(p. 103) asunnati a-sunnati. [Skt. అ not,+Arabic సున్నతి circumcision) n. Uncircumcision. [Used in Pritchett's Telugu Gospels, 1819]. అసున్నతీయులు the uncircumcised.

(p. 149) ukku ukku. [Tel.] n. Steel. Strength, courage, pride, vigour, potency. అయస్సారము, బలము, శౌర్యము. Steadiness. స్థైర్యము. తెలగ ఉక్కు. A very tough sort of steel. R. v. 197. ఉక్కు తీగె ukku-tīge. n. Steel wire. ఉక్కుతునక or ఉక్కుముక్క ukku-tunaka. n. A bit of steel, a brave, sharp or active man. ఉక్కు ముఖి ukku-mukhi. n. The crimson crested barbet, or coppersmith bird, Xantholaema haemaxtocephala. (F.B.I.) ఉక్కుసున్నము ukku-sunnamu. n. Ashes of calcined iron, scoriæ calx. ఉక్కడగించు or ఉక్కడచు ukkaḍaginṭsu. v. a. To crush one's pride, to humble: to dishearten. ఉక్కడగు ukkaḍagu. (ఉక్కు+అడగు) v. To sink or faint. To be disheartened. ఉక్కరి ukk-ari. (ఉక్కు+అరి) A man, a hero. శూరుడు, ధీరుడు. ఉక్కరు ukk-āru. (ఉక్కు+అరు) v. n. To ebb (as strength), to be exhausted, to faint. To lose one's vigour. ఉక్కుచెడు. To die. చచ్చు. ఉక్కరి having lost vigor. సామర్థ్యము లేకపోయి. ఉక్కుమడగు ukku-maḍagu. v. i. To lose vigor. To die. ఉక్కమడచు to kill.

(p. 351) gaṭṭi gaṭṭi. [Tel.] adj. Hard, firm, strong, substantial. Tight. Able, clever, expert. Brave, courageous, resolute, smart, fine. Loud. గట్టిచెర close imprisonment. గట్టిబొట్టు Full sunna, or the circle -- Appa C. ii. 27. గట్టిమోపుగానుండేదారి a very heavy road. గట్టించు gaṭṭinṭsu. v. a. To load a gun, to beat into a hard mass. గట్టనచేయు. గట్టిగా or ఘట్టిగా gaṭṭi-gā. adv. Well, strongly. Properly, tight, fast. Eminently, especially, seriously, greatly. Loudly, aloud. గట్టిగా రావలసినది you must positively come. గట్టిగా చదువు read aloud. ఇల్లు గట్టిగానున్నది the house is in good condition or is solid-built. గట్టిచేయు gaṭṭi-chēyu. v. a. To make firm. పాఠము గట్టిచేయు to get a lesson by heart. వాడు ఇస్తానన్నమాటను గట్టిచేయుము you should make him keep his promise. గట్టితనము gaṭṭi-tanamu. n. Cleverness, ability. గట్టినాణెము gaṭṭi-nāṇemu. n. Bullion. గట్టినబోది gaṭṭina-bōdi. n. A game played by boys. కాళ. iii. గట్టివ gaṭṭiva. [గట్టి+వాయి.] n. An isolent man. ధూర్తుడు. గట్టివాడు gaṭṭi-vāḍu. n. An able or skilful man. సమర్థుడు. గట్టివాయి gaṭṭi-vāyi. n. A brawling woman. గయ్యాళి, ధూర్తురాలు.

(p. 428) ceḍu cheḍu. [Tel.] v. n. To be spoiled or damaged. To become rotten or worthless. To become wicked or bad. To be dispelled, dissipated, or done away with as darkness. To become bad, damaged or ruined. నశించు, కనబడకపోవు. To change, be altered from its original state. 'నకారము చెడి అర్థబిందువు వచ్చెను (Appa. C. ii. 31.) the letter N is dropt and the nasal sign (sunna) is substituted.' అది చెడె it is ruined! వాసిచెడినకాంతి with diminished brilliancy. నీ సంశయము చెడును your doubts shall be dissipated. M. XIII. v. 97. చెడగొట్టు cheḍa-goṭṭu. v. t. To ruin, spoil. చెడనాడు cheḍa-n-āḍu. v. t. To blame. నిందించు. To curse. To say 'Be it ruined'! To scorn. To waste, throw away. చెడిప cheḍipa. (చెడిన+అప.) n. An unchaste woman. రంకుటాలు. చెడు adj. Vile, worthless, Horrid, abominable. చెడుచిక్కు a terrible difficulty. చెడుగు cheḍugu. adj. Ruined, vile, worthless, Cruel క్రూరము. n. Evil, a misfortune or calamity. అశుభము. A bad woman దుష్టురాలు. చెడుగడు or చెడుగొట్టు cheḍu-gaḍu. n. A miscreant, a wretch. క్రూరుడు. P. i. 559. చెడ్డ cheḍḍa. (contracted form చెడిన.) adj. Bad, spoiled ruined, lost. Terrible, awful, tremendous. Hard, cruel. n. Evil. కీడు. మంచిచెడ్డలు good and bad. కులముచెడ్డవాడు one who has lost caste. తలచెడ్డచెట్టు a pollard, a tree that has lost its head. చెడ్డతనము cheḍḍa-tanamu. n. Badness, wickedness, severity.

(p. 493) ḍāpala or దాపల ḍāpala. [Tel.] n. The left side. ఎడమభాగము. adj. Left, on the left hand. adv. On the left hand. దాపలిసున్న the sunna on the left hand of a letter, that is, preceding it. డాపలి. adj. Sinister, on the left hand. డాపలికేల on the left hand.

(p. 625) n . The letter N, pronounced as a dental. When followed by some consonants this changes into o (sunna) as అంత anta, కొండ konda, పెంకు penku. As an initial. N. is sometimes dropped, but only in few words. Thus ఏను, ఈవు, for నేను, నీవు.

(p. 745) pāla pāla. [Tel. from పాలు milk.] n. The bird called the Indian Roller, boracias indica (F.B.I.) the flight of which is consulted as an omen. It is erroneously called a blue jay. Various varieties are called గొర్రెపాలపిట్ట and మేకపాలపిట్ట. See Jerdon No. 243. A treatise on Omens says. 'పాలగరుడతప్ప పక్షిజాతులకెల్ల నెడమమండికుడికి నెగయవలయు.' పాల or పాలతీగ n. A certain tree, ఇక్షుగంధ, క్షీరికావృక్షము; of which there are various species as, అడవిపాలతీగ Nerium reticulatum, కాకిపాలతీగ Asclepias asthmatica, దూదిపాలతీగ Asclepias volubilis, మట్టపాలతీగ Convolvulus paniculatus; చిరుపాల, అనగా ఉటని. Q. మన్నుపాల, అనగా ఉత్పల కృష్ణ. Q. పాలపండు, అనగా కనిష్ట. Q. Various species of the 'milk plant' are called మేకపాలతీగ, కుక్కపాలతీగ, &c. పాల adj. White. పాలవెండి pure silver. పాలకన్ను pāla-kannu. n. A sort of grain. పాలకూర pāla-kūra. n. A certain pot herb. Oxystelma csculentum. కుక్కపాలకూర a forest plant, Trianthema crystallina,. Rox. ii. 444. పాలగచ్చు, పాలగార or పాలసున్నము pāla-gaṭsṭsu. n. Fine lime plaster. సన్న సున్నపుపూత. పాలబుగ్గలు (S. iii. 435.) Infant's cheeks, బిడ్డలచెక్కిళ్లు. పాలగరువు or పాలగార pāla-garuvu. n. A sort of earth, a whitish marl. పైని యిసుకగల రేగడనేల. పాలగుమ్మ Same as పాలపిట్ట. పాలగొర్రు pāla-gorru. n. A rake used in husbandry. పాలగోకుడు pāla-gokuḍu. n. The butter that sticks to the bottom of a milk pot. పాలచెట్టు pāla-cheṭṭu. n. A species of the Mimusops tree. పాలచేప pāla-chēpa. n. A sort of Salmon. పాలచేరులు or పాలచేర్లు pāla-chērulu. n. The nerves. బీజములకు పైననుండునరాలు, గ౛్జనరాలు. 'సీ పాలచేరులపట్టి తూలింప బలిమి నీడ్చుకొని డొంకలదూరి చుట్టబెట్టు.' Swa. iv. 68. 'సీ కటికినెత్తురులతో గండలుర్లిపడంగ, జేరి పందులపాల చేర్లుకరచు.' S. i. 202. పాలటేకు or పాలతేకు pāla-ṭēku. n. The white wooded teak tree. పాలడ pālaḍa. (పాలు+అడుగు.) n. A shell used as a spoon or ladle in giving milk to a child. పాలతుత్తము or పాలతుత్తరము pāta-tuttamu. n. White vitriol. పాలపండ్లు pāla-panḍlu. n. Milk teeth. Also (from పండు,) a sort of sweet white berries. A. iv. 114. పాలపపడు pāla-pāpaḍu. n. An infant at the breast. పాలవెడిస or పాలవలిస pālapeḍisa. n. The Grey headed Myna, Sturned malabarica (F.B.I.) పాలబొంత pālabonta. n. A fish called the white mullet, Chonos salmoneus. పాలమన్ను pāla-mannu. n. White earth, pipe clay సుద్ద. పాలమాని చెక్క pāla-mānichekka. n. The 'white wood' produced by the పాలటేకు. పాలసుగంధి pāla-sugandhi. n. A plant called Country Sarasaparilla. పాలసున్నము pāla-sunnamu. n. Fine lime plaster, సున్నము. పాలసొర or పాలచొర pāla-sora. n. A fish, Carcharias laticaudus and also Carcharias cllioti or Carcharias macloti. సొర్రకోవ (F.B.I.) The white shark. సముద్రమందు మనుష్యులను భక్షించే పెద్ద చేప. పాలాకు pāl-āku. n. A certain herb. చిటిపాలాకు is one sort. పాలానుగు pālānugu. n. The white gourd, ఆనుగుతీగె, దుగ్ధతుంబి. See పాలు.

(p. 906) boṭṭu boṭṭu. [Tel.] n. A drop. A sectarian mark on the forehead, white, yellow, black or scarlet, long or round. A gold spangle or patch in general. The gold piece attached to the marriage cord. (మంగళసూత్రము.) A three-pie piece. The grammatical sunna or circlet, representing N. or M. నిలువుబొట్టు or సోగబొట్టు the upright line or streak in the forehead which denotes the Vaishṇava sect. అడ్డబొట్టు the cross mark which denotes the Saivites. తాళిబొట్టు the sign of marriage, being a bit of gold tied on the bride's throat. బొట్టుకట్టు to tie the తాలిబొట్టు,i.e., to marry. గట్టిబొట్టు full sunna. నేతిబొట్టు a little ghee. 'తిరుపతి కొప్పులమదముగదీర్చిన బూడిదెబొట్టు, మంచిదేర్పరచినమించునట్టి రుదురాక్కల పేరులు.' S. iii. 99. ఎక్కడ ఉన్నా సరిగా బొట్టు పెట్టినట్టు చిక్కుచున్నది wherever it is, he finds it in a moment. బొట్టుదారము boṭṭu-dāramu. n. The string round the neck from which the tāli is suspended, మంగళసూత్రము.

(p. 1074) rāti rāti. [infl. Tel of రాయి.] adj. Made of stone. రాతితోచేసిన. రాతిఉప్పు rātiuppu. n. Rock salt. రాతిఉలి rāti-uli. n. A stonecutter's chisel. రాతిగుండె a hard heart, కఠినహృదయము. వానిది రాతిగుండె he is a hard hearted man. రాతిగొరక rāti-goraka. n. A kind of fish. రాతినార rāti-nāra. n. A stone hemp, an article like asbestos. ఒకమందుదినుసు. రాతిపాచి rāti-pāchi. n. A lichen or rock moss, used in medicine, Lichen rotundatus (Rottler.) ఒకమందుదినుసు. రాతిపువ్వు or రాపువ్వు rāti-puvvu. n. A fabulous coral or flower on rock imagined to distil quicksilver. శిలాపుష్పము, అశ్మపుష్పము, 'రాతిపువ్వుచేత రసముగట్టె.' Vēma. 159. రాతిబొమ్మ rātibomma. n. A stone image, a stone statue, శిలాప్రతిమ. రాతివాలు rāti-vālu. n. A thunder bolt, వజ్రాయుధము. రాతిసున్నము or రాసున్నము rāti-sunnamu. Quicklime.

(p. 1115) v va. [Tel.] The consonant V or W. As with h in English, v in Telugu is sometimes added in places where it does not occur, and dropped in places where it does occur by incorrect speakers or writers; e.g., ఒళ్లు is often pronounced and written వళ్లు and ఊరు, వూరు; while words like వెర్రి and వెచ్చము are pronounced and written ఎర్రి and ఎచ్చము. The initial V is also frequently changed into a vowel or a Y by vulgar speakers: e.g., ఏప or యేప for వేప. ఎట్టి or యెట్టి for వెట్టి. The initial P (in verse) is sometimes changed into V; thus వోయె (vōye) for పోయె (pōye) he went; వాపె (vāpe) for పాపె (pāpe) he removed. Sometimes the initial V changes into B, as బలె for వలె 'like.' 'దీపాంకురపఙ్క్తులంబలె.' Bhanumat. iv. 142. This change is caused by the preceding sunna: Sometimes in the second syllable G changes into V; as పగడము, పవడము. In prosody వ stands for వగణము an iambic; more usually written లగము. And in poems వ stands for వచనము prose.

(p. 1118) vaṇḍusunnamu vanḍu-sunnamu. [Tel.] n. Fine lime plaster.

(p. 1216) vella vella. [Tel.] n. Whiteness. తెల్లదనము, ధావళ్యము, శ్వేతవర్ణము. adj. White. తెల్లని, ధవళము. 'కుంభభవకృపాచార్యుల యుష్ణీశములు వెల్లలు.' భార. విరా. v. వెల్లగినే vell-agise. n. Flax, తెల్లఅవిసె. వెల్లగిసెలు linseed or flax seed. వెల్లగుర్రము Same as వెలిమావు. (q. v.) వెల్లచరపు vella-tsarapu. n. White washing, గోడపైన తెల్లసున్నము వేయడము, సున్నము కొడము, సున్నపుపూత. వెల్లన or వెల్లదనము vella-na. n. Whiteness. తెల్లన. Paleness. వెలవెలపాటు, పాండురత్వము. 'ఇంద్రరాజ్యలక్ష్మీ ముఖమండలంబున వసించిన వెల్లదనంబు కైవడిన్.' Parij. ii. 43. వెల్లనగు or వెల్లబారు velle-n-agu. v. n. To become white, తెల్లనగు. వెల్లని vellani. adj. White, తెల్లని. వెల్లనికన్నులు white eyes. వెల్లబాటు vella-bāṭu. n. Becoming white. తెలనగుట. వెల్లమ్రాను Same as కల్పవృక్షము. (q. v.) వెల్లయేనుగు vella-yēnugu. n. Indra's elephant. ఐరావతము. వెల్లసున్నము vella-sunnamu. n. Whitewash, గోడకుకొట్టడమునకై కలుపుకొన్నసున్నము. వెల్లాటకత్తె or వెల్లాటపుకత్తె velḷ-āṭa-katte. n. An adultress. జారిణి, వేశ్య. వెల్లాటము or వెల్లాటకము vell-āṭamu. (వెల్ల+ఆటము.) n. Notoriety, publicity, ప్రసిద్ధి. వెల్లావు Same as కామధేనువు. (q. v.) వెల్లవేయు to white-wash. వెల్లుల్లి vell-ulli. (వెల్ల+ఉల్లి.) n. Garlic. వెల్లెలుక vell-eluka. n. A white rat.

(p. 1294) sanna sanna. [from Skt. సంజ్ఞ.] n. A sign, gesture, token. సంజ్ఞ. ౛ాడ, కనుసన్న a wink. చేసన్న a sign or motion of the hand. సన్నకసన్న sannaka-sanna. (సన్నకున్+అ+అన్న) adv. Gently, idly, ౛ాడ౛ాడగా, మెల్లమెల్లగా. 'సన్నకసన్న వేసకిగూడి యుండెనో మాసామిజూపరెమాలార.' Jagann. iii. 9. టీ సన్నకసన్నను, చల్లచల్లగా. సన్నసన sunna-sana. (సన్న+సన్న) adj. Easy. సులభము.

(p. 1322) sādhiñcu sādhinṭsu. [Skt.] v. a. To achieve, accomplish, effect, master, overcome, conquer. నెరవేర్చు, సమకూర్చు. v. n. To persist in saying, insist upon, affirm. కార్యము సాధించు to obtain a thing by perseverance. 'ముక్తి సాధింపగలరు.' Vema. 866. ఆ సొమ్మును చెల్లించినాడని సాధిస్తున్నారు they affirm that he paid the money. ఆ యడవిని సాధించిరి they subdued the jungle. సలము (or పగ) సాధించినాడు he wreaked his malice. See సాధకము and సాధనము. వాడు లేదని సాధించినాడు he persistently denied the fact. ఆ అమ్మకము జరగలేదని సాధిస్తాడు he makes it out that the sale never took place. సాధు or సాధువు sādhu. adj. Tame, docile, tractable, gentle, good, not vicious. Pleasing, right, correct, fit, proper. Excellent, eminent. దుష్టుడుకాని, సాత్వికమైన, మనోహరమైన, ఉత్తమమైన, సుబద్ధమైన, మంచి, చక్కని, సాధువైనఆవు a quiet cow. సాధువు sāḍhuvu. n. A good, meek, harmless or gentle person, a good natured or virtuous man, a saint. సాత్వికుడు. మంచివాడు, తిన్ననివాడు. 'సాధులగు పేదవారికి నెగ్గుల్.' M. I. i. 130. సాధ్యము sādhyamu. adj. Possible, attainable, practicable, tractable. సాధింపదగిన. n. The twenty second astronomical Yoga. గ్రహ యోగములలో నొకటి సాధ్యానుస్వారము sādhy-ānusvāramu. n. The changeable sunna (n) which may be inserted according to circumstances, as in అల్లుడు, అల్లుండు, అతడు, అతండు. సాధ్యుడు sādhyuḍu. n. One who is easy, docile, gentle or reasonable. సాధింపదగినవాడు, సులభుడు, మెత్తనివాడు. వీడు సాధ్యుడు వారు అసాధ్యులు he may be mastered but they cannot be mastered. An inferior deity, or demigod. సాధ్వసము sādhvasamu. n. Fear, terror. భయము. సాధ్వి sādhvi. n. A good woman, a chaste wife. పతివ్రత. సాధ్వితుడు sādhvituḍu. n. A saint, a chaste or holyman. ముని.

(p. 1341) sunna sunna [from Skt. శూన్యమ్.] n. A cipher. Nothing, nonentity. నాస్తి, అభావము. A dot. The Anusvara or circle used for a nasal letter, as అండము for అణ్ణము. అనుస్వారము.' నిలుకడనున్న నావినహినెస్తమునాస్తి.' T. iv. 17. 'చూడనికమానధైర్యముల్ సున్నలనుచు.' A. v. 163. ఆ పిల్లకాయ సున్నలుచుట్టుచున్నాడు the boy is in round hand. An epigram says, 'ఆఢ్యుడొక్కడున్న నందరుపూజ్యులే లెక్కమీదసున్నలెక్కినట్లు, అతడు పోవువెనుక నందరుపూజ్యులే లెక్క చెంపనున్న లెక్కినట్లు.' సున్నగిలు or సున్నగిల్లు sunna-gilu. v. n. To become round, గుండ్రమగు. సున్నపెట్టు sunna-peṭṭu. v. a. To mark with a cipher, to draw a circlet round a thing; to dupe, elude, cheat. అనుస్వారమును వ్రాయు, వంచించు.' సొరదినిందరి కనుగట్టినున్న పెట్టి నేనునినుజేర.' Ila. iv. 103.