(p. 381) guruveṭṭu or గుర్వెట్టు guru-veṭṭu. [Tel.] n. To snore. 'బెట్టుగాపలుమారు నిట్టూర్పు బుచ్చుచు భీకరంబుగ గురువెట్టికొనుచు.' N. H. v. 62.

(p. 409) cinta chinta. [Skt.] n. Reflection, thought, wish, musing, consideration, recollection, care, sorrow, pity, grief. చింతలేదు never mind, no matter. చింతకుడు chintakuḍu. n. He who thinks or ponders. చింతించువాడు. చింతన chintana. n. Thinking over. Reiteration, పలుమారుతలచుట. చింతన చెప్పు to reiterate. చింతనలు investigations, enquiries. చింతనము chintanamu. n. Thought, reflection, study of a book, Reiteration. చింతనీయము or చింత్యము fit to be considered or thought over. చింతాక్రాంతుడు chintā-krāntuḍu. adj. Grieved, sorrowful, swallowed up with grief. చింతామణి chintā-maṇi. n. The wishing stone, a fabulous gem or magic ruby, imagined to yield its possessor all that he wishes. The name of a certain kind of pill. The term is metaphorically used in the titles of many books and may there be explained as a 'key, analysis, essay, or treatise.' Thus the ఆంధ్రభాషాచింతామణి is a Key to the Telugu language. వైద్య చింతామణి a key to Pharmacy. చింతించు, చింతిల్లు or చింతలు chintinṭsu. v. n. To think on, to muse, to ponder, to reflect. To be sorry for, to regret, to grieve or be afflicted వగచు. చింతితము chintitamu. adj. Mused on, considered.

(p. 423) cīṭi chīṭi. [Tel.] n. A note or small letter, పత్రిక. Painted cloth. తుదచీటి (an expression for farewell) For the last time. చీటిమాటిక or చీటికిమాటికి chīṭi-māṭiki. adv. Every instant, every now and then, పలుమారు, పదేపదే.

(p. 700) paḍava paḍava. [Tel.] n. A boat. దోసె, War, combat, fighting, యుద్ధము. Imminent danger, peril, a fatal accident, ప్రళయము. ఈ పడవ గడిస్తే if I can only get over this hobble or scrape. 'అరదంబు నందుండి తన తనయుండైన భగదత్తుండు ముందు నడువ పడవకైవచ్చెనంత.' Satyabhāma. iv. 134. పడవరము or పడవలము paḍava-ramu. (పడలు+వలము.) n. The vanguard of an army, సేనాముఖము. 'గొల్లవల్లభుకపుడు కట్టంబు మిక్కిలి కానుకలిచ్చి, పడవలంబులదూల పలుమారు నేసి.' Pal. 80. పడువరు to proceed or go before, ముందునడుచు. పడవాగె or పడివాగె paḍa-vāge. adj. Prepared. Bridled. కళ్లెము పెట్టి స్థిరపరచిన. 'ఇనుడప్పు డజుడౌట మునుమున్ను పడవాగెగొని వచ్చు రాయంచకొదమయనగ.' Swa. iii. 74. టీ కళ్లెముపెట్టి స్థిరపరచి తేబడినటువంటి, అనగా ముస్తీబైవచ్చినటువంటి. పడవాలు, పడవాలుడు or పడాలు paḍavālu. n. A commander of an army. సేనాధిపతి, దళవాయి. 'కనపపులు వేల్పుపడవాలుగన్నచోటు.' Swa. ii. 9. టీ ': వేల్పుపడవాలు, దేవతలకు సేనాధిపతి. 'ధనంజయుండు తమతోడంజనుదేరదగు పరివారంబు సమకట్టం బడవాళ్లంబనిచె.' M. XIV. iii. 4. పడసాల paḍa-sāla. (పడలు+సాల.) n. A hall, a portico. కూటము, కూటాము. 'పడసాల ముంగిలి పందిలి పసిగాడి.' Suca. iii. 469.

(p. 725) palu palu. [Tel.] adj. Many, several, various. అనేకము. పలుతెరువులు various ways. 'పలుబల్కులు.' A. vi. 52. పలుకొమ్ముల మెకము palu-kommula-mekamu. n. An elephant. పలుగురు, పలుగుండ్రు, పలువురు or పలువుండ్రు paluguru. n. plu. Several men, many men. 'పలుగురునడిచెడు తెరుపున, పులుమొలవదు మొలిచెనేని పొదలదు సుమతీ.' Sumati Satakam. పలుదోయంబులు palu-dōyambulu. n. Several seas. సముద్రములు. 'పలుదోయంబులు జగములు, పలుదోయములందు ముంచి భాసిల్లెడునా, పలుదోయగాడు వల్లవ, లలనాకర తోయముల జెలంగుచు దడియున్.' B. X. v. 17. పలుపట్టడ palu-paṭṭaḍa. n. A mongrel race. సంకరజాతి జనము. పలుమారు palu-maru. adv. Many times, frequently. పలువగల palu-vagala. adv. In many ways. R. v. 237. పల్పోక pal-pōka. plu. n. Rascality. పోకరితనము. adj. Vulgar. 'పతియూరలేనియెడ నీ పల్పోక సింగారముల్.' T. iii. 81. టీ ఈపోకిరి సొగసులు.

(p. 726) palumaru , పలుమారు, పలుమారులు, పల్మరు or పల్మారు palu-maru. [Tel.] adv. Many times, often, perpetually, frequently, constantly, repeatedly. మాటిమాటికి.

(p. 798) pai or పయి pai. [Tel.] n. The upper part of any thing, the outer part or exterior మీదు, ఉపరిభాగము. adj. Upper, higher superior. External. Extra. పైచుంగుడి petty sums that remain over. వానిపైబట్ట the garment he had on. ఆపైయేడు the next year, either before or after, ముందుఏడు. పైవిరోధము seeming enmity. పైపనులు the further acts; also, out-door work. వాడు నాకు పైచెయ్యిగానుండును he is my superior. వట్టిపైమాటలు this is mere talk. పైమినుకు mere external beauty. పైవెల్లువ freshes in a river. దానికి అందరును పైబడుదురు all are eager to get it. పైకొను or పయికొను pai-konu. v. n. and a. To exceed, మీరు. To come upon (with hostile intent) మీదికి వచ్చు. To get upon, mount, on attack and overcome. కవియు. To attempt, యత్నించు. To happen, కలుగు. పైకొలుపు pai-kolupu. To cause to happen, to fall upon, &c. 'తన తరుణియగునో కాదోయని సందియ మందినిక్క మరయుదునని పైకొను ఘనపరితాపంబున వనితంగనిపల్కె.' HK. v. 53. పైగస్తీ pai-gasthī. [H.] n. A patrol.పైగా pai-gā. adv. Above, up. Into the bargain, besides, above all; in the next place. పై౛ాలిపశువు pai-ḍzali-paṣuvu. n. A brindled ox. పైన or పైని paina. adv. On the top, upon, over, above. In future, hereafter. పైనచెప్పు go on, speak on. పైననడపవలసినదియేమి what is to be done afterwards? నిన్ను శిక్షించేవాడు పైన ఉన్నాడు there is one above who will punish you. పైనబడకుము or పైబడకుము do not touch me. పైపక్కపడు pai-pakka-paḍu. v. n. To caress, పక్కలపైనబడు. 'అయ్యయయ్యయటంచు నెయ్యంబుమీరగా పలుమారు పైబక్కబడకయుంట.' N. ix. 103. పైపడు or పైబడు pai-paḍu. v. n. To fall upon, attack, పైకొను, కవియు. To exceed మీరు ఆ గుర్రమునకు అందరును పైబడుచున్నారు all of them are contending for the horse. M. x. i. 145. పైపాటు pai-pāṭu. n. An attack or encounter, కవియుట. పైపైగా pai-pai-gā. adv. Easily, superficially, cursorily, సులభముగా. పైయెద్దు or పైవన్నెయెద్దు pai-y-eddu. n. An ox with the belly alone white, called a sheeted ox. పైవిలాసము pai-vilāsamu. n. A superscription or address on a letter.

(p. 978) māru māru. [Tel.] v. n. To be changed. మారుపడు. To be transmuted, altered. వ్యత్యయమగు, ఒకటిమరియొకటియగు. ఆరూకలు మారవు that money will not pass. To be ruined, నశించు. n. Opposition, ఎదురు. A time, తడవ, ఆవృతి. ఒకమారు once. ఈమారు this once, or this time. రెండుమార్లు twice. ముమ్మారు thrice. పలుమారు many times. Buttermilk, మజ్జిగ. A course or remove at dinner, రెండవతూరి పెట్టదగిన భోజ్యపదార్థము. మారు. adj. Other, మరియొక. అన్యము. Opposite, opposed, ఎదురైన, ప్రతి. Turned, averted, పెడ. Replying, answering. మారు మనిషి a substitute. మారుమాటు a reply. మారతాళము a false key. మారుమొగము an averted countenance. మారుమూల a bye-place. మారుకొను or మార్కొను māru-konu. v. a. To attack, front, face. ఎదురుకొను. To oppose, to be adverse to. ఎదిరించు. మారుగా māru-gā. adv. Instead of, in lieu of, ప్రత్యామ్నాయముగా. నాకు మారుగా పోయినాడు he went in my place, instead of me. మారుచు or మార్చు māruṭsu. v. a. To change, మారజేయు. మార్పు. మారుపు, మారుదల or మారుపాటు mārpu. n. Changing, మారుట. మార్పు mārpu. n. Exchange, change. A kind of fish. కుండమార్పిళ్లు కూడదు or కుండమార్పులుకూడదు marrying a man's son and daughter with another man's daughter and son, is wrong. మారుతల్లి. మారుడు తల్లి or మారటతల్లి māru-talli. n. A step-mother. సవతితల్లి. మారుతాళము māru-tāḷamu. n. A picklock, a false key. దొంగ బీగము చెవి. మారుతుడు or మార్తుడు māru-tuḍu. n. An enemy plu. మారుతురు enemies, శత్రువులు. మారుపడు māru-paḍu. v. n. To be changed or exchanged. భేదపడు. To disappear, vanish, అదృశ్యమగు. మారుపు mārupu. n. A kind of fish. Russell. 168. 'మారుపులను జరువారికిచ్చె.' G. i. 111. మాతుపెట్టు or మార్పెట్టు māru-peṭṭu. v. a. To oppose. ఎదిరించు మారుబేరగాడు māru-bēra-gāḍu. n. A retail dealer. చిల్లర వర్తకుడు. మారుబేరము māru-bēramu. n. Retail trade. చిల్లరవర్తకము. మారుమనువు māru-manuvu. n. A woman's second espousals. ఆడదానికి రెండవ వివాహము. మారుమనువుది a woman who is married a second time, దిధిషువు, రెండవపెండడ్లాడినస్త్రీ. మారుమగడు a woman's unlawful husband, ఉపపతి, మారుమలయు, మార్మలయు, మారుమసలు or మార్మసలు māru-malayu. v. a. To rival, to match. సరిగా ఎదిరించు. 'నూత్నభానురుచికి మారుమలయుచునున్న శమంతకంబు.' Vish. vi. 263. 'తానునందరకును తత్తత్స్వరూపమానవాకృతులతో మారుమలయుచును.' L. xiii. 130. మారుమాట or మార్మాట māru-māṭa. n. An answer, ఎదురుత్తరము, ప్రతివచనము. మారుమొగము or మార్మొగము māru-mogamu. n. An averted face. పెడమొగము. మారుమ్రోత māru-mrota. n. A echo. ప్రతిధ్వని. మారుమూల māru-mūla. n. The opposite side, ఎదురుమూల. An out of the way corner or retired place మారుమ్రోయు māru-mrōyu. v. n. To echo. ప్రతిధ్వనిచేయు. మారురూపు māru-rūpu. n. A new appearance, a change of form. రూపాంతరము, మారిపోయినరూపు. మారొడ్డు mār-oḍḍu. v. a. To oppose, ప్రతిఘటించు మారువర్తకుడు māru-ṿartakuḍu. n. A retail dealer. చిల్లరవర్తకుడు. మారుమెడ or మార్మెడ māru-meḍa. n. A twisted neck. మెలిపడి పోయన కంఠము. A. iii. 23.

(p. 1013) muhuḥ muhuh. [Skt.] adv. Again, మాటి మాటికి, మరలమరల. ముహుర్త్ముహుః, ప్రతిముహుః reiteratedly, over and over. పునఃపునఘ ముహుర్భాష reiteration పలుమారుపలుకుట.

(p. 1136) vala vala. n. A net. జాలము. 'వలయెత్తినీటిలో నేయంగ.' BD. iv. 1818. నివలనుజిక్కి నిన్నేతలంచు.' L. iv. 241. [For వలపు.] Love, కామము, వలకాక vala-kāka. n. Amorous desire, మన్మధతాపము. (క్షేత్రయ.) వలకాడు vala-kāḍu. n. A lover. కాముకుడు. వసు. iv. వలకారి vala-kāri. n. One who causes another to fall in love. వలపించువాడు, లేక వలపించునది. వలకారితనము vala-kāri-tanamu. n. Prettiness, gracefulness. శృంగారభావము. 'అలవోకగావచ్చి యప్పటప్పటికి సమేలంపు మాటలమేలమాడు, పలుమారు తన మ్రోలకలికిసేతలతోడి వలకారితనమునవన్నె బెట్టు, అన్యాపదేశంబులాడి నెచ్చెలుచే బ్రియమారనేమేని బెట్టిపంపు.' Vish. vi. 19. వలకారివగలు vala-kāri-vagalu. n. Airs, graces, pretty ways or gestures. వన్నెలాడిటక్కులు. వలదొర, వలరా౛ు, వలరాయడు or వలరేడు vala-dora. n. A name of Manmatha, the Hindu Cupid. మన్మథుడు. వలవంత or వల్వంత vala-vanta. n. Amorous desire, మన్మథవ్యధ. Emotion, passion, grief, affliction, misery, మనోవ్యధ, దుఃఖము, పరితాపము. 'ఆత్మవత్సర్వభూతాని యనుటబొంకె, ముద్దియలకైన వలవంతముచ్చటలను, నాటపాటలగతుల గొంతడచుగాని, నోరులేని జంతువులకె నొప్పిఘనము.' A. v. 45. టీ వలవంత, పరితాపము, 'శోకవిషణ్న మానసాంభోరుహలైపథంబుగొని పోయెదరివ్వలవంత మీకునేకారణ జాతమయ్యె.' Vedanta Rasayanam iv. 129.

(p. 1303) samuru samutu. [H.] n. A combination or league, a strike among workmen. కట్టుపాటు. 'ఒక యేకాదశి నాటరేయిసముతైయున్నట్లు రోవెట్టటువేడుకకుంరాకయు.' Vaij. ii. 87. సముతుకట్టు samutu-kaṭṭu. v. n. To strike work, కట్టుకట్టు. సముతుపడు to be caught, to yeild, పట్టుబడు, సముతుపరుచు to cause to yeild. 'తే మస్తకముదువ్విపలుమారు గుస్తరించి, సమరసముచూపి మెల్లనే సముతుపరిచి, వాగెబిగియించి తమ్మెమాల్వాగెసడలి, పన్నెపోకిన ముందర బరవదయ్యె.' చంద్రా. iii.

(p. 1329) sāhū sāhū. [Maharati.] interj. Behold! Be attentive! An exclamation used by heralds on the approach of a king or on the egress of an idol in a procession. పరాకు. ఎచ్చరిక. 'తే గీ స్వామిసాహోపరాకు హెచ్చరికయనుచు, వేత్రహస్తులు పలుమారు విన్నవింప.' Anir. iv. 4.