(p. 13) andadukulugā andadukulugā. [Tel.] అదుకు+అదుకు] adv. About enough. చాలీచాలక. అందదుకులుగానుండే not sufficient. ఆ చీరె ఆమెకు అందదుకులుగానున్నది that cloth is not long enough for her.

(p. 111) āṭu āṭu. [Tel.] v. n. To suffice: to last, to be enough దాన్ని పోడిమిగా వాడితే యింకా నెల దినములకు ఆటివచ్చును with caution it may suffice for a month. అది ఆటదు or ఆటి రాదు it is not enough. కట్టెలు ఒక మాటుగా తీసికొంటే ఆటివస్తుంది, చిల్లరచిల్లరగా తీసికొంటే ఆటిరావు if you buy your firewood in the lump it will last; if you buy only a little at a time it will not. ఆటు n. Striking. కొట్టుట. Shooting, or rheumatic pain: పోటు (M. VIII. i. 218:) throbbing. నాకు ఆటుపోటుగానున్నది I am in great pain. ఆ పుంటిలో ఆట్లుపోట్లు ఎత్తినవి the boil throbbed much.

(p. 254) karti karti. [Tel.] An inflected form of కర్రు, కర్తినేల One 'Plough' of land, i.e., as much as one కర్రు suffices for.

(p. 351) gaṭṭana or ఘట్టన gaṭṭana. [Tel.] n. Ramming down, గట్టించుట. ఈ దారికి గట్టన చాలదు this road has not been sufficiently beaten or rammed.

(p. 400) ghaṭṭana ghaṭṭana. [Skt.] n. Ramming down: a road, &c., గట్టించుట. ఘట్టనకాడు one who hardens. ఈ దారికి ఘట్టనచాలదు this road has not been sufficiently beaten or rammed. అశ్వఖురఘట్టనము the prancings of horses.

(p. 448) cālu ṭsālu. [Tel.] v. n. To suffice, to be enough or sufficient. కావలసినంత అగు, సమృద్ధమగు. To be able. To bear, tolerate, endure ఓపు. చాలును (3rd pers. aor.) it is enough. చాలదు. neg. aor.) it is not enough. అనజాలరు they cannot say. బుద్ధిచాలదు నీకు (Dasav. iv. 195.) you have not sense enough. చాలీచాలకయిది జరిగించినాడు he committed this out of dire necessity. చాలీచాలవు these are barely enough. ఈడుచాలిన grown, of full age. ఈడుచాలని under age, immature. జ్ఞాపకముచాలదు I do not sufficiently remember it. నా గ్రహచారము చాలక యిట్లు సంభవించెను through my luck not being good enough it so happened. వాపులుచాలు enough of these words about relationship. 'వాలి నేనును సురల్ పడినొకవంక జాలితి మొకవంక జాలి రసురులు.' T. iii. 117. On our side we were mighty, and so were our foes. చాలు n. Sufficiency, abundance సమృద్ధి. A line, a row, series, furrow, stripe, track, trace. A flow or stream. Features. తల్లిచాలుపోలిక resemblance to the mother's features. ఈ చాలున in this manner. శ్రేణి, సరణి, జాడ. A. v. 122. R. i. 106. 117. చాల్గల, i.e., చాలుగల. (Vasu. i. 57.) in a stream. చాలుపు or చాల్పు ṭsālupu. n. A line or row. A series, succession. Length: the longer measurement as opposed to the width. చాలుపుగా in a line, one after another, here and there, occasionally. చాలుబడి ability, చాలిక, సామర్ధ్యము. చాలు వాడు one who is able శక్తుడు, సమర్థుడు. చాలుపారు to be fine or pretty వరుసతీరు. 'క మొలచి తలలెత్తి నిక్కుచు సలలితగతి జాలుపారె సస్యములధిపా.' భాగ. x.

(p. 432) cellu chellu. [Tel.] v. n. To pass (as time), కడచు. To be spent or exhausted (as money), సెలవగు. To be over, terminate అయిపోవు. To die చచ్చు. To pass current (as a story or a coin.) To suffice, to be valid. To belong to, to pertain to, to be appropriate, suit, correspond to, తగు, శక్యమగు. To happen, to be accomplished కొనసాగు. To be paid or discharged (with reference to debt.) దీనికి నాకు చెల్లినది I have done with it. చెల్లురా well done! చెల్లే or చెల్లిన p|| Valid, current, fit, proper, applicable, efficacious. చెల్లని uncurrent, inapplicable, inadmissible. చెల్లుబడి chellu-baḍi. n. Authority అధికారము. చెల్లించు chellinṭsu. v. a. To pass (time, life, a rule, &c.), to pay, liquidate, to fulfil. To apply or put to a right use. చెల్లు chellu. n. Payment. చెల్లుపెట్టుకొను to credit in accounts or strike a balance. చెల్లుచీటి a receipt for payment. చెల్లుచూచుకొను to consider a sum as paid.

(p. 500) takkuva takkuva. [Tel.] n. A want, deficiency, defect; inferiority, baseness. లోతక్కువ the balance or remaining sums of money ఎక్కువతక్కువలు or హెచ్చుతక్కువలు difference, irregularity, improper words. adj. Deficient, defective, inferior, mean, contempitible, base, low. With a dative it means less: as కోసుకు తక్కువ less than two miles. ఇది ఒకటే తక్కువ this alone was wanting. అది యేమితక్కువ what harm? what matter? తక్కువమాటలు low expressions, improper language. ఎక్కువతక్కువగా adv. More or less. తక్కువపడు takkuva-paḍu. v. n. To be wanting, to be deficient, to be insufficient. కొరతపడు. తక్కువపాటు takkuva-pāṭu. n. Want, deficiency.

(p. 501) tagu tagu. [Tel.] v. n. To be fit, or proper, to suit or agree, suffice. యుక్తమగు. p|| తగిన or తగ్గ, fit, proper, moderate. Neg. p|| తగని unfit, unsuitable, immoderate, vast, horrid. It is often used impersonally: Thus అట్లు చేయదగునా is it fit to do so? పోదగదు it is not right to go. తెలిసికొనదగును it is possible to discover it 'తపసులుపురమునతగదువర్తింప.' DRK. 204. తగుమాత్రమైన sufficient, some. తగుమాత్రముగా moderately, well, amply. తగుమాత్రముగొప్ప pretty large. Here తగు is used as a p|| instead of తగిన. తగిన tagina (Rel. p|| of తగు.) adj. Fitting, proper, due, right, likely, probable, pretty. తగినమాత్రము pretty well. తగినట్టుగా tagi-n-aṭṭu-gā. adv. Fitly, properly.

(p. 565) tōḍu tōḍu. [Tel.] n. Swearing an oath. ఆన. An affix, as నీతోడు I swear by you. A sister తోడబుట్టువు. Also, a souring stuff, చెమిరి, తోడుచల్ల same as తోడంటు. Aid, help, convoy. సహాయము. A helper or companion. తోడుత or తోడ్త tōḍuta. adv. With, along with. తోడను, తోడుతోడ, తోడ్తోడ, తోడుతో or తోడ్తో tōḍu-tōḍa. adv. Immediately, at once, therewith, together. వెంబడిని. తోడుదొంగ tōḍu-donga. n. An accomplice. తోడునీడ tōḍu-nīḍa. n. Aid and protection. A helper or companion. సహాయము, సహాయుడు, తోడుపడు or తోడ్పడు tōḍu-paḍu. v. n. To be an aid, to assist. సహాయపడు. అట్టి ఆపదలో నాకు తోడుపడ్డాడు he stood by me in that calamity. తోడుపాటు or తోడ్పాటు tōḍu-pāṭu. n. Assistance, companionship, సహాయము. తోడుపెట్టు tōḍu-peṭṭu. v. n. To gather as a swelling. నరముతోడుపెట్టినట్టు ఉన్నది ṭhe sinew has thrown out a lump. v. a. To add souring stuff to milk. చేమిరిపెట్టు. తోడుపోవు tōḍu-pōvu. v. n. To be equal; to suffice, సరియగు. తోడుబాలు tōḍu-bālu. n. 'The fellow of the milk,' i.e., the drops of water, put for luck into a pail before milking. పాలకు తోడుచేసిననీళ్లు. తోడుబోతు tōḍu-bōtu. n. A wizard or witch. పంపుచేయువాడు.

(p. 698) paṭṭu paṭṭu. [Tel.] v. n. To suffice, to last. చెల్లు. To last a long time, హుకాలము చెల్లు. To begin, ప్రారంభించు. To happen, కలుగు. కలుగు. To cost. To fit or suit. To be possessed by evil spirits. To arrive, as ships. To be imbibed or absorbed, as a dye. To be held or contained. To be affected by disease or pain. v. a. To take, to hold, to catch, to apprehend. గ్రహించు. To take by force, నిర్బంధముచేసి గ్రహించు. దొంగను పట్టి కట్టము catch and tie up the thief. To adopt, అవలంబించు. To blow as a conch. ఈ గోనె ఎంత బియ్యము పట్టును how much rice will this bag hold. ఈ మురుగు నా చేతికి పట్టదు this bangle will not fit my hand. వాడు నిండాసేపు ఊపిరిపట్టలేడు he cannot hold his breath long. చెపట్టు or చెట్టపట్టు chē-paṭṭu. v. a. Lit: To take the hand; to take to wife, to marry. చెయ్యిపట్టు to seize the hand, to ravish a female. దారమునుపట్టు, to twist a cord, నేను. గొడుగుపట్టు to hold an umbrella. కాలుపట్టు to geld. కాళ్లుపట్టు to massage or rub the legs. పగపట్టు to conceive hatred. శంఖముపట్టు to blow a conch. కత్తి సానపట్టు to set or grind a knife or razor. కంపుపట్టు to stink. చుట్టపట్టు to smoke a cigar or cheroot. పొగపట్టు to apply smoke. ఆ బొక్కలో నా చెయ్యి పట్టదు my hand will not go into the hole. తలా ఒకదారి పట్టినారు each of them went by a separate road. ఇంకా కోతపట్టలేదు the reaping has not yet been put in hand. ఆ వ్యాజ్యమును పట్టలేదు they did not admit the lawsuit. దానిగోళ్లకు గోరింటపట్టదు the colouring does not adhere to her nails. ఆ మందు ఈ రోగాన్ని పట్టలేదు the medicine has not affected this sickness. ఆ విద్యను బాగా పట్టి ఉన్నాడు he has taken well to that branch of study. గింజపట్టే సమయము the time when the grain is forming in the ear. ఇమదులో ఎవరికేమి పట్టినది who has any thing to do with this? నాలుగుదినములు పట్టును it will take four days. మనిషిపట్టేమాత్రము only large enough to admit a man. అయిదురూపాయీలు పట్టును it will cost five rupees. ముడు గజాలు పట్టును it will take three yards. మన్నెముపట్టి ఉన్నారు they betook themselves to the highlands. ఆనవాలుపట్టు or గురుతుపట్టు ānavālu-paṭṭu v. a. To identify, recognise, know again, verify. పట్టి పట్టి మాట్లాటెను he spoke in a broken manner. ఎవరినిపట్టితే వారు చెప్పుదురు ask whom you will, and they will tell you. మీరు పట్టిమాట్లాడితే ఆ పని అనుకూలమవును if you speak to the point the matter will be settled. అది నా బుద్ధికి పట్టలేదు I do not take (or comprehend) the meaning. పట్టిచెప్పితే ఆ పిల్లవానికి చదువు బాగావచ్చును if you teach him sedulously the boy will learn well. వాడు దానిని పట్టుకొని పీకులాడుచున్నాడు he is troubling himself about it. వాడు పట్టినదెల్లా బంగారమవుచు వచ్చినది whatever he touched turned to gold. ఆ కోటను పట్టుకొన్నారు they took the fort. ఆ దొంగను పట్టుకొన్నారు they apprehended the thief. నా చెయ్యి పట్టుకొన్నాడు he laid hold of my hand, or, he seized my hand. ఆ వాడుకను పట్టుకొన్నాడు he began the practice. ఒక నెల జీతము పట్టుకొన్నాడు he stopped one month's wages. చెప్పగానే పట్టుకొన్నాడు he understood me the moment I spoke. నడుము పట్టుకొన్నది my loins are strained. [పట్టు is also added to a great number of nouns, to give them a verbal signification and in such cases it takes its meaning from the noun to which it is affixed; thus:] తప్పుపట్టు to rust. ఇలుకుపట్టు to be sprained. అక్కరపట్టు to be necessary, to be required or to take interest in. కొవ్వుపట్టు to become fat. బూజుపట్టు to grow mouldy, దోవపట్టు to take a road. సత్తువపట్టు to be recovered, as strength. పట్లుపట్టు to be seized with cramp, &c. వాడు లంచము పట్టుచున్నాడు he takes bribes. వాడికి వెర్రిపట్టినది he has gone mad. నాకు చలిపట్టుచున్నది I feel cold. వాని గుణములు నీకు పట్టుపడినవి you have contracted his habits. వానపట్టినప్పుడు when rain came on. అట్లు చేయడానకు నీకేమిపట్టినది what business had you to do this? what made you do this? గడ్డిపట్టినబీళ్లు land covered with grass. వానిమీద తప్పుపట్టినారు they found fault with him. ఆ మందు నోరుపట్టినది the medicine made his mouth swell. వానికి ౛లుబు పట్టినది he has caught cold. నాకు కూరుకు పట్టినది I became drowsy. ఆ దూడ యింకా గడ్డి పట్ట లేదు the calf has not yet taken to grass. పట్టించు paṭṭinṭsu. [causal of పట్టు.] v. a. To cause to hold. To apply oil or ointment, &c. To make one begin. ఆ చిన్నవాడికి అమరము పట్టించినారు they have made him begin (reading) the Amaram. రేపు నీపని పట్టిస్తాను or నీతాళముపట్టిస్తాను I will settle your business to-morrow, i.e., I will punish you. ఆ పెట్టెను వానిచేతి పట్టించుకొనిరా make him bring the box with you. పట్టింపు paṭṭimpu. n. Application. Concern. పిల్లకాయలచేత ఒక పుస్తకము ఆరంభించడము, శ్రద్ధ, అక్కర, పాటింపు. అమరము పట్టింపు అయిన మూడు నెలలకు three months after setting to work on the Amaram. ఆరాధ్యులకు కర్మమందు పట్టింపులేదు the Aradhyas pay no attention to rites. 'లేనిపట్టింపులెల్లను పూనిచాన.' Ila. iii. 29. పట్టు paṭṭu. n. Holding, a hold. గ్రహణము, పట్టుకొనుట. A handful. Pertinacity, resolution, hold, strength, grip, grasp, seizing. గ్రహణము. An external application to a swelling to allay pain, &c. పూత. Ground, for a proceeding, కారణము. A prop; support, favor; a party or side, ఆధారము. A part of scene in a play, స్థానము, విషయము. విరహపుపట్టు an amorous scene,. యుద్ధపుపుట్టు a warlike scene. A feat in wrestling. అది తలకు పట్టు పెట్టుకొని పండుకొన్నది she put a plaster on her temples and went to bed. ఈ వ్యాజ్యములో పట్టులేదు there is no proper plea in this suit. ఒకని పట్టుగా మాట్లాడుట to speak on a man's behalf. ఒక పట్టుగానుండు to inhit pertinaciously. ఉనికిపట్టు a place, a house, an abode. వాడు పట్టినపట్టు వదలడు he will not relinquish his purpose. వాణ్ని పట్టిన పట్టున తీసుకొనివచ్చిరి they brought him as he was. పట్టుస్నానము bathing at the commencement of an eclipse, as opposed to విడుపుస్నానము bathing at its termination. ఆయన పట్టుబిడుపు తెలిసినవాడు he knows where to be lenient and where to be severe. కూతపట్టునేల as far as a cry may be heard. వారికి కర్మములో పట్టులేదు they do not lay much stress upon ceremonies. వాడు ఎంతమాత్రము పట్టు ఇవ్వకుండా మాట్లాడుచున్నాడు he speaks without giving them any handle. చాలా మంది ఆయనపట్టు అయిరి many followed him, or joined his side. పట్టున (with న the sign of the ablative) at, by, close to. కోరడి పట్టు న along the hedge. గాడీపట్టున at the manager. ఈ పట్టున at present, పట్టు feats in wrestling. కాడు జెట్టిపట్లుపట్టగలడు he is able to wrestle. ఆ చుట్టుపట్ల in the adjacent places, in the neighbourhood. చుట్టుపట్ల వాండ్లు neighbours. పట్టు paṭṭu. n. Silk. పట్టుబట్ట a silk cloth. పట్టునూలు silk thread, spun silk. పట్టునూలుపాలెవాండ్లు a class of silk weavers. పట్టునూలువాండ్లు a class of silk dyers. పట్టుపురుగు paṭṭu-purugu. n. A silkworm. Also, an insect called ఇంద్రగోపము. పట్టంచు paṭṭ-anṭsu. (పట్టు+అంచు.) n. A silk border, a border fringed or trimmed with silk. పట్టుకొమ్మ paṭṭu-komma. n. A refuge, stay, support. అధికారము, ఊతకోల. పట్టుకారు Same as పటకారు (q. v.) పట్టుకొను paṭṭu-konu. v. n. &t. To catch, to catch hold of, to seize. పట్టుకోలు paṭṭu-kōlu. n. Catching. పట్టుకొనుట. పట్టుజిట్ట paṭṭu-jiṭṭa. n. A sort of bird. S. i. 187. పట్టెడు paṭṭ-eḍu. adj. A large handful. Lit. 'as much as the hand will hold.' పట్టుజీనువు paṭṭu-jīnuvu. n. A kind of bird, పిగిలిపిట్ట. పట్టుడు paṭṭuḍu. n. Persistence, పట్టుదల. adj. Choice, select. పట్టుడువేట a first rate sheep. పట్టుడావు a picked cow or fine cow. పట్టుదల paṭṭu-dala. n. Affection, favour, Perseverance, persistence. వదలనిపట్టు, అభినివేశము. వానికి దానిమీద నిండా పట్టుదల he has a great regard for it. పట్టుబడి paṭṭu-baḍi. n. A sum received or credited in an account, the worth or coat of any thing, charges, expense, outlay. పట్టుబడు paṭṭu-baḍu. v. n. To be seized or apprehended. చిక్కుకొను. To become plain, విదితమగు. పట్టుసారువ paṭṭu-sāruva. n. A fork-like beam used to hold by while working a pikota or water-lift మీట త్రొక్కువాడు ఆధారముగా పట్టుకొనే పంగలకొయ్య. పట్లు. plu. of పట్ల paṭla. [from పట్టుల.] adv. About, as ఆ చుట్టుపట్ల in that neighbourhood, round-about. With regard to, with reference to, in the event of. వాడు అక్కడ ఉండినపట్ల in case of his being there. ఇంటిపట్ల at home. అతనిపట్ల అన్యాయముచేయకు do him no wrong. ఈపట్ల in this respect, in this matter.

(p. 706) padunu or పదను padunu. [Tel. పది+ఉను.] n. Time, season, సమయము. Temper, sharpness, whetting, వాడి. Moisture, తడి. Goodness of metal. The right degree of softness (in boiled areca nut, &c.) పరిపాకము. ఆ కత్తికి పదును రాలేదు that knife is not properly tempered. దున్నడమునకు ఆ నేల పదునుగా నుండలేదు the ground is not sufficiently moist for ploughing. ఉక్కును కాచడములో పదును తప్పినది he failed in giving the right temper to the steel. 'పదునైనబలువాడిమెరుగువాలు.' HK. iv. 193. పదనుకొను padanu-konu. v. n. To become wet or moist, తడియు. 'సానబట్టిన రాపొడిచల్లి మెదపి. పదనునుధనిడిచేసెనోపద్మభవుడు.' Swa. ii. 40. టీ పదను, చేతితడి. పదను పెట్టేరాయి a bone or whetstone. ఒకపదునువాన one moistening of rain, i.e., so much rain as renders the earth fit for ploughing. One పదను or wetting sinks into the ground about the depth of a plough share: equivalent to 'one inch of rain.' పదునుచేయు to moisten. పొగాకుపదునుచేయు to prepare or cure tobacco in a particular way. పదునుపెట్టు to set or sharpen.

(p. 722) paryāptamu pary-āptamu. [Skt.] n. That which is obtained or gained. Satisfaction, satiety, తృప్తి. All, completeness, entirety, enough, sufficiency, యథేప్సితము, పరిపూర్ణము, ప్రకామము. Power, ability, శక్తి. Prevention, నివారణము. పర్యాప్తముగా pary-āptamu-gā. adv. Readily, ably, satisfactorily.

(p. 886) birusu birusu. [Tel.] adj. Hard, firm, coarse, harsh, rough. అన్నము బిరుసుగానున్నది the rice is hard, not being sufficiently boiled. తలబిరుసుమనిషి a stubborn man. n. Briskness, hardness, firmness, roughness, harshness to the touch. కాఠిన్యము. బిరుసుగ birusu-ga. adv. Harshly, roughly. బిరుసులు birusulu. n. A sort of fire work called flowerpots. బాణసంచు విశేషము. 'బిరుసులు తుపాకులు బాణంబులనగ్ని ముట్టించి.' Sūrya Tanaya. iv. 122.

(p. 954) mamata or మమత్వము mamata. [Skt.] The interest or affection entertained for objects, from considering them as belonging to, or connected with oneself. అభిమానము. 'వేటజూదంబు పానంబు మాటబిరుసు, కఠినదండంబుతరలాక్షికానియీవి, యనెడివ్యసనంబులేడింటి యందుమమత, తగదుగావింపధారుణీతలవిభునకు.' M. V. ii. 42. మమకారము mama-kāramu. n. Egoism, self regard, pride, arrogance, self-sufficiency, అహంభావము. Attachment, love, ప్రేమ.