(p. 61) anvitamu anvitamu. [Skt.] adj. Connected, యుక్తమైన, చేరిన, మిళితమైన. ఈ వాక్యము అనన్వితముగానున్నది this is a broken phrase. అన్వితుడు n. He who possesses a thing. సకలసుగుణాన్వితుడు he who is possessed of all virtues.

(p. 327) kōpu kōpu. [Tel.] n. A side or quarter. పార్శ్వము. A bit or stick, కడ్డీ. బలపుకోపు a slate pencil. A sort, a kind or variety. A windfall, something out of the direct line. The tip or end of a bow వింటికొప్పు. A salutation నమస్కారము. Manner విధము. An occasion సమయము. A cause నిమిత్తము. A mercantile house or firm. Beauty అందము. Harmony in music or dancing నాట్యము తీర్పు. A fish-hook చేపలను గ్రుచ్చునట్టివాగాలము. Intoxicating liquor మద్యము. Fatness కొవ్వు, బలము. ఈ వాన వల్ల నేలకు కోపు ఇచ్చినది this rain has softened the earth. కోపుదారుడు kōpu-dāruḍu. n. One who imports goods for sale సరుకులను బయ టనుండి తెచ్చి అమ్మువాడు. కోపుపారు kōpu-pāru. v. n. To look beautiful, to acquire beauty. అందగించు.

(p. 733) pāṭa pāṭa. [Tel. from పాడు.] n. Music, a song. సంగీతము, పదము. Manner, way, విధము. ఇప్పాట in this way, ఈ విధముగా. వాడు నిత్యమును పాడేపాట యిదే this is his incessant theme. వాడు ఆడినది ఆట పాడినది పాట his authority is all in all, or his word is law. ఎప్పాట how, in what way? ఎప్పాటనైన, in any way, ఏవిధముననైన.

(p. 767) puṇyamu puṇyamu. [Skt.] n. Virtue, holiness, merit, excellence, purity. ధర్మము. A good deed, a good or meritorious work or action, a work of supererogation, that which is more than required as a matter of duty. సుకృతము. adj. Virtuous, sacred, holy, pure, righteous. పవిత్రము. Good, excellent, మనోజ్ఞము. Charitable, generous. పుణ్యశ్లోకుడు a celebrated man. పుణ్యకథలు godly legends. పుణ్యకాలము an auspicious time. పుణ్యస్త్రీ (corrupted into పునిస్త్రీ) a happy woman, one whose husband is living. నన్ను ఉత్త పుణ్యానికి కొట్టినాడు he beat me without cause, meaning the same as నిష్కారణముగా. నీపుణ్యముచేత తొందరవచ్చినది (ironical) for this trouble we may thank you. ఇది అంతా మీ పుణ్యము this is all due to you goodness. నీపుణ్యముండును వాని జోలికిమాత్రము పోకు for goodness' sake do not meddle with him. పుణ్యానికి ఇచ్చినపొలము a field granted in free gift. A well known verse says. శ్లోకార్ధేన ప్రవక్ష్యామి యుదక్తం గ్రంథకోటిభిః, పరోపకారః పుణ్యాయపాపాయ పరపీడనం. పుణ్యజనుడు puṇya-januḍu. n. A man of excellence, a holy man, సుజనుడు. A Rākshasa, an evil spirit, రాక్షసుడు. పుణ్యజనేశ్వరుడు puṇya-janēṣvaruḍu. n. Kubēra. పుణ్యబూమి puṇya-bhūmi. n. The Holy land (of the Hindus), i.e., Hindustan, the land between the Himalayas and the Vindhyas. పుణ్యలోకము puṇya-lōkamu. n. Heaven. పుణ్యవంతుడు puṇya-vantuḍu. n. One who is holy or virtuous. ధార్మికుడు, అదృష్టవంతుడు. ఈ విషయములో అతడు చాలా పుణ్యవంతుడు. in this respect he is very lucky. పుణ్యస్త్రీ or పుణ్యాంగన puṇya-strī. n. A good housewife, good woman, lady. పుణ్యాత్ముడు puny-ātmuḍu. n. A holy, pious or charitable person, పుణ్యస్వరూపుడు. పుణ్యాహము puṇy-āhamu. n. A holy or sacred day, పుణ్యదినము. పుణ్యాహవాచనము puṇy-āha-vāchanamu. n. The consecration or hallowing of a ceremony. A ceremonial purification. పుణ్యుడు puṇyudu. n. A holy or virtuous man. పుణ్యులారా O holy men!

(p. 810) ponugu ponugu. [Tel.] adj. Short, పొట్టి, Dull looking, not bright, తేజములేని. పొనుగుపడు, పొనుగుపోవు, పొనుపడు or పొన్పడు ponugu-paḍu. v. n. To become dull in color, to grow cool or calm, చల్లారు, నిస్తేజమగు. To come to ruin, నశించు. To be reduced to nothing, శూన్యమగు. 'ఈ విమనాకీర్తిజగంబుల, బొనుగుపడియెనీవు భువన పూజితవృత్తిం, బనుపడితిగానతగనీ, కనల పదవినుండనాకు. నలవడదింకన్.' M. III. v. 152. To become useless, వ్యర్థమగు. పొనుగుపరుచు causal of పొనుగుపడు. పొనుగుచేప ponugu-chēpa. n. A kind of fish.

(p. 813) polamu polamu. [Tel.] n. A field, corn land. చేను, పైరుపెట్టునేల. A rice field, వరిపైరుపెట్టునేల. Uncultivated land on which cattle graze, పసులుమేయు భూమి. A forest, అడవి. A place, land, ground, ప్రదేశము. ఊరిపొలము the land attached to a village. వెలిపొలము the outlying fields belonging to a village. A village, ఊరు. A trace, ౛ాడ. Manner, విధము. పొలపు కూరలు field herbs, or ordinary herbs, as చెంచలి, చిట్లింత, పేరింత, పొన్నగంటి, మొదలైనవి. (These weeds infest fields sown with జొన్నలు, &c.) 'అప్పొలమువరాహపోతములు భూవర తొండములేని యేనుగుల్.' Swa. iv. 18. టీ అప్పొలము వరహపోతములు, అక్కడి అడవిపందిగున్నలు. 'గీ ఈ పొలములగుమహాధిక వ్రతములు దేహబాధకములు.' M. XII. iv. 361. ఈ పొలములగు, ఈ విధములైన పొలముపాటు polamu-pāṭu. n. Husbandry, పైరుపెట్టుట, కృషి, వ్యవసాయము. పొలకట్టు pola-kaṭṭu. ైోౌ n. A ploughed field. Kasi Yatra. 55. పొలమరి polam-ari. n. A cultivator. పొలముకాపు. 'పొలమరులందుకూతలిడ భూసురులన్నదివార్చివార్చి.' A. iii. 28. టీ పొలమరులు, పొలముచేయువారు. పొలవరి or పొలమరి polapari. (పొలము+అరి.) n. One who knows the signs, ౛ాడతెలిసినవాడు.

(p. 1130) vara vara. [Tel.] n. A limit. మేర. పర్యంతము. ఇదివరలో before this time. అదివరలో before that time. [for ఒర.] Kind, sort. ఈ వరబంగారు gold of this kind. A kind of grain, ధాన్యవిశేషము. వర (for ఒర.) n. A scabbard, a sheath. ఖడ్గకోశము. వరదూయు to unsheath or draw out of the scabbard. పోయినది వర ఉండేది కత్తియనియెంచు what we have lost is the mere sheath but what we have got is the very blade, i.e. he who is dead is nothing to his successor. వరకట్టు vara-katte. v. n. To test gold by rubbing it on a touchstone. Also, to prepare land for cultivation. వరగొడ్డము vara-goḍḍamu. (వర+గొడ్డము.) n. A crooked word, వంకరమాట. వరకు or వరకును vara-ku. postp. Until, as far as, పర్యంతము. ఇదివరకు until this. అదివరకు so far, until that time. ఆవరకే పారిపోయియుండిరి they had already fled. ఎంతవరకు to what extent? how far? ఆయన చనిపోయేవరకు up to the time of his death. నేను వచ్చేవరకు until I come. వర or ఒర vara. n. The large circular ring of pottery sunk in a small well, to prevent the earth from falling in. నూతికి పెట్టేవి.

(p. 1145) vahi vahi. [from Skt. వహ్ to carry.] n. A book. పుస్తకము. An account book. లెక్క. పుస్తకము. A head in accounts Manner, mode, fashion, రీతి. Celebrity, reputation. ఘనత, పేరు. 'ఈ వహిదినదినమర్చన గావింపగ.' Bhanumad. iv. 29. 'మహిమీదనెల్లధర్మద్రావిడాఖ్యవహికెక్క గాధర్మవాణిజ్యసరణి.' L. i. 66. వహిలెక్క an account, kept in a book. n. One who bears. వహించువాడు.

(p. 1159) vālu or వ్రాలు vālu. [Tel.] v. n. To bend or weigh down. To light or perch. To hang loose; to fall down. కొమ్మ మొదలైనవివంగు, చెట్టుమీదిపక్షిదిగు, కిందికిదిగు, దిగువపడు, వంగు, ౛ారు, ఒరగు. To increase, అతిశయించు. v. a. To transgress, exceed, అతిక్రమించు. వాలినకిన్కమైన in the passion which he felt, వచ్చినకోపముచేత. వాలినకృపను through the grace that descended on thee, వచ్చిన అనుగ్రహమువల్ల. అదివాని పాదములమీదవాలెను she fell at his feet. 'శైలములెత్తికందుకము చందము గానెగవైచినేలకున్ వ్రాలదుతేటి.' R. v. 290. 'వువ్వులవ్రాలదుతేటి' T. iii. 111. వాలు vālu. n. A sword, కత్తి. A slope, a descent. అదోకపాటు. Length, దైర్ఘ్యము. Sharpness, వాడిమి. 'అ రవిరులతేనియలచాలు అతనివాలు.' H. ii. 16. ఇరువాలుదున్నుట అనగా అడ్డము దిడ్డముగా రెండుసారులు దున్నుట. వాలు vālu. adj. Long, sloping, slanting, descending, drooping. దీర్ఘమైన, అదోకపాటుగానుండే. వాలుచూపులు drooping glances. Sharp, వాడిగల. Cruel, క్రూరము. వాలమ్ము or వాలుటమ్ము a sharp arrow. వాటకొంగ valu-konga. n. A stork, వక్కుకొంగ, బకము. వాలుగ or వాలుగా vālu-ga. adv. Slantingly, lengthily, అదోకపాటుగా, నిడుపుగా. వాలుగంటి or వాల్గంటి vālu-ganṭi. n. A bright eyed woman; lit: a long-eyed girl. దీర్ఘములైనకన్నులుగల స్త్రీ, ఆయతాక్షి, విశాలాక్షి. వాలుగడుపు or వాల్గడుపు vālu-gaḍupu. n. A projecting or protuberant belly, బొ౛్జ. వాలుగొమ్ము a canal or sluice. వాలుచు or వాల్చు vāluṭsu. v. a. To bend, incline, slant. కిందికివంచు. To cut off, కోసివేయు. రెప్పవాలుచు to droop the eye-lids, i.e., to close the eyes. రాత్రిఅంతా కన్నులు వాల్చలేదు I did not close my eyes all night. ఆ మంచమును వాల్చినాడు he slanted the couch. 'వాలినకిన్కమైవాలు నీవాడి; వాలువజిహ్వలువాలుతుననిన, జందనగంధులు జలమురెట్టింప.' HD. i. 947. టీ వాలిన, వచ్చిన, కిన్కమై, కోపమువల్ల; వాలు, దీర్ఘమైన; ఈ వాడివాలున, ఈ తీక్ష్ణ ఖడ్గముచేతను; జిగ్వలు, నాలుకలను; ఈ తీక్ష్ణ ఖడ్గముచేతను; జిహ్వలు, నాలుకలను; వాలుతుననిన, కోసివేతుననేటప్పటికి. వాలుచుక్క or వాల్చుక్క vālu-ṭsukka. n. The planet Venus or its regent. శుక్రుడు. 'పొలుపొంద తూర్పున బొడిచెవాల్చుక్క.' Sar. D. 558. వాలుచేప vālu-chēpa. n. A kind of fish called Chirocentius nudius. మత్స్యవిశేషము. వాలుడు vāluḍu. adj. Hanging down. వాలుడుకొమ్మలు branches that hang down. n. A kind of tree. ఎర్రవాలుడు the red kind. వాలుడుచెక్క the bark of this tree used in medicine. వాలుడుతైలము the oil extracted from this bark. 'కోరివాలుడుతైలంబు గ్రోలువారు.' P. i. 725. వాలుపు or వాల్పు valupu. n. Bending down, వాల్చుట. వాలుప్రొద్దు vālu-pṛoddu. n. The morning or evening sun, లేతప్రొద్దు, అపరాహ్ణము, వాలుమగడు vālamagaḍu. n. The hero of the sword, i.e., A brave man. శురుడు. 'క తాలిమియుధృతియుప్రజ్ఞా. శీలతయు పరాత్మగుణవిశేషజ్ఞతయున్, కాలోచితకార్యముగల, వాలుమగండేలు జలధవలయితధరణిన్,' P. iii. 32.

(p. 1170) viḍi vidi. [Tel.] n. A red tint, అరుణకాంతి. Clearness, transparency, brilliancy, నైర్మల్యము, స్వచ్ఛత. Heroism, courage, valour, ప్రతాపము, పరాక్రమము. Anger, క్రోధము. The pods in a cotton fruit, ప్రత్తికాయలోని జెడ. 'విడిగలమానికముంబుత్తడితోడం గూర్చినట్లు.' P.iii. 285. adj. Red, అరుణము. Clear, transparent, స్వచ్ఛమైన, నిర్మలమైన. Separate, distinct, Single, odd, extra, spare, unoccupied, unemployed, loose. ఒంటి, ప్రత్యేకమైన, మిగతగానుండే, పనినుండి విడిచిన. That can be untied, విడువదగిన, 'విడికెంపుపడగగొడుగులు, కడువేడుకశేషు డూన.' N. ix. 219. విడాకు viḍ-āku. (విడి+ఆకు.) n. A loose leaf. Divorce. విడిసం౛ viḍi-sandza. n. The ruddy dawn or evening, ఎర్రసం౛. విడిపుష్పము an unstrung flower. విడిముత్యములు loose pearls. విడిమనిషి a single man, an extra man, one who is unoccupied or unemployed. విడిఆకులు loose leaves, not stitched. విడిఖండువ a single cloth (meaning one of a pair.) విడిపావకోడు one sandal, an odd shoe. విడిపూస an odd bead. విడిమేను naked, దిసమొల. విడియైదువ a loose woman, లంజె. విడికథ a riddle to be solved, విడువదగినకథ. విడికోడె a bullock that is set free from work, పనినుండివిడిచిన కోడె విడి viḍi. (past p. of the verb విడు.) Setting aside, leaving off. విడిచిపెట్టి. adv. Alone, ఒంటరిగా. విడిగానుండే viḍi-gā-nunḍē. adj. Single, unoccupied, unemployed, loose. ఒంటరిగానుండే, మిగిలియుండే, ఒకటి నొకటి చేరకుండా ఉండే. విడిగోలు viḍi-gōlu. adj. Spare, unemployed. మారుపు, పనిలేని. విడిగోలు ఎద్దులు spare bullocks. వఅడు విడి గోలుమీద దున్నును he ploughs with different yokes of cattle in turn. విడిదల viḍi-dala. (విడిది+తల.) n. A halting place. విడియుచోటు, విడిసినచోటు, దండుదిగినస్థలము. 'విడిదలకుపోయినపుడు నీకొడుకులెల్లనాపగా నందునునికడరుగుదెంచి.' M. VI. iii. 70. విడిది viḍidi. n. Halting, విడియుట. A lodging, a residence, దిగుబస. విడిసినచోటు. 'ఈ విడిదింటిలోనీకేలమాయ.' L. iv. 240. విడిదిచేయు viḍidi-chēyu. v. n. To halt, stay, abide, దిగు, బసచేయు, విడిపట్టు viḍi-paṭṭu. (విడిది+పట్టు.) n. A halting place, విడిదిచోటు. A lodging, inn, బస. 'అమర విభుండు చేరి వినయానతుడై విడిపట్టువైజుయంతమునకు జిత్తగింపుమన.' Parij. iii. 76. విడిమట్టు viḍi-maṭṭu. n. A dwelling place, వాసస్థానము, కాపురస్థలము. Also, same as విడిది. విడిమట్టుచేయు viḍi-maṭṭu-chēyu. v. n. To halt, stay, lodge, దండుదిగు, బసచేయు. విడిపడు or విడిపడు viḍi-paḍu. v. n. To separate, విడు, విడబడు. To slip, ౛ారు, To escape, get free, break loose, to shake off (shame), విడిపించుకొను, జంకువిడుచు. విడిపోవు or విడివోవు viḍi-pōvu. v. n. To cease or terminate. తనకుతానే వదలు, విడివడు. విడిముడి viḍi-muḍi. n. Wealth, riches, ధనము, ఐశ్వర్యము, విడియత్తము viḍi-y-attamu. n. The glove or leather worn on the huntsman's arm for the hawk to perch upon. డేగమొదలైనవి కూర్చుండడమునకై వేటకాని చేతికి కట్టుకొనేచర్మము. 'విడియత్తెమునందల యెత్తి చూచుబల్ సాళువమున్ వడింజనుశశంబుపయిన్ విడిచెన్ మహోద్ధతిన్.' Swa. iv. 82. విడివేట viḍi-vēṭa. n. Falconry, డేగవేట.

(p. 1175) vidha vidha. [Skt.] n. Plenty, సమృద్ధి. విధము vidhamu. n. Kind, sort, way, manner, mode, state. ప్రకారము. Pay, wages, hire, జీతము. ఏవిధముగా how, in what manner? ఈ విధముగా thus. నీవు ఎన్నివిధాల చెప్పినా వినడు Whatever you may say he will not listen.

(p. 1194) viṣayamu vishyamu. [Skt.] n. An object, matter, subject, affair, thing. Any peculiarity as colour, form, flavour, odour, sound. Definition, respect, relation. అంశము, సంగతి. ఇంద్రియార్థము, శబ్దాదిపంచ భూతగుణము. 'విషయములబొరలి రోయక విషమంటినగతిని జూచువిధమున ధరలో విషసమమాయా సుఖములవిషయములన్ గూడకుండ్రునేత్తలు.' Vema. 499. ఆ విషయము నాకు తెలియదు I do not know anything about it. ఈ విషయములో నిండాసొమ్ము వ్యయముచేసినాడు he spent much money on this. సద్విషయములలో తనసొమ్ము వ్యయము చేసినాడు he spent his money on worthy objects. శృంగారవిషయమైన కావ్యము a poem on amorous subjects. ఈ విషయమందు in this respect. ఆ విషయమందు in that respect. అతని విషయమందు regarding him. ఆ విషయమై regarding that subject. ఏతద్విషయముగా మాట్లాడినాడు he spoke regarding this. మీ విషయములో regarding you. విషయి vishayi. n. An organ of sense. నేత్రాదియింద్రియము. A man of the world, one who is conversant with or interested in worldly occupations or enjoyments. లోకవ్యవహారవ్యక్తుడు, సంసారమగ్నుడు, సంసారికుడు. విషయించు visha-yinṭsu. v. n. To have to do with carnally. సంభోగముచేయు. విషయీకరించు visha-yī-karinṭsu. v. a. To aim at. ఉద్దేశించు.