(p. 307) keṃ kem. [Tel. in composition, contracted from కెంపు.] adj. Red. కెమ్మోవి a red lip. కెంగేలు ken-gēlu. [కెంపు+కేలు.] n. The palm of the hand, literally the red hand. కెంజధడలు ken-zaḍalu. n. Red hair. కెం౛ాయ ken-zāya. [కెంపు+చాయ.] n. Red colour. కెందమ్మి (కెంపు+తమ్మి) n. Red lotus. కెందామర ken-dāmara. [కెంపు+తామర.] n. The red lotus, the Amaranth of poetry. కెందూళి ken-dūḷi. [కెంపు+దూళి.] n. Red dust. కేందొగ ken-doga. [కెం పు+తొగ.] n. The red lotus. ఎర్రకలువ. కెందొగరు ken-dogaru. [కెంపు+తొగరు.] n. A kind of scarlet cloth. BD. iii. 106.

(p. 308) kelluvāḍu kelluvāru. [Tel.] v. n. To rejoice. To rush. 'నిష్ఠురబాణహతంబుజేసివే, గుప్పెశరాళి సూతుడు దెగన్ హరు లోటరి కేల్లువారగన్.' M. Vii. iv. 114. 'కెలుకులదన్నుచు కెల్లువారుచును.' BD. v. 961.

(p. 310) kēlu kēlu. [Tel. cognate with చెయ్యి. and Tam కయి.] n. The hand. చెయ్యి. కేలుదమ్మి or కేల్లమ్మి kēlu-dammi. n. A lily-like hand. కేలుమొగ్గ the folded hands చేమోడ్పు. కేల్గవ kēlgava. n. The two hands రెండు చేతులు.

(p. 331) kōhō kōhō. [Tel.] n. A word expressing ridicule. పరిహాసమును తెలియజేయు మాట. 'వ కేలుచరచి కోహోయని గేలిసేయు గణికాకదంబంబులచప్పటలు.' ఆముక్త. iv.

(p. 493) ḍākēlu ḍā-kēlu. [Tel.] n. The left hand.

(p. 510) tammi tammi. [Tel.] n. The lotus. పద్మము. A disposition or arrangement of an army in the battle-field in the form of a lotus పద్మవ్యూహము. కెందమ్మి the red lotus. తమ్మికంటి tammi-kanṭi. n. A fair eyed person, A translation of the Sanskrit word పుండరీకాక్షః, a name of Vishṇu. తమ్మికెంపు tammi-kempu. n. A sapphire. పద్మరాగము. తమ్మికేలు tammi-kēlu. n. A lotus-like (i.e., beautiful) hand. తమ్మిచూలలి or తమ్మిపుట్టు tammi-ṭsūli. n. The god who sprang from a lotus, i.e., Bramha. పద్మగర్భుడు. తమ్మిదొర the lord of the lotus, i.e., the sun. తమ్మిచెలి tammi-cheli. n. The lover of the lotus, i.e., the sun, తమ్మిదొరచూలి an epithet of Sugrīva. R. v. 259. తమ్మిపగతుడు the foe of the lotus, i.e., the moon. తమ్మిమోహరము tammimōharamu. n. The 'lotus evolution', a certain form of military array. తమ్మయింటి గరిత = Lakshmi.

(p. 548) temalucu , తెమలించు or తెమల్చు temaluṭsu. v. t. & n. To feel a retching sensation. To shake, to turn the stomach or amuse vomiting. కదిలించు. కడుపులో తిప్పు, గోండ్రించు. 'తనపైనతండుంచినకేల్దె మల్చి.' T. iv. 143.

(p. 559) toḍikilu toḍikilu. [Tel.] v. a. To seize, snatch, bite. ఒడిసిపట్టు, లంకించుకొను. 'చ తడయకమండుతప్తఘన తైలకటాహముకేలుదామరన్, దొడికిలబట్టిరాహువు విధుంగబళించురీతి.' Jaimini. iv. 147. 'మృడునోగిరములు తొడికిలితిను శివద్రోహి వీడనుచు పచ్చిచెక్కల తలపగలంగనడచి.' BD. iv. 238.

(p. 788) peḍa peḍa. [Tel.] adj. Large. పెద్ద. Hinder, back, behind. వెనుకటి. Wrong, erroneous, audacious, విపరీతము. పెడయుక్తులు wicked devices. పెడతల the back of the head, తలవెనుకటిభాగము. పెడకోరికలు wrong wishes. పెడదారి a wrong way, తప్పుదారి. పెడచెయ్యి the back of the hand, మీజెయ్యి. సెడర్థము a wrong sense. పెడబొబ్బలు a dreadful yell. పెడకచ్చ the back tuck of the modesty piece. పెడరెక్కలు విరిచికట్టు to pinion. పెడక peḍaka. n. The back part or haft of a knife, కత్తియొక్క వెనుకటి భాగము. పెడకంటివారు peḍa-kanṭi-vāru.n. The name of a certain subdivision of Kāpu caste.' పంటమోటాటి పెడకంటి పానాటి.' H. iv. 171. పెడకట్టె or పెడసరకట్టె peda-katte. n. A stubborn person, మూర్ఖుడు, మూర్ఖురాలు. పెడకట్లు peḍa-katlu. n. Tying the hands behind the back, చేతులను వెనుకకు విరిచికట్టుట పెడకాలు peḍa-kālu. n. A leg folded backwards, వెనుకకు మడిచినకాలు పెడకేలు peḍa-kēlu. n. An arm bent backwards. పెడకేలుకట్టు peḍakēlu-kaṭṭu. v. a. To pinion, పెడరెక్కలు విరిచికట్టు. 'పెడకేలుగట్టిన ప్రియసుతు గాంచి.' SD. v. 419. పెడచెవి peḍa-chevi. n. The back part of the ear, చెవివెనుకటిభాగము. నామాటలు పెడచెవిని బెట్టినాడు he turned a deaf ear to my words. పెడనెల peḍa-nela. n. A clever or skilful man, తీర్పరి (obsolete.) పెడబాయు peḍa-bāyu. v. n. To be separated, ఎడబాయు. 'వల్లభులు ప్రాణవిభుంబెడబాయనేర్తురే.' Parij. iv. 60. పెడబాపు peḍa-bāpu. v. a. To separate, &c. ఎడబాపు. M. XII. v. 87. పెడమరలు, పెడమరు or పెడమర్లు peḍa-maralu. v. n. To turn back, వెనుకకు తిరుగు. పెడమర్లు peḍa-marlu. n. Turning back, fleeing. వెనుకకు తిరుగుట. పెడమరించు peḍa-marintsu. v. a. To cause to turn back, వెనుకకుత్రిప్పు. పెడమల్లె peḍa-malle. n. A kind of Jasmine tree. H. iv. 21. పెడమోము or పెడము peḍa-mōmu. n. The face turned away. పెడమోముపడు peḍa-mōmu-paḍu. v. n. To be turned away, as the face. పెడరేచు peḍa-rēṭsu. v. a. To goad, instigate, egg on, పురికొలుపు.

(p. 792) pera pera. [Tel.] n. A honey comb. పెరతేనె honey in the comb. తెట్టెతోనుండు మకరందము.' పులిగోరుల్ పెరతేనెకస్తురి మెకంబుల్.' R. ii. 4. పెర pera. [from Skt. పర.] pron. and adj. Other, another, అన్యము. Strange, foreign. పెరచేయి the other hand. 'తమ్మికేలుండ బెరికేలదండయిచ్చు.' Amuk. i. 13. పెరయీగ pera-y-īga. n. A honey bee, a working bee, not a drone. పెరరేచు or పెరరేపు pera-rēṭsu. v. a. To disturb a beehive. To encourage, incite, excite, stir, ప్రేరేపణచేయు. 'తేనెపెరలు రేచినయతండు.' Vish. iii. 139. పెరగాయ pera-gāya. (పెర+కాయ.) n. A cunning man, కుత్సితుడు. పెరగాయసుద్దులు peragāya-suddulu. n. Nonsense, vain words, idle tattle. 'కటకట గు రువులతోనే, గుటగుటలా నేనుకోరుకోరికవితగా, నటునిటు ప్రొద్దులుపుచ్చుచు, నటమటబెరగాయ సుద్దులా డెదవౌరా.' T. iii. 102. టీ పెరకాయసుద్దులు, కొంటెముచ్చటలు. పెరమగడు pera-magaḍu. n. A lower, an adulterer, జారుడు.

(p. 886) bilukumāru biluku-māru. [Tel.] v. n. To die. To be destroyed, to perish. 'కాల్బలమున్ దనవీకవచ్చియున్, మరలియుదూలియున్ బిలుకుమారియునల్గడ బారియున్.' M. VIII. i. 4. బిలుకుమార్చు biluku-mārṭsu. v. a. To kill, to destory. 'మనుజనాధయొక్కడవుపూని మహాద్భుతబాహుసంపదన్, మిమువడి దాకెదన్ బిలుకుమార్చెదనంట యుదాత్తమైనధైర్య మహిమగాదె.' M. IX. ii. 102. బిలుకురబట్టు bilukura-baṭṭu. v. a. To strangle. 'ఒక్కరుడుభూరిశ్రవుగిట్టి, నీగర్వమణగింతునేడనితిట్టి. పెడకేలుబిగబట్టిబిలుకురబట్టిపడద్రోచి తామీదబడి గ్రుద్దుచుండె.' Dab. 216. చిలుకురబట్టి, అనగా ఊపిరితిరగకుండాపట్టి. బిల్కురు bilkuru. v. n. To be suffocated or strangled. ఉడ్డుకుడుచు.

(p. 991) muṃ mun. [contracted for Tel. ముందు.] adj. First, fore, front, as ముంగుతులు the front locks of hair. ముంగడ mun-jaḍa. (ముందు + కడ.) n. The front place, ముందుచోటు, ఎదురు, ముందు ముంగల mungala. n. The front, ఎదురు. adv. In front, opposite, before, ఎదురు. ముంగలి mungali. adj. Fronting, opposite, being in front. ఎదుటనుండే. Next, తరువాతి. మీదటి. 'సేనాపతియగునాద్రుపదనందనుండు, ముంగలియై నడపించుచుండ.' M. VI. i. 147. n. One who goes before, ముందునడచువాడు. ముంగలు mun-galu. v. n. To walk before, ముందునడచు. ముంగారి or ముంగరి mungāri. adj. Pertaining to the beginning of the season, ముంగారిపైరు the early crop. ముంగాలు mun-gālu. (ముందు + కాలు.) n. The fore leg, the tip of the foot. ముందరికాలు, పాదాగ్రము. 'ముంగాళ్లపై ౛ాగి.' A. vi. 17. ముంగురులు mun-gurulu. (ముందు + కురులు.) n. Front-locks. అలకలు. ముంగేలు mun-gēlu. (ముందు + కేలు.) n. The fore arm. ముంగొంగు mun-gongu. (ముందు + కొంగు.) n. A fringe or trimming. The front tuck of a woman's girdle, ముందరిచెరుగు, చెంగుకొన. ముంగొన the front end, ముందటికొన. ముంగోపము mun-gōpamu. n. Sudden passion, unreasoning anger. ఎందుకును ముందరవచ్చు కోపము, ఓర్పులేక తటాలునవచ్చు కోపము. ముంగోపి mun-gōpi. n. A passionate man or woman, a peevish man or woman, ముందర కోపముచేయువాడు. ముంగోలు mun-gōlu. (ముందు + కోలు.) adj. First, మొదటి. ముంజెయ్యి mun-jeyyi. (ముందు + చెయ్యి .) Same as ముంగేలు. ముంజేతికంకణము a bracelet on the wrist; metaphorically, plain as a bangle on the fore-arm, మిక్కిలి స్పష్టమైనది. ముం౛ూరు mun-ḍzūru. (ముందు + చూరు.) n. The eaves of a house. ఇంటిచూరుచివర.

(p. 1037) moguḍu moguḍu. [Tel. from మొగడ. See మొగ్గ.] v. n. To be closed, as a flower, the hands, etc. ముకుళితమగు. మొగుచు, మొగుడుచు, మొగుడ్చు, or మొగిడించు moguṭsu. v. a. To cause to be closed, as a flower, &c. To close, shut (the eyes), fold (the hands.) ముకుళించు. 'సాష్టాంగదండ ప్రణామంబుచేసి నిలిచి కరంబులు మొగిచి.' Vish. ii. 72. 'చనిమంత్రు లెల్ల హస్తములు మొగిడ్చి యన్నరనాధు నకంతయుదెలుప.' Sar. D. 283. 'కేల్మొగిడించిభక్తి నమస్కరించి.' Parama Yōgi Vilāsa. Dwip: page 238.

(p. 1093) laṅkiñcu lankintsu. [Tel.] v. a. To join, unite. తగిలించు, చేర్చు. To link or couple together, as two bullocks, పెనవేయు. 'గు౛్జుకోడెలబట్టుకొని ప్రీతిలంకించియుండ లంకియతోడగండుమీరి పారెనక్కోడియల్.' M. XII. iv. 39. To disgrace. అవమానించు. లంకించుకొను lankinṭsu-konu. v. a. To seize, or take by artifice. చెయి చిక్కించుకొను, తంత్రముగా వలలో వేసికొను. లంకె or లంకియ lanke. n. Coupling or tying two animals together. A link, connection. రెండుపశువుల మెడకు తాడుకట్టడము, పెన, కూడిక, సంబంధము, తగులుపాటు, కూర్చడము, సంగము. 'నీకునునాకున్ దైవంబులకెవేసెను.' Vish. vi. 31. ఆ రెండు చెరువులు లంకెలుగానున్నవి those two tanks are connected, lit: are as links. వానికి దుడ్డుకులంకె he is much attached to money. 'భార్గవతలమున భర్గస్వామికి కీలించెద లంకెగకేల్ముణుతలు.' H. iv. 303. లంకె or లంకెమానిసి lanke. n. A slave, vassal. బంటు, దాసుడు. లంకెవలుపు lanke-palupu. n. A tether that ties two animals together. లంకెపాటు lanke-pāṭu. n. Clinging together. ఒకటితోనొకటి కరుచుకొని యుండడము. Connection, తగులము. 'సీ లలనపాదంబున లంకెపాటై యుండి రాజనునేనూపురంబులార.' R. v. 280. లంకెపీట lanke-pīṭa. n. A wooden plank used in linking cattle together. పశువులను పెనవేయుపలక. లంకెపెట్టు or లంకెవేయు lanke-peṭṭu. v. a. To link together, తగులు పరుచు, పెనవేయు.

(p. 1136) vala vala. [Tel. for వలను.] adj. Right, కుడి. వలచేయి or వలకేలు the right hand. 'అరుదుగావలచేతనక్షమాలికయు.' DR. Aran. 268. 'వలకేల్దలక్రింద జేర్చుకొని.' P. i. 256. వలకట్టు vala-kaṭṭu. (వలను+కట్టు.). a. To make a thing convenient, అనుకూలపరుచు వలకడ valakaḍa. (వలను+కడ.) n. The South side. దిక్షిణపుదిక్కు. వలగొను (వలను+కొను), వలచుట్టు (వలను+చుట్టు) or వలదిరుగు vala-gonu. v. n. To walk round, circumambulate. ప్రదక్షిణముచేయు, చుట్టుకొను. 'వదాన్యమహీరుహసార్వభౌమునిన్ వలగొని మ్రొక్కి.' Parij. v. 88. వలచుట్టు vala-ṭsuṭṭu. n. The act of walking round anything. వలగొనుట.