(p. 140) ilu ilu. (See ఇల్లు.) ఇలుచుట్టు ilu-ṭsuṭṭu. [Tel. from చుట్టు.] n. Lustration, walking round a house to keep away demons. ఇలురేడు ilu-rēḍu. n. The master of the house. ఇలువడి iluvaḍi. n. Respectable birth. కులీనత. Good conduct. మంచి నడత. భార. శాంతి. iii. 'అలువడనున్న చేసి.' భాగ. 10 న్కం. ఇలువరుస ilu-varusa. Family, race, consanguinity. వంశానుక్రమము. ఇలువరుసగా at each house, from house to house. ఇలువేలుపు or ఇలువేల్పు ilu-vēlupu. A patron saint or god. The household god కులదేవత.

(p. 374) guḍiguḍiguntalu guḍi-guḍi-guntalu. n. A game played by boys. H. iii. 186. గుడిచుట్టు guḍi-ṭsuṭṭu. n. A circle or orb, a disc. A halo. చంద్రసూర్యపరివేషము HD ii. 122. గుడిజెల్ల guḍi-jelḷa. n. A species of fish. జెల్ల. గుడిప్రదక్షిణము Circumambulating a temple. గుడితిరుగు guḍi-tirugu. v. n. To move in a circle. 'క కుమ్మరిసారెగుడితిరుగుకొనెడువిధమునన్.' జై. v.

(p. 394) gōru gōru. [Tel.] n. A nail, a claw. In A. v. 30. గోళ్లు is rendered అరిటిపువ్వులో నుండే గద్దగోళ్లు అని వాడుకోబడే కుచ్చులవంటివి 'Hawk's claws,' i.e., the inside of a plantain blossom. adj. Slight, little. అల్పము. గోటికన్ను the quick of the nail. గోరుగల్లు or గోరుగొండి or గోర్లొండి gōru-gallu. n. An instrument for cutting the nails. గోరుగాలము gōru-gālamu. n. A kind of fishhook made of iron wire. గోరుచిక్కుడుకాయ gōru-chikkuḍu-kāya. n. The bean called Dolichos fabæformis. Rox. iii. 316. గోరుచిరణము gōru-chīra-ṇamu. n. A chisel with a bent edge. కొనయుండు వంపుగల ఉలి. గోరుచుట్టు gōru-ṭsuṭṭu. n. A whitlow. గోరుచుట్టుపై రోకటిపోటు a blow from a rice pounder on a whitlow, i.e., trouble upon trouble. గోరులి or గోరు ఉలి gōruli. n. A gouge, or round-bladed chisel. గోరువెచ్చ gōru-veṭsṭsa. n. and adj. Lukewarm, tepid, partly warm. గోరొత్తు gōr-ottu. v. a. To pinch. n. Pinching.

(p. 449) cuccu ṭsuṭsu. [Tel.] n. A goat. మేక, బర్రెచుచ్చాలమెట్లు slippers made of buffalo, goat or cow hide. A. vi. 91. A sorrowful cry. చుచ్చాయనిపించు to soothe; to silence. చుచ్చుకొట్టు to sigh, to cry in sorrow.

(p. 449) cuccuruku ṭsuṭsṭs-uruku. [Tel. చురుకు+చురుకు] adj. Very sharp. మిక్కిలి తీక్ష్ణమగు. చుచురుకు పలుకులు very sharp or bitter words.

(p. 449) cuṭṭa ṭsuṭṭa. [Tel.] n. A ring. A roll of anything, anything rolled up as a leaf, a cheroot or cigar. A ring, a pillar. A relation. చుట్టలు relations, చుట్టములు. అలుకుచుట్ట a roll of cloth dipped in cowdung and water to smear floors with. చుట్టకుదురు a pad placed on the head to support a pail, &c. చుట్టవేసికొను to hem in or surround, to roll oneself into a mass.

(p. 449) cuṭṭamu ṭsuṭṭamu. [Tel. from చుట్టు.] n. Kin, kindred. బంధుత్వము a relation, a kinsman or kinswoman బంధువు. చుట్టపక్కములు kindred, kith and kin--here పక్కము has no meaning. A proverb says. తలచుట్టము తోకపగ I like the head but hate the tail, i.e., I avow one kinsman and disavow another. చుట్టరికము ṭsuṭṭa-rikamu. n. Kinship, relationship.

(p. 449) cuṭṭu ṭsuṭṭu. [Tel.] v. a. To go about, to go round. To roll, wrap up, to wind up, to encircle or clasp in an embrace. To hem in, surround, to overtake (as sin does). To draw a circle. To make small ciphers, thus: సున్నచుట్టు, క్రారావడిచుట్టు to write o or ; పాగాచుట్టు to tie a turban. చుట్టుకొను or చుట్టుపారు to surround, hem in, roll up. To turn, to go round. దోవచుట్టుకొని వేళ్లుచున్నది here the road makes a sweep. చుట్టు n. A turn, a round, a circuit, a circumference. A turn or bout: a time. A toe ring, worn by women కాలియుంగరము, తలచుట్టు a turban. గోరుచుట్టు a whitlow. ఎన్నిచుట్లు చెప్పేది how often am I to tell you? చుట్టు adj. & adv. Around, round about, out of the direct way. చుట్టలుగు, చుట్టువాలు or చుట్టుకైదువు ṭsuṭṭ-alugu. (చుట్టు+అలుగు.) n. The Discus of Vishnu చక్రమనే ఆయుధము. R. iii. 42. చుట్టిల్లు a round hut without posts or pillars: చుట్టివచ్చు to go round anything; ప్రదక్షిణముచేయు. To surround పరివేష్టించు. చుట్టుకొల్లారము, చుట్టుకొల్లారు or చుట్టుమాలె ṭsuṭṭu-kollāramu. n. A house built round an open area, with a chamber at each corner and a gallery between. చుట్టుగుల్ల ṭsuṭṭu-gulla. n. A volute shell. గుండ్రని శంఖము. చుట్టుదల ṭsuṭṭu-dala. n. The act of surrounding చుట్టుట. చుట్టుతిరుగు ṭsuṭṭu-tirugu. v. n. To go the rounds, as a patrol. చుట్టుపట్టు ṭsuṭṭu-paṭṭu. n. All sides. Roundabout. చుట్టుపడు ṭsuṭṭu-paḍu. v. n. To fall out of the direct route: to go round. చుట్టుముట్టు ṭsuṭṭu-muṭṭu. v. n. To encamp around, besiege, hem in, surround. Vish P. viii. 64. చుట్టువేదెము ṭsuṭṭu-vēḍemu. n. Riding a horse round the ring. Dasav. X. 145. గుర్రపుమండలగతి. చుట్టువేలు or చుట్టనవేలు ṭsuṭṭu-vēlu. n. The forefinger. 'చుట్టువేలునచక్కచూపంగగలవే.' R. iv. 167. చుట్టూరు ṭsuṭṭ-ūru. adv. Roundabout.

(p. 450) cumma ṭsumma. [Tel.] n. Severe pain, agony. వేదన. చుమ్మలుచుట్టు ṭsummalu-ṭsuṭṭu. v. n. To retch in the stomach. కడుపులో గాలించు. To be troubled కలుగు, వేదనపడు.

(p. 512) tari tari. [Skt.] n. A ship. ఓడ. తరి tari. [Tel.] adj. Churning. n. Time, occasion. సమయము. ఇత్తరి now. ఒకతరి once. Nearness. సమీపము. plu. తరులు. Series వరుసలు, వళి. తరి or తరీ [H.] Wet cultivation, irrigated land మాగాణి. తరిగొను to try, యత్నంచు. తరిపడు to be oppressed, యత్నించు. తరించు or తరియించు tarinṭsu. [Skt.] v. a. To cross over, get through (a stream or trouble:) to attain (heaven.) To shake off, cast off, get rid of, free oneself from. తరింపు tarimpu. [Skt.] n. Rescue, extrication, salvation. తరికంబము tari-kambamu. [Tel.] n. The post round which the cord passes which works the churning stick. పెరుగుత్రచ్చెడు స్తంభము. తరికాడు tari-kāḍu. n. One who churns. త్రచ్చునాడు. తరికడవ a churning pot. తరిగల tari-gala. adj. Rich in butter. తరిగలావు a butter producing cow. వెన్న చాలావచ్చే పాలుగల ఆవు. తరిగొండ tari-gonḍa. n. A poetical name for Mandaragiri: lit. 'The churn-staff-hill.' తరిగోల tari-gōla. n. A churning staff. తరిచల్ల tari-ṭsalla. n. Sweet buttermilk. తరిచుట్టు or తరిపట్టు tari-ṭsuṭṭu. v. n. To consecrate or offer curds to the gods. తరితాడు. tari-tāḍu n. The cord that works a churnstaff. తరిదాలుపు one who wears or carries the churning mountain, i.e., Vishṇu.

(p. 515) tala tala [Tel.] n. The head. శిరస్సు. The hair on the head. తలవెండ్రుకలు. The top కొన. The front ముందుభాగము. Height ఎత్తు. Whole మొత్తము. An occasion, a time సమయము, ఎడ. An attempt, endeavour పూనిక. A field, place రంగము. A side పక్షము. Telugu books were usually written on palm-leaves connected by a cord running through: and to tear out a leaf or rescind a bond, the top is torn. Hence తలచించిన denotes Rescinded. తలతో నడిచి వస్తున్నాను I will come even though I walk on my head. తలకొవ్విన tala-kovvina. adj. Fat-headed, proud, silly. ఇంతపనిచేస్తే వారిలో ఎట్లు తలయెత్తవచ్చును if he did this how could he shew his face among them? తలతో చెల్లించెను he paid for it with his head, it cost him his life. తలకుఎక్కేపని a perilous undertaking. తలకు ఎక్కినది it got into his head, he is intoxicated. తలకొట్టివేయు to decapitate or behead. తల (for తలను) మోయు to carry on the head. శిరసావహించు. BD. v. 309. ఒకతల on the one hand. తలకట్టు tala-kaṭṭu. n. The crest, tire, top, head-dress. పోగా. Chief ముఖ్యము. The head or leader. The mark denoting అ (a) as in క ka, ప pa, స sa. అతివల తలకట్టు she was the crown of her sex. తలకడచు taḷa-kaḍaṭsu. v. n. To excel, outstrip, push before. M. IX. i. 179, 185, 205. తలమీరు, అతిక్రమించు. తలకప్ప tala-kappa. n. A newt. తలకిందు. తలక్రిందు. తలకెడవు. తల్లకెడవు or తల్లక్రిందు tala-kindu. adv. Upside down. Topsy-turvy. తలక్రిందుగాపడు to fall upside down. తలకిందులు tala-kindulu. adv. Upside down. n. Confusion. తలకొట్లమారి tala-koṭla-māri. (from తలకొట్లు blows on the head, and మారి a wretch.) n. A brawler, a riotous man. అవినీతుడు. తలకొట్లమారితనము outrageousness, brawling riot, dissipated behaviour. తలకొరివి tala-korivi. n. The fire placed on the chest of a corpse which is to be cremated, the head-torch which the heir applies to ignite the funeral pile. వీడే మనకు తలకొరివి he was our secret foe. తలకొవ్వు tala-kovvu. v. n. To be wilful, stubborn, headstrong. hotheaded, or giddy. మదించు. తలకోల tala-kōla. n. A noose, on a staff (కోల) to hold the head of a mischievous cow. తలగడ or తలగడ or తల్గడ talagaḍa. n. A pillow for the head. తలగుడ్డ tala-guḍḍa. n. A turban. తలచమురు tala-ṭsamunu. n. Oil. నూనె. తలచించు tala-chinṭsu. v. a. To cancel, to tear the head or beginning of a document, where the seal is. తలచీదర tala-chīdara. n. A headache. తలుంచు tala-ṭsunṭsu. n. Front locks or forehead tresses. ముందరినెత్తిజుట్టు. తలచుట్టు tala-ṭsuṭṭu. n. A headdress. పాగా. తలదూపు tala-ṭsūpu. v. n. To show the head, i.e., to make its appearance. పొడచూపు. To seem, to appear తోచు. తలతల to every man. తలత్రాడు the head rope. తలతిక్క tala-tikka. n. A headache. Madness, pride, impudence. తలదన్ను tala-dannu. [from తన్ను.] v. n. To excel. Lit: to trample on one's head. నా తల దన్నుకొని పుట్టినవాడు he was born to excel me. తలదువారము the chief gate తలవాకిలి. తలనొప్పి tala-noppi. n. A headache: a source of quarrel, a grudge. తలపన్ను tala-pannu. n. A poll tax. తలపారు tala-pārv. v. n. To run, to disperse and flee. తలపారెడు lengthy. తలపారియుండే ద్వీపము a long island. తలపిడస tala-piḍasa. n. The name of a plant. H. iv. 14. See తలపెట్టు. తలపొలము, తలబ్రాలు, &c. తలబిరుసు tala-birusu. n. Stubbornness. adj. Stubborn. తలమునుక or తలమున్క tala-munuka. n. Bathing over head. శిరస్స్నానము. Reaching up to the head as water శిరఃప్రమాణము, తలబంటి, తల లోతుగలిగి యుండుట. తలమునుకలు tala-munukalu. n. Peril, hazard. Tikk. UR. vi. 57. M. vi. iii. 199. తలముణకలగు tala-muṇa-kalagu. v. n. To be in an agitation of joy or sorrow. తలయెత్తు tala-y-cttu. v. n. To prosper, వర్ధిల్లు. To sprout up, మొలచు, తలవంచుకొను tala-vanṭsu-konu. v. t. To hang down the head, to be grieved or ashamed. తలవంపు tala-rampu. n. Humiliation, hanging down the head. T. iii. 66. అవమానము.

(p. 557) toga toga. [Tel.] n. The purple lotus or water lily. A crowd, multidude, group. సమూహము. Manner విధము. Trouble, difficulty, కష్టము. adj. Troublesome కష్టుడు. తొగచుట్టము or తొగచెలికాడు togaṭsuṭṭamu. n. The moon, as being the lover of the lotus. తొగకంటి toga-kanṭi. n. A lotus-eyed, (i.e., a beautiful) woman, చక్కనికన్నులుగల ఆడుది, తొగమగడు, తొగరేడు or తొగవిందు toga-magaḍu. n. The moon as being the lord of the lotus. తొగసూడు toga-sūḍu. n. The enemy of the lotus, i.e., the Sun.

(p. 758) pilla pilla. [Tel.] n. A child, a babe, a young girl. A young one, offspring. A shoot or young plant. పిల్లలు, children, బిడ్డలు, young ones. పిల్లలుగలవాడను I am a parent. కుక్కపిల్ల a puppy. పులిపిల్ల a tiger's cub. కోడిపిల్ల a chicken. మేకపిల్ల a kid. ఎలుకపిల్ల a young rat. పిల్లలువేయు or పిల్లలు పెట్టు to bring forth young ones. పిల్లపెట్టు to throw doublets on the dice. 'మాలిపిల్లలన్, వంచనలేక పాదుకొనవైచియు పోషణచేసిపెంపుగా, వించుటతత్ఫలంబ నుభవించునో.' Radha. i. 74. పిల్ల. adj. Samll, pettty. పిల్లపర్వతము a small hill. పిల్లపెత్తనము misrule. పిల్లచేష్టలు boyish pranks or tricks. పిల్లగాలి a gentle breeze. పిల్లదూలము a small beam or rafter. పిల్లసంగీతము a humming or low singing. పిల్లకాలువ a small channel or canal. పిల్లబావి or పిల్లనుయ్యి an inside well; a well or hole bored in the bottom of a well. పిల్లయేనుగు the young of an elephant. పిల్లదున్న a young buffalo. పిల్లేరుగంతు pill-ēru-gantu. (పిల్ల+ఏరు+గంతు.) n. A summersault. పిల్లంగోడు pillan-gōḍu. n. A hockey stick or bat used in games. See పిల్లగోట్లు. పిల్లంగ్రోవి, పిల్లనగ్రోవి, పిల్లగ్రోవి or పిల్లగ్రోలు pillan-grōvi. n. A flageolet. plu. పిల్లంగోళ్లు. పిల్లకాయ pilla-kāya. n. A child, a little boy. పిల్లగడ్డము pilla-gaḍḍamu. n. A very small beard. పిల్లగాడు pilla-gāḍu. n. A boy or lad పిల్లవాడు. పిల్లగిరులు pilla-girulu. n. The name of a game. పిల్లగోట్లు pilla-gōṭlu. n. A boy's game in which hockey sticks are used. పిల్లచుట్ట pilla-chuṭṭa. n. A noose, ఉరి. H. v. 112. పిల్ల౛ుట్టు pilla-ḍsuṭṭu. n. The lesser lock behind or in front of the principal one, బాలురముందరి జుట్టు, లేక, చిన్న౛ుట్టు. పిల్లడు pillaḍu. n. A boy, a child. పిల్లది pilladi. n. A girl or lass, పిల్లదీవులు pilla-dīpulu. n. A certain boy's game. పిల్లపీచర pilla-pītsara. n. A plant, Asparagus raccmosus. (Ains. and Watts.) H. v. 51. పిల్లవెసర pilla-pesara. n. A sort of green gram called పెసలు. పిల్లపేగులు pilla-pēgulu. n. The small intestines. పిల్లమెరము, పిల్లమిరియము or పిల్లిమంతరము pilla-meramu. n. A summersault, తలక్రిందుగా వేసేలాగు, పల్టీ. పిల్లవ్రేలు pilla-vrēlu. n. The little finger, చిటికినవ్రేలు. 'వలికాలిపిల్లవ్రేల్.' జై. viii.

(p. 929) bhōgamu bhōgamu. [Skt.] n. Enjoyment, possession, అనుభవము. Happiness, సుఖము. Food, భోజనము. A snake's body or crest. పాముశరీరము, లేక, పాముపడగ అష్టభోగములు the eight kinds of enjoyment as Home గృహము, Bed శయ్య, Clothes వస్త్రము. Ornaments ఆభరణము, Woman's company స్త్రీ, Flowers పుష్పము, Scent గంధము and Betel తాంబూలము. ఏకభోగము undivided possession. ఏకభోగగ్రామము a village in the hands of one single person. పాలిభోగము separate possession. పాలిభోగగ్రామము a village whereof the land is the property of several persons, each of whom holds his land as a separate property and always retains the same fields. ఈ సంవత్సరము ఒక భోగము పండినది ఒక భోగము పోయినది one crop turned out well, one crop turned out ill. భోగగృహము bhōga gṛihamu. n. A bed room. పడకగది. భోగబంద bhōga-banda. n. A mortgage in which the article pledged or mortgaged may be converted to use, as land, houses, cattle, &c. the profits of which are to be appropriated by the lender or mortgagee in lieu of interest. భోగమంటపము bhōga-manṭapamu. n. An open hall or porch of a temple, in which festivals are celebrated. కళ్యాణ మంటపము. భోగవతి bhōga-vati. n. The name of the Capital of the Nagas or serpents, పాతాళము. శేషసర్పపట్టణము. The name of the infernal Ganges. పాతాళగంగ. A fashionable lady. భోగముగలది. భోగస్త్రీ bhōgā-stri. n. A kept woman, mistress or concubine, a prostitute. 'విచిత్రవీర్యుని భోగస్త్రీయందు విదురునింబుట్టించె.' Vish. vi. 425. భోగశిపత్రి bhōgāṣi-patri. n. A name of Garuda. 'భోగాశిపత్రితరస్ఫూర్త్యనుబావ.' Swa. v. 133. టీ పన్నగాశనపతత్రి. గరుత్మంతుడు. భోగి bhōgi. n. A happy man. భోగముగలవాడు. One who lives in splendour or luxury. అనుభవశాలియైనపురుషుడు. A serpent. సాము. The name given to the eves of some particular feasts. పండుగతొలినాడు. భోగించు bhōginṭsu. v. a. To enjoy, అనుభవించు. To be happy, సుఖించు, భోగించుట bhōginṭsuṭa. n. Enjoyment. Plu. భోగించుటలు. 'మనమానాడుమహావినోదముల ప్రేమల్ మీరభోగించుటల్ వినుము.' Radha. iii. 25. భోగిని bhōgini. n. A royal concubine. రాజు ఉంచిన బోగముది. An inferior wife of king. పట్టాభిషిక్తురాలుకాని రాజుభార్య. A female serpent. ఆడుపాము. భోగ్యత bhōgyata. n. Deliciousness, sweetness. దీనిభోగ్యత దేనికీలేదు nothing is more delicious than this. భోగ్యము bhōgyamu. n. Use, usufruet, enjoyment, or something given in pledge or on mortgage. భోగ్యపత్రము a mortgage bond, wherein the lender assumes the temporary use of the property mortgaged. adj. Enjoyable, fit to be enjoyed, delicious, agreeable as food. అనుభవింపదగిన. ఆ ప్రసాదము భోగ్యముగానుండలేదు that food was not agreeable. భోజనము bhōjanamu. n. Food, a repast or meal, ఆహారము. Eating, కడుపు. భోజనముచేయు to eat, to dine. భోజనకస్తూరి small oranges pickled. భోజరాజు or భోజుడు bhōja-rāju. n. The name of a king celebrated by Sanskrit poets as a bountiful patron. భోజ్యము bhōjyamu. adj. Edible, fit to eat, eatable. భుజింపదగిన n. Food, ఆహారము.

(p. 955) mara mara. [Tel.] n. A spiral, a screw. a joint or hinge కీలు. adj. Made of wood. wooden. కొయ్యతోచేసిన. మరకట్టు mara-kaṭṭu. n. A sort of spell called స్తంభనము. 'వాకట్టు మరకట్టు వణికెడికట్టు, పొట్టపొంగెడు కట్టు పొంగులకట్టు.' Pal. 93. మరకాడు mara-kāḍu. n. A sailor, నావికుడు. A skipper, the commander of a vessel. A ship owner. ఓడదొర.' సురరాజునకు పాండుకరి జేర్చుమరకాడు.' Swa. v. 56. టీ మరకాడు. ఓడనర్తకుడు. మరగాలు mara-gālu. n. A stilt or wooden leg, కృత్రిమపాదము. మరగొమ్మ mara-gommu. n. A stilt. The pommel of a saddle, గుర్రము మీదిపల్లమునకు ముందు వెనుకలనానికకై యెత్తుగా నేర్పరచియుండు భాగము.' వేనుకమరగొమ్ము సూతగాగొనుచు ననియె.' KP. iii. 69. మరచేప mara-chēpa. n. A sort of shark. సొడ్లమర or చొట్లమర the Squatina or Angel Shark. మరచుట్టు mara-tsuṭṭu. n. A toe ring secured with a screw, తిరుగడ.' భ్రమద్గతులౌ మరచుట్టులోయనన్.' A. v. 131. A turnscrew, తిరుగాణి. మరమేకు mara-mēku. n. A screw, lit: a spiral nail, ఇస్కోరాణి. మరసాన mara-sāna. n. An instrument for polishing stones, రాళ్లపనివాని సాధనవిశేషము.