(p. 205) oṇḍu onḍu. [Tel.] n. One ఏకము. An individual. ఒకడు. Another. అన్యము. ఒండేమితెలియక not knowing a single thing. ఒండననేల why should you say anything? ఒండె or ఒండేని onḍē. (ఒండె+ఏని) if it is not so, అట్లు కానియెడల. ఒండెడ onḍ-eḍa. adv. Elsewhere. ఒండొండ onḍ-oṇḍa. (ఒండు+ఒండు+అ.) adv. One by one, continuously. Gradually. క్రమక్రమముగా. ఒండొండపారుచు flowing on continuously ఒండొంటికి onḍ-onṭi-ki. To one another. ఒకదానికొకటి. ఒండొరులు onḍ-orulu. (ఒండు+ఒరుడు) n. Each other. ఒకరికొకరు.

(p. 443) cali ṭsali. [Tel.] n. Cold, coolness, a chill. శీతము, శీతబాధ. చలిజ్వరము cold and fever, i.e., ague. నాకు చలిపెట్టినది I felt cold. చలి. adj. Cold, cool. చలికూడు cold food, breakfast. చలియిసుక camphor. Vasu. ii. 36. చలిగురువు ṭsali-garuvu. n. A soil composed of marl or sand covering black earth. మీద ఇసుకగలరాతిపారునేల. చలికొండ ṭsali-konḍa. n. The Himalaya mountains. చలిచీమ ṭsali-chīma. n. A black ant. చలిది, చచద్ది or చల్ది ṭsalidi. n. Breakfast. Lit: cold food left over from supper. చలిపందిలి ṭsali-pandili. n. A place where passers-by are supplied with water to drink. చలిపండ్లు ṭsali-panḍlu. n. The teeth being set on edge. (A. iv. 151. on which the note says 'జువ్వున పులుసు తిన్నందువల్ల తీసుక పొయ్యేనోటిపండ్లు.') చలిపని a cooling operation, శైత్యోపచారము. చలిబిండి ṭsali-binḍi. n. The name of a certain plant. చలిమల ṭsali-mala. n. The hill of snow, i.e., హిమాచలము. చలిమిడి ṭsalimiḍi. n. A mixture of rice flour and sugar బెల్లము కలిపిన పిండి. చలిమిరి or చల్మిరి ṭsali-miri. n. Coolness చలువ, శైత్యము. A cake G. i. 114. చలివావు ṭsaliv āpu. (చలి+పావు.) v. n. To warm, to soothe or comfort బు౛్జగించు. చలివాలు ṭsali-vālu. (చలి+పాలు.) n. A sign ఆనవాలు. చలివెలుగు ṭsali-velugu. n. The moon. చంద్రుడు, శీతకరుడు.

(p. 544) tūru tūru. [Tel.] v. n. To drizzle, as small rain. (సన్నగా) తూరపడు. To enter చొచ్చు. To struggle, endeavour పూనిక చేయు. Mand. 1. 67. T. v. 56. 'తూరుతండెములాండం' dangling wreaths. Anirud. iii. 80. n. Husks of corn, bran. పొట్టు. తూరబడు to enter. చొచ్చు. తూరుచు or తూర్చు to cause to enter. తూరజేయు. తూరుపట్టు, తూరుసారబెట్టు, తూర్పారబట్టు. తూరువెత్తు or తూర్పెత్తు tūru-paṭṭu. v. t. To winnow grain by scattering it from a fan to the eastern breeze. To expose anything to the wind. దీనినైనను గాలివాటముగా ఎత్తి విడుచు. To sift or examine thoroughly: తూరు (bran) పారునట్టు ఎత్తు, లేక, పట్టు. తూరుపు or తూర్పు tūrupu. [Tel. from తూరు. to enter. Lit. where the sun enters] n. The East. తూరుపుకొండ tūrupu-konḍu. n. The Eastern Hill, an imaginary hill supposed to be situated where the sun rises. తూరుపురేడు lit. the Lord of the East, i.e., Indra.

(p. 545) teñcu or త్రెంచు tenṭsu. [Tel. The causal of తెగు.] v. a. To break, snap. తెగజేయు. వాడుతెంచు to break the cord., i.e., to make a woman a widow by breaking the cord which sustains the token of marriage (తాళిబొట్టు.) Hence ఒకనితాడుతెంచు to break a man's cord, to ruin a man. This verb occurs in compounds signifying 'to come' or 'go,' as అరుదెంచు, ఏగుదెంచు, ఏతెంచు, తనుదెంచు, చొత్తెంచు, పరతెంచు, పారుదెంచు, పుత్తెంచు, &c.

(p. 613) dōmu dōmu. [Tel.] n. Diarrhoea in cattle. అహొరము దేహమునపట్టక పశువులు పారుకోనుట.

(p. 626) naṃzu , నం౛ుకొను or నం౛ుకొను nanḍzụ. [Tel.] v. n. To eat by small morsels, to nibble, to pick at to eat a little of any thing like pickle, &c., as a relish the principal food. శూరలోనగువ్యంజనములను కొద్ధి కొద్దిగా తినుట నంజుకొనేవస్తువు a relish or thing so eaten. 'తచ్ఛాకంబునంజుచుం దలంచు కొనియె.' A. iv. 243. టీ నంజుచుం=ఆస్వాదించుచు, అనగా నంచుకొనుచు. 'చందుపుటంబులనంజనిచ్చుచున్.' Parij. iv. 27. నం౛ or నం౛ు nanḍza. n. A tart. నం౛ుకొను వస్తువు. A pickle, ఉపదంశము, ఊరుగాయ. Smacking with the lips, చప్పరించడము. నం౛ు nandzu. n. Poison. విషము. Beri-beri, blood poisoning, నెత్తురుచచ్చి తెల్లపారుట. A lingering, indolent or dormant disease. నంజకురువు an indolent ulcer. నంజు చిగురు a gum boil. నం౛ుడు nanḍzuḍu. n. Flesh, flesh meat. మాంసము, ఎరచి. పిల్లకాయకు నంజుడు పెరిగినది the boy has outgrown his age or strength. నం౛ుడుతిండి nanḍzuḍu-tinḍi. n. A flesh-eater, a carnivorous being. మాంసముతినువాడు. A demon, రాక్షసుడు. నం౛ుపారు nanḍzu-pāru. v. n. To becomne pale, through the blood having deteriorated; to become anaemic, నెత్తురు చచ్చి తెల్లపారు. వాని శరీరము నంజుపారినది he became anaemic. నం౛ులు nanḍzulu. n. Pickles or any thing eaten as a relish with food. 'మోనినంజులం జవిగొనుచుం గ్రోలిసోలి.' Parij. ii. 60. her lips being sauce for the dish.

(p. 713) parapu or పరుపు parapu. [Tel. from పరచు orపరుచు.] v. a. To cause to run or fall, &c. పరపజేయు, పడజేయు. To let fly, as an arrow. (బాణమును) ప్రయోగించు. To cause to flow. ప్రవహింపజేయు. To cast, to make, వేయు, చేయు. To remove, పోగొట్టు. To drive away. తోలు. To spréad or smear, పూయు. 'బభ్రువాహనుడస్త్రవితతి, బరపి కూల్చె నేని బాయునక్కిల్బిషము.' M. XIV. iv. 103. adj. Spreading, large, broad, విరివిగల. n. Extent, spreading. విరివి. Swiftness, వేగము. A bed, పడక. 'పూపరపు' (Vasu. i. 58.) a flowery couch. 'సరసర సాలవిశాల భూజముల పరిపారునీడల.' (HD. iii. 641.) in the spreading shades of large sweet mango trees. పరపించు parapinṭsu. v. a. To cause to run or flow, &c.

(p. 744) pāru pāru. [Tel.] v. n. To run or run away. పరుగెత్తు, పారిపోవు. To purge, పాచనములగు, పారుకొను. To fly or rise in the air, ఎగరు. To flow as water, ప్రవహించు. To creep or crawl, పాకు. To grow, or become. To take effect, as a spell or medicine. To begin. n. A ledge of rock, a flat rock under earth. మడుగులు చొరబారు మహిష సంఘంబులు the buffaloes were rushing to enter the pools. కుక్కను కొట్టితే యిల్లంతా పారును if you beat the dog it will befoul the house. ఈ యెండలో పారే పక్షులు మిడిసిపడి చచ్చును in this heat birds on the wing fall down dead. ఆ తోటకు ఈ నీళ్లు పారవు this water does not reach that garden. నీళ్లుపారనియేరు the river which has ceased to flow. నేలబారే నల్లచీమ a black ant that crawls on the earth. నాలుక నల్లబారినది the tongue turned black. నా మంత్రము పారలేదు my spell did not take effect. ఆకులు పండబారుచున్నవి the leaves are turning yellow అతనిమీద నా దృష్టి పారినప్పుడు when my eye lighted on him. ఆరాతిమీద నీడ పారినప్పుడు when the shadow fell on that stone. వాని మనసు దానిమీద పారుచున్నది his thoughts run or are bent on her. అది పగుళ్లుపారుచున్నది it is splitting. ఎండబారుచున్నది it is beginning to dry up. గడుసుపారు to grow hard. బిరుసుపారు to grow stiff 'అట్లు తన చేత హేతశేషులైన జనుల బారగనుగొని రథమెక్కి పటురయమున.' M. X. i. 198. పార౛లు pāra-ḍzallu. v. a. To sprinkle, or scatter abroad. పార౛ాచు pāraḍzāṭsu. v. a. To extend, as the arms or legs. కాళ్లుపార౛ాపు to open or straddle the legs. పార౛ూచు pāra-ḍzūṭsu. v. a. To look through, go over, view, examine well, వింతవారులేరుగదా యంచు సదనంబు పారజూచి.' T. iii. 128. పారదోలు pāra-dōlu. v. a. To drive out or away, to defeat, తరుము. పారబట్టు pāra-baṭṭu. v. a. To winnow in the wind, to let down grain against the wind. భవభయంబుల పారబట్టినవారు, అనగా పాపభీతిని తూలాయమానము చేసినవారు. L. ii. 29. and ii. 1. పారబత pāra-bōta. n. The act of pouring out or throwing away. పారబోయుట. పారబోయు pāra-bōyu. v. a. To pour away, to pour off, or empty out. కుమ్మరించు. పారమి pārami. [negative verbal noun from పారు.] n. The act of not flowing or running. ప్రవహింపకపోవుట, పరుగెత్తకపోవుట. 'పరికింపనెన్నాళ్లు పారమిడస్సి.' BD. iv. 1825. అనగా దినములు సుఖముగా జరుగనందుకు విసికి. పారవేయు or పారవైచు pāra-vēyu. v. a. To fling or throw away, to lose, విసిరివేయు, వదలవిడుచు, ౛ారవిడుచు. పారాడు pār-āḍu. (పారి+ఆడు.) v. n. To creep or crawl. పారిపోవు pāri-pōvu. v. n. To run away, escape. పారుకాడు pāruk-āḍu. (పారుక+ఆడు.) v. n. To run, పరుగెత్తు. To creep, to roam, to ramble. వెంట బడి వీధులందు పారుకాడెడి మృదుపదములవలన.' Sar. D. 615. పారుటక్క or పారుత paru-ṭ-akka. n. A Brahmin woman. A. 452. బ్రాహ్మణస్త్రీ. పారుటసురుడు pāru-ṭ-aṣuruḍu. n. A demon who was formerly a Brahmin, బ్రహ్మరాక్షసుడు. A. v. i. 57. పారుటాకులు pāru-ṭ-ākulu. n. Autumnal leaves. Leaves, which have got a red tinge but are not withered. (This is the clothing of hermits.) 'మంచెలమీదనెక్కి కటిమండలిచుట్టిన పారుటాకులిం, చించుకచంచలించి.' Kālahas. iii. 12. పారుడు pāruḍu. (పారు+వాడు.) n. A Brahmin. బ్రాహ్మణుడు. M. XII. iii. 460. A motion of the bowels, పాచనము. The act of flowing, ప్రవహించుట. A stream, ప్రవాహము. పారుతెంచు or పార్తెంచు pārutenṭsu. v. n. To come running, పరుగెత్తి వచ్చు. 'వచ్చిరాహవమొనరింపవారిలోన పడతియొక్కతె మున్నాడి పారుతెంచి.' Jaimini. v. 725. పారుబోతు or పారుమోరు pāru-bōtu. n. A fugitive, a coward. పిరికివాడు. పారువేట pāru-vēṭa. n. The chase, game that is hunted. A festival, దేవోత్సవము.

(p. 744) pārupattemu or పార్పత్తెము pāru-pattemu. [Tel.] n. The duty or office of a manager or superintendent of a village or temple. Authority, అధికారము. పారుపత్తి or పారుపత్తెకాడు pāru-patti. n. The officer in charge of a village or temple. A man in authority. అధికారి.

(p. 744) pāruva pāruva. [Tel.] n. Sight, a glance. A trace, ౛ాడ. అతనికి పారువమట్టు he has not good eyes. అతనికి గరుడపారువ lit. he has an eagle's glance; (used to mean) he has habitually a side glance. గరుడపారువ a spell to remove the venom of a snake. 'విషదష్టమైనందువల్ల చనిపోయినాడని తెలిసి గరుడపారువమొదలైన అనేక మణిమంత్రౌషధములచే చూచి.' Local Records. iii. 205. ఇది పారువగుణము this is a disease brought on by magic. 'పారువపెట్టెనేమొ' ఉ. రా. vi. A certain attitude in dancing, ఆటలో నొకరీతి. 'పాదపారువ, హస్తపారువ, దేహపారువ, నయనపారువ, భృంగిపటలము, ఝంపుటెక్కు, కరలాఘవంబులాజయౌరీతులు నేర్చి.' H. i. 247.

(p. 744) pāruvamu or పార్వము pāruvamu. [Tel.] n. A dove. పారావతము 'పారువమునొసంగు పోయెద పరోరుహలోచన.' సా. ii.

(p. 744) pāruṣyamu pārushyamu. [Skt. from పరుషము.] n. Harshness, roughness. కాఠిన్యము, పరుషవచనము, పరుషత్వము. దండపారుప్యము personal violence. వాక్పారుష్యము violent language.

(p. 806) poḍucu poḍuṭsu. [Tel.] n. To rise (as the sun or moon, a star, or the tide.) ప్రొద్దుపొడుచు, ఉదయించు, ఏపోటుపొడుచు నీకు వానితిట్లు పొడిచేనాటికి when his curses touch you, or fall upon you. ఏరు పోటు పొడిచినది the tide has risen in the river. To fight, పోట్లాడు. 'పాండవబలంబే కాదశా క్షౌహిణుల్ రూఢింగౌరవసైన్య మీయుభయముంరోషాహేతా న్యోన్యమై యీడబోవక వీకతో బొడువగా నేపారుఘోరాజి నల్లాడెంధాత్రి.' M. I. i. 136. వీకతోబొడువగా on their making a bold attack, ధైర్యముతో పైబడగా. v. a. To pierce, stab, gore. To prick or cause pain. To sting, కుట్టు. రంధ్రము to bore a hole. పొడుచు to put (a worm) on a fish hook ఇచది కండ్లను పొడుస్తున్నది it tries (pricks) the eyes. మోచేతితోపొడుచు to thrust or hit with the elbow, or to elbow. ముద్రపొడుచు to seal, set a seal on. To cut down, or fell, నరకు. 'బొగ్గులకైకల్పతరువు బొడుచుటసుమతీ.' Sumati. v. 73. ఆనపొడుచు to lay a ban or protest, so as to check proceedings, ఒట్టుపెట్టు. A proverb says వానివేలితోనే వానికన్ను పొడిచినారు they pierced his eye with his own finger, i.e., they turned his arts against himself. పొడుపు poḍupu. n. A stab, పొడుచుట. A pricking pain, as that of a boil. The rising of the sun. The swell of a river. ఉదయము, పోటు. 'తడుకద్రోపరి ముచ్చు పొడుపులు.' P. iv. 255. టీ నెరదొంగలుగాక తడుకద్రోపరులైన దొంగలు. నెలపొడుపు the rising of the moon. పొడికథ or పొడుపుకథ a conundrum. పొడుపుడుమాట or ఎత్తిపొడుపుమాట a taunt or jeer, దెప్పు. Ila. iii. 8. పొడుపుగొండ poḍupu-gonḍa. n. A mountain out of which the sun is supposed to rise, ఉదయాద్రి. పొడువ or పొడుపడు poḍuva, n. One who thrusts or pricks. పొడుచువాడు. A wicked man, దుర్జనుడు.

(p. 814) polucu or పొల్చు poluṭsu. [Tel.] v. n. To appear, seem. అగుపడు. To become visible, ప్రత్యక్షమగు. To be agreeable, ఒప్పు. To become firm, స్థిరమగు. Also, another form of పొడుచు (q. v.) 'తే అంబుధరజాల ముక్తంబులయినజలక, ణములుసాత్రాజితీకైశికమున బొలిచె, గగనతలలక్ష్మి పోరచి గాగనిడిన, ౛ాలనొప్పారుమౌక్తికస్తబకమనగ.' Parij. ii. 98.

(p. 837) pralladamu pralladamu. [Tel.] n. Harshness of speech, పారుష్యము. Pride, arrogance; bragging, a vain or wicked word, nonsense. కొవ్వు, గర్వము, పనికిమాలిన కూత, దుర్భాషణము. A wicked act, దుష్కృత్యము. 'ఈక్షమావల్లభుండెంతయుం ద్రుళ్లు నంబ్రల్లదంబాడినన్.' Parij. iii. 71. 'తే వెలదిజూదంబుపానంబు వేట. పలుకు, ప్రల్లందంబునుదండంబు పరుసదనము, సొమ్మునిష్ప్రయోజనముగవమ్ముసేత, యనెడుసప్తవ్యసనములంజనదుతగుల.' M. V. ii. 42.