(p. 194) ēkamu ēkamu. [Skt.] pron. One. adj. Sole, single, only, general, universal, uniform, combined, matchless, unequalled, chief. Joined, combined. ఏకదీక్షగా unintermittingly, incessantly. ఏకముగా all at once, unitedly. ఏకతిరగడము ceaseless roaming. అతడు ఏకరీతిని ఉండే మనిషి he is a regular or steady person. రాత్రి యేకముగా మెరిసినది it lightened incessantly all night. ఏకము చేయు ēkamu-chēyu. v. a. To make one, unite, gather together. ఏకకాలంబున at one time, simultaneously. ఏకకాలీనుడు ēka-kālīnuḍu. n. A contemporary. వారున్ను వీరున్ను ఏకకాలీనులైనందున as these men were contemporaries: ఏకకుండలుడు ēka-kuṇḍaluḍu. [lit. Having one earring] n. An epithet of Kubera. ఏకగర్భజనితులు ēka-garbha-janitulu. adj. Uterine, of the full blood. అతడున్ను నేనున్ను ఏకగర్భజనితులము గనుక as he and I are sons of the same parents or uterine brothers. ఏకగ్రీవము ēka-grīvamu. adj. Unanimous, joint. ఏకగ్రీవముగా unanimously, jointly. ఏకచక్రాధిపతి, or ఏకఛత్రాధిపతి ēka-chakrādhipati. n. A sole ruler, an absolute monarch. ఏకచింత one sole or engrossing thought or pursuit. ఏకనిష్ఠగా ēka-nishṭha-gā. adv. With a single eye or intent, resolutely, faithfully, thoroughly, downright. ఏకపత్నీవ్రతుడు ēka-patnī-vratuḍu. n. A monogamist, a man with one wife. ఏకబోగ్రామము ēka-bhōga-grāmamu. n. A village held by one owner, or tenant. ఏకమనస్కులై ēka-manaṣkulai. adv. With fixed attention, with a single heart. అందరు ఏకమైన నా మీద పడ్డారు they fell upon me in a body. ఏకవర్ణముగానున్నది it is all of one sort or colour. భువనేకసుందరి an unrivalled beauty. ఏకశిలానగరము ēka-ṣilā-nagaramu. n. (lit. One stone-town.) A town built near a single rock or hill. The Skt. translation of ఒరంగల్లు Warungul a town in the Nizam's Territories. ఏకాధిష్ఠతము ēkā-dishṭhitamu. adj. In one hand: in one person's sole power. M. I. ii. 200.

(p. 581) daya daya. [Skt.] n. Favour, kindness, grace, regard. Love, affection, attachment. Mercy, pity, tenderness, clemency, compassion. Pleasure, goodness, amiability, a kind heart. కృప, కనికరము. తమ దయ ఎట్లో అట్లు just as your honour pleases. మీదయ thank you. దయచేయు daya-chēyu. v. a. & n. To grant, bestow, allow, give ఇచ్చు. అనుగ్రహించు. To honor or favour with (something) కరుణించు. To come or to go. అక్కడికి దయచేస్తారా will you be pleased to come (or go) there? ఇది దయచేయండి oblige me with this, be so good as to grant me this. దయతప్పిన dayu-tappina. adj. Displeased, disgraced, out of favour ఆయన దయ నామీద తప్పినది. I lost his favour. దయారసము dayā-rasama. n. The spirit of love. Lovingkindness, humanity, benignity, indulgence. దయాళుత్వము dayāḷutvamu. n. Benignity. సర్వదయాళుత్వము universal beneficence, goodness to all creatures. దయాళువు or దయాశాలి dayāḷuvu. n. A kind, gracious, merciful person. కనికరముగలవాడు.

(p. 652) nityamu nityamu. [Skt.] adv. Always, continually, constantly. ఎల్లప్పుడు. adj. Constant, perpetual, permanent. Everlasting, eternal, universal, omnipresent. Regular, fixed, natural, invariable, usual, daily, ordinary, unchanging. Percunial, flowering all through the year, ఎడతెగని. నిత్యమల్లిచెట్టు or నిత్తెమల్లె a species of jasmine. నిత్యహోమము a daily sacrifice, as distinguished from నైమిత్తికము an occasional one. నిత్యకర్మము daily rites. నిత్యుడు nityuḍu. n. The everlasting one, i.e., God.

(p. 1072) rāja rāja. [Skt.] adj. Royal; belonging to a king. Lunar, belonging to the moon. Chief, eminent. రాజసంబంధమైన, చంద్ర సంబంధమైన, శ్రేష్ఠమైన, ముఖ్యమైన. 'అరయ రాజానుగ్రహముగల్గుగాకేమి, కలువలదళ ములగె లువనోపు .' R. i. 124. రాజకము rājakamu. n. An assembly of kings. రాజులసమూహము. adj. Pertaining to Government. దివాణపు వారివల్ల సంభవించునది. An act of oppression by the government or by the king, as opposed to దైవికము evil regarded as a visitation of God. రాజక. దైవికములు casualties. రాజము rajamu. In composition denotes superiority (శ్రేష్ఠత్వము.) చాపరాజము a noble bow. 'జమదగ్ని కతడిచ్చె చాపరాఝంబు.' DRB. 603. 'మఘరాజము' (N. ix. 200.) a noble sacrifice. రాజకార్యము rāja-kāryamu. n. A royal deed, politics. రాజయొక్కపని, దివాణపుపని. రాజగృహము rāja-grihamu. n. A palace. రాజయెక్కనగరు. రాజగృహము rājatvamu. n. Royalty. రాజైయుండడము. రాజదంతము rāja-dantamu. n. A bright or chief tooth, i. c., a fore tooth. ముందరిపల్లు. రాజధర్మములు rāja-dharmamulu. n. The duties incumbent on a king. రాజనీతులు, విధివత్తుగా రాజు చేయవలసినపనులు. రాజధాని rāja-dhāni. n. A metropolis or royal residence. A presidency. రాజుయొక్క ప్రధాననగరము. రాజబంధువులు the king's kinsmen. రాజభాగము the king's share, Government's share of produce. రాజనీతి rāja-nīti. n. Royal polity, civil and military government. రాజుయొక్కధర్మము. రాజన్యుడు rāja-nyuḍu. n. A man of the royal or military caste, క్షత్రియుడు. రాజన్వంతము rājan-vantamu. adj. Having a good king (as a country.) రాజపత్ని a queen. రాజుయొక్క భార్య. రాజపురోహితుడు a king's household priest. రాజబీజి rāja-bīji. n. One of royal descent. రాజవంశమునందు పుట్టినవాడు. రాజమార్గము rāja-mārgamu. n. The king's high way, a public road, ఘంటాపథము. పెద్దబాట. రాజమాషము rāja-māshamu. n. The pulse termed Dolichos catjang. అలచందలు. రాజయక్ష్మము rāja-yakshmamu. n. Pulmonary consumption. క్షయరోగము. రాజయోగము rāja-yōgamu. n. A simple and easy mode of abstract meditationn, as distinguished from the austere and rigorous modes. రాజయోగి rāga-yōgi. n. One who practises the రాజయోగము. రాజయోగ్యము rāja-yogyamu. adj. Proper or suitable for a sovereign. రాజార్హమైన. రాజరాజు or రారా౛ు rāja-rāḍzu. n. An emperor, or universal monarch. రాజులరాజు. The god of riches, కుబేరుడు. Also, an epithet of Duryōdhana, దుర్యోధనుడు, and of the moon, చంద్రుడు. రాజరీతి rāja-rīti. n. Royal style. Also, Tinsel, హొన్నిత్తడి, కాకిబంగారు. రాజర్షి rājarshi. n. A man of the క్షత్రియ caste who by religious austerity has become a saint. రాచవాడై యుండినముని. రాజవంతము having a king. as a country. రాజవల్లభము rāja-vīdhi. n. A kind of cloth. B. D. iii. 102. రాజవీధి rāja-vīdhi. n. The main street of a town. పెద్దవీధి. రాజశేఖరము rāja-sēkharamu. n. A sort of cloth. BD. iii. 102. రాజవీధి rāja-ṣrī. n. A title like Mr. prefixed to names, రాజసర్పము rājasarpamu. n. A large species of snake. రాజసూయము rāja-sūyamu. n. A hecatomb or sacrifice performed by a monarch, after subduing other kings as in the case of Yudhistira and others. ఒకవిధమైన యజ్ఞము. రాజహంస or రాజహంసము rāja-hamsa. n. A white goose or swan with red legs and bill; perhaps the flamingo. ఎర్రనికాళ్లు మూతిగల తెల్లహంస. Also, a phrase for an excellent king, రాజశ్రేష్ఠుడు. రాజాంకుడు rāj-ānkuḍu. n. Siva: who has the moon as his emblem. శివుడు. రాజాంగము rāj-āngamu. n. Government. ప్రభుత్వము. ఇప్పుడు ఆ రాజాంగము తలక్రిందులైనది that government is now upset. రాజసము rājasamu. [from రజస్ dust.] adj. Impetuous. రజోగుణము వల్ల కలిగిన, ఐహిక గుణోత్పన్నమైన. రాజసయజ్ఞము or రాజసపూజ worship offered to obtain a particular object such as fame, కామ్యారర్థముగాగాని దంభార్థముగాగాని చేయు పూజ. n. That which is of the earth, worldly, earthly. Passionateness, heat of temper. Hauteur, pride, arrogance. వారిద్దరిలో నొకడు రాజసుడు. ఒకడు సాత్వికుడు one man is haughty, the other man is meek. వాడు పలకకుండా రాజసముగా నుండినాడు he haughtily refused to reply. రాజాదనము rāj-ādanamu. n. A name applied to three different trees. Butea frondosa, Buchanania latifolia, and Mimusops kauki, మోరుగుచెట్టు, ప్రియాళువు, మోరటిచెట్టు, చారమామిడిచెట్టు, పాలచెట్టు. రాజావర్తము raj-āvartamu. n. A sort of lapis lazuli having a sky blue or lilac tint. This stone is ground down into powder which painters use for a delicate light blue tint. రాజార్హము worthy of a king, రాజునకుతగిన. రాజోపచారము rāj-ōpachāramu. n. Attendance on a king. homage of servants to their master. రాజునకు జరిగేశిశ్రూష.

(p. 1082) rūḍhamu rūḍhamu. [Skt.] adj. Sure, certain, true, నిశ్చయింపబడిన. Public, notorious, well-known. ప్రసిద్ధమైన. Opened, blown, as a bud, మొలచిన. రూఢముగా rūḍhamu-gā. adv. Positively, certainly. రూఢి rūḍhi. n. Certainty, truth, నిశ్చయము. Fame, notoriety, ప్రసిద్ధి. రూఢి or రూఢియైన adj. Certain, established, famous, usual or customary. నిశ్చయమైన, ప్రసిద్ధమైన. లోకరూఢిఅయిన universally known, Peculiar, as opposed to యాగిక (etymological or radical,) అనన్య సాధారణమైన. The రూఢ్యర్థము or usual meaning of పంకజము is a lotus but the యాగికార్థము or literal sense is mud-born. రూఢిగా rūḍhi-gā. adj. Positively, certainly. నిశ్చయముగా అది నాకు రూఢిగానున్నది I am confident of it, I know is for certain. రూఢిచేయు or రూఢిపరుచు rūḍhichēyu. v. a. To ascertain, confirm, establish. prove, resolve, determine, నిశ్చయించు, స్థిరపరచు. రేపువెళ్లేటట్టు రూఢిచేసినారు they have determined on going tomorrow. తమరు చెప్పిన దాన్నే రూఢిచేసినారు they have confirmed your statement.

(p. 1112) lōkamu lōkamu. [Skt.] n. A world, a division of the universe as heaven, earth, and hell. భువనము. The human race, mankind, జనము. Heaven; (metaphorically) a palace. ఇంద్రలోకము. 'ప్రాణిలోకంబు బాధలబరచునపుడు.' Swa. iii. 58. దానికి బిడ్డలమీదనేలోకము she gives herself entirely to her children, or her children are all the world to her. లోకత్రయము the universe, lit. the three worlds. లోకాభిరామముగా మాట్లాడుచుండగా while they were talking on various matters. లోకప్రవాదము a common saying, current report, town talk, వదంతి. లోకబాంధవుడు lōka-bāndhavuḍu. n. The universal friend i.e., the sun, సూర్యుడు. లోకమాత loka-māta. n. An epithet of Lakshmi. లోకాలోకము lōkā-lōkamu. n. A mountainous belt bounding the world. చక్రవాళపర్వతము. లోకారాధ్యుడు lōk-āradhyuḍu. n. The universally adored, i. e., God, the Lord. ఈశ్వరుడు. లోకులు lōkulu. n. plu. People, folk the community, జనులు. లోకులేమందరు what will people say? లోకేశుడు lōk-ēṣuḍu. n. The lord of the world, i.e., Bramha, చతుర్ముఖుడు. A king, రాజు. లోకోక్తి lōk-ōkti. n. A proverb, సామెత. లోకోత్తరము lōk-ōttaramu. adj. Best in the world. శ్రేష్ఠమైన.

(p. 1193) viśvamu viṣvamu. n. The universe or world, లోకము, జగత్తు. adj. All, universal, entire. సర్వమైన, సమస్తమైన. విశ్వంభర viṣvam-bhara. n. The earth. భూమి. విశ్వంభరుడు viṣvam-bharuḍu. n. An epithet of Vishnu or Indra. విష్ణువు, ఇంద్రుడు. విశ్వకర్మ or విశ్వకర్ముడు viṣva-karma. n. The name of the artist of the gods, corresponding to Vulcan. దేవతలవడ్లవాడు, దేవతలశిల్పి. విశ్వకేతువు viṣva-kētuvu. n. An epithet of Aniruddha. విశ్వజనీనము viṣva-janīnamụ. adj. Agreeable to all men. విశ్వతోముఖము viṣatō-mukhamu. n. An epithet of Brahma. బ్రహ్మము. adj. All pervading, అంతట వ్యాపించిన. విశ్వనాథుడు viṣva-nādhuḍu. n. The Lord of the Universe. A name of Siva, especially as worshipped at Benares, కాశీవిశ్వేశ్వరుడు విశ్వభేషజము viṣva-bhēshajamu. n. Dry ginger, శుంఠి. విశ్వరూపము viṣva-rūpamu. adj. Existing in all forms, multiform. నానారూపములుగల. n. Multiformity.నానారూపము. 'విబుధేంద్రశైలంబు విశ్వరూపము జూపెనన నొప్పుకాంచనస్యందనములు.' N. v. 17. విశ్వరూపదర్శనము manifestation or display of one's one real form or hidden majesty, నిజస్వరూపమును అగుపరచడము. విశ్వరూపుడు viṣva-rūpuḍu. n. He who exists in all forms; a name of Vishnu. విష్ణువు. 'విశ్వరూపునకు వినతులుసేయుచు.' H. iv. 297. విశ్వసృజుడు, విశ్వాత్మ or విశ్వాత్ముడు viṣva-srijuḍu. n. Brahma, the creator, బ్రహ్మ. విశ్వామిత్రుడు viṣv-āmitruḍu. n. The name of a certain sage, the son of Gādhi. గాథిసుతుడు. విశ్వామిత్రము viṣv-āmitrāmu. adj. Worthy of Visvāmitra: (that is) fabricated, fictitious, artificial, కల్పితమైన, కృత్రిమమైన. విశ్వామిత్రమైనపత్రము a fabricated bond, a Machiavelian trick. తప్పుసృష్టిచేయబడిన. n. A deed worthy of Visvāmitra, that is, a trick, fiction, fabrication. Machiavelianism. మోసము, కృత్రిమము, కల్పన. విశ్వామిత్రసృష్టి viṣvā-mitra-srishṭi. n. The creation of a second series of beings, Vishvamitra being represented as having created a mimic world. విశ్వులు or విశ్వదేవతలు viṣvulu. n. The name given to certain deities of a particular class.

(p. 1300) samamu samamu. [Skt.] adj. Like, alike, similar, same, equal, even, smooth, level. Impartial, free from passion, equable. సమానమైన, తుల్యమైన, సదృశమైన, అవిషమమైన, బేసికాని, మిట్టపల్లములేకుండా ఉండే. సమసంఖ్య a round or even sum. సమదృష్టిగలవాడు one who is equitable or impartial. n. Equality, evenness, తుల్యత, అవిషమత. A year, సంవత్సరము. 'అభూపతియేకషష్టిసమముల్ పూర్ణేందుబింబాస్యతోన్.' Vish. vi. 76. సమము చేయు samamu-chēyu. v. a. To level or equalise. మిట్ట పల్లములేక సరుదు, ఈడుచేయు. సమచతురస్రము sama-chatur-asramu. adj. Four square. చచ్చాకమైన. సమత or సమత్వము samata. n. Equality, similarity, sameness. తుల్యత, సమదర్శి sama-darṣi. n. One who regards all things alike, an impartial man. సర్వభూతములను సమముగా చూచువాడు. సమదృష్టి sama-dṛishṭi. n. An impartial attitude, considering all things alike. సర్వభూతములను సమముగా చూచుచూపు. సమపదము sama-padamu. n. Standing with the two legs on the same line, as an archer. విలుకాడు రెండుకాళ్లతో సమముగా నిలుచుట. సమరసము sama-rasamu. n. Equality, uniformity, Familiarity, fellowship. Kindness, amicableness, సమానరాగగము, సమాధానము. వారిప్పుడు సమరసముగా నున్నారు they are now on good terms. సమవర్తి sama-varti. n. One who treats all alike. అంతట సమముగా వర్తించువాడు. A name of Yama the King of Hell.యముడు. P. iv. 398. సమసుప్తి sama-supti. n. Lit. an equal or universal sleep. The end of a Kalpa or Age; the destruction of the world, యుగాంతము. 'సమసుప్తిబొందించిజగముల ద్రుంచి.' BD. v. 27. సమాంశములు sam-āmṣamulu. n. plu. Equality of parts, equal proportions, తుల్యభాగములు. సముడు samuḍu. n. He who resembles, సదృశుడు.

(p. 1311) sarvamu sarvamu. [Skt.] pron. All, the whole. సమస్తము. అంతయు. adj. All, whole, complete, universal, entire, సకలము, అఖిలము. సర్వంసహ sarvam-saha. n. Lit. the all-sustaining, i.e., the earth, భూమి. సర్వంకషప్రజ్ఞ గలవాడు a Jack of all trades. సర్వజనీనము sarva-janīnamu. adj. Pertaining to all men, సకలజనులకు సంబంధమైన; agreeable to all men, సకలజనులకు సంబంధమైన; agreeable to all men, సమస్తజనులకు హితమైన. సర్వజిత్తు sarva-jittu. n. The name of a Telugu year. సర్వజ్ఞ sarva-gnya. adj. All knowing, omniscient, all-wise. సమస్తముతెలిసిన. సర్వజ్ఞుడు sarva-gnyuḍu. n. An omniscient being. సమస్తము తెలిసినవాడు. సర్వతాపనుడు sarva-tāpanuḍu. n. One who fires all beings; an epithet of Manmatha, మన్మథుడు. సర్వతోముఖము sarvatō-mukhamu. n. Water. నీళ్లు. The sky, heaven, ఆకాశము. Vasu. iv. 13. సర్వతోముఖుడు sarvatō-mukhudu. n. A name of Brahma or Siva. బ్రహ్మ, శివుడు. The soul. ఆత్మ. సర్వత్ర sarvatra. adv. Every where, in all places, always, at all times. అంతట, ఎల్లప్పుడు. సర్వత్రయిమ్ము give everywhere. సర్వధా sarvathā. adv. In all ways, by all means, assuredly, at any rate, అన్నివిధాల. సర్వదా sarvadā. adv. Always, at all times. ఎల్లప్పుడు సర్వదుంబాలా sarva-dumbālā. [H.] n. A deed exempting land from all rent. సర్వధారి sarva-dhāri. [Skt.] n. The name of a Telugu year. సర్వనామము sarva-nāmamu. n. A pronoun. సర్వభక్షకుడు sarva-bhakshakuḍu. n. The devourer of all things, an epithet of fire. అగ్ని. సర్వమంగళ sarva-managaḷa. n. She who is all blessed, most holy or auspicious; an epithet of Parvati, పార్వతి. సర్వమాన్యము sarva-mānyamu. n. Free tenure, land exempt from tax. జాగీరు. సర్వలింగి sarva-lingi. [Skt.] n. A heretic, or free-thinker. పాషండుడు. సర్వశుద్ధిగా sarva-ṣuddhi-gā. adv. Utterly, entirely, every thing being taken into account. సర్వపరిహారముగా. వారికి మాకు సర్వశుద్ధిగా లెక్కలుతీరినవి the accounts between us are finally settled. సర్వస్వము sarvasvamu. n. Entire property, the whole of one's possessions. యావత్తు సొత్తు. సర్వస్వుడు sarvasvuḍu. n. One who possesses all the property, the sole lord. సర్వస్వుడగుచు.' Vasu. ii. 54. టీ యావద్ధనముగలవాడగుచు. Swa. vi. 25. సర్వాంగీణము sarv-āng-īṇamu. adj. Appertaining to all the limbs; thorough, entire. యావదంగముల సంబంధమైన. 'సర్వాంగీణములైన మైమరువులున్ వల్లత్కృపాణంబులున్.' Parij. iv. 98. సర్వాగ్రహారము sarvāgra-hāramu. n. A village granted to Brahmins free from all tax. పన్నులేకుండా బ్రాహ్మణులకిచ్చిన గ్రామము. సర్వాత్మకము sarv-ātmakamu. adj. All pervading. సర్వవ్యాపియైన. సర్వాత్మకత్వము sarv-ātmaka-tvamu. n. Omnipresence, the state of pervading all things. సర్వాంతర్యామిత్వము. 'అనిలు డేరీతివిహరించునట్ల నీవు కలసివర్తింతుసర్వాత్మకత్వమొప్ప.' B. viii. 444. సర్వాత్మనా sarv-ātma-nā. adv. In all ways, by all means, at any rate. సర్వప్రకారేణి, అన్నివిధాల. సర్వాధికారి sarv-ādhikāri. n. The ruler of all, అన్నిటికి యజమానుడు. సర్వేశుడు or సర్వేశ్వరుడు sarv-ēṣuḍu. The Lord of all, the Supreme Being, దేవుడు.

(p. 1327) sārvabhaumudu sārva-bhaumuḍu. [Skt. from సర్వభూమి.] n. A universal monarch. సమస్త భూమిని పాలించేరాజు, చక్రవర్తి. పండితసార్వభౌముడు a most celebrated scholar. సార్వభౌమత్వము sārva-bhaumatvamu. n. Universal dominion. సమస్తభూపాలకత్వము.