(p. 12) antaryāmi antaryāmi. [Skt.] n. (Lit. The indweller.) The soul. The Supreme Spirit. లోపల వసించేవాడు, జీవాత్మ, పరమాత్మ. అంతర్యామిత్వము antaryāmitvamu. [Skt.] n. Indwelling. Abiding (vide శంకరవిజయము.)

(p. 570) tribhaṅgi tri-bhangi. adj. 'Three ways' twisted. The name of a certain graceful attitude in which some statues stand: such as the వేణుగోపాల or Piping Apollo; or that given to the ద్వారపాలకులు or door keepers carved on each side of a temple gate. The word frequently occurs in books on sculpture (Silpi) and in some poems, but is no where precisely defined. త్రిభంగిన్, three fold: in three ways. మూడువిధములవునట్టుగాను Swa. iii. 76. త్రిభాగము tri-bhāgamu. adj. Divided into three parts or shares. త్రిభువనము or త్రిలోకము tri-bhuvanamu. n. The three worlds: heaven, earth, and hell, i.e., the universe. త్రిమూర్తి tri-mūrti. n. The Hindu Triad, consisting of Bramha, Vishnu, and Siva. త్రియామ tri-yāma. n. Night. M. VII. v. 317. త్రిరాత్రము tri-rātramu. n. Three nights, మూడురాత్రులు. త్రిలింగము tri-lingamu. adj. 'Three gendered.' -a phrase for Sanskrit nouns of the common gender. 'Three formed.' 'త్రిమూర్తుల త్రిలింగవ్యక్తులన్.' B. vii. 333. Also a fictitous or fanciful name (యౌగికపదము) used for the Telugu language. It is peculiar to Appa Cavi, and a few other modern writers, but is not mentioned in any ancient or classical poet: nor in any Sanskrit Dictionary, in lists of the 'fifty six countries.' See W. Vish. Pur. p. 193. In some modern lists Troilinga is named, but without any authority. త్రివర్గము a collection of three (things) as Duty (ధర్మము,) Wealth (అర్థము,) and Desire (కామము) or the Gunas called సత్వరజస్తమములు, or the states called Increase (వృద్ధి), Decrease (క్షయము), and Stationariness (స్థానము.) త్రివళి tri-vali. n. A threefold corrugation on the stomach considered a beauty in women. 'లితకృశోదరంబు తరశత్రివళీయుత రోమరాజియున్.' M. I. iv. 49. త్రివిక్రముడు tri-vikramuḍu. n. He who subjugated the three worlds in three strides, i.e., Vishnu. త్రివిష్టవము tri-vishtapamu. n. Heaven. స్వర్గము. త్రివేణి tri-vēṇi. n. Lit: The Triple braided, an epithet of the Ganges which according to mythology, springs in three streams from the head of Siva. త్రివేణుక or త్రివేణువు tri-vēṇuka. n. The bands of a carriage pole. నొగకట్లు. T. v. 16. M. VII. i. 302. త్రిశంకువు tri-ṣankuvu. n. Name of the father of the hero Harischandra. త్రిశంకుస్వర్గము the Aerial regions, the place of happiness created for త్రిశంకు who could not be admitted into heaven on account of his low origin. త్రిశూలము tri-ṣālamu. n. The three pronged weapon of Vishnu. త్రిషవణము tri-sharvaṇamu. n. The three ablutions, to be performed at morn, noon and night. M. XII. iv. 102. త్రిషవణస్నాయి he who bathes thrice a day. త్రిసప్త tri-sapta. adj. Thrice seven. BRY. iii. 19. త్తిసంధ్యము tri-sandhyamu. n. The meeting times of forenoon, the noon and the afternoon. పూర్వాహ్న మధ్యాహ్న అపరాహ్న సంధ్యలు.

(p. 1405) drāviḍaprāṇāyāmamu . drāviḍa-prāṇā-yāmamu. [Skt.] n. Intricate and crooked procedure.

(p. 655) niyamamu niyamamu. [Skt.] n. A principle, rule, precept. An engagement. 'The restriction of a rule to particular cases.' (Colebr.) That which is invariable. Any religious observance. Certainty. The inevitable result of an act. Taking pains నిశ్చయబుద్ధి, ప్రతిజ్ఞ, ఏర్పాటు, కట్టు. నియమముగా fixedly, statedly. నియమించు niyaminṭsu. v. a. To appoint, direct, order, ఆజ్ఞాపించు. నియమించుకొను niya-minṭsu-konu. v. a. To agree on, contract for, engage for, determine, decree, undertake, నియమితము niyamitamu. adj. Commanded, ordered, నియమింపబడిన. నియామకము niyāmakamu. n. Certainity, an arrangement. నియామకుడు niyāma-kuḍu. n. A director, a pilot or steers-man. నియమించేవాడు.

(p. 831) pratyāmnāyamu praty-āmnāyamu. [Skt.] adj. Instead of, in lieu of, in place of.

(p. 845) prāṇamu prāṇamu. [Skt.] n. Air, wind, breath, life, vitality, the living soul. గాలి, హృదయమందలి గాలి, హృదయమందలిగాలి, ఉసురు. In Grammar, a vowel. ప్రాణముతోనున్నవాడు one who is yet living. కొనప్రాణముతోనున్నాడు he is nearly dead. ప్రాణమువిడిచెను he breathed his last, gave up the ghost. పంచప్రాణములు pancha-prāṇamulu. n. The five vital airs, called ప్రాణము, అపానము, సమాణము, ఉదానము, వ్యాసము. అతడు దానిమీద ప్రాణములు విడుస్తున్నాడు or వానికి దానిమీద పంచప్రాణములు he loves her very dearly. ప్రాణముమీదకువచ్చేపని a most perilous affair. వానిప్రాణము మీదికి వచ్చినది he is in danger of his life. ప్రాణముతో పట్టుకొనిరి they caught him alive. నా ప్రాణముపోయినా ఇట్లు చెప్పుదునా I will not say so even if it should cost me my life. వాడు పిడికిట ప్రాణములు పట్టుకొని వచ్చినాడు he arrived half dead. వానికి నేర్పుట ప్రాణసంకటమవును it would cost immense labour to teach him. ఆ విగ్రహమునకు ప్రాణప్రతిష్ఠచేసినారు literally, they gave life to the image, i.e., they performed the ceremony by which the god is supposed to be lodged in the image. ప్రాణత్యాగము suicide, ఆత్మహత్య. ప్రాణాతురము or ప్రాణసంకటము deadly peril. 'ప్రాణాతురమైనచో పరిణయంబులయందును బల్కుబొంకు సత్యాతిశయంబు.' M. III. v. 67. ప్రాణాపాయము mortal danger. ప్రానావనము saving the life. ప్రాణావసానకాలమున in his last moments. ప్రాణాహుతి the five morsels offered to the five vital principles. ప్రాణస్నేహము intimate friendship. ప్రాణదానముచేసినాడు he gave them their lives, he spared their lives. నా ప్రాణము ఉండేమట్టుకు as long as I live. ప్రాణగొడ్డము prāṇa-goḍḍamu. n. The loss of life, death. చావు, ప్రాణహాని, ప్రాణాపాయము. 'వినునృపరాజ్యామిషముంగొనపలువురచేత ప్రాణగొడ్డంబైయున్నను ధీరుడే మరమినది దనకునుదక్కించుకొను బుధస్తుత్యముగాన్.' M. XII. ii. 208. ప్రాణదుడు prāṇa-duḍu. n. The giver of life, the creator. బ్రహ్మ. ప్రాణనాధుడు or ప్రాణేశుడు prāna-nādhuḍu. n. The lord of (her) life, i.e., a husband or lover, మగడు. Yama, యమధర్మరాజు. ప్రాణవాయువు prāṇa-vāyuvu. n. Oxygen gas. ప్రాణాచారము prāṇā-chāramu. See ప్రాయోపవేశము. ప్రాణాయామము prāṇā-yāmamu. n. A ritual mode of breathing, while mentally reciting certain prayers, stopping one nostril and inhaling or exhaling with the other: నాసికారంధ్రము లవద్ధనుండు వాయువును మంత్రపూర్వకముగా నిరోధించుట. A. iii. 88. ప్రాణి prāṇi. n. A being, or living creature. జంతువు.

(p. 1055) yāmamu yāmamu. [Skt.] n. A watch or space of three English hours. ౛ాము. యామవతి or యామిని yama-vati. n. Night. రాత్రి. యామికుడు yāmikuḍu. n. A patrol, తలారి, ఆరక్షుడు, గస్తీబంట్రోతు.

(p. 1055) yāmaḷamu or యమళము yāmaḷamu. [Skt.] n. A pair, a couple, a brace. యుగళము.

(p. 1055) yāmunamu yāmunamu. [Skt.] n. Antimony.

(p. 1055) yāmya yāmya. [Skt. from యమ.] adj. Pertaining to Yama. యమసంబంధమైన. 'యామ్యగణసమేతుడై మహాభయంబుతోడ.' Vish. ii. 58.

(p. 1235) vyāmamu vyāmamu. [Skt.] n. A fathom, a length of two yards. బార.

(p. 1235) vyāmōhamu vyā-mōhamu. [Skt.] n. Inordinate affection, lust, carnal desire. మిక్కిలి ఆశ, అత్యంతమోహము. 'వ్యామోహంబునులోభము. కామక్రోధంబుమదవికారము దర్పోర్దామమును లేక యాత్మారాముండై భిక్షుడున్నరంజిల్లుసుమీ.' Vish. iv. 182. వ్యామోహించు or వ్యామోహపడు vyā-mōhinṭsu. v. a. To lust, desire, or love inordinately. మిక్కిలి ఆశపడు.

(p. 1235) vyāyāmamu vyāyāmamu. [Skt.] n. Perambulation, walking up and down. సంచారము. Exercise, శ్రమము. వ్యాయామోవ్యాధినాశాయ exercise cures disease. వ్యాయామి vyāyāmi. n. One who takes exercise.

(p. 1260) śyāma ṣyāma. [Skt.] n. A girl or maid under sixteen. పదునారేండ్లపడుచు, యౌవన మధ్యస్థురాలు. శ్యామము or శ్యామలము syāmamu. adj. Of a dark tint, dark blue, black, green, నీలమైన, ఆకుపచ్చని. తమాల శ్యామలము growing as a gloomy tree. n. A dark tint, dark blue, black, green, నీలవర్ణము, ఆకుపచ్చన. శ్యామలత్వము syāmalatvamu. n. Blackness, a dark complexion, సైల్యము. శ్యామిక ṣyāmika. n. Blackness. సైల్యము. Darkness, చీకటి, Swa. ii. 29.

(p. 1305) sayāṃ or సయాము sayām. [corruption of Skt. స్వయము.] adj. Own. సొంత, నా సయాంతమ్ముడు my own younger brother.