(p. 354) gatamu gatamu. [Skt.] adj. Lost, gone, past, over, late. పోయిన, గతదినము the last day. గతఫలము loss of advantage. గతజీవితులయి who had lost their lives. గతకాలము the past time. గతకులము a family which is extinct. గతజలసేతుబంధనము banks for a stream that has run dry, a proverb for pains taken too late (shutting the stable door after the horse is stolen.) గతాహంకారులై he who has lost his wits. గతాహంకారులై they being stripped of their pride. గతము n. Passing away. పోక. గతపడు. gata-paḍu. v. n. To pass away. కడచు. To die చచ్చు గతపడ్డ dead. గతవడగ్రస్తవద్యము or ముక్తవదగ్రస్తవద్యము gata-pada-grasta-padyamu. n. A poetical conceit, Capped lines wherein the last word of each line is repeated at the beginning of the next.

(p. 370) gīyu gīyu. [Tel.] v. a. To draw a line గీత గీయు. To scratch, or scrape. To strip off leaves: to tap a palm tree by cutting lines in it. ఆకులుగీసేకత్తి a large knife for stripping off leaves, a pruning knife. గీచు.

(p. 374) guḍitrippu guḍi-trippu. n. To ride round the ring. To lunge a horse. గుడిబ్రాహ్మణుడు or గుడివడుగు a Brahmin who officiates in a temple. గుడికొంగ guḍi-konga. n. The paddy Bird or Pond Heron, ardcola grayi. (F.B.I.)

(p. 376) gunaguna guna-guna. [Tel.] n. (Anuk: of running), tripping along, trotting along. ఆ చెట్టు ఆకులు గునగున పెరిగినవి the leaves have come out very delicately కోమలముగా. గుండ్రాతికి కాళ్లు వచ్చి గునగుననడిచెను the stones moved slowly. 'గునగున చీమలు గుడ్లెత్తుకొనిపార.' Velag. iii. 4.

(p. 391) gōci gōchi. [Tel.] n. A clout. A truss or flap; a waist cloth. ఇనుపగోచి an iron buckle fabled to be worn by ascetics. వాడు ఇనుప గోచికట్టినాడు he took a vow of chastity. కోకగోచిపెట్టుకొను to draw the skirt of the petticoat between the thighs, and tuck it into the waist behind. గోచిదరిద్రము nakedness, utter poverty. గోచికాడై stripped naked. HD. ii. 1050. గోచికట్టు, గోచికాడు or గోచిబాపడు gōchi-kaṭṭu. n. A bachelor. బ్రహ్మచారి. HK. iv. 179.

(p. 571) trippu or తిప్పు trippu. [Tel.] v. t. To cause to turn. తిరుగజేయు. n. Turning. తిరుగుడు త్రిప్పట trippaṭa. n. Turning, roaming, wearisomeness. తిరుగుట. ఆయాసము. త్రిప్పరి a roamer త్రిమ్మరి. త్రిప్పుకొను ṭrippukonu. v. n. To turn. తిరిగికొను. త్రిప్పియాడు trippi-y-āḍu. v. t. To turn. త్రిప్పు. త్రిప్పుత్రాడు or త్రిప్పుడుత్రాడు a churning rope తరిత్రాడు.

(p. 580) dabadaba daba-daba. [Tel. (anuk)] adv. Audibly, noisily, aloud, trippingly. Quickly. దబదబపారిపోయిరి I could hear them running away, pattering or patteringly. దబదబకురిసినది it rained heavily, or, it pattered. దబదబకొట్టుట to beat soundly or with audible blows.

(p. 628) nagnamu nagnamu. [Skt.] adj. Naked. నగ్నంకరణంబులై stripped naked. R. vi. 23. నగ్నత్వము nudity, nakedness. నగ్నవేషము nagna-vēshamu. n. Nudity, a naked figure or appearance. నగ్నవేషధరుడై assuming the appearance of a naked man. నగ్నుడు a naked man, దిసమొసవాడు.

(p. 661) nilcu or నిలుచు niluṭsu. [Tel.] v. n. To stand. To remain, exist, last, live. continue. To stay, stop, halt. నిలిచిపోవు. To be still or quiet, as a fluid in a vessel. To be firm or steadfast. To bear, be patient, restrain one's feelings. To be repressed, allayed, slackened. వాని మాట నిలిచినది he kept his word. నిలిచికురియదు it does not rain steadily. ఆ బడి నిలిచిపోయినది the school is now closed. పని నిలిచిపోయినది the work has stopped. M. XII. v. 459. నిలుపాటి or నిలువుపాటి long, పొడుగైన. నిలువబెట్టు to set up , erect. నిలువతీయు to set one on his legs. నిలుచుండు or నిల్చుండు niluṭs-unḍu. (నిలిచి+ఉండు.) v. n. To remain standing, to continue to stand. నిలుచుండు. నిలుడుకొ Same as నిలుచుండు. నిల used for నిలువ. నిలబడు, నిలువబడు or నిల్వబడు nila-baḍu. v. n. To stand. నిలుచుండు. To be stopped. అడ్డుపడు. To be set up, ప్రతిష్ఠతమగు. నిలక, నిలకడ, నిలుకడ or నిల్కడ nilaka. n. Standing; steadiness, constancy, firmness. స్థైర్యము. ఈ యేరు నిలక యివ్వదు I cannot keep my footing in the current. కాలు నిలకడచేసికొను to gain a firm footing నిలకడయిన ఉద్యోగము permanent (not acting) employement. నిలుకడగానుండే firm. నిలితము nilitamu. n. Delay: endurance, (Vizag.) నిలువెడుఎత్తు or నిలువుఎత్తు niluveḍu-y-ettu. n. A fathom high, lit: one man's stature. నిలుపు nitupu. v. a. To cause to stand, నిలువబెట్టు. To fix, to set up, to place, to erect, ప్రతిష్ఠించు. To stay, restrain, interrupt, repress, అడ్డగించు. To support, maintain, keep firm, establish, స్థిరపడు. To retain, keep back, reserve, నిలిపిఉంచు. To set aside, exclude. నిలుపు n. Standing, a halt, &c. నిలుచుట, ఉండుట. అది నిలుపుగానున్నది it is suspended or in abeyance. నిలుపుచేసినారు they stopped the work, &c. detained (me) &c. నిలుపు or నిల్పు nilupu. adj. That which stops. నిలుపునది. Firm, స్థిరమైన. నిలుపోవు nilup-ōpu. (నిలుపు+ఓపు.) v. n. To endure, to bear, to put up with, ఓర్చు. సహించు. నిలుపుదల nilupu-dala. n. Stopping. suspension. నిలువ or నిల్వ niluva. n. A remainder, something that is left over, శేషము, నిలిచియున్న వస్తువు. నిలువరి niluv-ari. adj. Steadfast. n. A steady man. నిలువు niluvu. n. Standing. నిలుచుట. Stature, height, ఎత్తు. A fathom or a man's height, మనిషి ఎత్తు. Form, shape, figure, ఆకృతి. A storey, మీది అంతస్తు. The standing crop. మూడు నిలుపుల నీళ్లు water three fathoms deep. వాని నిలువెల్లా విషము he is a villain from head to foot. నానిలువెల్లదోచుకొన్నారు they fleeced me or stripped me. వానికి నిలువుగుడ్లు పడినవి his eyes are set, he is dying. నిలువాటి, i.e., నిలువుపాటి standing, erected. నిలువు adj. Upright, standing, High, tall. నిలువుచెంబు a cup with upright sides, a mug. నిలువుఅంచనా reckoning upon the standing crop. నిలువుటద్దము niluvu-ṭ-addamu. n. A pier glass, a full length mirror. నిలువుకొలువు or నిలువుజీతము service in which one has to stand up always and is not allowed to sit. నిలుచుండిచేయు సేవ. నిలువుకాళ్లు stilts. నిలవరము, నిలువరము or నిల్వరము nilava-ramu. n. Firmness, steadfastness. The truth, certainity. A deposit, money lodged. adj. True, certain, fixed, firm, stable, sure, స్థిరమైన. నిలవరించు, నిలువరించు or నిల్వరించు nilavarinṭsu. v. n. To stand firmly. చలింపకనిలుచు. v. a. To cause to stand firmly. చలింపకనిలువు. To stop, to cause to halt; to support, to manage, to sustain.

(p. 716) parighōṣamu pari-ghōshamu. n. Sounding, noise, మ్రోత. Thunder, ఉరుము. పరిచరుడు pari-charuḍu. n. A guard or bodyguard, an attendant, a servant. చౌకిపారాలు జాగ్రతగాచేసే భటుడు. A sentinel, సేననుకాచుభటుడు. పరిచర్య or పరిచారము pari-charya. n. Service, attendance, dependence. సేవ. పరిచరించు pari-charinṭsu. v. n. To serve. పరచర్యచేయు. పరిచారకుడు pari-chārakuḍu. n. A man servant. పరిచారిక pari-chārika. n. A maid servant. పరిచార్యుడు pari-chāryuḍu. n. One fit to be attended on or served. పరిజనము pari-janamu. n. A train of followers, attendants. పరివారము. పరితపించు pari-tapinṭsu. v. n. To grieve. to be sorrowful. పరితాపము or పరీతాపము pari-tāpamu. n. Pain, anguish, sorrow, affliction, సంతాపము. Heat, fever, జ్వరభేదము. Trembling, భయము, కంపము. పరితోషము or పరితుష్టి pari-tōshamu. n. Pleasure, satisfaction, delight, gratification, great joy , మిక్కిలి సంతోషము. పరితోషించు pari-tōshiṇṭsu. v. n. To rejoice greatly. పరిత్యజించు pari-tyajinṭsu. v. a. To abandon, or quit బొత్తిగావిడుచు. పరిత్యాగము pari-tyāgamu. n. Abandonment, quitting, desertion, yielding, relinquishment, giving up. దేహపరిత్యాగము dēha-pari-tyāgamu. n. Dying, giving up life. పరిత్యాగపత్రిక pari-tyāga-patrika. n. A writ of divorce. పరిత్యక్తము pari-tyaktamu. adj. Abandoned. పరిత్యాజ్యము pari-tyājyamu. adj. Fit to be abandoned. పరిత్రాణము pari-trāṇamu. n. Preservation, protection, fostering, రక్షణము. పరిత్రాసుడు pari-trāsuḍu. adj. Afraid, భయము గలిగిన. 'విదళిత జనసంఘమహోగ్ర కల్మష పరిత్రాసున్.' Ved. Ras. iii. 29. పరిదానము pari-dānamu. n. Barter, exchange. వినిమయము, వస్తువులను మార్చుకొనుట. A bribe., పరిదానముపట్టు to receive a bribe. పరిదేవనము pari-dēvanamu. n. A lamentation, విలాపము, కలవరింత. M. II. iii. 35. పరిధానము pari-dhānamu. n. A cloth, or lower garment. కట్టుబట్ట, దోవతి. నిర్ముక్తపరిధాన she who is stripped. పరివక్వము pari-pakvamu. adj. Ripe, mature. Cooked, dressed. పరిపాకము pari-pākamu. n. Maturity, perfection; the fruit or consequence of actions. పరిపాలకుడు pari-pālakuḍu. n. A good protector, cherisher, or patron. చక్కగా కాపాడువాడు. పరిపాలన or పరిపాలనము pari-pālana. n. Protection, patronage. fostering care, government. పరిపాలించు or పరిపాలనచేయు pari-pālinṭsu. v. a. To protect or cherish, to govern or rule. ఆయన రాజ్యపరిపాలన చేయునప్పుడు during his reign. పరిపాలితము pari-pālitamu. అడజ. Well protected or ruled. పరిపూర్ణము pari-pūrṇamu. adj. Complete, full, replete, పరిపూర్తి pari-pūrti. n. Completeness, completion, fullness, satiety, satisfaction. పరిపోషించు pari-pōshinṭsu. v. a. To nourish well, చక్కగా పోషించు. The noun forms are పరిపోషకుడు, పరిపోషణము, పరోపోషితుడు. పరోభ్రమణము pari-bhramaṇamu. n. Wandering, roaming, travelling. పరిభ్రమించు pari-bhraminṭsu. v. n. To travel, roam or wander in all directions. అంతట తిరుగు. పరిమండలము pari-manḍalamu. adj. Perfectly round. అంతట తిరుగు. పరిమండలము pari-manḍalamu. adj. Perfectly round. అంతట గుండ్రమైన. పరిమర్దనము pari-mardanamu. n. Rubbing, grinding, trampling or destroying. పరిమర్దితము pari-marditamu. adj. Rubbed, ground, trampled. పరిమార్జనము pari-mārjana-mu. n. A thorough cleaning or cleansing, అంతట తుడుచుట, పరిశుద్ధము చేయడము. పరిమితము pari-mitamu. adj. Meted, measured, limited. పరిమితి pari-miti. n. A limit పరిమాణము. పరిరంభము, పరిరంభణము or పరీరంభము pari-rambhamu. n. An embrace. అలింగనము. పరిలుతత్ pari-luṭhat. adj. Rolling. పొరలుచుండునట్టి. T. i. 5. పరివట్టము pari-vaṭṭamu. [from Skt. పరివేష్టము.] n. A cloth or head band, used on particular ceremonial occasions at a temple. పరివర్జనము pari-varjanamu. n. Entire abandonment, బొత్తిగా విడుచుట. Killing, చంపుట. పరివర్తితము pari-varti-tamu. adj. Wholly abandoned, బొత్తిగావిడువబడిన. పరివర్తనము, పరివర్తము or పరీవర్తము pari-vartanamu. n. The act of going round any thing, చుట్టివచ్చుట. A return, వెనుకకు తిరుగుట. An exchange, వస్తువుల మార్పు. పరివర్తించు pari-vartinṭsu. v. n. To go round, చుట్టివచ్చు, తిరుగు. పరివాదము or పరీవాదము pari-vādamu. n. Reproach, censure. నింద. M. XI. i. 197. పరివాదిని pari-vādini. n. A lute with seven strings. ఏడుతంతులగలవీణ. పరివారము or పరీవారము pari-vāramu. n. Dependants, a train, or retinue. Those who are about a prince, his escort. పరిజనము. పరివారదేవతలు pari-vāra-dēva-talu. n. Attendant gods. పరివారాంగన a handmaid, a waiting woman. పరివాసితము pari-vāsitamu. adj. Scented, perfumed. Parij. iv. 35. పరివృతము or పరీవృతము pari-vritamu. Encompassed, surrounded. చుట్టబడిన. పరివేషము or పరినెశము pari-vēshamu. n. A halo encircling the sun or moon, గాలిగుడి. పరివేష్టించు pari-vēshtinṭsu. v. a. To surround, or encompass. చుట్టివచ్చు. పరివేష్టనము pari-vēshṭanamu. n. Surrounding. చుట్టివచ్చుట. Also, పరివట్టము (q. v.) పరిశీలన or పరిశీలనము pari-sīlana. n. An enquiry, investigation. శోధనము. పరోశీలించు pari-sīlinṭsu. v. a. To enquire into, investigate, test, examine, మిక్కిలి శోధించు. పరోశుద్ధము pari-ṣuddhamu. adj. Sacred, holy, pure, clean. మిక్కిలి శుద్ధిపొరిదిన. పరోశుద్ధి pari-ṣuddhi. n. Purity, holiness. పరిశోధన or పరి శోధనము pariṣō-dhana. n. An enquiry. మిక్కిలి శోధించుట. పరిశోధించు pari-ṣōdhinṭsu. v. a. To examine well, investigate: to try or search thoroughly, మిక్కిలి శోధించు. పరిశ్రమ or పరిశ్రమము pari-ṣrama. n. Industry, assiduity, thorough acquaintance. పరిశ్రమించు pari-ṣraminṭsu. v. n. To be industrious or diligent. మిక్కిలి కష్టపడు. పరిశ్రాంతము pari-ṣrāntamu. adj. Fatigued, exhausted, harassed. పరిశ్రాంతి pari-ṣrānti. n. Fatigue, exhaustion, harassment. మిక్కిలి ఆయాసము.

(p. 910) bōḍa , బోడి or బోడు bōḍa. [Tel.] adj. Bald, bare, hornless, cropped. n. A monk. సన్యాసి. బోడితల bald-head. బోడితలతో వచ్చినాడు he came with his head bare or uncovered. బోడిఆవు a hornless cow. బోడిఅమ్ము a blunt arrow, an arrow without a point. వారిని బాగా బోడిచేసినాడు he stripped them bare, or plundered them. బోడియేనుగు a tuskless elephant. బోడిచెట్టు a pollard or a tree with the boughs cut off. బోడతీరువ gross tax (as on a crop) without deducting charges. 'ఆసపడిబోడవైన నేనగుదుగాని యింటి సొమ్మెక్కకాసైన నియ్య.' S. ix. 3. బోడడు a bald headed man, బోడివాడు. బోడతరము bōda-taramu. n. A plant, Sphœranthus indicus. శ్రావణీ, ముండినిచెట్టు. Ainslie. 167. బోడలు bōḍalu. n. Hornless cattle. కొమ్ములురాని పశువులు. బోడసరము Same as బొడ్డసరము. (q. v.) బోడికోడి bōḍi-kōḍi. [Tel.] n. A coot, Fulica atra (F.B.I.) బోడించు or బోడిచేయు boḍinṭsu. v. a. To make bald to crop the hair on the head entirely, to shave the hair on the head entirely, to shave the head entirely bare. బోడింపు boḍimpu. n. The act of removing the hair on the head entirely. బోడిచేయుట.

(p. 1364) skhalanamu skhalanamu. [Skt.] n. Stumbling, slipping, tripping, dripping, trickling, చ్యుతి, తొట్రుపడడము, ౛ారడము, రేతస్ప్ఖలనము. emission of semen. 'పదస్ఖలనంబున' by a slip of the foot. Mandhata. iii. 161. స్ఖలించు skhalinḍsu. v. n. To slip. ౛ారు. To stumble, తొట్రుపడు. స్ఖలితము skhalitamu. adj. Slipped, fallen, gone, shaken. Stuttering. చ్యుతమైన, ౛ారిన, తొట్రుపడిన. 'మదస్ఖలితాత్ముడొ పుట్టువెర్రియో.' KP. vi. 16. అస్ఖలితబ్రహ్మచారి one who has no connection with women. స్థలితత్వము skhali-tatvamu. n. An error, omission, trip, slip. తప్పు, పొరపాటు, తొట్రుపాటు, ౛ారడము. స్ఖాలిత్యము skhālityamu. n. An error, omission. తప్పు. పొరపాటు.