(p. 445) callu tsaliu. [Tel.] v. a. To sprinkle, to scatter. To water or irrigate, to sow. Also (metaphorically,) of a smile spreading over the face. కూటిలో మన్నుచల్లడము to throw earth in one's food, i.e., to take away one's bread, to ruin one. ఇంటిమీద నిప్పులుచల్లిరి they scattered fire on the house. మొక్కచల్లు to transplant corn. తోటకు నీళ్లు చల్లినారు they pumped water into the garden. ధూళిచల్లి sprinkling dust. చల్లుపోరాడు or చల్లులాడు tsallu-pōrāḍu. v. n. To fling water or dust at each other. R. I. 211. 186.

(p. 603) duvva duvva. [Tel.] n. Dust. దుమ్ము. ధూళి.

(p. 624) dhūḷi dhūḷi. [Skt.] n. Dust. దుమ్మను, పరాగము. ధూళిధ్వజుడు dhūḷi-dhvajuḍu. n. Wind. వాయువు.

(p. 732) pāṃsuvu pāmsuvu. [Skt.] n. Dust. పరాగము, ధూళి. పాంసులము pāmsulamu. n. Saltish earth, saline earth. సుగంధిపాంసులవణె. 'మృదుశయనంబున మెలతలు మెలపుతో. నడుగులొత్తగ నిద్ర యనుభవించు కోమలాంగి యిపుడు గురుకొని పాంసుల స్థలములందు నిద్ర దనికినదియు.' M. III. ii. 85.

(p. 748) pāḷi pāḷi. [Skt.] n. A dice board. జూదమాడే పలక. The sharp edge of a sword or cutting instrument, ఆయుధధార. The lobe of the ear, చెవితమ్మె. A line or row, వృక్షాదిపజ్తి. కర్ణపాళి the tip of the ear. ఖడ్గపాళి the edge of the sword. కపోలపాళి the temples of the head. కలముయొక్కపాళి the point of the pen. This word is often omitted in translation, as జఘనపాళి the haunches. పాళిక pāḷika. n. The lobe of the ear. A quantity. సముదాయము. 'కమలధూళిపాళికా కేళికలజొక్కి.' R. i. 162. పాళీ or పాళి. pāḷī. [Tel.] n. The slit of a pen. A chess table, or cloth marked with squares. ౛ూదమాడేపలక. Dice-play or gambling. ౛ూదము. A slave. A furrow. An assemblage. సమూహము, సముదాయము.

(p. 751) piṇḍamu pinḍamu. [Skt.] n. A lump of rice, అన్నపుముద్ద, A ball. చెండు. A body, form, living frame. ఆకారము, శరీరము. The fœtus or embryo, గర్భస్థశిశువు. The oblations that are made to deceased ancestors. పితృదేవతలకిచ్చు అన్నపుముద్ద. ఈ గండము గడిచి పిండము బయటపడితే చూతము when the fray is over we shall see what happens. నాడు ఉత్పాతపిండము he is a perfect hero. నాకు పిండానికి లేక చస్తున్నాను I am dying for a bit of bread. పిండముపెట్టు to offer balls of rice to the manes of ancestors. Vēma. iii. 192. పిండలి or పిండలివండ pinḍali. (from పిండము.) n. A lump or mass. ముద్ద, గడ్డ. పిండలి పండు or పిండిలిపండు mud and slush. గడ్డలను నీళ్లును, గడ్డలుకట్టినబురద. 'తురగభురోగ్ధూత ధూళితో బెరసిన, వననిధిపిండలి పండుగాగ.' M. IV. iii. 150. పిండాకూడు or పిండాకుడు pinḍā-kūḍu. n. A contemptuous word for food.

(p. 784) peṃ or పెమ్ pem. [Tel.] n. A contraction for పెను large. పెంజిలువ (పెను+చిలువ) n. A large rock snake పెంణజీకటి pen-jīkaṭi. Thick darkness. The compounds (సమాసములు) in which it thus appears in an abbreviated form are as follow: - పెంజెమట pen-jemaṭa n. Profuse perspiration. పెంజెర pen-jera. (పెమ+జెర్రి.) n. A kind of rock snake, the boa constrictor. రక్తపెంజెర a red snake. తుచ్చుపెంజెర or తుస్సుపెంజెర and పొట్టపెంజెర are other other species. పెంజడ pen-ḍzaḍa. n. A large tress, పెం౛డ. పెం౛ుట్టుచెట్టు pen-ḍzaṭṭa-cheṭṭu. n. A jungle shrub. పెం౛ొర pen-ḍzora. (పెను+చొర.) n. A certain large fish. The great shark. 'మున్నీటంబెంజొరదరసిపోవవు చందంబున.' See సొర్ర. పెందడి pen-daḍi. (పెను+తడి.) n. Mud. పెందడి రాతిపని work done with stone and mud. 'ఇందూపలస్యందంబులకు విందులగు నిందీవరమక రందంబుల బెందడింబడి బందనగొనువలి మించు క్రొమ్మంచుటౌదరుల నీదియీది.' Swa. iii. 38. టీ ఇందీవరమకరందంబుల బెందడింబడి, నల్లగలువ పూదేనియలయొక్క రొంపినిబడి. పెందలకడ or పెందలాడ pen-dala-kaḍa. (పెను+తల+కడ.) adv. Early, betimes, quickly, hastily. In the twilight. A. i. 20. ప్రొద్దుపోక మునుపు, ప్రొద్దుగలుగ. పెందిరువడి pen-diru-vaḍi. (పెను+తిరువడి.) n. A Vaishnvaite's name for Garutmant. గరుత్మంతుడు. 'నింగి గరుత్పరంపరలనిగ్గునలేదొగ రెక్కునంత వీచెంగలశాబ్ధి మీగడల జిడ్డెరిగించెదు కమ్మగాడ్పు నిండెంగడుమ్రోతపెందిరువడింగనిరి.' A. iv. 10. పెందీగ pen-dīga. n. A large creeper. పెందురుము pen-durumu. (పెను+తురుము.) n. Full tresses. 'చెంగల్వపూదండజేర్చి పెందురుముపై ఘనసారమున సూసకముఘటించి.' Swa. vi. 5. టీ పెందురుముపై, పెద్దకొప్పుమీదను. పెందెర pen-dera. (పెను+తెర.) n. A billow, a large wave, like a screen, Swa. v. 102. A. vi. 186. పెందెరువు peu-deruvu. n. A high way, రాజమార్గము. భార. ఉద్యో. iii. పెందెవులు pen-devulu. n. A dangerous disease. A great plague, S. iii. 200. పెందొడ pen-doḍa. n. The upper or thicker part of the thigh. Mand. iii. 46. పెమద్రోవ pen-drōva. n. Salvation. ముక్తి. భాగ. x. పెంధూళి pen-dhuḷi. n. Great dust. పెన్్జగతి pen-jagati. n. The great universe. పెన్బొగ penboga. n. A great smoke. పెన్భూతము pen-bhūtamu. n. A great demon.

(p. 939) makku makku. [Tel.] v. n. To fade, spoil, lose colour. కాంతివిహీనమగు. నవయు. To die, చ చ్చు. To scratch, గీరు. n. Dirt, మాలిన్యము. 'వెలవెలనైనభోవీధిదారలుమక్క.' Kanyaka viii. 315. మక్కించు makkinṭsu. v. a. To kill. చంపు. Parij. iii. 45. మక్కి makki. adj. Weak, fleshless, emaciated, thin, నిస్సారము. 'తే మందగుదిపుప్పి గొరిసెలుమక్కిరొండ్లు.' H. v. 36. మక్కెక్కు makk-ekku. v. n. To become dim or dull. మకిలఅగు. 'సీ గంపలను వ్రేలెడుగరసులు ధూళి మక్కెక్కి మంగళుల తిప్పలురేగునడువున.' A. vi. 17.

(p. 949) madhuvu madhuvu. [Skt.] n. Wine, spirits. కల్లు. Honey, తేనె. The sweet juice or nectar of flowers. మకరందము, పూదేనె. The spring time of the year. చైత్రమాసము, వసంతఋతువు. మధువ్రతము madhu-vratamu. n. A bee. తుమ్మెద. మధుసఖుడు madhu-sakhuḍu. n. An epithet of Manmadha. మధుకరము madhu-karamu. n. A bee, as the maker of honey (మధువు.) తుమ్మెద. Also, boiled rice given as alms, భిక్షాన్నము. మధుపము madhupamu. n. A bee, as 'sucking honey'. తుమ్మెద. మధుపర్కము madhu-parkamu. n. Honey mixed with curds. దధిసంయుక్త మధువు. A bridal dress. పెండ్లిలో వధూవరులకు ఇచ్చే వస్త్రము. మధుయష్టిక madhu-yashṭika. n. Liquorice, అతిమధురము. మధులిహము madhu-lihamu n. The honey bee, తేనెయాగ. మధువారము madhu-varamu. n. Tippling, drinking frequently. మద్యపానక్రమము. మధూకము or మధుకము madḥūkamu. n. The tree called Bassia latifolia. ఇప్పచెట్టు. మధూచ్చిష్టము madhū-chhiṣhṭamu. n. Bees wax. Lit: the refuse of honey. మైనము. మధూలకము madhūlakamu. n. The lesser species of Bassia latifolia. నీరుఇప్ప, కొండయిప్ప. మధూలిక or మధూళిక madhūlika. n. The pollen or dust of flowers. పుప్పొడి. A stream of honey. మధూళికల్. 'నడుమనేకొని దీవలుసాగ౛ుట్టుకొం, చడరికడారకాచకటకాకృతి సుళ్ల మెలంగెగాడుపుల్, జడగతినధ్వనీన పరిషత్పటునిశ్వసితానలం బెదుర్పడమరిసార్చులై సురసురందుద సుళ్లుగస్రుక్కెనోయనన్.' A. v. 130. టీ మధూళికల్, మకరందధారలు.

(p. 1078) riṅkhaṇamu or రింగణము rinkhaṇamu. [Skt.] n. Slipping, stumbling. ౛ారుట, స్థలనము. తొట్రుపాటు. 'తుంగతురంగ రింఖణజధూళి పరీతపతంగ.' Balaram. v. 109. రింఖత్ rinkhat. adj. Slipping, stumbling. Skipping. గంతులువేయు, స్థలితమైన, తొట్రుపడే. Shining, ప్రకాశించే, 'రింఖత్కనకమణిపుంకశరముల.' T. v. 62. టీ రింఖత్ = ప్రకాశించెడి. 'కంధరా కాంతిధూర్వా, ఘనతర్షోత్కర్షరింఖ త్కరసదనమృగగ్రాసవిత్రాసలోల.' ib. v. 126. టీ రింకత్ = ఎగురుచున్నటువంటి. 'సైంధవరింఖాసం ఘాతజాతరేణూగ్రతమోరింఖద్రిపునృప.' Swa. preface. 53. టీ రింఖత్ = తొట్రుపడుచున్న.

(p. 1137) valacu or వల్చు valaṭsu. [Tel.] v. n. To smell or emit perfume. వాసనకొట్టు. 'గమగమవలచు చొక్కపుజవాది.' Swa. ii. 59. 'శ్వాపదంబులపదహతి వ్రస్సివలచి, వరుగు దరుచగు మురుత్రోవనరిగియెదుట.' A. vi. 18. టీ వలచు, కంపుకొట్టుచుండే v. a. To love, wish, long for, కామించు, మోహించు, కోరు, ఆశించు, అపేక్షించు. 'నాకెంతవలచియున్నది యహహోవినగవలతు.' P. iii. 308. వలపు or వల్పు valapu. n. Love, affection, fondness, మోహము, కామము. A desire. కోరిక. Smell, fragrance, పరిమళము. 'పూనికనాటతోట వలపుల్ గలకప్రపుకమ్మధూళి.' R. iii. 98. వలపుల్ గల. వాసనలుగలిగినటువంటి. 'కసటు వోపన్నీటగడిచి పువ్వులతావివలనైనకమ్మజవ్వాది వలపునెరప.' T. iii. 131. టీ వలపు, వా సనను. వలపించు valapinṭsu. v. a. To inveigle, tempt, enamour or cause to love. మోహింపజేయు, వలపించుట valapintsuṭa. n. Enamouring, tempting. మోహింపజేయడము. 'సయ్యాటముల్ వింతలున్ గిలిగింతల్ వలపించుటల్ చతురతల్.' H. i. 293. వలపుకాడు valapu-kāḍu. n. A lover, an amorous person. కామముగలవాడు. కాముకుడు. వలపుకత్తె or వలపుకత్తియ valapu-katte. n. An amorous woman, కామము గలది. కాముకి. వలపుకీలు Same as పోకముడి. (q.v.) వలపుమోపరి valapu-mōp-ari. n. Lit: The bearer of scents, i.e., the air, వాయువు. గంధవహుడు. వలపులరేడు or వలపురాయడు valapula-rēḍu. n. The god of love.మన్మథుడు. వలవని or వల్వని valavani. adj. Not wanted, useless. అక్కరలేని, కొరమాలిన. adv. Much, very. అతి. అమితమైన. 'చేయవలవని కార్యంబుసేయుకతన.' Padma. iii. 61. చేయవలవని కార్యము what one ought not to do, చేయరానిపని. 'వలవనిఠీవినవ్వు.' P. ii. 135. వలవనిఠీవి, అనగా పనికిమాలిన రాజసము.

(p. 1143) vasantamu vasantamu. [Skt.] n. Spring time. వసంతఋతువు. Water mixed with turmeric and lime powder, which is thrown over people on festive occasions. పవుపు సున్నముకలిపిన ఎర్రనీళ్లు. వసంతములాడు to fling such water over each other as a frolic in particular feasts. వసంత కడిమి vasanta-kaḍimi. n. A kind of tree, ధూళికదంబవృక్షము, వసంతగంధము vasanta-gandhamu. n. The plant called Rottleria tinctoria. తుంగవృక్షము. R. iii. 827. వసంతఘోషి vasanta-ghōshi. n. The vernal songster, i.e., the Indian cuckoo, కోకిలము, కోయిల. వసంతద్రుమము vasanta-drumamu. n. Lit. The tree of the spring season, i.e., the mango tree. మామిడి, వసంతుడు vasantuḍu. n. The god of Spring. Vertumnus.

(p. 1269) saṃ or సమ్ sam. [Skt.] prefix. When used with Skt. nouns and adjectives, it means beautiful, చక్కని. Much, very, మిక్కిలి. Places before verbs, it means Well, చక్కగా. See. సంక్షోభము, సంక్షోభించు, సంఘటిల్లు, సంచరించు, సంచలించు, సంతుష్టి, సందర్శించు, సంపూర్ణము, సంపూర్తి, సంప్రాప్తి, సంప్రీతి, సంయుక్తము, సంయుతము, సంయోగము, సంరక్షించు, సంస్తుతి, &c. It also means With, together with. సమంచితము worshipped, revered, పూజ్యమైన. సమధికము exceeding, abundant, plentiful, ఎక్కువైన, మిక్కుటమైన, మిక్కిలి అధికమైన. సమన్వితము joined, united, combined, కూడుకొన్న. సంయుక్తమైన. సమర్పించు to give to the great, to offer presents to superiors. పూజ్యులకు ఇచ్చు. సమర్పితము offered, presented, given to superiors, పూజ్యులకు ఇవ్వబడ్డ. సమర్పణ giving to superiors, a thing presented to the great, an offering, పూజ్యులకు ఇయ్యడము పూజ్యులకు ఇచ్చిన వస్తువు. సమవధానంబుతో attentively, జాగ్రతతో. సమాకర్షి far spreading, as scent. సమాకీర్ణము dishevelled, shed, scattered, sprinkled, intersprersed, చల్లబడ్డ, వెదచల్లబడ్డ. సమాగతము that which is come right, చక్కగావచ్చిన; got, obtained, పొందిన. సమాగమము union, junction; a coming, arrival. coming together, meeting, assembling. చేరడము, కూడడము. కలియడము. రావడము. సమాదరము respect, esteem, honour, సన్మానము, మర్యాద. సమాదృతము respected, esteemed, సన్మానించబడ్డ. గొప్పచేయబడ్డ. సమాశ్లిష్టము embraced, కౌగిలించుకొన్న. సమాశ్వాసము consolation, condolence, soothing, comforting, సాంత్వనము, ఓదార్చడము. సమిద్ధము shinning, glowing, blazing, ప్రకాశమానమైన. 'ఏదేవుచారుసమిద్ధకళాంశసంభవులలము పద్మజభవులునేను.' BX. 68. సముచితము proper, right, fit, యోగ్యమైన, న్యాయమైన. సముచ్ఛ్రయము height, elevation, ఔన్నత్యత; opposition, వినోధము. సముచ్ఛ్రాయము height, elevation, ఔన్నత్యము. సముచ్ఛ్రితము high, tall, lifted up, raised, పాడుగైన, ఉన్నతమైన. సముచ్ఛ్రితుడు he who is high or elevated, ఉన్నతుడు. సముఝ్ఘితము abandoned, left, quitted. త్యజింపబడ్డ, విడువబడ్డ. సమత్కటము much, excessive; drunk, mad, furious; superior, high, మిక్కుటమైన, తాగి మదించిన, వెర్రి, శ్రేష్ఠమైన, ఉన్నతమైన, సముత్సుకము high, lofty, tall, ఉన్నతమైన. నముతుకము zealously active, fond of, attached to, మిక్కిలి అభిలాషగల. సముత్సుకుడు one who is eager, ఆశగలవాడు. యాత్రా సముత్సుకుడై wishing to make a journey. సముదంచితము worshipped; thrown up, tossed. పూజితమైన, విసరబడ్డ, వ్యాపింపబడ్డ. సముదగ్రము high, tall, large, vast, ఉన్నతమైన, స్థూలమైన, సముదగ్రత height, tallness, largeness, ఔన్నత్యము, స్థౌల్యము. సముదీర్ణము generous, great, excellent, intense, దాతయైన, దివ్యమైన. 'సముదీర్ణవాహుదర్పోజ్వలులైన పుత్రులు.' M. XV. ii. 185. సముద్గతము produced, born, పుట్టిన, ఉత్పన్నమైన. సముద్గమము birth, production, ఉత్పత్తి, కలుగడము, సముద్దండము violent, fierce, ప్రచండమైన, సముద్యతము ready, prepared, సిద్ధమైన. సముద్ధతము rude, ill mannered, misbehaved, మోట, పెడసరమైన, ధూర్తమైన. సముద్ధతి ill behaviour, effrontery, audacity, misbehaviour, ధుర్తత, దుర్మార్గము. 'తనరొమ్ముకరసముద్ధతి గ్రుద్దుకొనుచు.' Sar. D. 420. సముద్ధతుడు a boor, a clown, ధూర్తుడు. సముద్ధరణము drawing up, raising, lifting (as water from a well, &c.) నీళ్లుతోడడము; eradicating, వేరుతో పెరకడము. సముద్ధురము heavy, thick, gross, full, గురువైన, సంపూర్ణమైన. సముద్ధూళించు to smear oneself (with ashes), (విభూతి) పూసికొను. సముద్బూషించు to praise, స్తుతించు. సమున్నద్ధము proud. గర్వించిన, సమున్నద్ధుడు a proud man, a wiseacre, చదువురాకపోయినను తన్ను చదువరిగా నెంచుకొనువాడు. సమపస్థితము arrived, present, ready, near at hand, సమాగతమైన, ప్రస్తుతపు. తటస్థమైన, సముపేతము having, possessed of, కూడుకొన్న. సమ్మిళితము mingled, కలపబడిన. సమ్మేళనము meeting, joining, mixing, చేరడము. కలియడము సమోపనివాసుడు a by-stander, he who was present, పక్కన ఉండినవాడు. అక్కడనుండినవాడు. సమ్మోదము great pleasure, delight or joy, మిక్కిలి సంతోషము సమ్మోహము or సమ్మోహనము bewilderment, fascination, stupefaction. దిగ్భ్రమ. సమ్మోహిని or సమ్మోహినిగా in common, not separately. పొత్తుగా. సమ్మోహిని ఉన్న కొంతబాడవపొలము a certain boggy spot.