(p. 166) ubba ubba. [Tel.] n. Warmth, oppressive closeness of weather, excessive heat. ఉక్క ఉబ్బవేయు to be close. ఈవేళ చాలా ఉబ్బ వేయుచున్నది it is very close to-day.

(p. 277) kālamu kālamu. [Skt.] n. Time, occasion, period. Season, weather. The tense of a verb. Death చావు. Blackness నలుపు. భూతభవిష్యద్వర్తమానకాలములు the past, future, and present tenses. కాలముచేయు to die. వర్షాకాలము the rainy season. శీతకాలము winter. ఎండకాలము summer. the bright fortnight or moonlight weather. చీకటికాలము the dark fortnight. కాలముజరుపు to demur: to put off. మీరు ఎట్లా కాలము జరుపుకొంటున్నారు how do you pass your time, or how do you live? కాలత్రయము at the three times of the day, morning, noon and night, or, the present, past and future. కాలత్రయములందున్ను perpetually. కాలకంఠము kāla-kaṇṭhamu. n. The black-throat, i.e., a sparrow పిచ్చిక. A peacock నెమలి. A wagtail కాటుకపిట్ట. కాలకంఠుడు or కాలకంధరుడు kāla-kaṇṭhuḍu. An epithet of Siva. కాలకూటము kāla-kūṭamu. n. Mortal poison: venom. విషభేదము. కాలక్షేపము kāla-kshēpamu. n. Passing or spending time. విద్యాకాలక్షేపము literary pursuits. వట్టికాలక్షేపము mere pastime. గ్రంథకాలక్షేపము reading. కాలక్షేపముచేయు to pass one's time, నీవు ఇప్పువు ఎట్లా కాలక్షేపము చేస్తున్నావు how do you now live? కాలక్రయము kāla-krayamu. n. The price of the day: the present rate; the current price. కాలఖండము kāla-khaṇḍamu. The liver. కారిజము. కాలచక్రము. kāla-chakramu. The circle of time. కాలజ్ఞముల kālagnyamu. A cock, as knowing the hour. కాలజ్ఞవత్రి kālagnyapa/ /ri. n. A cock, also, the cuckoo. 'కాలజ్ఞపత్రిరుతం బెట్లు చెలంగుమానకుపితస్త్రీ కర్ణదంభళియై.' A. v. 110. కాలజ్ఞానము kāla-gnyānamu. n. Knowledge of time Predictive knowledge. Certain histories or legends are written under this name, as the విద్యారణ్యకాలజ్ఞానము, the సర్వజ్ఞకాలజ్ఞానము, the చెన్నబసవకాలజ్ఞానము being the visions or predictions regarding particular saints. కాలజ్ఞుడు kālagnyuḍu. n. An astrologer జ్యోతిష్యుడు. కాలధర్మము. kāla-dharmamu. n. The debt of nature. Death మురణము. అకాలమ్పత్వువు untimely death. కాలప్రవృత్తి kāla-pravritti. n. Evacuation. నేడు నాకు కాలప్రవృత్తికాలేదు I had no motion to-day. కాలయాపనము kāla-yāpanamu. n. Delay, loss of time. కాలవహ్ని kāla-vahni. n. The devouring flames destined to burn up the world. A consuming fire, a conflagration. కాలవిళంబము kāla-vīḷambamu. n. Tardiness, loss of time, delay. కాలసూత్రము kāla-sūtramu. n. A name of a region in the hell of the Hindu Purānas. కాలహరణము kāla-haraṇamu. n. Delay, loss of time. కాలాంతకుడు kāl-āntakuḍu. n. One who brings the end. An epithet of Siva. కాలాంతరము kāl-āntaramu. n. Another time. కాలాంతరమందు or కాలాంతరేణ through the lapse of time, at another time. కాలాతీతము kal-ātītamu. n. Delay, loss of time. కాలాతీతమైనది it is now too late. కాలార్కుడు kāl-ārkuḍu. The sun that at the last day shall scorch up the world. కాలావధి kāl-āvadhi. n. The end of a year or season. కాలావసానము kāl-āvasānamu. n. The end of time, i.e., death. కాలికము kālikamu. adj. Regarding time. బహుకాలికమైన of long standing. ఈషత్కాలికమైన temporary, momentary. కాలోచితము kāl-ōchitamu. adj. Seasonable. కాలోచితపుమాటలు such words as suited his purpose.

(p. 565) tōdōpulu tō-dōpulu. [Tel. తోపు+తోపు.] n. Exultation, pushing forward. తోదోపులుమీరి in an increasing struggle; ప్రజ విస్తారమువచ్చినది గనుక తోదోపులు నేడు అధికము a great crowd of people came, so to-day there is great excitement. తోదోపులాడు or తోద్రోపులాడు tō-dōpu-l-āḍu. v. n. To overflow or burst forth as the feelings. 'ఆ పొలతివలపు తలపునడాపక తోడ్రోపులాడుటయు.' T. ii. 100. టీ పైపైకి తోనుకొనివచ్చుట.

(p. 627) nakka nakka. [Tel. derived form నక్కు to prowl.] n. A jackal. Canis aureus. కొంకు నక్క a fox: a derived from కొంకు timidity.) గుంటనక్క, కొండనక్క or పోతునరి gunṭa-nakka. n. The Indian Fox, Vulpes bengalensis. adj. Mean, base, క్షుద్రము. నక్కనుతొక్కి వచ్చినావు you have come on a jackal in your way, i.e., you are in luck to-day. నక్కగుంట a pitfall నక్కలపాలుచేయు. to ruin, spoil, send to the dogs. నక్కకోర nakka-kōra n. 'Fox-fang.' A coarse grass called Panicum glaucum. Rox. i. 284. నక్కజిత్తు nakka-jittu. n. A sneaking trick, guile, craft నక్కజిత్తులమారి a wily rogue. నక్కతోక nakka-tōka n. Fox-tail; a certain plant. నక్కతోకకసవు or పొన్న nakkatōka-kasavu. n. A kind of plant. నక్కతోకబియ్యము a kind of grain, ధాన్యవిశేషము. నక్కదోసకాయ nakka-dōsa-kāya. n. The wild or small cucumber. నక్కనరము or నక్కయెర్ర గడ్డ nakka-naramu. n. A sort of bulbous plant with stiff woody stalks. Indian squill, Scilla indica. ఒకవిధమైన గడ్డ. నక్కనేరేడు nakka-nērēḍu. n. The wild species of నేరేడు. నక్కనైచ్యము nakka-naichyamu. n. Fawning, cunning, craft. నక్కపల్లము nakka-pallamu. n. False ground: a quicksand. నక్కపిట్ట nakka-piṭṭa n. A certain wild plant. నక్కపులలి nakkapali. n. A panther, or leopard. నక్క విరిగి nakka-virigi. n. A kind of tree.

(p. 680) nēḍu nēḍu. n. To-day, this day. ఈదినము. నేడు వత్తురు they will come to-day. నేటి సమాచారము the news of to-day. నేటికి for this day.

(p. 1087) rēpu rēpu. [Tel.] n. The dawn, the morning. ప్రాతఃకాలము. To-morrow. తరువాతి దినము. Gen. రేపటి. Loc. రేపట. రేపటఎల్లుంట either to-morrow or the next day. నేటరేపట to-day or to-morrow. రేపటిపని to-morrow's business or work. రేపుమాపు day and night. రేపటిసోమవారము next monday. రేపకడ or రేపాడి rēpa-kaḍa. n. The morning or dawn. ప్రాతఃకాలము. adv. In the morning, at dawn. 'రేపకడమత్ప్రియశిష్యులబంచి.' HK. ii. 226.

(p. 1186) viruguḍu viruguḍu. n. An antidote, a remedy, విరుపు, నివారణము. విరగడ or విరుగడ vira-gaḍa. n. Release, liberation, setting at liberty. విడుదల. నీకు యింకా ఆ తొందర విరగడకాలేదా? are you not yet free from that trouble. నేటితో ఈ కష్టములు విరగడైనవి to-day these ills have ended. విరగబడు or విరుగబడు viraga-baḍu. v. n. To be puffed up or haughty. గర్వపడు, బోర్లపడు. విరుగుపాటు or విరగపాటు viru-ga-pāṭu. n. Pride, haughtiness, గర్వము, బోర్లబడుట. విరుచు viruṭsu. v. a. To cause to break, to break. To counteract poison. విరుగజేయు, భగ్నముచేయు. మాటు వేసిరసమును గాని విషమునుగాని విరిగిపోవునట్లుచేయు. నెటికలు to crack or snap the finger joints. విరుచు twist the tail. పెదవివిరుచు to turn up the lip in scorn. మండలువిరిచినాడు he broke the branches off a tree. 'చెలిమియొనర్పగా వలదె యీనిన్నంచు వెనుల్కికెమ్మాని విరిచెనొకతె.' Ila. iv. 29. విరపనగొయ్య or విరుగనికొయ్య virapana-goyya. n. A stubborn wretch.మొండివాడు. విరుపు virupu. n. A break, or the act of breaking. An objection, contradiction. విరుచుట, భగ్నము, అడ్డము, ఆక్షేపణ, మెడవిరుపులు a puzzle, stumbling block. మోనివిరుపులు turning up the lip in scorn. adj. Counteracting, విరుగుడు. విరుచుకొను viruṭsu-konu. (middle voice, with passive sense.) To be defeated. అదండు వెనకకు విరుచుకొనిపోయినది the army was broken and retreated. ఒళ్లువిరుచుకొన్నాడు he stretched himself through weariness. ఈ కొంచెముపనికి ఏల యెముకలువిరుచుకొంటావు why do you break your bones, i.e., take so much trouble for this trifling business.

(p. 1192) viśēṣamu vi-ṣēshamu. [Skt.] n. Sort, kind, species, variety, భేదము, విధము. A particularity, speciality, peculiarity, singularity. A specific quality, a distinguishing property, a characteristic. A particular thing, an individual, an object distinguished by some attribute or adjunct. Merit, excellence; something noteworthy or distinguished, a remarkable occurrence, news. చూడదగిన యుత్తమవస్తువు. అతిశయము, వింత, వింతరూపము. A charitable or virtuous action. సత్కార్యము, పుణ్యము. ఈ వైద్యునికి హస్తవిశేషముకద్దు this doctor has a fortunate hand. ఓషధివిశేషము a sort of herb. అక్షక్రీడావిశేషము a kind of diceplay. నేడేమివిశేషము what is there particular to-day? What is the matter to-day? ఆయన విశేషజ్ఞుడు he is a great scholar. adj. Extraordinary, eminent, remarkable, unusual. Much, more, abundant, greater, exceeding, surpassing. అతిశయమైన, వింతైన, అత్యంతమైన. విశేషమైన కార్యము a good deed. ఈ శ్లోకమునకు ఒక విశేషార్థమున్నది this verse has a secondary or recondite meaning. విశేషణము vi-ṣēshanamu. n. (In grammar). An adjective. విశేష్యలక్షణములనుచెప్పేది, గుణవాచకశబ్దము. విశేషించు vi-ṣēshinṭsu. v. n. To excel. అతిశయించు. విశేషించి or విశేషముగా vi-ṣēshinchi. adv. Abundantly, plentifully, much, exceedingly. తరచుగా, విస్తారముగా, మిక్కిలి, మిగుల. అతనితో విశేషించి సహవాసము చేయవద్దు you should not associate much with him. 'ఈ యత్రికుమారునింబోషించెదవిశేషించినేట నుండియు బ్రాణపదంబుగాగారవించెద.' T. ii. 178. విశేష్యము vi-ṣēshyamu. n. (In grammar), a noun or substantive. నామవాచకపదము, వస్తువాచకశబ్దము.

(p. 1228) vaidikamu vaidikamu. [Skt. from వేద.] adj. Pertaining to the Vedas; conformable to the Vedas. Canonical, clerical, sacred. వేదమందు చెప్పబడిన, లౌకికము కాని. n. Conformity to the Vedas; any sacred pursuit. ఇవేళ మాయింట్లో కొంచెము వైదికము a certain religious rite is to be celebrated in my house to-day. వాడు లౌకికవైదికములందు నిండా సమర్థుడు he is equally skilled in sacred and secular pursuits. వైదికవిద్యలు the sacred and secular pursuits. వైదికవిద్యలు the sacred studies. వైదికాగ్ని the sacred fire, i.e., fire on an altar, sacrificial fire as distinguished from లౌకికాగ్ని common fire. 'వినుమింతి వైదికంబును లౌకికంబును రెండు విధములు యజ్ఞ విధులు.' M. XIII. v. 192. వైదికలిపి or వైదికాక్షరము the clerkly hand, a round antique mode of writing like law-text. వైదికబ్రాహ్మణుడు a Vaidika Brahmin, i.e., one who is set apart for religious duties or studies; వైదికుడు vaidikuḍu. n. A Brahmin who knows the Vedas, వేదము తెలిసిన బ్రాహ్మణుడు. One who is engaged in sacred pursuits or studies. లౌకికుడుకానివాడు. One who does not know the world, లౌకికము తెలియనివాడు. ఇతడు శుద్ధవైదికుడు he is a very simple man.

(p. 1280) sampradāyamu sam-pra-dāyamu. [Skt.] n. A rule, routine, method, doctrine, custom, convention, system, practice, tradition, వంశపుతీరు, గురుపరంపరచేత వచ్చినది, పరంపరాప్రాప్తధర్మము, వాడుక. adj. Traditional, customary, systematic, వంశపుతీరైన, గురుపరంపరాగతమైన, పరంపరాప్రాప్తమైన, వాడుకైన. సంప్రదాయకుడు sam-pra-dāyakuḍu. n. (Colloquially), a respectable or well-to-do man. సంప్రదాయముగా sam-pra-dāyamu-gā. adv. Systematically, traditionally, in accordance with custom or convention, వంశపుతీరుగా, పరంపరాగతముగా, వాడుకగా. సంప్రదాయస్థుడు sam-pra-dāya-sthuḍu. n. An upright or just man, one who walks according to the rules of his caste, క్రమస్థుడు.

(p. 1367) sthitamu sthitamu. [Skt.] adj. Standing, staying, being, situated. ఉన్న, నిలుచున్న స్థితి sthiti. n. State, condition. Existence. Property, estate. ఉనికి, దశ. అవస్థ, ఆస్తి, సృష్టి, స్థితి సంహారములు creation, existence and destruction. భూస్థితి landed property. స్థితిమంతుడు sthiti-mantuḍu. n. A man of property, a well-to-do man, ఆస్తిపరుడు, ధనవంతుడు.

(p. 1375) svayamu svayamu. [Skt.] adj. One's own, స్వకీయమైన. స్వయముగా svayamu-gā. adv. Of one's own self or accord, spontaneously, in person. తానే, తనకుతానే, స్వేచ్ఛగా. ఆయన స్వయముగా వచ్చిరి he came in person. స్వయముగా ఆడే యంత్రము an automaton or self-moving machine. స్వయంకృతము svayam-kṛitamu. adj. Self-done, self-formed. తనకుతానే చేసుకొన్న. స్వయంకృతానర్థము harm brought upon oneself. స్వయంకృతాపరాధము a sin committed voluntarily. స్వయంకృషి svayam-kṛishi. n. Personal effort, own labour, self-culture. స్వప్రయత్నము, తానే పడెడిపాటు. స్వయంకృషిచేత సంపాదింపబడిన సొమ్ము property which is acquired by personal labour. అతని స్వయంకృషి కింద నుండు భూమి lands the cultivation of which he kept in his own hands. స్వయంపాకము svayam-pākamu. n. Rice, &c. given to a guest for him to cook and eat. ఒకనికొక పూటకయ్యేటట్టు ఇచ్చే పప్పుబియ్యము మొదలైనవి. స్వయంపాకమిచ్చు to give rice, &c., to another to be cooked by himself and eaten. ఒక స్వయంపాకము ఇప్పించు to give rice, &c., to a man for one meal. Cooking, particularly if performed with one's own hand: cooking in general, తానేవండుకొనడము, వంట. నేటి స్వయంపాక మెవరిది who has cooked to-day? who has given (you) this day's food? అంతామనసులో స్వయంపాకము చేస్తున్నాడు he keeps his thoughts to himself. స్వయంపాకి svayam-pāki. n. One who cooks for himself. తనకుతానే వంట చేసికొనువాడు. స్వయంభువు svayam-bhuvu. adj. Self existent, self formed, self produced. తనకుతానే పుట్టిన, వుట్టి నది పుట్టినట్టుగా ఉండే. స్వయంభూరవ a rough diamond. స్వయంభూలింగము a natural image, a store uncarved by man. n. The Self-existent One. The Creator, దేవుడు. స్వయంవరము svayam-varamu. n. Choice of a husband by oneself; the public choice of a husband by a princess. తానే మగనిని కోరుకొనడము, స్వయంవరోత్సవము a day appointed for the selection of a husband by a princess out of an assembly of suitors. స్వయంవరము చాటించు to proclaim a Swayamvara. స్వయంవ్యక్తము svayam-vyaktamu. adj. Self formed. స్వయంభువైన. స్వయంవ్యక్తమూర్తి a self formed image.

(p. 478) zarugu or ౛రగు. ḍzarugu. [Tel.] v. n. To slip, creep, or slide. To pass or change the place. To flee. To pass, elapse, expire as time. To move on, get on. To be current or usual. To occur, happen. ౛రిగిన పని a real occurrence, a fact, a thing that happened. ఇది లేక నాకు జరగదు I cannot get on without this. ఆ భూమి నాకింద జరుగుతున్నది that land is in my hands. ౛రుగుతీరుగా as usual. అతడు ౛రిగిపోయినాడు he departed, i.e., died. అక్కడ జరగక వస్తిని as I could not subsist there I came away. ౛రిగెడి passing, elapsing. (lit: what slides). ౛రుగుబాటు or ౛రుగుబడి ḍzarugu-bāṭu. n. Living, subsistence. జీవనము. ౛రుగుబాటుగా నుండే substantial; well-to-do. ౛రుగుడు slipperiness ౛ారుడు. ౛రుపు or ౛రపు ḍzarupu. v. a. To pass or spend as time. To put off, procrastinate. To push on, move forward. To do, perform. జరుపుడు procrastination. దినములనుజరుపుట. ౛రిగించు ḍzariginṭsu. v. a. To conduct, transact, carry on (business, &c.) To execute, fulfil, commit, perpetrate, celebrate, perform. అల్లరి జరిగించు to raise a disturbance.

(p. 478) zarugu or ౛రగు. ḍzarugu. [Tel.] v. n. To slip, creep, or slide. To pass or change the place. To flee. To pass, elapse, expire as time. To move on, get on. To be current or usual. To occur, happen. ౛రిగిన పని a real occurrence, a fact, a thing that happened. ఇది లేక నాకు జరగదు I cannot get on without this. ఆ భూమి నాకింద జరుగుతున్నది that land is in my hands. ౛రుగుతీరుగా as usual. అతడు ౛రిగిపోయినాడు he departed, i.e., died. అక్కడ జరగక వస్తిని as I could not subsist there I came away. ౛రిగెడి passing, elapsing. (lit: what slides). ౛రుగుబాటు or ౛రుగుబడి ḍzarugu-bāṭu. n. Living, subsistence. జీవనము. ౛రుగుబాటుగా నుండే substantial; well-to-do. ౛రుగుడు slipperiness ౛ారుడు. ౛రుపు or ౛రపు ḍzarupu. v. a. To pass or spend as time. To put off, procrastinate. To push on, move forward. To do, perform. జరుపుడు procrastination. దినములనుజరుపుట. ౛రిగించు ḍzariginṭsu. v. a. To conduct, transact, carry on (business, &c.) To execute, fulfil, commit, perpetrate, celebrate, perform. అల్లరి జరిగించు to raise a disturbance.