(p. 140) iluku iluku. [Tel.] n. Cramp, sprain, strain. నరముబెణుకు, ఇలుకుపట్టిన Sprained, cramped. బెణికిన.

(p. 153) utkrōśamu ut-krōṣamu. [Skt.] n. The ospray, or sea eagle.

(p. 438) candamāma ṭsanda-māma. [Tel.] n. The moon. The yolk of an egg. సొన. చందమామ గ్రుక్కిళ్లు or చంచమామగుటకలు kissing or smacking the lips as a sign of being stricken with love. అధరామృతము. శశాం. v. చందమామపక్కె ṭsandamāma-pakke. n. A kind of fish: a sprat. చందమామపురుగు ṭsandamāma-purugu. n. A lady bird: ఇంద్రగోపము, ఆరుద్రపురుగు.

(p. 420) ciluku chiluku. [Tel.] n. An arrow: బాణము. A spray, a spirt. A hasp or bolt of a door. గొళ్లెము, కొలికి. A remainder, balance or residue. శేషము. v. n. To be shed: to distil or trickle. చిందు. To be aroused, as love. ప్రసరించు, మీరు. v. a. To sprinkle, to spirt or shed. చల్లు. To churn త్రచ్చు. To instil. కరుణారసము చిలుకు కన్నుదుమ్ములతోడ with eyes that distilled the very essence of affection. చిలుకుటమ్ము chiluku-ṭ-ammu. n. A sort of fighting cock. A two pointed arrow. చిలుకుడు chilukuḍu. n. Churning చిలుకుట. చిలుకుడుగుంజ. chilukuḍu-gunza. n. A churn staff.

(p. 420) cilupa chilupa. [Tel.] adj. Little. అల్పము, కొంచెము, చిలుప or చిలుప చిలపనీళ్లు chilupa-chilapa-nīḷḷu. n. Sprinklings, drops, spray. చిలుపరాయి chilupa-rāyi. n. A fragment of stone. చిలుపాలు chilu-pālu. n. Spirtings: the sweetest milk, which bursts forth spontaneously. చిలుపు chilupu. v. n. To spirt out, flow, or gush: lie in pools.

(p. 435) cēpu chēpu. [Tel.] v. n. To let the milk flow, to give forth, emit (as a breast does milk). ఎగచేపు to withhold the milk, or keep it from flowing, as a cow does unless her calf is near her. 'కరము సంతసిల్లికుమారుం, గనిచున్నులుచేపిముదంబున.' (M. I. v. 37.) at the sight of her child the milk sprang from her breast with affection. ఆవు పాలుచేపలేదు the cow withheld her milk. చేపాకు a plant the leaves of which are given to cows to make them give milk freely. చేపు or చేపుడు n. A gush or spirt, as of milk. చేపుట.

(p. 510) tammi tammi. [Tel.] n. The lotus. పద్మము. A disposition or arrangement of an army in the battle-field in the form of a lotus పద్మవ్యూహము. కెందమ్మి the red lotus. తమ్మికంటి tammi-kanṭi. n. A fair eyed person, A translation of the Sanskrit word పుండరీకాక్షః, a name of Vishṇu. తమ్మికెంపు tammi-kempu. n. A sapphire. పద్మరాగము. తమ్మికేలు tammi-kēlu. n. A lotus-like (i.e., beautiful) hand. తమ్మిచూలలి or తమ్మిపుట్టు tammi-ṭsūli. n. The god who sprang from a lotus, i.e., Bramha. పద్మగర్భుడు. తమ్మిదొర the lord of the lotus, i.e., the sun. తమ్మిచెలి tammi-cheli. n. The lover of the lotus, i.e., the sun, తమ్మిదొరచూలి an epithet of Sugrīva. R. v. 259. తమ్మిపగతుడు the foe of the lotus, i.e., the moon. తమ్మిమోహరము tammimōharamu. n. The 'lotus evolution', a certain form of military array. తమ్మయింటి గరిత = Lakshmi.

(p. 533) tīga , తీగె or తీవ tīga. [Tel.] n. A creeping plant or vine; a tendril or spray. లత. A wire, the string of a lute, తంతి. A necklace of gold wire, a gold or silver belt, మొల నూలు. A gold ornament worn by women, బంగారుపట్టెడ. ప్రేముతీగలు the rattan lacing in a chair. మెరుపుతీగె a flash of lightning. పాచితీగె, బంగారుతీగె, &c., are various creepers. తీగెగరక tīge-garika. n. A creeping species of bent grass, called Agrostis stolonifera. తీగబచ్చలి a creeper, Convolvuḷus repens. See బచ్చలి. తీగయిల్లు an arbour పొదరిల్లు. తీగయెలుగు a low voice హీనస్వరము. తీగబోడి tīga-bōdi. n. A slight and graceful girl. తీగమల్లె the creeping Jasmine. తీగమెరుగు tīga-merugu. n. Lightning without thunder ఉరుములేని మెరుపు. A sort of grain. తీగమోడి tīga-mōḍi. n. Patterns of flourishes or carved work in carpentry. వ్రాతపని. ముత్తెములు తీగెమోడికుట్టే పనులు embroidery in the fashion of sprigs of pearl. తీగసాగు tīga-sāgu. v. n. To increase, to prosper వర్ధిల్లు. గార బాగా తీగెలు సాగేలాగున కలిపిరి they mixed the mortar till it was of a proper consistency. తీగలుపారు to spread వ్యాపించు. తీగవిలుకాడు an epithet of Manmadha. తీగసరులు a kind of rice ధ్యాన్యవిశేషము.

(p. 538) tuppara or తుంపర tuppara. [Tel.] n. A drop, a spray. చినుకు.

(p. 541) tuluvarra or తులులు tuluparra. [Tel.] n. A species of fish: Scomber, Cyprinus chorinemus. Russell. No. 137, 138, 140, 208. A sort of sprat or Sardine.

(p. 686) paṅga panga. [Tel.] n. A fork, as the forked branch of a tree. పంగగా panga-gā. (adv.) Astride, with the legs apart. పంగటి pangaṭi. adj. Stretching out like the prongs of a fork. 'అనుకు వెల్లడిగందమున నాభి నుండి మూపులదాక పంగటి పూతపూతి.' Vaija. iv. 57. పంగటించు panga-tinṭsu. v. n. To straddle or open the legs far apart; to sprawl. పంగటికాళ్లవాడు pangaṭi-kālla-vāḍu. n. A bandy-legged man. దొడ్డికాళ్లు గలవాడు. పంగనామము a fork-like mark worn on the forehead by the Vaishnavaites, పడుమ ఎడము గల్పు పంగివలె తీర్చిన తిరుమణి, as distinguished from పంగనామము, a mark which has no broad fork like branches. పంగలుగుంజ a forked post such as rafters rest on. పంగలకర్ర a forked stick. మూడుపంగలయీటె a trident shaped spear.

(p. 698) paṭṭu paṭṭu. [Tel.] v. n. To suffice, to last. చెల్లు. To last a long time, హుకాలము చెల్లు. To begin, ప్రారంభించు. To happen, కలుగు. కలుగు. To cost. To fit or suit. To be possessed by evil spirits. To arrive, as ships. To be imbibed or absorbed, as a dye. To be held or contained. To be affected by disease or pain. v. a. To take, to hold, to catch, to apprehend. గ్రహించు. To take by force, నిర్బంధముచేసి గ్రహించు. దొంగను పట్టి కట్టము catch and tie up the thief. To adopt, అవలంబించు. To blow as a conch. ఈ గోనె ఎంత బియ్యము పట్టును how much rice will this bag hold. ఈ మురుగు నా చేతికి పట్టదు this bangle will not fit my hand. వాడు నిండాసేపు ఊపిరిపట్టలేడు he cannot hold his breath long. చెపట్టు or చెట్టపట్టు chē-paṭṭu. v. a. Lit: To take the hand; to take to wife, to marry. చెయ్యిపట్టు to seize the hand, to ravish a female. దారమునుపట్టు, to twist a cord, నేను. గొడుగుపట్టు to hold an umbrella. కాలుపట్టు to geld. కాళ్లుపట్టు to massage or rub the legs. పగపట్టు to conceive hatred. శంఖముపట్టు to blow a conch. కత్తి సానపట్టు to set or grind a knife or razor. కంపుపట్టు to stink. చుట్టపట్టు to smoke a cigar or cheroot. పొగపట్టు to apply smoke. ఆ బొక్కలో నా చెయ్యి పట్టదు my hand will not go into the hole. తలా ఒకదారి పట్టినారు each of them went by a separate road. ఇంకా కోతపట్టలేదు the reaping has not yet been put in hand. ఆ వ్యాజ్యమును పట్టలేదు they did not admit the lawsuit. దానిగోళ్లకు గోరింటపట్టదు the colouring does not adhere to her nails. ఆ మందు ఈ రోగాన్ని పట్టలేదు the medicine has not affected this sickness. ఆ విద్యను బాగా పట్టి ఉన్నాడు he has taken well to that branch of study. గింజపట్టే సమయము the time when the grain is forming in the ear. ఇమదులో ఎవరికేమి పట్టినది who has any thing to do with this? నాలుగుదినములు పట్టును it will take four days. మనిషిపట్టేమాత్రము only large enough to admit a man. అయిదురూపాయీలు పట్టును it will cost five rupees. ముడు గజాలు పట్టును it will take three yards. మన్నెముపట్టి ఉన్నారు they betook themselves to the highlands. ఆనవాలుపట్టు or గురుతుపట్టు ānavālu-paṭṭu v. a. To identify, recognise, know again, verify. పట్టి పట్టి మాట్లాటెను he spoke in a broken manner. ఎవరినిపట్టితే వారు చెప్పుదురు ask whom you will, and they will tell you. మీరు పట్టిమాట్లాడితే ఆ పని అనుకూలమవును if you speak to the point the matter will be settled. అది నా బుద్ధికి పట్టలేదు I do not take (or comprehend) the meaning. పట్టిచెప్పితే ఆ పిల్లవానికి చదువు బాగావచ్చును if you teach him sedulously the boy will learn well. వాడు దానిని పట్టుకొని పీకులాడుచున్నాడు he is troubling himself about it. వాడు పట్టినదెల్లా బంగారమవుచు వచ్చినది whatever he touched turned to gold. ఆ కోటను పట్టుకొన్నారు they took the fort. ఆ దొంగను పట్టుకొన్నారు they apprehended the thief. నా చెయ్యి పట్టుకొన్నాడు he laid hold of my hand, or, he seized my hand. ఆ వాడుకను పట్టుకొన్నాడు he began the practice. ఒక నెల జీతము పట్టుకొన్నాడు he stopped one month's wages. చెప్పగానే పట్టుకొన్నాడు he understood me the moment I spoke. నడుము పట్టుకొన్నది my loins are strained. [పట్టు is also added to a great number of nouns, to give them a verbal signification and in such cases it takes its meaning from the noun to which it is affixed; thus:] తప్పుపట్టు to rust. ఇలుకుపట్టు to be sprained. అక్కరపట్టు to be necessary, to be required or to take interest in. కొవ్వుపట్టు to become fat. బూజుపట్టు to grow mouldy, దోవపట్టు to take a road. సత్తువపట్టు to be recovered, as strength. పట్లుపట్టు to be seized with cramp, &c. వాడు లంచము పట్టుచున్నాడు he takes bribes. వాడికి వెర్రిపట్టినది he has gone mad. నాకు చలిపట్టుచున్నది I feel cold. వాని గుణములు నీకు పట్టుపడినవి you have contracted his habits. వానపట్టినప్పుడు when rain came on. అట్లు చేయడానకు నీకేమిపట్టినది what business had you to do this? what made you do this? గడ్డిపట్టినబీళ్లు land covered with grass. వానిమీద తప్పుపట్టినారు they found fault with him. ఆ మందు నోరుపట్టినది the medicine made his mouth swell. వానికి ౛లుబు పట్టినది he has caught cold. నాకు కూరుకు పట్టినది I became drowsy. ఆ దూడ యింకా గడ్డి పట్ట లేదు the calf has not yet taken to grass. పట్టించు paṭṭinṭsu. [causal of పట్టు.] v. a. To cause to hold. To apply oil or ointment, &c. To make one begin. ఆ చిన్నవాడికి అమరము పట్టించినారు they have made him begin (reading) the Amaram. రేపు నీపని పట్టిస్తాను or నీతాళముపట్టిస్తాను I will settle your business to-morrow, i.e., I will punish you. ఆ పెట్టెను వానిచేతి పట్టించుకొనిరా make him bring the box with you. పట్టింపు paṭṭimpu. n. Application. Concern. పిల్లకాయలచేత ఒక పుస్తకము ఆరంభించడము, శ్రద్ధ, అక్కర, పాటింపు. అమరము పట్టింపు అయిన మూడు నెలలకు three months after setting to work on the Amaram. ఆరాధ్యులకు కర్మమందు పట్టింపులేదు the Aradhyas pay no attention to rites. 'లేనిపట్టింపులెల్లను పూనిచాన.' Ila. iii. 29. పట్టు paṭṭu. n. Holding, a hold. గ్రహణము, పట్టుకొనుట. A handful. Pertinacity, resolution, hold, strength, grip, grasp, seizing. గ్రహణము. An external application to a swelling to allay pain, &c. పూత. Ground, for a proceeding, కారణము. A prop; support, favor; a party or side, ఆధారము. A part of scene in a play, స్థానము, విషయము. విరహపుపట్టు an amorous scene,. యుద్ధపుపుట్టు a warlike scene. A feat in wrestling. అది తలకు పట్టు పెట్టుకొని పండుకొన్నది she put a plaster on her temples and went to bed. ఈ వ్యాజ్యములో పట్టులేదు there is no proper plea in this suit. ఒకని పట్టుగా మాట్లాడుట to speak on a man's behalf. ఒక పట్టుగానుండు to inhit pertinaciously. ఉనికిపట్టు a place, a house, an abode. వాడు పట్టినపట్టు వదలడు he will not relinquish his purpose. వాణ్ని పట్టిన పట్టున తీసుకొనివచ్చిరి they brought him as he was. పట్టుస్నానము bathing at the commencement of an eclipse, as opposed to విడుపుస్నానము bathing at its termination. ఆయన పట్టుబిడుపు తెలిసినవాడు he knows where to be lenient and where to be severe. కూతపట్టునేల as far as a cry may be heard. వారికి కర్మములో పట్టులేదు they do not lay much stress upon ceremonies. వాడు ఎంతమాత్రము పట్టు ఇవ్వకుండా మాట్లాడుచున్నాడు he speaks without giving them any handle. చాలా మంది ఆయనపట్టు అయిరి many followed him, or joined his side. పట్టున (with న the sign of the ablative) at, by, close to. కోరడి పట్టు న along the hedge. గాడీపట్టున at the manager. ఈ పట్టున at present, పట్టు feats in wrestling. కాడు జెట్టిపట్లుపట్టగలడు he is able to wrestle. ఆ చుట్టుపట్ల in the adjacent places, in the neighbourhood. చుట్టుపట్ల వాండ్లు neighbours. పట్టు paṭṭu. n. Silk. పట్టుబట్ట a silk cloth. పట్టునూలు silk thread, spun silk. పట్టునూలుపాలెవాండ్లు a class of silk weavers. పట్టునూలువాండ్లు a class of silk dyers. పట్టుపురుగు paṭṭu-purugu. n. A silkworm. Also, an insect called ఇంద్రగోపము. పట్టంచు paṭṭ-anṭsu. (పట్టు+అంచు.) n. A silk border, a border fringed or trimmed with silk. పట్టుకొమ్మ paṭṭu-komma. n. A refuge, stay, support. అధికారము, ఊతకోల. పట్టుకారు Same as పటకారు (q. v.) పట్టుకొను paṭṭu-konu. v. n. &t. To catch, to catch hold of, to seize. పట్టుకోలు paṭṭu-kōlu. n. Catching. పట్టుకొనుట. పట్టుజిట్ట paṭṭu-jiṭṭa. n. A sort of bird. S. i. 187. పట్టెడు paṭṭ-eḍu. adj. A large handful. Lit. 'as much as the hand will hold.' పట్టుజీనువు paṭṭu-jīnuvu. n. A kind of bird, పిగిలిపిట్ట. పట్టుడు paṭṭuḍu. n. Persistence, పట్టుదల. adj. Choice, select. పట్టుడువేట a first rate sheep. పట్టుడావు a picked cow or fine cow. పట్టుదల paṭṭu-dala. n. Affection, favour, Perseverance, persistence. వదలనిపట్టు, అభినివేశము. వానికి దానిమీద నిండా పట్టుదల he has a great regard for it. పట్టుబడి paṭṭu-baḍi. n. A sum received or credited in an account, the worth or coat of any thing, charges, expense, outlay. పట్టుబడు paṭṭu-baḍu. v. n. To be seized or apprehended. చిక్కుకొను. To become plain, విదితమగు. పట్టుసారువ paṭṭu-sāruva. n. A fork-like beam used to hold by while working a pikota or water-lift మీట త్రొక్కువాడు ఆధారముగా పట్టుకొనే పంగలకొయ్య. పట్లు. plu. of పట్ల paṭla. [from పట్టుల.] adv. About, as ఆ చుట్టుపట్ల in that neighbourhood, round-about. With regard to, with reference to, in the event of. వాడు అక్కడ ఉండినపట్ల in case of his being there. ఇంటిపట్ల at home. అతనిపట్ల అన్యాయముచేయకు do him no wrong. ఈపట్ల in this respect, in this matter.

(p. 717) parige or పరిగియ parige. [Tel.] n. A kind of tree. A sprat. చెదుపరిగె the bitter sprat which resembles the silver fish. పాలుపరిగె the white sprat. బెత్తుపరిగె A sort of Chœtodon. adv. Quickly, శీఘ్రము.

(p. 741) pāra pāra. [Tel.] n. A short hoe, a spade. తవ్వునట్టి సాధనము. పారమీను pāra-mīnu. n. A fish called 'Old wife,' resembling a pomfret. పారమ్ము or పారవాతి pārammu. (పార+అమ్ము.) n. A broad-tipped arrow. 'పారమ్మెదనాటినట్లు పడెవతడుర్విన్.' G. viii. 9. పారచేతి pāra-chēti. n. A large sort of fish with a big head, a grampus. పారపరిగె a kind of sprat.

(p. 898) beṇaku, beṇuku, beḍaku or బెడుకు beṇaku. [Tel.] v. n. To be sprained. To totter, to quake. వణకు.' కొన్ని చిన్ని పన్నిదంబులు చేసికొని బడుగు నడుముబెడికి.' B. viii. 457. n. A sprain. చలనము.