, declare. To arrange, to settle. ఏర్పడునట్లు చేయు. ఏర్పాటు ēr-pāṭu. n. An arrangement, settlement, rule. Fixing, disposal, decision, management. Selection, choice, agreement. నిర్ణయము, నియమము, వివరణము. ఏర్పాటుచేయు to select, arrange, to effect an arrangement. To project or scheme.

(p. 232) kaṭṭubaḍi kaṭṭu-baḍi. [Tel.] n. A settlement: as of permanent revenue. కట్టుబడిబంట్రోతు a serf, a settler; a feudal retainer, who is supported by land settled upon him, a village servant. కట్టుబడిపొలము land assigned to a serf in fee. కట్టుబడి మాన్యము the land assigned to such an officer in perpetuity.

(p. 234) kaḍa kaḍa. [Tel.] An affix. (Added to the roots of some verbs it forms nouns or adjectives;) రాకడ arrival, coming. పోకడ going. తేరుగడ settlement. మనుగడ (from మను to live) lifetime.

(p. 285) kistī or కిస్తు kistī. [H.] n. Kist. Stated payment, an instalment of rent. కిస్తీలబందీ settlement of instalments of revenue.

(p. 294) kudirika . kudirika. [Tel. from కుదురు.] n. Symmetry, settlement, composure. పొందికము, అమరిక, నెమ్మది, కుదిరికగా నుండే మనిషి a handsome or comely man.

(p. 342) khaṇḍanamu khanḍanamu. [Skt. from ఖన్ = to cut.] n. Breaking, dividing, cutting, reducing to pieces. నరుకుడు. Slaying, smiting, destroying, annihilating. Refuting. Rebellion, opposition. Criticism. ఖండసుడు khanḍanuḍu. n. A slayer, a smiter. ఖండము khanḍamu. n. A piece, part, fragment, portion. A chapter, a section. A country, a district, a division. ఉత్తరఖండము the Northern Division. ఖండసంవిత్తు (L. XIII. 32.) జీవేశ్వరుడు. జీవపరమాత్ముడు. ఖండశర్కర khanḍa-ṣarkara. n. Lump sugar. ఖండశశి khandaṣaṣi. n. The moon when less than full: the half moon or crescent. ఖండా khanḍā. n. A cross handled dagger. జంజాతికత్తి, పెద్దకత్తి. In poetry కలువరేకుఖండా he whose dagger is a blossom, i.e., the god of love. ఖండి khanḍi. n. The measure called a Kandy. పుట్టి. ఖండించు khanḍinṭsu. v. t. To cut to pieces, sever, divide, take to pieces, dissect. To tear or break off. To reject, confute, refute. To criticise, to test. To decide, settle, determine. ఖండింపు khanḍimpu n. A settlement, a bargain. ఖండింపుచేయు to settle a bargain, to bargain, to settle. ఖండిక or ఖండ్రిక khanḍika. n. A grange or farm house. A lot of land, or portion of a village, granted free of rent or on a favourable lease. ఖండితము khanḍitamu. adj. Severed, cut, divided. నరకబడిన. Decided, certain, strict. Absolute, down right. ఖండితోత్తరము a decisive answer. ఖండీభూతము khanḍī-bhūtamu. adj. Dashed to pieces. M. VII. iv. 308. ఖండేందువు khanḍēnduru. n. The half moon or crescent. ఖండశశి. ఖండేందు భూషణుడు he who wears a crescent as his crest, i.e, Siva.

(p. 372) guṇḍu gunḍu. [Tel.] n. A round stone. A cannon ball or bullet. ఫిరంగిగుండు. A lump. A weight (or stone) for scales. A hill పర్వతము. గుండుగుర్రము a stallion or stone horse. వెండిగుండు name of a kind of dog. భైరవుడు, 'కత్తెరసంపంగి, వెండిగుండు' Manu. iv. 42. A polishing stone used by masons in plastering. కసిలెగుండు the iron hoop that forms the lip of a leathern bucket. adj. Round, globular, spherical. గుండుకొట్టు gunḍu-koṭṭu. n. To smoke the drug called bhang. gunḍu-kōvi. n. A small cannon, a swivel. పెట్లదిమ్మ. See గుండుగిలు gunḍu-gilu. v. n. To move in a circle. చుట్టుపడు. గుండుగుత్త gunḍu-gutta. n. An all-round settlement, i.e., a lease which covers all rights and privileges. సమస్త స్వాతంత్య్రముతో ఇచ్చే గుత్త, బిల్మక్తా. గుండుకొను or గుండుగూడుకొను gunḍu-konu. v. n. To unite, to make one common effort. To surround చుట్టుకొను. 'అప్పుడందరును హాహాకారంబులన్ గుండుగూడుకొని సవరింపంగ.' G. ix. 65. గుండుములుగాడు gunḍu-mulupu-gāḍu. The Nightjar or the goatsucker, గుండువేయు gunḍu-vēyu. v. n. To fire a gun: to die. గుండు వేసి కాల్చు to fire a ball at. గుండుసూది gunḍu-sūdi. n. A pin. గుండ్రాయి gunḍ-rāyi. n. A round stone or stone pestle. గుండ్లదండ or గుండ్లపేరు gunḍla-danḍa. n. A necklace of beads.

(p. 535) tīru tīru. [Tel.] v. n. To end, stop, cease, elapse. To be finished, ended, complete, or ready. To be paid, delivered, discharged, avenged. To be qualified, accomplished, finished, adorned, trim, decked. To be gratified, satiated, wreaked (as passion;) to be assuaged or allayed, to go off. ముగియు, చిక్కబడు. తనివితీర to the full; so as to satisfy one's desires. తీరలేదు it came to nothing, it was ineffectual. కోరికతీసి having gained his end. ఇది నాచేత తీరదు this is out of my power. నాకు తీరీతీరక ఉన్నది I am hardly at leisure. తీరిపోవు to die. To be practicable, or possible. అక్కడికి రాతీరదు I cannot come there, I have not leisure to come. రాకుంటే తీరదు (you) must positively come. వెళ్లక తీరదు I cannot help going. తీరినగుండెగా నున్నాడు he is quite hackneyed. తీరా tirā. (Root in A of తీరు, with the intensive affix ఆ) adv. Ultimately, at last; fairly; just, merely, in short, simply. తీరా మధ్యాహ్నమయ్యేటప్పటికి when it was high noon. ఆ గోడ తీటా పడ్డది the wall actually fell down. తూరా పండుకొనేటప్పటికి when he was fairly asleep. ఆ సంగతి తీరా బయటపడేటప్పటికి when the matter at last became known. తీరా చెల్లించెను he paid it in full. తీరిక or తీరికె tīrika. n. Leisure. పనిలేక యూరకుండుట. తీరికచిక్కిన having no leisure. Adorning, trimming, decoration. దిద్దడము. తీరిన tīrina adj. Full. finished, accomplished, cured, settled. తీరు. n. Manner, way, mode, fashion, style, arrangement, విధము. Beauty చక్కన. వాడు బకతీరుమనిడషి he is an odd man. వాడుబకతీరుగానున్నాడు ఒకతీరుగానున్నాడు he is but so and so, he is not well, he is not at ease. ఈ తీరు thus. తీరుతప్పి ఉన్నాడు it is all over with him. తీరుగా tirugā. adv. Properly, duly, aright. దాని ముక్కుకండ్లు తీరుగానున్నవి her nose and eyes are pretty. తీరుగడ or తీరుదల tīru-gaḍa. n. Ending. ముగియుట. తీరుపు or తీర్పు tīrupu. n. End, finishing. A decision, judgment, sentence, decree. తీర్పుచెప్పెను he gave his decision. Justice. న్యాయము. Setting right చక్కబాటు. తీరుపరి or తీర్పరి tīrup-ari. n. A judge. న్యాయాధిపతి. An agent or ambassador చారుడు. A superintendent. అధికారి, కార్యనిర్వాహకుడు. తీరుపడు to be destroyed నశించు. తీరుబడి tīru-baḍi. n. Leisure. సావకాశము. తీరుపాటు tīru-pāṭu. n. A settlement, payment. Leisure. తీరుపాటుగా నుండే unoccupied, at leisure. తీరుమానము or తీర్మానము tīru-mānamu. n. An ending, settlement, rectification. Pause. A decision, resolve. తీరుమానించు or తీర్మానించు to settle, to come to a decision. తీరువ tīruva. n. A settlement, discharge, payment. Duty, dues, fees. గడ్డతీరువ levelling the ground. తీరుపవేయు or తీరువకట్టు to levy a fee or contribution. తీరువజాస్తి tīruva-jāsti. [H.] n. An additional or supplementary assessment నిర్ణయించబడిన పన్నుకంటె పైగా కట్టినపన్ను. తీర్చు, తీరుచు, తీరుపు or తీర్చు tīrṭsu. v. a. To end, finish. To do with, accomplish, perform or play (his part,) go through. ముగించు. To order, arrange. చక్కబరుచు. To cool, quiet, assuage. To adjust, liquidate (a debt). To trim, deck, adorn, straighten, correct, rectify, regulate. దిద్దు. To set, place, draw (as the mark on the forehead). To pass (time, day, or night). To pay give or issue (wages or batta). To settle. To determine, to resolve, to decide. To do away with. పొపు, తొలగించు. To destroy నాశముచేయు. వాయసముతీర్చినది the crow gave a good omen (by crossing my path from left to right.) కోపమునుతీర్చు to revenge oneself, wreak one's anger. చలముతీర్చు, పగతీర్చు to satiate spite. దాహముతీర్చు to quench thirst. తమిదీర్చి satiating one's lusts. వాని పని తీర్చినారు they settled his business or they ruined him. తీర్చుకొను tīrṭsu-konu. v. a. To end, do away with. To settle or pay up as a debt, &c. తీర్పించు tīrpinṭsu. v. a. To cause to decide, or determine.

(p. 644) nāmā nāmā. [H.] n. A deed, letters patent. కరారునామా an agreement. రాజినామా a deed of an amicable settlement. వకాలుతునామా a deed of attorney, a power of attorney given in writing.

(p. 658) nirṇayamu nir-ṇagamu. [Skt.] n. Settlement. Certainity, a positive conclusion, a decision. ఏర్పాటు. నిర్ణయమైన nir-ṇaya-m-aina. adj. Stated, definite. నిశ్చయమైన. నిర్ణయముగా nir-ṇayamu-gā. adv. Positively, definitely. నిర్ణయించు nir-ṇayinṭsu. v. a. To fix, settle, define, specify, resolve, come to an opinion, conclude, decree. ఏర్పాటుచేయు. నిర్ణీతము nir-ṇītamu. adj. Definite, positive. Settled. నిర్ణయింపబడిన. నిర్ణీతి nir-ṇīli. n. Determination, settlement. నిశ్చయము. 'బాలాపాణి గ్రహశుభవేళా నిర్ణీతికిపుడవిచ్చేయుము.' Vasu. iii. 108. నిర్నేత nir-ṇēla. n. One who settles or decides. నిర్ణయముచేయువాడు.

(p. 661) nivāḍā nivāḍā. [Mahrati.] n. Settlement of accounts with a ryot: settlement, adjustment.

(p. 663) niścayamu niṣchayamu. [Skt.] n. Certainty, reality. Resolution, determination. నిర్ణయము. adj. Real, intrinsic, actual, true, certain. మరణము నిశ్చయము death is inevitable. నిశ్చయించు niṣchayinṭsu. v. n. To be determined, settled. v. a. To determine, settle, resolve. నిర్ణయించు. నిశ్చయించుకొను niṣchayinṭsukonu. v. a. To determine for oneself, to come to a conclusion. నిశ్చితము niṣchitamu. adj. Ascertained, settled. నిశ్చయింపబడిన. నిశ్చితాత్ముడు niṣchit-ātmuḍu. n. One who is steadfast in heart. నిశ్చయింపబడిన మనస్సు గలవాడు. నిశ్చితార్థము niṣchit-arthamu. n. Resolution, determination. The formal demanding of a bride: a settlement, a betrothal.

(p. 719) pariṣkariñcu parish-karinṭsu. [Skt.] v. a. To trim, deck, settle, arrange, adjust. To get through, finish: to make clear or evident; to decree, decide. చక్కబెట్టు. పరిష్కారము or పరిష్కరింపు parish-kāramu. n. A decision, finishing, settlement, adjustment, arrangement. చక్కబెట్టుట. Decoration, decking. తొడువు. ఆభరణము. పరిష్కృతము parish-kṛitamu. adj. Accomplished, settled, finished, arranged. చక్కబెట్టబడిన. Decorated. అలంకరింపబడిన. పరిష్కారముగా parish-kāramu-gā. adv. Clearly, distinctly, decidedly, flatly, definitively, positively, fully, utterly, wholly, completely, entirely, fitly, duly. పరిష్కారుడు parish-kāruḍu. n. One who is perfect. పూర్ణుడు. 'చాపనైపుణ పరిష్కారుండు.' R. v. 148.

(p. 735) pāṭu pāṭu. [Tel. from పడు] n. A fall. పడుట. Suffering, శ్రమము. Labour. A movement, an action, చర్య. Distress, misfortune, hardship, mishap, ఆపద. Time, occasion. సమయము. Manner, way, mode, విధము. A declining state. The ebb of the tide. సముద్రపునీరు పొంగి తగ్గుట. రెప్పపాటు (lit: eye-lid-fall.) a wink or blink. బల్లిపాటు the fall of a lizard. చెవిటివాడు పెదవిపారు గ్రహించును a deaf man understands the motions of the lips. వారు పడే పాట్లు చెప్పనలవికాదు the hardships they suffer are indescribable. కుక్కపడేపాట్లు పడుచున్నాడు he leads the life of a dog. ఎన్నిపాట్లు పడినను వాడు చిక్కలేదు though we did all we could we did not find him. వాడు పడ్డపాట్లు వృధాగాపోవునా will all his trouble be in vain. వచ్చినపాటుననే as soon as he comes. అది ఆపాటుననే ఉన్నది it remains as it was, it remains unaltered. అది యేపాటుననున్నదో ఆపాటుననే ఉండనిమ్ము leave it as it is . అదోకపాటుగానుండేనేల a declivity, slope or descent. పోటుపాటు the ebb and flow of a river or sea, బోర్లపాటులు vile pranks. పొరపాటు an error. Added to some verbs it serves as an affix like-tion, -ness or -ment and forms a noun, as నగుబాటు laughter. తగులుబాటు cost, expenditure. దిద్దుబాటు a correction. కుదురుబాటు settlement. ఒంటరిపాటు loneliness. ఒంటరిపాటున alone, unaccompanied. ఆపాటున where-upon, thereupon, on that occasion. పనిపాటులు jobs. పాట్లమారి a drudge, మిక్కిలి శ్రమపడు స్వభావముగలవాడు. పాటుపడు pāṭu-paḍu. To toil, to labour. శ్రమపడు. పాటుసాగించు pāṭu-sāginṭsu. v. n. To cultivate, to begin cultivation operations. పాటునబడు pāṭuva-baḍu. v. n. To come back to the original position. యథాస్థితికివచ్చు.

(p. 799) paisalu or పైసలా paisalu. [H.] n. A settlement, decision, decree. తీర్పు, పరిష్కారము.