(p. 30) ajñānamu a-gnyānamu. [Skt.] n. Ignorance. అవివేకము, మూఢత్వము. అజ్ఞానబంధములు the fetters of ignorance. అజ్ఞాని a-gnyāni. [Skt.] n. An ignorant person, a person without knowledge. 'ఆచారమెరుగని అజ్ఞాని నేను.'

(p. 58) anuṣṭhānamu anushṭhānamu, [Skt.] n. An observance, practice. ఆచారము, నడవడి. అనుష్ఠానక్రమము the order of observing the religious ceremonies. అనుష్ఠించు v. a. To make, do, observe, celebrate. చేయు, ఆచరించు. అనుష్ఠితము anushṭhitamu. [Skt.] adj. Observed, practised (as a religious observance.)

(p. 110) ācariñcu ācharinṭsu. [Skt.] v. a. To practise, to observe, to be used to, to do habitually. To put in practice (the precepts of religion), to perform (bathing, &c.) To celebrate (a religious festival.) ఆచరణము ācharaṇamu. n. Doing, performing. ఆచారము, నడత. ఆచారము ācharamu. n. Practice, custom. Rule, fashion, mode, a course of conduct, institute or observance, Religious observance. మతాచారముచొప్పున according to the principles of the creed. ఆచారి āchari. n. A caste title borne by the Vaishnavite Brahmins, the men of the blacksmith and goldsmith castes. సదాచారి a man of good principles. ఆచార్యత్వము āchāryatvamu. n. The office of a priest. ఆచార్యుడు āchāryuḍu. n. A teacher. A priest: a spiritual guide or preceptor: one who invests the student with the sacrificial thread and instructs him in the mysteries of the religion.

(p. 621) dharmamu or ధర్మువు dharmamu. [Skt.] n. Duty. విధి. Virtue, పుణ్యము. Right, న్యాయము. Alms. A rule, precept or principle. విధి. Nature, character, property, స్వభావము. A function or trade. Custom, usage, propriety, ఆచారము. ధర్మశాస్త్రము or ధర్మసంహిత Law, the science of right. సాత్వికధర్మము the conduct that shows meekness. కులధర్మము the rules of caste. వివాహధర్మము conjugal dues, the behaviour proper for a married pair. పండితధర్మము scholarship, that which is to be expected from a scholar. కాలధర్మము death. అతని దొరతనములో ధర్మము నాలుగు పాదములతో నడిచెను justice was administered with perfect impartiality during his reign. lit: it went on its four feet. ధర్మపత్ని a lawful wife. ధర్మకర్త dharma-karta. n. A judge or arbitrator. A church warden, or manager of a temple. The executor to an estate. ధర్మజ్ఞుడు dharmagnyudu. n. One who knows what is right. ధర్మము నెరిగినవాడు. ధర్మధ్వజి dharma-dhvaji. n. A formalist or one who pretends to be religious from ulterior motives. జీవనార్థములింగ జటాభస్మాదులను ధరించినవాడు. ధర్మరాజు dharma-rāḍzu. n. The 'king of justice,' a name of Yama, the kind of Hell; also, the name of a hero in the Mahabharata. A certain petty village god. ధర్మరాజాదులు the Pandu heroes collectively. ధర్మసత్రము dharma-satramu. n. A charity house, a poor's house. ధర్మాత్ముడు dharm-ātmuḍu. n. A virtuous or liberal man. పుణ్యాత్ముడు. ధర్మాసనము dharm-āsanamu. n. A judge's seat, 'the bench.' ధర్మాధికారి కూర్చుండుపీఠము. ధర్మిష్ఠులు dharm-ishṭhulu. n. Charitable or benevolent persons. ధర్మి dharmi. adj. Just. ధర్మముగల. ధర్ముడు dharmuḍu. n. The Just One. A name of Yama, యముడు. ధర్మువు dharmuvu. n. Virtue, justice. న్యాయము, పుణ్యము. ధర్మేతరుడు dharm-ētaruḍu. n. An unjust or unrighteous man.

(p. 656) niyōgiñcu ni-yōgīnṭsu. [Skt.] v. a. To engage in a task, send about, employ on. appoint to; to command, to order, ఆజ్ఞాపించు. నియోగ్యుడు ni-yōgyuḍu. n. One who is fit to be appointed or sent. నియోగింపదగినవాడు, నియోజ్యుడు niyōjyuḍu. n. A servant or slave. భృత్యుడు, పనివాడు, నియోగము or నియోజనము niyōgamu. n. An order, command, mandate. నియమించడము, ఆజ్ఞ. L. III. 259. నియోగి or నియ్యోగి niyōgi. n. A minister. మంత్రి. The name of a certain sect of secular Brahmins. The Niyōis and the Vyápáris are two classes of secular Brahmins. The Niyōgis are in several points different from ఆచార్యులు Á'chāris. The authors of the Telugu poems are mostly Niyōgis. Sanskrit literature being confined to the Vaidikis who are considered their superiors.

(p. 678) neri neri. [Tel.] n. Crookedness. వక్రత. Beauty, అందము. Manner, విధము. Custom, ఆచారము A fold of a cloth, వస్త్రముకుచ్చె. Order, క్రమము. Justice, న్యాయము. Courage, పరాక్రమము. Skill, ప్రజ్ఞ. Fulness, finishing, పూర్తి. A bird's wing, రెక్క. Hair, tresses, వెండ్రుకలు. Curls, చుట్టవెండ్రుకలు. Greatness, bigness. A streak. నల్లనెరి. a dark streak. A sympathetic swelling: such as appears on one side of the neck or arm in consequence of an injury on the opposite side. adj. Great, large. గొప్ప, అత్యంతము. Pretty, fine, excellent. బాగు, యోగ్యము, మంచి, నెరిక nerika. n. A petticoat or shift. గాగరా, పావడా. Parij. iv. 22. నెరిపడు neri-paḍu. v. n. To become, అగు. To accrue, సిద్ధించు. To flourish, thrive, బాగుపడు. 'క కానియటులుండి నెరిపడు, నైనతెరగు దోచి మాయమగునిబ్భంగిన్.' M. XII. iii. 31.

(p. 762) puṃ pum. [Skt.] adj. Male. పుమవత్యము pum-apatyamu. n. Male offspring. R. ii. 64. పుంభావము pum-bhāvamu. n. Manhood, manliness, virility, skill, ప్రౌఢిమము. పుంశ్చలి pum-ṣchali. n. A harlot, రంకుటాలు. P. i. 275. పుంసవనము pum-savanamu. n. The ceremonies observed when a woman perceives the first signs of a pregnancy, in order that a son may be born. పుంస్త్వము pum-stvamu. n. Manhood, manliness, virility. ఆచార్య పుంస్త్వము priesthood. A. v. 151.

(p. 825) pracāramu pra-chāramu. [Skt.] n. Going, proceeding, సంచారము. Custom, usage, ఆచారము Appearance, manifestation. వింటివె జనవర యేతత్కథా ప్రచారంబెల్లన్.' S. iii. 277. 'మలకలమా ప్రచారములు మాముఖముల్ విషవహ్నికీలముల్.' BX. §. 16. 66.

(p. 831) pratyayamu pratyayamu. [Skt.] n. Knowledge, apprehension. జ్ఞానము. Trust, faith, belief, confidence, విశ్వాసము. An oath, ordeal, శపథము. A cause, reason, motive, హేతువు. Custom, ఆచారము. Fame, ఖ్యాతి. (In Gram.), An affix to roots and words forming derivatives and inflections.

(p. 838) pravartakuḍu pra-vartakuḍu. [Skt.] n. One who carries on or manages, నడపువాడు. The original instigator or author of an act, the doer. A manager, or superintendent. కారకుడు, అధికారి. గ్రామప్రవర్తకుడు the manager or agent of a village. ఉభయవేదాంతవర్తకులయిన he who cultivates both systems of theology. ప్రవర్తన or ప్రవర్తనము pra-vartana. n. Conduct, behaviour, నడత, ఆచారము. ప్రవర్తమానము pra-varta-mānamu. adj. Currnet, as a year. నడుచుచున్న. ప్రవర్తించు or ప్రవర్తిల్లు pra-varṭinṭsu. v. n. To behave, go on, conduct oneself. దుర్మార్గముగా ప్రవర్తించుచున్నాడు he behaves very ill.

(p. 849) prīti prīti. [Skt.] n. Joy, pleasure, delight, happiness, love, affection, regard. సంతోషము, స్నేహము. The name of the wife of Manmadha, మన్మధునిభార్య. దేవునికి ప్రీతిగా చేసిరి they did it in honour of the god, for the purpose of conciliating the god. ముఖప్రీతిమాటలు feigned or flattering words. ఆచార్యులవారికి ప్రీతిగా ఈ గ్రామము నిచ్చినారు they bestowed this village on him as a compliment. తల్లికి ప్రీతిగా ఈ దానము చేసినాడు he gave this in honour of his mother. శనిప్రీతిచేసినాడు he did this to avert the evil influence of Saturn. విష్ణుప్రీతిభూమి lands consecrated to Vishṇu. ప్రీతిదత్తము prīti-dattamu. n. A dowry given to a bride by her father-in-law or mother-in-law. ప్రీతుడు prītuḍu. n. One who is pleased or satisfied, ప్రీతినొందినవాడు.

(p. 1141) vallakāḍu valla-kāḍu. [Tel. వల్లడి+కాడు.] n. A cemetery, a place for burning or burying corpses. శ్మశానము. The inflected form వల్లకాటి like 'gallows' is used as a term of scorn. వల్లకాటిఆచారి that vile Doctor.

(p. 1254) śīlamu ṣīlamu. [Skt.] n. Nature, disposition, character; good conduct or disposition, good character; purity. స్వభావము, సద్వృత్తము, పవిత్ర చరిత్రము, ఆచారము. శీలత or శీలత్వము ṣilata. n. Disposition, quality, గుణము. భయశీలత timidity. శీలవంతుడు or శీలసంపన్నుడు ṣīla-vantuḍu. n. A man of good conduct or disposition. సదాచారపరుడు. శీలించు ṣīlinṭsu. v. a. To accustom, to practise, వాడుకపరుచు. To examine, పరిశీలించు శీలుడు ṣīluḍu. n. (In composition,) one who is possessed of, or endowed with, he who practises or is versed in. స్వభావముగలవాడు. భయశీలుడు a timid man.

(p. 1263) śrī ṣrī. [Skt.] n. Lakshmi, the wife of Vishnu, the goddess of plenty and prosperity. లక్ష్మి. Wealth, riches, prosperity, good fortune, సంపద. Beauty, lustre, splendour, glory, శోభ. Also, poison, venom, విషము. విద్యాశ్రీ the glory of learning. ముఖశ్రీ lustre of the face. మాతుశ్రీ a respectful way of mentioning any elderly woman in a letter. adj. Holy, sacred, blessed, venerable, famous, glorious, renowned. Used as an honorific prefix. శ్రీకంఠుడు ṣrī-kanṭhuḍu. n. An epithet of Siva (lit. poison-throated.) శివుడు, కరకంఠుడు. శ్రీకరము ṣrī-karamu. adj. Propitious, happy, blessed. లక్ష్మీప్రదమైన. శ్రీకరుడు ṣrī-karuḍu. n. One who gives wealth, one who grants prosperity, సంపత్కరుడు. శ్రీకాంతుడు or శ్రీపతి ṣrī-kāntuḍu. n. A name of Vishnu, as being the spouse of శ్రీ or Lakshmi. విష్ణువు. శ్రీకారము ṣrī-kāramu. n. The letter శ్రీ. The poets compare a beautiful ear to the form of this letter. 'కలకంఠకంఠి వీనులకు శ్రీకారముల్ రక్షియంత్రములుగా వ్రాయవచ్చు.' Anir. iii. 68. శ్రీకార్యము ṣrī-kāryamu. n. Holy duties, i.e., the management of a temple. గుడిపారు పత్తెము. శ్రీకార్యపరుడు ṣrīkārya-paruḍu. n. The manager of a temple. గుడిపారుపత్తి. 'శ్రీకార్యపరుల గాంచినలేచి మ్రొక్కునంజలికింద్రుడైన క్కొలువెకోర.' A. i. 10. శ్రీఖండము ṣrī-khanḍamu. n. A name of mount Malaya, మలయపర్వతము. తము The sandal tree; sandal wood. చందనవృక్షము, చందనపుచెక్క. 'శ్రీఖండశీతనగమధ్యాఖండక్షోణిమండల.' Swa. ii. 1. 'శ్రీఖండగిరిరాజు.' A. ii. 45. టీ మలయమనే పర్వత శ్రేష్ఠము. శ్రీగంధము ṣrī-gandhamu. n. Sandal wood that has a fine scent. వాసన గలచందనము. శ్రీచూర్ణము ṣrī-chūrṇamu. n. A yellow paste of turmeric and rice flour, used by the Vaishnavites in marking their foreheads. తిరుచూర్ణము, నామము నడుముపెట్టుకొనే పసుపుబియ్యము యొక్క పొడి. శ్రీచూర్ణపరిపాలనము a ceremony among Vaishnavites performed when removing a corpse from the house. శ్రీచూర్ణములు ṣrī-chūrṇamulu. n. Trumpets, usually blown in pairs before a priest, or in a temple. ఆచార్యుల ముందరను గుడిలోను ఊదే టివి. శ్రీజుడు or శ్రీపుత్రుడు ṣrī-juḍu. n. An epithet of Manmadha, మన్మథుడు. శ్రీతాళము ṣrī-tālamu. n. The giant palm tree. Corypha umbellifera. దృఢదళవృక్షము. శ్రీతాళాలపైన వ్రాసిన గ్రంథము a book written on the large leaves of this tree. శ్రితులసి ṣrī-tulasi. n. The purplestalked Basil. తులసిలోభేదము. శ్రీదుడు ṣri-duḍu. n. Lit. the wealth giver, an epithet of Kubera. శ్రీధరుడు or శ్రీనివాసుడు ṣrī-dharuḍu. n. A name of Vishnu. విష్ణువు, వేంకటేశ్వరుడు. శ్రీపతి ṣrī-pati. n. An epithet of Vishnu. విష్ణువు. A king, రాజు. శ్రీఫలము ṣrī-phalamu. n. The Bael fruit tree, Ӕgle marmelos, బిల్వవృక్షము, మారేడు. శ్రీమంతుడు ṣrī-mantuḍu. n. An opulent or wealthy man. భాగ్యవంతుడు. ఆగర్భ శ్రీమంతుడు one born wealthy. శ్రీమత్ ṣrī-mat. adj. Prosperous, happy, blessed, holy, noble, glorious: (as a title) 'His reverence' శోభనకరమైన, సంపత్కరమైన. The epithet శ్రీమద్రామాయణము is usually given to the celebrated poem written by Valmiki. శ్రీముఖ ṣrī-mukha. n. The name of a Telugu year శ్రీముఖము ṣrī-mukhamu. n. A pastoral letter, a letter from a Guru or adviser, గురువువ్రాసిన౛ాబు, పెద్దలువ్రాయు౛ాబు. శ్రీముద్ర ṣrī-mudra. n. The holy seal; a name given to the stamps used in placing the five marks worn upon the face, &c., by the members of the Madhva sect. శ్రీమూర్తి ṣrī-mūrti. n. The sacred image, a name given to the సాలగ్రామము (q. v.) శ్రీరంగము ṣrī-rangamu. n. The name of a holy town situated upon an island close to Trichinopoly, ఉభయకావేరిమధ్యమందు రంగనాయకుల దేవళము ఉండే ఊరు. శ్రీరంగాలు ṣrī-ran-gālu. n. The name given to a certain kind of rice. ధాన్యవిశేషము. H. iv. 156. శ్రీరంగాలు or శ్రీరంగకస్తురిపట్టెలు n. A kind of pink flower. సీమపన్నీరుపుష్పవర్ణము గలకస్తురిపట్టెలు. శ్రీరస్తు ṣrī-r-astu. Interj. May it be fortunate, Good luck to it! మంగళమగుగాక. శ్రీశైలము ṣrī-ṣailamu. n. The sacred hill, usually called Sri-Sailam, in Kurnool.

(p. 1300) samayamu samayamu. [Skt.] n. An opportunity, occasion. An age, period. Time, season, juncture, crisis, కాలము, ఉచితకాలము. Leisure, తీరుబాటు. An oath, imprecation. ప్రతిజ్ఞ, శపథము. An established moral or ceremonial custom, ఆచారము. A settled conclusion, a demonstration, a decision. A contract, engagement, covenant. A sign, సంకేతము. A school of philosophy, దర్శనము, మతము. A doctrine, సిద్ధాంతము, శివసమయము the Saivite sect. విష్ణుసమయము the Vaishnavite sect. సమయము చూస్తూ ఉన్నాడు he is looking for an opportunity. సమయములో సహాయము చేసినాడు he helped me in time of need. సమయపుసందుకట్టు a time of difficulty. సమయములో చెయ్యివిడుచు to forsake a man in the time of need. సమయమైనప్పుడు when an opportunity arises.నేను లేని సమయమునందు when I was absent. నాలుగు గంటలసమయమందు when it was about four o' clock. సమయముకొద్దీ మనిషి a time server, a fickle man. సమయస్ఫూర్తి a quick memory or understanding. సమయస్ఫూర్తిగలవాడు a quick-witted man. సమయమైన or సమయమగు samayam-aina. adj. Opportune, seasonable. యుక్తమైన. 'సమయంబగువేళ.' H. ii. 53. సమయపడు samaya-paḍu. v. n. To attempt, యత్నించు. To watch for an opportunity. To become opportune. To resolve on secrecy, సంకేతితమగు. 'సమయపడి వనవాసంబు చేయవచ్చితిమి.' భార. అర. సమయోచితము samay-ōchitamu. adj. Seasonable, suitable to the occasion, appropriate, కాలోచితమైన. సమయోచితమైన మాట a word in season, an appropriate word.