(p. 91) allōnērēḍu allō-nērēḍu. [Tel.] n. A kind of Myrtus Cyminum (Roxb.) its fruit being like a black cherry. See నేరెడు or నేరేడు. అల్లోనేరేళ్లు allo-nērēḷḷu. [Tel.] n. Salutations. నతివిశేషములు, దండములు, 'మధురాపురిలో మహిమలు చెందిన, బాల కృష్ణునకు ప్రాణాచారము, మాయాస్థలిలో మధుసూదనునకు నిరతంబల్లో నేరేళ్లనుకొని.' Hamsa. iv. 271. అల్లోనేరేడు పాటలు songs sung by women with a chorus అల్లోనేరేళ్లల్లో. 'ఇంతీ యల్లొనేరేళ్లు గౌరీకల్యాణము లంచు.' పాంచా. iv. ఎల్ల సుఖంబులఁజేకొన జెల్లుట యౌవనమునంద చిక్కిన మరిపా టిల్లునె వెన్నెలదినముల నల్లోనేరేళ్లుగాక యావలగలవే. రామా. సుంద: కాం.

(p. 388) gobbi gobbi. [Tel.] n. Name of a Hindu goddess. The name of a feast or holiday kept by girls in the month Pushyam. గొబ్బెమ్మ a lump of cowdung worshipped as a goddess on this occasion; a dance practised by young girls. గొబ్బికాయలు gobbi-kāyalu. n. A sort of grain H. iv. 156. గొబ్బిచెట్టు gobi-cheṭṭu. n. A plant called Barleria longifolia, కోకిలాక్షకము. One kind is నీరుగొబ్బి. గొబ్బిళ్లు gobbiḷḷu. n. Capering: dancing. (V. P. VII. 211.) Dancing in honour of a god. Salutation, respects. దండము, నమస్కారము. 'రగడ వజ్రపురిలో తావళమై చిక్కిన గోపప్రియునకు గొబ్బిళ్లనుచును.' H.iv. 273.

(p. 411) cikku or చిక్కుకొను chikku. [Tel.] v. n. To be found, to be caught, or ensnared. దొరకు. To remain, be left మిగులు. అది నాకు చిక్కినది I have got it. To stop or halt, to remain. వెనుకచిక్కు to remain behind, to fall in the rear. To grow thin or lean. కృశించు. చిక్కని సొమ్ముగానున్నది it is unattainable, it cannot be got. చిక్కించుకొను chikkinṭsu-konu. v. a. To get, obtain. చేతిలో చిక్కించుకొను to get into one's hands, to get hold of. వెతలచిక్కు to be seized with sorrow. ధైర్యము చిక్కనందున as I dared not do so. చిక్కినది the rest, the remainder. చిక్కిపోవు chikki-povu v. n. To become lean. చిక్కు n. A tangle, మెలి. A puzzle, perplexity, intricacy, confusion, entanglement, difficulty, distress, trouble. సంకటము, ఇబ్బంది. చిక్కులుపడు to be in distress or to get into difficulty సంకటపడు. చిక్కులబెట్టు to entangle, to involve, puzzle, to distress or harass; to pinch or stint. చిక్కతీయు to disentangle. చిక్కుగానున్నది it is puzzling. చిక్కుపడ్డ tangled or dishevelled as hair, చిక్కయిన. చిక్కుపాటు entanglement. చిక్కుపడుట, సంకటపడుట. చిక్కు adj. Puzzling, perplexing, entangled, intricate, confused, difficult, troublesome, baffled. చిక్కుజడలు tangled hair. చిక్కుకంపు a rancid smell (of oil .) చిక్కుతాళము. n. A lock with many wards, and which, like a patent lock, can only be opened by those who know it.

(p. 494) ḍīlu or డీలైన ḍīlu. [H. dhīla.] adj. Loose, lean, thin. కృశించిన, చిక్కిన. డీలించు to loosen, సడలించు, డీలజేయు.

(p. 535) tīru tīru. [Tel.] v. n. To end, stop, cease, elapse. To be finished, ended, complete, or ready. To be paid, delivered, discharged, avenged. To be qualified, accomplished, finished, adorned, trim, decked. To be gratified, satiated, wreaked (as passion;) to be assuaged or allayed, to go off. ముగియు, చిక్కబడు. తనివితీర to the full; so as to satisfy one's desires. తీరలేదు it came to nothing, it was ineffectual. కోరికతీసి having gained his end. ఇది నాచేత తీరదు this is out of my power. నాకు తీరీతీరక ఉన్నది I am hardly at leisure. తీరిపోవు to die. To be practicable, or possible. అక్కడికి రాతీరదు I cannot come there, I have not leisure to come. రాకుంటే తీరదు (you) must positively come. వెళ్లక తీరదు I cannot help going. తీరినగుండెగా నున్నాడు he is quite hackneyed. తీరా tirā. (Root in A of తీరు, with the intensive affix ఆ) adv. Ultimately, at last; fairly; just, merely, in short, simply. తీరా మధ్యాహ్నమయ్యేటప్పటికి when it was high noon. ఆ గోడ తీటా పడ్డది the wall actually fell down. తూరా పండుకొనేటప్పటికి when he was fairly asleep. ఆ సంగతి తీరా బయటపడేటప్పటికి when the matter at last became known. తీరా చెల్లించెను he paid it in full. తీరిక or తీరికె tīrika. n. Leisure. పనిలేక యూరకుండుట. తీరికచిక్కిన having no leisure. Adorning, trimming, decoration. దిద్దడము. తీరిన tīrina adj. Full. finished, accomplished, cured, settled. తీరు. n. Manner, way, mode, fashion, style, arrangement, విధము. Beauty చక్కన. వాడు బకతీరుమనిడషి he is an odd man. వాడుబకతీరుగానున్నాడు ఒకతీరుగానున్నాడు he is but so and so, he is not well, he is not at ease. ఈ తీరు thus. తీరుతప్పి ఉన్నాడు it is all over with him. తీరుగా tirugā. adv. Properly, duly, aright. దాని ముక్కుకండ్లు తీరుగానున్నవి her nose and eyes are pretty. తీరుగడ or తీరుదల tīru-gaḍa. n. Ending. ముగియుట. తీరుపు or తీర్పు tīrupu. n. End, finishing. A decision, judgment, sentence, decree. తీర్పుచెప్పెను he gave his decision. Justice. న్యాయము. Setting right చక్కబాటు. తీరుపరి or తీర్పరి tīrup-ari. n. A judge. న్యాయాధిపతి. An agent or ambassador చారుడు. A superintendent. అధికారి, కార్యనిర్వాహకుడు. తీరుపడు to be destroyed నశించు. తీరుబడి tīru-baḍi. n. Leisure. సావకాశము. తీరుపాటు tīru-pāṭu. n. A settlement, payment. Leisure. తీరుపాటుగా నుండే unoccupied, at leisure. తీరుమానము or తీర్మానము tīru-mānamu. n. An ending, settlement, rectification. Pause. A decision, resolve. తీరుమానించు or తీర్మానించు to settle, to come to a decision. తీరువ tīruva. n. A settlement, discharge, payment. Duty, dues, fees. గడ్డతీరువ levelling the ground. తీరుపవేయు or తీరువకట్టు to levy a fee or contribution. తీరువజాస్తి tīruva-jāsti. [H.] n. An additional or supplementary assessment నిర్ణయించబడిన పన్నుకంటె పైగా కట్టినపన్ను. తీర్చు, తీరుచు, తీరుపు or తీర్చు tīrṭsu. v. a. To end, finish. To do with, accomplish, perform or play (his part,) go through. ముగించు. To order, arrange. చక్కబరుచు. To cool, quiet, assuage. To adjust, liquidate (a debt). To trim, deck, adorn, straighten, correct, rectify, regulate. దిద్దు. To set, place, draw (as the mark on the forehead). To pass (time, day, or night). To pay give or issue (wages or batta). To settle. To determine, to resolve, to decide. To do away with. పొపు, తొలగించు. To destroy నాశముచేయు. వాయసముతీర్చినది the crow gave a good omen (by crossing my path from left to right.) కోపమునుతీర్చు to revenge oneself, wreak one's anger. చలముతీర్చు, పగతీర్చు to satiate spite. దాహముతీర్చు to quench thirst. తమిదీర్చి satiating one's lusts. వాని పని తీర్చినారు they settled his business or they ruined him. తీర్చుకొను tīrṭsu-konu. v. a. To end, do away with. To settle or pay up as a debt, &c. తీర్పించు tīrpinṭsu. v. a. To cause to decide, or determine.

(p. 549) terapa , తెరపి or తెరిపి terapa. [Tel.] n. Opening. తెరచుట. An interval, occation, intermission, leisure. అవకాశము, ఉపశమనము. Disclosure, an opportunity. Looseness, i.e., lewdness. జ్వరమునకు తెరపి చిక్కినది there was an intermission of the fever. తెరపలగా or తెరపతెరపగా loosely, here and there, scatteredly. వాన తెరపి యియ్యలేదు the rain did not cease. తరవ. adj. Open, సంధుగల. తెరసమాటలు down-rightness, plain speaking, plain language. తెరపుమరపు or తెరుపుమరుపు terapu-marapu. n. Dementation. మతితప్పి నప్పుడు కలుగు తబ్బిబ్బు. Sense and nonsense: absence of mind, forgetfulness. ఎవరికిన్ని తెరుపుమరుపుకద్దు every man has his wise and foolish fits.

(p. 859) bandi bandi. [from Skt. బంధము.] n. Imprisonment, confinement. చెర, కయిదుచేయడము, నిర్బంధము. That which is imprisoned, చెరబడ్డది. 'బావింపమనుమాడ బందిచిక్కితిమి.' (BD. ii. 800.) behold we have fallen into his hands. బంధికాడు bandi-kāḍu. n. A marauder, a high-way-man. బందిపోటుదొంగ. 'బందికాడైన పొరువులు బ్రతుకగనునె.' Swa. iii. 157. బందిగము bandi-gamu. n. A dungeon, a prison, చెరసాల. 'బందిగములో నశృంఖలబద్ధుచేసి.' Vish. ii. 202. బందిపోటు bandi-pōṭu. n. Gang robbery, a predatory incursion, a dacoity. 'బందిపోటులు. తరుచయ్యె పాపకారి.' Ellaya. iii. 210. బందీకృతము bandī-kṛitamu. adj. n. Imprisoned. Vasu. vi. 109. బందీఖానా, బందిఖానా banḍī-khānā. [H.] n. A prison, చెరసాల. See బందము.

(p. 952) manu manu. [Tel.] v. n. To live, exist. జీవించు. To conduct oneself, వర్తించు. 'కంటిని శ్రీపాద కమలంబులేను, మంటినింకేటికి మగుడుదుననిన.' BD. iii. 2220. n. Earth, soil, మట్టి, నేల. మనికి or మన్కి maniki. n. Existence, living, జీవించడము, జీవనము. Home, an abode. నివాసము, ఉనికిపట్టు. వాసస్థానము. A place, స్థానము. 'మనుకులము రాచవారల, మనుకులకిరవగచుకలిమిమగువకునెలవై, తనరునయోధ్యానగరము.' R. i. 102. మనుకులకిరవగుచు, అనగా ఇండ్లకు ఉనికిపట్టుఅగుచు. మనికిపట్టు maniki-paṭṭu. n. Home, an abode. గృహము. మనుకువ manukuva. n. An abode, house, residence. వాసస్థానము. మనుగడ manugaḍa. n. Life, living. జీవనము, జీవించడము. Means of livelihood, జీవనోపాయము. 'మనుగడదప్పునొక్క మునిమాటలుచేకొననైతి.' M. XII. iii. 370. మనుచు, మంచు, మనుపు or మన్పు manuṭsu. v. a. To cause to live, to nourish, to take care of, bring up. మనజేయు, పోషించు, బ్రతికించు. మనుదిండి or మన్దిండి manudinḍi. n. Lit: That which eats earth, i.e., a kind of snake, ఒకవిధమైన పాము. మనుపరి manupari. n. A guardian, కాపరి, రక్షకుడు. మనుపీనుగు manu-pīnugu. n. A living corpse, జీవచ్ఛవము. మనువృత్తి, మనోవర్తి or మనువర్తి manu-vritti. n. Maintenance, support; a pension, allowance, stipend. మనువు manuvu. n. Life, living, జీవనము, బ్రతుకుట. Conduct, వర్తనము. Choosing a husband, the choice of a husband, మగని వరించుట. A husband, మగడు. A fitting match, implying a proper or respectable son-in-law. వివాహనిశ్చయము. అతడు కూతుళ్లకు మనువులుచిక్కక అల్లాడుచున్నాడు he is at a loss for a suitable match for his daughters. మంచిమనువుచిక్కితే కూతురికి పెండ్లిచేస్తాడు. if he meets with a suitable match he is ready to give his daughter in marriage. మారుమనువు a second marriage of a woman, ఆడదానికి రెండవ వివాహము. మనుగుడుపు manu-guḍupu. n. A final entertainment given by the bride's parents to the bridegroom, after the conclusion of the whole marriage ceremonies.

(p. 1093) laṅkiñcu lankintsu. [Tel.] v. a. To join, unite. తగిలించు, చేర్చు. To link or couple together, as two bullocks, పెనవేయు. 'గు౛్జుకోడెలబట్టుకొని ప్రీతిలంకించియుండ లంకియతోడగండుమీరి పారెనక్కోడియల్.' M. XII. iv. 39. To disgrace. అవమానించు. లంకించుకొను lankinṭsu-konu. v. a. To seize, or take by artifice. చెయి చిక్కించుకొను, తంత్రముగా వలలో వేసికొను. లంకె or లంకియ lanke. n. Coupling or tying two animals together. A link, connection. రెండుపశువుల మెడకు తాడుకట్టడము, పెన, కూడిక, సంబంధము, తగులుపాటు, కూర్చడము, సంగము. 'నీకునునాకున్ దైవంబులకెవేసెను.' Vish. vi. 31. ఆ రెండు చెరువులు లంకెలుగానున్నవి those two tanks are connected, lit: are as links. వానికి దుడ్డుకులంకె he is much attached to money. 'భార్గవతలమున భర్గస్వామికి కీలించెద లంకెగకేల్ముణుతలు.' H. iv. 303. లంకె or లంకెమానిసి lanke. n. A slave, vassal. బంటు, దాసుడు. లంకెవలుపు lanke-palupu. n. A tether that ties two animals together. లంకెపాటు lanke-pāṭu. n. Clinging together. ఒకటితోనొకటి కరుచుకొని యుండడము. Connection, తగులము. 'సీ లలనపాదంబున లంకెపాటై యుండి రాజనునేనూపురంబులార.' R. v. 280. లంకెపీట lanke-pīṭa. n. A wooden plank used in linking cattle together. పశువులను పెనవేయుపలక. లంకెపెట్టు or లంకెవేయు lanke-peṭṭu. v. a. To link together, తగులు పరుచు, పెనవేయు.

(p. 1096) laguḍamu laguḍamu. [Skt.] n. A club bound with iron or made of it, a staff or stick. ఇనుప అలుగుగల దండము. 'చిక్కినలగుడంబున తలప్రక్కలుగామోది.' P. i. 614.

(p. 1121) vaggu or వక్కు vaggu. [Tel.] adj. Lean, skinny, decrepit. ముదిమిచేత ఎండివరుగుగా నుండే, బక్కచిక్కిన. 'వగ్గుకోతికి సినమువచ్చిన కోతి.' HD. iii. 342. 'కనలుచునవ్వగ్గు దపసికటములదరగా.' Swa. iv. 123. ముసలివగ్గు a decrepit old man.

(p. 1210) vennu vennu. [Tel.] n. The back. వీపు. An ear of corn, వరిమొదలైనవాటి ఎన్ను. 'వెనుకచిక్కితిరోయని వెన్నుచరచి.' Lavan. 30. 'చెరకువెన్ను పుట్టిచెరచదాతీ పెల్ల.' Vēma. 17. వాడు నా వెన్నుదన్నుకొని పుట్టినవాడు he was born next after me. వరి వెన్నుతీసినది the crop of grain sprouted. వెన్నుకట్టె or వెన్నుగుదియ vennu-kaṭṭe. n. A back breaker: that is a cudgel. నడుమువిరగకొట్టే కర్ర, భంజకము. 'కుచ్చితవృత్తులకును వెన్నుగిదియ.' L. xv. 107. వెన్నాడు or వెన్నడు venn-āḍu. v. a. To follow closely, to pursue, వెంబడించు. 'ఇట్లు వెన్నాడియలసి కాదిదిమృగంబుమాయయోయేమొ.' R. v. 160. v. n. To toss about (supine) on the back. వీపున ఇటుఅటుకదలు. 'గుదిగొనివెన్నాడు కుసుమపుంజముతోడ.' (Ila. i. 10.) టీ వెన్నాడు. వీపునకదలుచుండే. వెన్నిచ్చు venn-iṭsṭsu. v. n. To retreat, run away. వెనుకదీయు. 'పగతురకు వెన్నియ్య పాటిగాదయ్య' Pal. 419. వెన్నదంతి vennu-danti. n. A kind of harrow. చోడకంకి జొన్నకంకి మొదలైనవి నూర్చునప్పుడు బయలుదేరు బూగరపోవుటకును నేముటకును సాధనమైన గొడ్డలివంటి నాలుగైదు పండ్లుగలమాను. వెన్నుదన్ను vennu-dannu. v. n. To stand behind, వెనుకనిలుచు. v. a. To follow, pursue, వెంబడించు. వెన్నుపట్టె, వెన్నుగాడి, వెన్నుబద్ద or వెన్నుమ్రాను vennu-paṭṭe. n. The roof tree, the chief beam or ridge of the roof. మొగటివాసము ఇంటినడికొప్పుమ్రాను. వెన్నుపట్టె vennu-paṭṭe. n. The spine or backbone, వీపు వడిమియెముక. వెన్నుపాము vennu-pāmu. n. The spinal marrow, కుండలి, వెన్నుఎముకలో నుండేమూలగ. వెననుపూస vennu-pūsa. n. The spine, వీపునడిమియెముక. One joint of the backbone. వెన్నెముకలోన ఒక గణువు. వెన్నెముక venn-emuka. n. The spine or backbone. కశేరుక. వెన్నంటు or వెన్నంటిపోవు venn-anṭu. v. a. To pursue closely, to follow. వెంబడించిపోవు. వెన్నడి or వెన్నడిని venn-aḍi. adv. Along with. వెంటనే, వెంబడి. 'ఇక్కడ ప్రాణముల్ విడిచియేదివికేగెదు నీదువెన్నడిన్ నిక్కమునీవు నవ్విడిచి.' BRK. 340. వెన్నడించు or వెన్నడికొను vennaḍ-inṭsu. v. a. To follow after, వెంబడించు. See వెను and వెనుక.