(p. 3) aṅkuśamu ankuṣamu, [Skt.] n. An elephant goad, an elephant driver's hook. Also, a check, a bar, a poser, a ruling case or argument. అంకుశమున నిలిపినాడు he made them stop short. ఇది జ్వరాంకుశము this is a specific against fever, that which arrests the disease. కవిగజాంకుశము (title of a book) a code to guide the poets. అంకుశమునకురాని ungovernable, head-strong, untractable, indocile.

(p. 27) agrahāramu agra-hāramu. [Skt.] n. A street or village inhabited by brahmins. A village of which the old and hereditary cultivators are brahmins. A village granted to brahmins by government for charitable or religious purposes; either rent free, or at a favourable assessment. The conditions on which these villages are held are specified thus, సర్వాగ్రహారము a village free from all tax. శ్రోత్రియాగ్రహారము a village granted at a certain fixed assessment. జోడి అగ్రహారము, or బిల్మకా అగ్రగారము or, కట్టుబడి అగ్రహారము a village granted at a rent which fluctuates with the produce. అగ్రహారికుడు a brahmin belonging to such a village. అగ్రహారమనుభవించేవాడు he who enjoys a village free from tax.

(p. 102) asādhāraṇamu a-sādhāraṇamu. [Skt.] adj. Not common, special, specific. విశేషమైన.

(p. 162) upalakṣaṇamu upa-lakshaṇamu. [Skt.] n. Implying something that has not been expressed; implying something in addition or any analogous object where only one is specified; using a term in a generic sense; metaphorical or elliptical expression; synecdoche of a part for the whole. ఉపలక్షించు upa-lakshinṭsu. v. t. To survey, to observe. చూచు.

(p. 472) jvaramu jvaramu. [Skt.] n. Fever. చలిజ్వరము ague and fever. పిత్తజ్వరము bilious fever. జ్వరాంకుశము A specific against fever. (Rox: i. 275 Ainsl. ii. 114.) Quinine. జ్వరపట్ట the Calisaya Bark, the yellow bark of commerce, Cinchona Calisaya (Watts.) జ్వరితుడు jvarituḍu. n. A fever-stricken man, one suffering from fever జ్వరముగలవాడు.

(p. 472) jvaramu jvaramu. [Skt.] n. Fever. చలిజ్వరము ague and fever. పిత్తజ్వరము bilious fever. జ్వరాంకుశము A specific against fever. (Rox: i. 275 Ainsl. ii. 114.) Quinine. జ్వరపట్ట the Calisaya Bark, the yellow bark of commerce, Cinchona Calisaya (Watts.) జ్వరితుడు jvarituḍu. n. A fever-stricken man, one suffering from fever జ్వరముగలవాడు.

(p. 550) telaga or తెలగా telaga. [Tel. from తెలుగు.] n. A certain division of the Sudra caste. This name is generic for the nation, as Briton is for the nation, as Briton is for the English: yet is applied specifically to one caste, as ancient Britons is a name given to the Welsh. adj. Of or belonging to the Telaga caste. తెలగయిల్లు a native house. తెగబలిజెలు a certain caste. తెలగఉక్కు telaga-vukku. n. A very tough sort of steel. తెలగాలు ṭelagālu. n. The caste called Telagas. తెలగాణ్యులు telagāṇyulu. n. A certain caste of Smarta Brahmins.

(p. 633) namūdu or నమోదు namūdu. [H.] adj. Shewn, exhibited, entered, mentioned, specified, particularised. అగుపరచబడిన, చెప్పబడిన, వివరింపబడిన. నమోదుచేయు to shew, bring to notice, to enter. వానిమాట నమోదుచేయలేదు they took no notice of his statement. నమోదగు to be entered.

(p. 657) nir nir. A Sanskrit particle prefixed in words of that language and implying negation, privation, &c. This prefix varies in accordance with the rules of Sanskrit sandhi. In some cases it becomes నిష్ as నిష్ఫలమైన fruitless. When attached to a word which begins with S, it becomes నిస్, as నిస్సందేహముగా doubtlessly. When it is followed by a vowel, it remains unaltered as నిరాటంకముగా unchecked. The compounds in which this prefix is used are here put together. నిరంకుశము nir-ankuṣamu. adj. Unrestrained, free, uncontrolled, resistless. అడ్డములేని. నిరంజనము nir-anjanamu. adj. Free, void of passion or emotion, stainless. నిర్దోషమైన. నిరంతరము nir-antaramu. adj. Continued, continuous, without interval. Interminable, endless. ఎడతెగని, దట్టము. adv. Always, constantly, frequently, generally. నిరపరాధుడు nir-aparādhamu. adi. Blameless, innocent, harmless. నిరపరాధి or నిరనరాధుడు nir-aparādhi n. One who is innocent. నిరపాయము nir-apāyamu. adj. Harmless, అపాయములేని. నిరపేక్షము ṇir-apēkshamu. adj. Undesired, అపేక్షలేని. నిరర్గళము nir-argalamu. adj. Unobstructed, unrestrained, unimpeded. Resistless. అడ్డములేని, నిరర్థకము nir-arthakamu. adj. Vain, fruitless, improfitable, unmeaning. ప్రయోజనములేని. నిరవగ్రహుడు nir-avagrahuḍu. n. One who is unimpeded, independent. అడ్డపాటులేనివాడు, స్వతంత్రుడు. నిరవద్యము nir-avadyamu. adj. Unobjectionable, unexceptionable. నిర్నిరోధకమైన. Vasu. ii. 99. నిరవధికము nir-avadhikamu. adj. Unlimited. మేరలేని. నిరహంకారము nir-ahankāramu. n. Humility, modesty. నిరాకరించు nir-ākarinṭsu. v. a. To transgress, disobey, disregard, neglect, contemn, తిరస్కరించు. నిరాకారము or నిరాకృతి nir-ākāramu. n. Disregard. తిరస్కారము. What is viewless or invisible. The sky, ఆకాశము. adj. Viewless, shapeless, invisible. నిరాకారుడు nir-ākāruḍu. n. One who is without form, the Deity. పరమాత్ముడు. నిరాకృతము nir-ākṛitamu. adj. Removed, rejected, despised, expelled, disregarded. నిరాక్షేపముగా nir-ākshēpamu-gā. adj. Unquestionably, without objection. నిరాఘాటము nir-āghāṭamu. adj. Irresistible, మీరరాని. Easy, unobstructed, without hesitation. నిరాంతకముగా nir-ātankamu-ga. adj. Without scruple or fear, నిర్భయముగా, నిశ్శంకముగా. నిరాదరణ nir-ādaraṇa. n. Helplessness. Disregard. నిరాధారము nir-ādhāramu. adj. Groundless, helpless. నిరాపనింద nir-āpa-ninda. n. Blame, censure, అపదూరు. నిరాబారి nirābāri. n. A saint, sage. ముని. Nila. i. 29. నిరామయము nir-āmayamu. adj. Well, hale, recovered from sickness, free from disease. నిరామయుడు nir-āmayuḍu. n. One who is free from disease. నిరాయాసముగా nir-āyāsamu-gā. adv. Easily, without difficulty. నిరాయుధహస్తుడు nir-āyudha-hastuḍu. adj. Unarmed. నిరాలంబము ṇir-alambamu. n. Independent, అవలంబములేని. నిరాశ nir-āṣa. n. Despair, despondency. ఆసలేమి. నిరాశ్రయుడు nir-āṣrayuḍu. adj. Unprotected, unpatronaized, helpless. అశ్రయములేని. నిరాశకము nirāsakamu. adj. Opposing, rejecting, expelling. Antagonistic, as the potency of medicine. n. A specific, or panacea. నిరసించునది. నిరాస్పదము nir-āspadamu. adj. Groundless. నిరాహారము nir-āhāramu. adj. Fasting. ఆహారము లేని. నిరాళుడు nir-āḷuḍu. n. One who is unrestrained, ప్రతిబంధకము లేనివాడు 'నిన్నొరు లెరుగంగరామి నిశ్చయము, నిరాళుండ వీవు.' L. ii. 210. నిరుద్యోగము nir-udyōgamu. n. Unemployedness: the being in a state of idleness. adj. Passive, inert, unengaged, at leisure. నిరుద్యోగి nir-udyōgi. n. One who is umemployed. నిరుపద్రవము nir-upadravamu. adj. Harmless. ఉపద్రవములేని. నిరుపమానము nir-upamānamu. adj. Incomparable, matchless, సాటిలేని. నిరపహతి nir-upahati. adj. Undisturbed, untroubled, unchecked. నిరుపాధి nir-upādhi. n. Ease, freedom from pain. నిరుపాధికము nir-upādhikamu. adj. Causeless, నిర్హేతుకమైన. నిర్గుణము nir-guṇamu. adj. Indescribable. incomprehensible. Devoid of quality or definable attribute. నిర్గుణుడు nir-guṇuḍu. n. One (the Deity) who is devoid of properties or qualities. The Indescribable One. నిర్ఘటము nir-ghaṭamu. n. A crowded bazaar or shop, బహుజనసమ్మర్ధము గల అంగడి. నిర్జనము nir-janamu. adj. Devoid of human beings, lonely, private, solitary, జనములేని. నిర్జరుడు nir-jaruḍu. n. One who is not subject to decrepitude. An immortal or god. నిర్జరసతి a goddess. నిర్జలము nir-jalamu. adj. Waterless, జలములేని. నిర్దయత nir-dayata. n. Unkindness, దయలేమి. నిర్దయుడు or నిర్దయాత్మకుడు nir-dayuḍu. n. An unkind man, దయలేనివాడు నిర్దోషము nir-dōshamu. adj. Faultless, innocent దోషములేని. నిర్దోషులు the innocent. నిర్దోషముగా nir-dōshamu-gā. adv. Faultlessly, innocently. నిర్దోషత్వము nir-dōshatvamu. n. Innocence, faultlessness. నిర్ధనుడు nir-dhanuḍu. n. One who has no money, a poor man, ధనములేనివాడు. నిర్ధూమధామము nir-dhūmadhāmamu. n. Utter destruction: utter ruin and ashes. 'మీరు తొక్కిన చోటు నిర్ధూమధామంబు.' Dab. 232. నిర్నిద్రము nir-nidramu. adj. Sleepless, awake. నిర్నిమిత్తము nir-ni-mittamu. adj. Needless, causeless. నిర్నీతి nir-nīti. n. Immorality. నిర్భయము nir-bhayamu. adj. Fearless. నిర్భయతన్ fearlessly. నిర్భరము nir-bharamu. adj. Unbearable, సహింపగూడని. Much, excessive, great, అధికము. నిర్భాగ్యుడు nir-bhāgyuḍu. n. One who is luckless, unlucky, or cursed భాగ్యములేని వాడు, దరిద్రుడు. నిర్భీతి nir-bhīti. n. Fearlessness. నిర్మత్సర nir-mastsara. adj. Tolerant, free from jealousy. నిర్మర్యాద nir-maryāda. n. Dishonour, an insult, impudence. నిర్మలము nir-malamu. adj. Pure, transparent, clear, clean, free from dirt or impurities. నిర్మలుడు nir-maluḍu. n. One who is pure: a good man. నిర్మోగమోటము nir-moga-mōṭamu. n. Unkindness. నిర్దాక్షిణ్యము. నిర్ముక్తము nir-muktamu. adj. Loosed, set free from, disjoined, sundered, separated. n. A snake that has lately cast its skin. నిర్ముక్తపరిధానయై dropping her petticoat. నిర్ముక్తుడు nir-muktuḍu. n. An ascetic, a monk. సన్యాసి. నిర్మోకము nir-mōkamu. n. A snake's skin. కుబుసము నిర్మూలము or నిర్మూలనము nir-mūlamu. n. Extirpation, eradication, utter ruin నిర్మూలమైన ruined. నిర్మూలించు nir-mūlinṭsu. v. a. To eradicate, నిర్మూలముచేయు. వేరులేకపోవునట్లు చేయు. To ruin, నాశముచేయు. నిర్లజ్జము nir-lajjamu. adj. Shameless. సిగ్గులేని. నిర్లేపుడు nir-lēpuḍu. n. Devoid of pride. నిరహంకారి. నిర్వంశుడు nir-vamṣuḍu. n. One who is childless, barren. నిర్వచనీయము nir-vachanīyamu. adj. Inexpressible, undefinable. నిర్వాతము nir-vātamu. adj. Windless or close, as a place. గాలిలేని (చోటు.) నిర్వికారము nir-vikāramu. adj., Unchanged, unaltered, uniform, changeless, immutable. వికారము లేని. నిర్వికారుడై or నిర్వికారచిత్తుడై stead fastly. నిర్విఘ్నము nir-vighnamu. adj. Unobstructed. నిఘ్నములేని. నిర్విణ్ణుడు nir-viṇṇuḍu. adj. Earnest, absorbed, overcome, enrapt. విన్నదనములేని (వాడు.) నిర్వివాదము nir-vivādamu. adj. Undisputed, unquestioned. వాదములేని, నిశ్చయమైన నిర్విషము nir-vishamu. adj. Venomless, నిషములేని. నిర్వైరము without enmity, వైరములేని, నిర్వ్యాజము nir-vyājamu. adj. Without deceit: without obstruction. Honest. నెపములేని, నిర్గేతుకముగా nir-hētukamu-gā. adv. Without cause, causelessly.

(p. 723) paryāyamu paryāyamu. [Skt.] n. An order, arrangement. ప్రకారము, క్రమము, వరుస, అనుక్రమము. An opportunity, occasion, a time, అవసరము, సమయము, తడవ. Generic or specific character. నాలుగు పర్యాయములు పోయి ఉంటిని I went four times. ఈ రెండు పర్యాయములనుండి జ్వరము బైటకాయడములేదు these two times the fever has not shown itself. adj. Moderate, మితమైన, యధోచితమైన. పర్యాయపదము paryāya-padamu. n. A synonym. పర్యాయముగా paryāyamugā. adv. Moderately. అది యిప్పట్లో పర్యాయముగానున్నది it is not pretty well. ఆ దేశములో వర్షము పర్యాయముగా నున్నది the rain is but slight there. పర్యాయతః or పర్యాయేణ paryāyatah. adv. Gradually, by degrees. Moderately.

(p. 766) puṭṭu puṭṭu. [Tel.] v. n. To be born, produced. To arise, come into existence, (as love, anger, &c.) జన్మించు. n. Birth, జన్మము. adj. Born. తల్లోతోడబుట్టినది a mother's sister. (పుట్టినది and పుట్టినవాడు are used where it is uncertain which member of a family is the elder, as the specific Telugu names for these relations denote the precedency or succession of birth.) తోడబుట్టినవాడు a brother. తోడబుట్టినది a sister. పుట్టుదరిద్రము life-long poverty. పుట్టుభోగి one who is rich from his birth. పుట్టుమచ్చ a birth-mark. పుట్టువ్యాధి a congenital disease, a disease born with one. పుట్టుక puṭṭuka. n. Birth, origin; source. జన్మము. పుట్టుకల్లరి puṭṭu-kallari. n. A born liar, పుట్టుక మొదలు అబద్ధములాడువాడు. పుట్టుగట్టు puṭṭu-gaṭṭu. n. The mountain out of which the sun is supposed to be born each morning, ఉదయాద్రి పుట్టుగొడ్డు or పుట్టుగొడ్రాలు one who is hopelessly barren. పుట్టుగ్రుడ్డి or పుట్టుచీకు puṭṭu-gruḍḍi. n. One who is born blind. పుట్టుచెయుయువులు puttu-cheyuvulu. n. Ceremonies connected with a birth. జాతకర్మము. పుట్టుపాప puttu-pāpa. n. An albino. పుట్టువు, ప ుట్టుగు or పుట్టుబడి puṭṭuvu. n. Birth, origin, production, పుట్టుక. తొంటిపుట్టువన్ in a former birth. పుట్టుమూగ puṭṭu-mūga. n. One who is born dumb. పుట్టువడుగు puṭṭu-vaḍugu. n. One who is a bachelor all his lifetime. పుట్టువెర్రి puṭṭu-verri. n. One who is insane from his birth. పుట్టించు puṭṭinṭsu. v. a. To create, generate, form, make, raise, fabricate. పుట్టింట puṭṭ-inṭa. (abl. of పుట్టిల్లు.) At home, in her parent's house. పుట్టినిల్లు, పుట్నిల్లు or పుట్టిల్లు puṭṭin-illu. n. Birth-place, home; mint, fountain-head. వాడు దుర్మార్గమునకు పుట్టిల్లు he is a mass of wickedness.

(p. 1190) vivaraṇamu or వివరము vi-varaṇamu. [Skt.] n. An explanation, specification, comment; a description, a detailed account, విస్తరించిచెప్పడము, వర్ణనము, టీక, వ్యాఖ్యానము. వివరము vivaramu. n. A hole, burrow, chasm, cave, recess. రంధ్రము, బిలము. వివరములు ivaramulu. n. plu. Particulars, details; a specification, description, వైనములు. వివరముగా vivaramu-gā. adv. With all particulars, in detail. విభజనగా. వివరించు vivarinṭsu. v. a. To describe, particularise, state, specify, విస్తరించిచెప్పు, వివరముగాచెప్పు. To explain, tell, చెప్పు. To consider, think, విచారించు. To delay, ఆలస్యముచేయు.

(p. 1192) viśēṣamu vi-ṣēshamu. [Skt.] n. Sort, kind, species, variety, భేదము, విధము. A particularity, speciality, peculiarity, singularity. A specific quality, a distinguishing property, a characteristic. A particular thing, an individual, an object distinguished by some attribute or adjunct. Merit, excellence; something noteworthy or distinguished, a remarkable occurrence, news. చూడదగిన యుత్తమవస్తువు. అతిశయము, వింత, వింతరూపము. A charitable or virtuous action. సత్కార్యము, పుణ్యము. ఈ వైద్యునికి హస్తవిశేషముకద్దు this doctor has a fortunate hand. ఓషధివిశేషము a sort of herb. అక్షక్రీడావిశేషము a kind of diceplay. నేడేమివిశేషము what is there particular to-day? What is the matter to-day? ఆయన విశేషజ్ఞుడు he is a great scholar. adj. Extraordinary, eminent, remarkable, unusual. Much, more, abundant, greater, exceeding, surpassing. అతిశయమైన, వింతైన, అత్యంతమైన. విశేషమైన కార్యము a good deed. ఈ శ్లోకమునకు ఒక విశేషార్థమున్నది this verse has a secondary or recondite meaning. విశేషణము vi-ṣēshanamu. n. (In grammar). An adjective. విశేష్యలక్షణములనుచెప్పేది, గుణవాచకశబ్దము. విశేషించు vi-ṣēshinṭsu. v. n. To excel. అతిశయించు. విశేషించి or విశేషముగా vi-ṣēshinchi. adv. Abundantly, plentifully, much, exceedingly. తరచుగా, విస్తారముగా, మిక్కిలి, మిగుల. అతనితో విశేషించి సహవాసము చేయవద్దు you should not associate much with him. 'ఈ యత్రికుమారునింబోషించెదవిశేషించినేట నుండియు బ్రాణపదంబుగాగారవించెద.' T. ii. 178. విశేష్యము vi-ṣēshyamu. n. (In grammar), a noun or substantive. నామవాచకపదము, వస్తువాచకశబ్దము.

(p. 1231) vyaktamu vyaktamu. [Skt.] adj. Apparent, clear, manifest, evident, disclosed, revealed, distinct, specified, తెల్లమైన, స్పష్టమైన, ప్రకాశితమైన, తెలియబడిన. వ్యక్తత or వ్యక్తత్వము vyaktata. n. Distinctness, manifestation. స్పష్టత. వ్యక్తి vyakti. n. An incarnation, జాతికివేరై జాతికి ఆశ్రయమైన స్వరూపము, పృథక్స్వరూపము. An individual, a person, a man, జనుడు. ఒకడు. Manifestation, స్పష్టము. 'భక్తహితార్థమై ప్రభవించెనీకు, వ్యక్తిగాజెప్పితి వగవకుమింక.' BD. i. 477. వ్యక్తిగా, అనగా స్పష్టముగా. 'భక్తునకును దోడు పరిచారునిచ్చి, వ్యక్తిసందర్శనాసక్తినేతెంచి.' ib. v. 444. వ్యక్తుడు vyaktuḍu. n. A man of the world, a man of understanding. తెలిసివాడు, తెలివిగలాడు. వ్యక్తురాలు vyaktu-r-ālu n. A clever woman, a woman of understanding. తెలివిగలది.