(p. 4) aṅke anke. [Tel.] n. A numerical figure అంకము. Opportunity, time. One pack, half a bullock load. A form of అణక. Bringing the yoke under the neck, as by a troublesome bullock. ఎద్దులు అంకె వేసికొన్నవి the bullocks turned restive, bringing the yoke under the neck. A command, authority, control, restraint, check. అంకెగొను v. i. To cover oneself with కప్పుకొను. అంకెచేయు v. i. To obstruct అడ్డగించు.అంకెకురాని,(భాస్క.2.) ungovernable. అంకెకురావు, అనగా అక్కరకురావు they will not be of any use. అంకెవేసికొను or అణకవేసికొను v. n. To be restive, as a bullock in the yoke. ఎద్దయకాడికెదురు తిరుగుట. నాడు తేపతేపకు అంకెవేసికొనును. he turns restive every now and then.

(p. 25) agu agu. [Tel.] (commongly written అవు), v. To be, to become, to prove to be. The present p|| is అగుచు, or అవుచు as అగుచున్నాడు or అవుచున్నాడు he is becoming. మిక్కిలి సిరి అగును much fortune will result. The past p|| is అయి as దొంగ అయి turned a rogue, become a thief. The root in A of అగు is కా as అట్లా కారాదు it cannot happen so. Aorist p|| అగు, అగునట్టి, అయ్యే, అయ్యెడి as క్రూరుడగు cruel. శాలివాహనశక వర్షంబులు 1466 అగునట్టి క్రోధి సంవత్సర కార్తీకశుద్ధ 5 శనివారము Saturday the 5th of the bright fortnight of the month Kārtika in the year Krodhi 'which is' the year 1466 (of the Salivahana æra.) ఇది దొంగతనము అయ్యేపనిగనుక as this is a matter in which a man might prove a rogue. Past Rel. p|| అయిన as నాది అయిన గుర్రము a horse of mine. The imperatives are కమ్ము plu. కండి. Causal forms కాజేయు or కావించు. Negative aorist కాదు, &c. అగుర = అగను+ర = అవును. It is so. 1. To be, to become, as కాకి కోకిలయగునె can a crow become a cuckoo? వాడు ఏమయినాడు what has become of him? దొంగ అయినాడు he proved to be a thief. వాడు నేరస్థుడైనాడు he was found guilty. ఆ పని అవును కాకపోవును that undertaking may or may not be accomplished. వానికి ఆకలి అవుతున్నది he is hungry. ఇట్లు రాత్రియగుట as it was now night. బాలుడగుట as he is but a child. 2. To be made, to be finished, to be spent or expended, to elapse, as పని శీఘ్రముగా కావలెను the work must be done soon. వివాహమగుము marry her. ఆ పెండ్లి అయినది the marriage took place. భోజనమయినది dinner is over. రాజదర్పనమయినది I got a sight of the king. అయినదాన్ని చూపు shew what has been done. ఆ పని అయినది the work is over, it is done. కావచ్చినది it is nearly done. రూకలు అయిపోయినది the money is expended. సంవత్సరము అయినది a year has passed. నెల అవుతున్నది it is about a month since. అర్థమయినదా do you understand it? సాకు భావముకాతేదు I do not understand it. భావముయనది I understand it. స్నానము కావించు to bathe, or to cause to bathe. తీర్పుకాలేదు no decision has been given. మ్రుచ్చిలితెచ్చుట మగతనం బగునె is it a manly thing to steal? 3. To be proper or fit, to be agreeable, as ఇచ్చట నుండనగునే మనకు is it fit for us to remain here? కాని పని an improper or unbecoming act. అట్లా చేయనవునా is it right to do so? పగలు కాచినపాలు ఆ రాత్రికి అవును milk boiled the same day is fit for use that night. అతనికీ నాకు కానందున as we are not on good terms. అయినవాండ్లున్ను కానివాండ్లున్ను friends and enemies. 4. To grow, as ఈ తోటలో ఏమి అవుతవి what is grown in this garden? ఇక్కడ వరి కఅదు rice does not grow here. 5. (Governing a dative) To stand in relation, as వాడు నీకేమవుతాడు how is he related to you? నాకు కావలసినవారు my relations. వానికి మేము ఏమీకాము we are in no way related to him. 6. Added to some nouns it gives them a verbal significance, as వారు ఎప్పుడు ప్రయాణమవుతారు when will they start or set out? విభాగాలు అయి వేరింటి కాపురము చేస్తున్నారు they seperated and live apart.

(p. 47) adhōmukhamu adhō-mukhamu. [Skt.] n. The face turned downwards: a downcast countenance. కిందికి వంచుకొని యుండే మొగము. అధోముఖముగా adv. With the face turned downwards, with a downcast countenance; headlong. తలవంచుకొని, తలక్రిందుగా. దివిటీని అధో ముఖముగా పట్టినాడు he held the torch with the flame downwards. అధోముఖుడు [Skt.] n. He who is downcast. ashamed or crest fallen. అతడు అధోముఖుడై ఉండెను he hung his head.

(p. 52) ani ani. [Tel.] (Past p|| of అను to say) Having said. This is translated by the word 'That' or 'so' or the infinitive mood is used, as వారు అక్కడ ఉండినారని అన్నాడు he told me that they were there. అవతల వెళ్లరాదని తిరిగీ వస్తిమి we did not think it right to go on and returned; we thought we must not go further; so we came back. నన్ను పొమ్మని చెప్పెను he told me to go. తన సొమ్మని యెంచి considering it his own. దాన్ని నాకని కొన్నాడు he bought it for me. కావలెనని అక్కడికి పోయినాడు he went there on purpose. పండ్లను పటపటమని కొరికినాడు he gnashed his teeth. ఘమ్మని fragrantly. తళుక్కని brilliantly. గడగడమని మాట్లాడినాడు he spoke rapidly. ఈగలు జుమ్మని ముసురు కొన్నవి the flies covered it buzzingly. నీవు ఈ శాలువ కప్పుకొంటే గుమ్మని ఉండును if you wear this shawl it feels warm: or, you will feel warm.

(p. 70) abhimukhamu abhi-mukhamu. [Skt.] adj. Fronting, facing, having the face towards. (fig.) Propitious, favourable. Allayed or subdued as disease or anger. సమ్ముఖమైన మార్యాభిముఖముగా facing the sun. నాకు అభిముఖముగా తిరుగు turn your face to me. అభిముఖమగు v. n. To face, turn towards, ఎదురుముఖముగా తిరుగు, దోవకువచ్చు, శాంతపడు. జ్వరము అభిముఖమైనప్పుడు when the fever was on the turn. అభిముఖుడు n. He who faces. సమ్ముఖుడు. మాకు అభిముఖుడై turning towards us. పర్వతాభిముఖుడై పలికెన్. he turned his face towards the mountain and said. BD. iii. 1855.

(p. 76) ayi (past p|| of అగు to become.) Having become, turned into. మాకు అయి నిలిచినాడు he stood like a post., i.e., he has transfixed with surprise &c. దొంగ అయి తిరుగుతున్నాడు he has turned thief. పోకిరి అయిపోయినాడు he has become a wicked fellow. అయిన (past rel. p|| of అగు to become.) Accomplished, becoming, agreeable, suitable. అయినపని a work that is accomplished, a becoming art. అయిన పెండ్లాము a good wife. అయినమందు a suitable medicine. అయినమనిషి a useful or proper man. అయినవాండ్లు friends, relations. See కాని. అయిన is also used to change nouns into adjectives as సొగసైన పిల్ల, ఆశ్చర్యమైన కార్యము a wonderful deed. For other uses, see under ఐన.

(p. 168) uriyu uriyu. [Tel.] v. a. To sweat or leak. ఉప్పురిసిన గోడ a wall out of which salt oozes. ఇల్లు ఉరుస్తున్నది the house leaks. ఈ ఊరు ఉప్పురిసినందున as the land of that village turned saltish. Also, to move చలించు. To turn grey, as hair నెరయు. To ripen పక్వమగు. To pine away పరితపించు. ఉరుపు urupu. n. Leaking, soaking through. ఉరియుట.

(p. 170) ulṭā ulṭā. [H.] adj. Reverse, the wrong side, opposite, contrary, turned back లోతట్టు, ఆ శాలువను ఉల్టాగా కప్పుకొన్నాడు he wore the shawl the wrong side up.

(p. 201) ērpaḍu ērpaḍu. [Tel.] v. n. To fix, settle, to assume a shape. To be settled or determined. To seem, appear, come to light, to look. To happen. To be declared, to be or become. To be selected, distinguished, separated, arranged, appointed. రూపగు, తేటపడు,బయలుపడు, నిర్ణయింపబడు. కర్తలై యేర్పడినారు they appeared as, or, turned out to be the heirs. ఏర్పరుచు or ఏర్పరించు ērparaṭsu. v. a. (casual of ఏర్పడు) To form, adjust. To choose, select. distinguish. To separate, divide, To set forth, define, declare. To arrange, to settle. ఏర్పడునట్లు చేయు. ఏర్పాటు ēr-pāṭu. n. An arrangement, settlement, rule. Fixing, disposal, decision, management. Selection, choice, agreement. నిర్ణయము, నియమము, వివరణము. ఏర్పాటుచేయు to select, arrange, to effect an arrangement. To project or scheme.

(p. 243) kannu or కను kannu. [Tel.] n. The eye. నేత్రము. Sight చూపు. An orifice, small hole or hollow రంధ్రము. The black mark in the middle of the parchment or of a drum. మద్దెల మొదలగువానిలోనుండు గుండ్రని నల్లగురుతు. A trace ౛ాడ. The bush for box in a carriage wheel బండికన్ను. An arch or a span in a bridge వంతెనద్వారము. The eye-like spot in a peacock's train నెమలిపురికన్ను. The mesh of a net వలలోని రంధ్రము. The eye or joint or knot in a cane or reed వెదురులో నగువాగనువు కిందిగుంట. దాపలికన్ను the small end of the drum. కన్నువిచ్చు to open the eye. The abl. is కంట thus కంటబడు to fall into the eye, to be in view. వానికి కండ్లు అగుపడవు he cannot see కన్నుకనబడనివాడు a blind man. కండ్లు తిరిగినవి I turned giddy. పెద్దకండ్లుచేయు to look angry. కన్నులెర్ర చేసికొను to make one's eyes inflamed with wrath. కన్నుగట్టు kannu-gaṭṭu. n. Fascination, deluding. కన్నుకట్టుట to delude, or blind the eyes. కన్నుకట్టువిద్య magic,legerdemain. The art of being invisible. కన్నుగవ or కన్నుదోయి A pair of eyes. కన్నునీరు or కన్నీరు tears. కన్నుబ్రాము (R. 1. 107.) To evade, delude. కన్నుమూసినగంత a blindman's buff. కన్నుమొరగు as though blind. కన్నుమెరగు or కనుమొరగు to delude వంచించు. కన్నులారచూచు to see with one's own eyes, view distinctly. కన్నువేయు to cast an eye on, to long for ఆశించు, కన్నులమ్రాను the sugar cane చెరకు. కన్నులవిలుకాడు Cupid మన్మథుడు .

(p. 348) gaṇḍu ganḍu. [Tel.] n. Bravery. పౌరుషము. strength బలము. adj. Brave, heroic, great, large, stout. Male. మగ. గండుమూతి a grim face. గండీగ a large fly. గండుచీమ the large black ant. గండుచేప the carp which is proverbial for vigour and activity. గండుమీనుల వంటి వీక్షణములు eyes that glance bright like dolphins గండుపిల్లి a tom cat. పిల్లికూనగండాయెను the young kitten turned into a tom cat. గండు among tradesmen is a cant word for వరహా a pagoda. Thus in arithmetic గ1 is one pagoda; గగ one thousand pagodas. గండడగు ganḍaḍagu. [గండు+అడగు.] v. n. To lose heart or courage పరాక్రమహీనుడగు. (హరి. ఉ. ii.) To die చచ్చు. (Vasu. iv.) గండాడు ganḍāḍu. [గండు+ఆడు.] v. n. To have sexual intercourse. రమించు. గండుకరణము ganḍ-karaṇamu. n. The bird called the Green Barbet. Thereiceryx Zeylonicus (F.B.I.) (Jerdon's Catal. No. 217.) గండుడు ganḍuḍu. [Skt.] n. A courageous man, a hero. శూరుడు.

(p. 350) gajamu gajamu. [Skt.] n. An elephant. adj. Large. గజనిమ్మ the horse lime, i.e., the large lime: గజవ్యాళి a huge dragon, గజదొంగ a great rogue. గజము [H.] n. A yard, three feet. గజేంద్రగజము gajēndra-gajamu. n. The measure called 'the great yard' equal to ten yards. గజకర్ణము gaja-karṇamu. (Lit. An 'elephant's ear.') n. A large fan with a hollow handle. wherein it can be turned round rapidly. గజకర్ణమురీతిగా fickle, uncertain as a weathercock. గజగామిని or గజయాన gaja-gāmini. n. A woman with the rolling pace of an elephant i.e., with a majestic gait. గజనిమీలినము gaja-nimīlinamu. n. Wakefulness or lightness of sleep (Literally, an elephant's sleep.) A nap. Cunning కపటము. గజపిప్పలి gaja-pippali. n. Long pepper. గజపుష్పము gaja-pushpamu. n. A plant also called Messua Roxburghi. నాగకేసరము. R. v. 310. గజరాజము gaja-rājamu. n. A sort of cloth. BD. iii. 103. గజరిపువు the enemy of the elephant, i.e., the lion. గజాననుడు gaj-ānanuḍu. 'Elephant faced.' -- an epithet of Gaṇēsa వినాయకుడు.

(p. 368) girukkuna girukkuna. [Tel.] adv. Round and round: whisking. గిరుక్కున తిరిగెను or గిరుక్కున మళ్లెను he turned suddenly.

(p. 375) guḍḍi guḍḍi. [Tel.] adj. Blind. n. The number marked one that is turned upside down in a game అట్టచెమ్మలో వెలికిలపడిన ఒంటికాయ. గుడ్డివెన్నెల pale moon-light. గుడ్డిపాఠము a blind recital. గుడ్డిదీపము a dim light. గుడ్డివేటుగా by chance, as a windfall, without expectation, undesignedly. గుడ్డిబెదిరింపు an empty threat. గుడ్డిబేరము a blind bargain. గుడ్డీగ a blind or foolish fly that does not go to rest as it gets dark. గుడ్డింగిలాయి guḍḍingi-lāyi. n. A species of fish, called Scarus viridis ఇంగిలాయి గుడ్డికొక్కరాయి guḍḍi-kokka-rāyi. n. The blind crane or the bittern. గుడ్డితనము guḍḍi-tanamu. n. Blindness.

(p. 384) geṇṭu genṭu. [Tel.] v. n. To move, shake, stir, go. చలించు, తొలగు. 'ధరణీమండలమమ్మహాంబునిధిమీదన్ నిల్పినల్ దిక్కులన్ ధరణీధ్రమ్ములు గెంటకుండనిడి.' V. P. i. 78. v. a. To thrust, push away, force, cause to totter. To toss aside. చలించు, తొలగు. n. Movement చలనము. గెంటుపడు genṭu-paḍu v. n. To miss. తప్పుట. గెంటని genṭani. adj. Immoveable, not to be shaken (as love), resistless, irrepressible, not to be turned away. స్థిరమైన, ఎడతెగని. 'అక్కలకంతితమ్మరసమంటగ గెంటనిప్రేమ వానినున్ జెక్కులముద్దు పెట్టుకొని.' T. ii. 96. గెంటించు genṭinṭsu. v. t. To push. To cause one to be pushed or sent away. యశోదశయ్య నొయ్యనచిన్ని నల్లనయ్యనునిచిచయ్యననయ్యవ్యకూతు నెత్తుకొని మరల నింటికింగెంటింపక వచ్చి.' B. X. iii. 45.