(p. 18) akaṭavikaṭamu akaṭa-vikaṭamu. [Tel.] adj. Adverse, contrary, awkard, inverted, contrariwise. తారుమారైన, విరుద్ధమైన, ప్రతికూలమైన, అకటవికటమైన మాట an incoherent speech, a prevarication, అకటవికటపు మాటలాడుట to shuffle, prevaricate, అకటవికటమైన పని an awkward, confused or troublesome affair.

(p. 98) aśarīravāṇi a-ṣarīra-vāṇi. [Skt.] The speech of an invisible being, a voice from heaven. ఆకాశవాక్కు. అశరీరి a-ṣarīri. n. A spirit, an incorporeal being. దేహము లేనివాడు. 'తనకునబ్బాలుచే చావుగలదని యశరీరి చేవిని' (Vish. viii. 78.) being warned by a voice from heaven that this child should cause his death.

(p. 117) ābhāṣaṇamu ābhāshaṇamu. [Skt.] n. Addressing, speaking; a speech, harangue, oration.

(p. 133) indriyamu indriyamu. [Skt.] n. An organ of sense. జ్ఞానేంద్రియములు organs of perception, కర్మేంద్రియములు organs of action, and అంతరింద్రియములు the internal organs, the first includes the eye, ear, nose, tongue, and skin; the second, the organ of speech, or larynx, hand, foot, and the organs of generation. The last are మనసు the mind or organ of thought; బుద్ధి the organ of apprehension, అహంకారము the organ of self-knowledge or consciousness, and చిత్తము the heart or organ of feeling. ఇంద్రియువృత్తి the natural propensities. పంచేంద్రియములు the five organs of sense. పంచేంద్రియబద్ధుడు the sensual man, one who is a slave to his lusts.

(p. 156) utprāsamu ut-prāsamu. [Skt.] n. Satirical speech. పరిహాసపుమాట.

(p. 365) gālamu or గాలాము gālamu. [Tel.] n. A hook. గాలమైనమాట a heart-piercing speech. గాలమువేయు to throw a hook into water to catch fish. గాలకాడు gāla-kāḍu. n. A fisherman. చేపలను పట్టువాడు.

(p. 384) geṇṭasamu genṭasamu. [Tel.] n. A cross or abusive speech: harshness, crossness. పరుషవచనము. 'ఉ నిష్కంటకమైననాపలుకు గైకొనవేనిహితంబుగూడదీ, గెట సమేలమీదబలు కీడు సుమీవివరించి చూడగన్.' HK. iii. 247.

(p. 428) cenupari chenupari. [Tel.] adj. Rustic, as speech గ్రామ్యము. చెనుపరిమాటలు rustic accents or dialect.

(p. 558) toṭru or తొట్రుపాటు toṭru. [Tel.] n. Trottering. Confusion, perplexity, hurry. తొట్రిలు, తొట్రిల్లు, తొట్రిలబడు, తొట్రుపడు or తొట్రుకొను toṭrilu. v. n. To stagger, totter, stumble, be bewildered or perplexed, to trip, or stumble, as in speech తడబడు. To split భేదిల్లు. Swa. iii. 125.

(p. 603) durusu durusu. [Tel.] n. Stubbornness, frowardness, impetuosity, hurry, vehemence, boisterousness, bluntness, rudeness. పెళుసు, పెటుకు, కట్టెవిరుపుతనము, పెడసరిగొట్టుతనము. Tartness, harshness in speech. కాఠిన్యము, దూకుడుతనము. చేదురును an itch for fighting. నోరుదురుసు quarrelsomeness. adv. Forward. దూకుడు. Quickly. శీఘ్రము.

(p. 657) niruktamu nir-uktamu. [Skt.] n. A glossary of obscure phrases used in the Vedas. ఒక వేదాంగము. That which is said, చెప్పబడినది. నిరుక్తి nir-ukti. n. The name of a figure of speech, ఒక అలంకారము. Definition of the meaning of a word, అర్థనిర్వచనము.

(p. 662) niś niṣ. [Skt.] A negative prefix, altered from నిర్. (q. v.) in accordance with the rules of Sandhi. నిశ్చలము niṣ-chalamu. adj. Fixed, immovable, firm. నిశ్చింతుడు niṣ-chintuḍu. n. A man without care. చింతలేనివాడు. నిశ్చేతనము ṇiṣ-chēṭanamu. adj. Motionless, inanimate. నిశ్చేష్టుడు niṣ-chēshṭuḍu. n. One who cannot move, చేష్టలు ఉడిగినవాడు. నిశ్శబ్దము niṣ-ṣabdamu. n. Silence. adj. Silent, mute. నిశ్శబ్దముగా నుండు to be silent or speechless. నిశ్శేషము niṣ-ṣēshamu. adj. Without a remainder, total, entire, thorough, complete, సర్వము, అంతయును. నిశ్శేషముగా niṣ-ṣēshamu-gā. adv. Wholly, utterly, completely.

(p. 670) nuḍikāramu nuḍikāramu. [Tel.] n. Style, mode of speech. వాచకము, మాట, రచనము, మాటచమత్కారము. నుడుగు or నుడువు nuḍugu. v. a. To tell. చెప్పు. నుడుగు or నుడువు n. A word or expression, a thing said, a promise; a line in verse: a bar in music. ఊరికెనుడుగులెంచి చెప్పు to sing line upon line, to pester, to dun, to reiterate. నుడుగురేడు lit: the lord of speech, Brihaspati. బృహస్పతి, గీష్పతి, నుడువు nuḍuvu. v. n. To speak. పలుకు. Suca. iii. 356. నుడువంగా as he said so, పలుకగా. నడువరి nuḍuv-ari. n. One who is ready of speech, a talkative person, మాటలమారి, వాచాలుడు. నుడువరితనము nuḍuv-ari-tanamu. n. Readiness, fluency of speech.

(p. 678) nera , నెరవు, నెరా or నేరా nera. [Tel.] adj. Full. నిండైన. Fine, grand, excellent; great, large, big. నెరమంట a great flame or a great pain. 'పౌరజన కోలాహలంబుతో జంటయై మింటికెగయు నెరమంట గనుంగొని.' S. iii. 269. నెరగొయ్యి a large gully. నెరమాటలు queer speech. 'నెరమాటలు కోడిగములు నరమాటలు జాణతనము.' H. v. 86. నెరకాడు nera-kāḍu. (నెరవు+కాడు.) n. A perfect man. పూర్ణుడు. నెరక neraka. n. A hair. వెంట్రుక. 'నెరకలు తాకినయమ్ముల జొరజొర నెత్తురులువడియ.' Hari vamsa. ii. 192. నెరకొను nera-konu. v. n. To fill, నిండుకొను. 'తమమను కాలాహిప్రపంచము నెరకొని.' Swa. v. 43. నెరడు neraḍu. adj. Rough. గొగ్గి, విషయము. ఆ నేల నెరడుగా నున్నది that ground is rough or uneven. నెరతనము nera-tanamu. n. Respectability 'విజయవివేకశీలతలచే ననుకూలమును నెరతనము నేర్చి.' V. P. ii. 245. నెన్నడుము nen-naḍumu. n. A slender waist. నెన్నుడురు or నెన్నొసలు nen-nuduru. n. The forehead. నెమ్మనము nem-manamu. (నెర+మనము.) n. The heart. నెమ్మొగము or నెమ్మోము nem-mogamu. (నెర+మొగము.) n. A fair face. నెరయు or నెరియు nerayu. v. n. To fill, నిండు. To be fulfilled, నెరవేరు. To become grey, తెల్లనగు. To extend, grow, swell, వ్యాపించు. To shine, ప్రకాశించు. 'సీ కాటుక నెరయంగ కన్నులునలుపుచు.' B. X. §9. 16. నెరయ neraya. adv. Fully, much, greatly. గొప్పగా నెరపు or నెరువు nerapu. v. a. To fill. నించు To fulfil, నెరవేర్చు. To spread, extend, పరచు. To make, చేయు To enlighten, ప్రకాశింపజేయు. 'మధుర భాషల హరిమిద మైత్రినెరపి.' B. viii. 438. adj. Much, great, అధికము. n. The act of spreading. వ్యాపనము. Greyness of hair. నెరయుట. నెరయిక nerayika. n. Filling, నిండుట. Spreading, వ్యాపించుట. The act of turning grey, as hair, తెలుపగుట. నెరపంది or నెరవెంద nera-vanji. n. A kind of plant. అలక్ష్య. వెరవడి or వెరవణి nera-vaḍi. n. Ful speed. A scrawl or device. నెరవడిగా వ్రాసినాడు he scrawled or flourished in writing. Wit, skill. నెరవాది nera-vādi. n. A skilful, or clever man, సమర్థుడు, నేర్పరి. P. iii. 205. నెరవాదితనము skilfulness. నెరవిద్దె or నెరవిద్య nera-vidde. n. Conjuring, sleight of hand. హస్తలాఘవము, జాలవిద్య. Foppery, conceit. నెరవు neravu. n. Fulness. పుర్తి. Spreading, వ్యాపనము. A way, మార్గము. Understanding, తెలివి. A contrivance. ఉపాయము. The name of a certain tree. 'నెరవుగలుగువారు నెరుపుగలవారు, విద్యచేత విర్రవీగువారు పసిడి గలుగువారి బానిస కొడుకులో.' Vēma. 140. నెరవుగలుగువారు, ఉపాయశాలులు. adj. Full. పూర్ణము. Much, great, అధికము. Proper, యుక్తము. Broad, spacious, విశాలము. Spreading, spread, వ్యాపకము, వ్యాప్తము. నెరవేరు nerar-ēru. [From నెరవు much, and ఏరు.] v. n. To be fulfilled, to prosper, thrive, succeed, నెరవేరిన mature. నెరవేర్చు nerav-ērṭsu. v. a. To accomplish, effect, manage, discharge. నెరయ neraya. adv. Entirely, vastly, extremely. In the least, at all. ముగుల, బొత్తిగా.

(p. 683) noḍugu , నొడువు, నుడుగు or నుడువు noḍugu. [Tel.] n. A word, speech, మాట. v. a. To say, tell, speak, మాటాడు.