(p. 17) ambhōjamu or అంభోరుహము ambhōjamu. [Skt.] n. A lotus. తామరపువ్వు.

(p. 405) camaramu chamaramu. [Skt.] n. The yak of Tartary, Bos-grunnicns the tail of which is made into whisks (చామరము), సమరపుమెకము. A whisk వింజామరము. చమరి the female of this animal, ఆడుసమరపుమెకము.

(p. 423) cīku chīku. [Tel.] adj. Blind. Sapless చివుకు, నిప్సారము. n. A blind person. Dampness, damp, తడి, చీకారణ్యము a dense forest. చీకులు fools. చీకుముల్లులు minute prickles. v. a. To suck (a mango, &c.) To smack with the lips. చప్పరించు, చుంబించు. v. n. To be damaged, to rot or be spoiled, by damp, &c. See చివుకు. చీకుకొక్కెర, చీకురాయి or చీకువాయి chīku-kokkera n. The Indian Fruit-Bat or Flying-Fox Pteropus medius. (F.B.I.) ఋషిపిట్ట. చీకురు chīkuru. n. Blindness. A blind man. చీకురువాయి a beetle or cricket కుమ్మరపురుగు. చీకువాలు chīku-vālu. n. Darkness. తిమిరము.

(p. 531) tirugu tirugu. [Tel.] v. n. To turn, rove, roam, travel. సంచరించు To be giddy. పరిభ్రమించు. To go back. వెనుకకుమరలు. To come again. మరలవచ్చు. To cease, go off, as, disease, be revoked, as an order. To fail, miss, be fruitless, to break one's faith. అతడు ఈ పనిలో తిరిగినాడు he was engaged in this business. వానికి ఒళ్లు తిరిగినది he felt giddy, he was sick, or vomited. మధ్యతిరుగు to intercede, act between others, be an agent. వానికి నోరు బాగా తిరగదు he does not pronounce well. ఆ మాట నా నోట్లో తిరగదు. I cannot pronounce that word. కావలితిరుగు to stand sentry. తిరగదీయు to tamper with or corrupt a witness తమ మాటకు తిరుగులేదు you are supreme: your word is law. హుండి తిరిగిపోయినది the bill was dishonoured. చుక్కలు తిరిగినది the stars have turned, i.e., it is past midnight. తిరుగాణి (తిరుగు+ఆణి.) a screw. సందుల తిరిగిరి they went round by the alleys. తిరుగు v. a. To go round, encircle. సరివేష్టించు. తిరుగు or తిరుగుడు tirugu. n. A turning, a turning back, తిరుగుట, భ్రమణము. A change మారుపాటు. A screw, a rivet, a carpenter's vice. మర. A bend or turn (as in a road.) The point on which an affair turns. తిరుగుడుబండి a return cart. లెక్కలో తిరుగుడు వచ్చినది or తిరుగుళ్లుపడినవి there is a difficulty, a question, a point to be cleared. తిరుగుడుచీల or తిరుగుడునొక్కు a screw, మర. తిరుగుడు పువ్వు tiruguḍu-puvvu. n. The turning flower, i.e., the sun flower. A sort of gold jewel worn by women. తిరుగుడుత్రాడు a noose, ఉరి, ఉచ్చు. తిరుగుదల tirugudala. n. A turn. మరలుట. వ్యాధి తిరుగుదలగా నున్నది the disease is on the turn. తిరుగుడుపడు to turn, to be giddy పరిభ్రమించు. తిరుగుడుపాటు tiruguḍu-pāṭu. n. Rebellion, resistance. తిరుగబడు or తిరగబడు tiruga-baḍu. v. t. To turn against, to rebel against, to oppose, to attack angrily. తిరగబాటు or తిరుగబాటు tiraga-bāṭu. n. Disobedience, rebellion, turning against. తిరగబోయు or తిరుగబోయు tiraga-bōyu. v. a. To spice, or season (a curry.) తిరగబోత or తిరుగబోత tiraga. n. Seasoning, putting spice, &c., to food. తిరగవేయు or తిరుగవేయు tiraga-vēyu v. a. To turn a thing over. తిరుగ or తిరుగా tiruga. adv. Again. తిరుగడ tirugaḍa. (తిరుగు+గడ.) n. A pipe which is turned by a screw. మరపెట్టినగొట్టము. తిరుగలి or తిరగలి tirugali. (తిరుగు+కల్లు.) n. A hand mill. (or తిరుగు+కలి.) Turning భ్రమము. తిరుగుబోతు tirugu-bōtu. n. A rambler, rover, giddy fool. తిరుగుమొరుగు or తిరుగుమరుపు tirugu-morugu. n. An intricacy, refinement. Ila. iii. 16. తిరుగుమొగము tirugu-mogamu. n. Turning away the face. విముఖము. తిరుగుపారు tirugu-pāru. v. t. To surround. పరివేష్టించు.

(p. 549) terapa , తెరపి or తెరిపి terapa. [Tel.] n. Opening. తెరచుట. An interval, occation, intermission, leisure. అవకాశము, ఉపశమనము. Disclosure, an opportunity. Looseness, i.e., lewdness. జ్వరమునకు తెరపి చిక్కినది there was an intermission of the fever. తెరపలగా or తెరపతెరపగా loosely, here and there, scatteredly. వాన తెరపి యియ్యలేదు the rain did not cease. తరవ. adj. Open, సంధుగల. తెరసమాటలు down-rightness, plain speaking, plain language. తెరపుమరపు or తెరుపుమరుపు terapu-marapu. n. Dementation. మతితప్పి నప్పుడు కలుగు తబ్బిబ్బు. Sense and nonsense: absence of mind, forgetfulness. ఎవరికిన్ని తెరుపుమరుపుకద్దు every man has his wise and foolish fits.

(p. 718) pariṇatamu pariṇatamu. [Skt.] adj. Ripe, mature, పక్వమైన. Bent, bowed. 'పరిణతాపముల్.' Vasu. iv. 6. n. A butting elephant, an elephant stooping to strike with his tusks. పరిణతి pariṇati. n. Bending, bowing. వమ్రత, వంగడము. 'నిజంబరయగక్షేత్రజ్ఞుడు పరిణతిగల యతడు సత్వపదవిదుడునుడీ' M. XIV. ii. 228. A technical expression for a set of verbs. భూజ్వాదిః, పరిణతిః, భూసత్తాయాం, బిజయె అనే ధాతువులు అదిగాగల కొన్ని క్రియలకు పారిభాషికనామము. త్రివిధమైన క్రియలో నొకటి పరిణద్దము pariṇaddhamu. adj. Bound, tied, possessed of. కట్టబడిన, కూడుకొన్న. 'భయదన్ఫురణాపరిణద్ధముర్తియై.' M. IV. ii.131. పరిణమించు pariṇaminṭsu. v. n. To be glad. సంతసించు, ఆనందించు. 'సీ పరిణమించిరి ధరా మరపురంధ్రీహస్త ఘటితచేలాంచలగ్రంధికలన.' Swa. v. 117. To become metamorphosed, transformed, changed. వికారమునుపొందు, ప్రకృత్యవ్యధాభావము అగుట. 'మజులమంజరీమహిత సౌభాగ్యంబు పరివృత్తకుచవృత్తిపరిణమింప.' Swa. vi. 99. v. a. To cause to rejoice, సంతోషింపజేయు. పరిణయము parinayamu. n. Marriage. పెండ్లి. పరిణామము pari-ṇāmamu. n. Metamorphosis, transformation, change of form or state. వికారము, మారురూపు. Maturity, fulness, ripeness, పరిణామదర్శి one who looks forward to the end. Joy, gladness, యాతనికి, బాదినాయుడు కడుపరిణామమంది.' Pal. 85. 10. Health, prosperity, welfare, క్షేమము, సుఖము. పరిణామశూల pari-ṇāma-ṣūla. n Pain caused by indigestion, gastritis.

(p. 757) pilugu or పినుగు pilugu. [Tel.] n. A selfish man, లబ్ధుడు. A mere formalist. కపటి, మాయగాడు. 'క కలదాసన్యాసికిబహు, కలధౌతసువర్నపూర్ణకుంథ సదాయ, ప్పిలుగుయతిమరపుమోసము, కలనేనియులేక దాణిగనిరక్షించున్.' P. i. 222.

(p. 814) polikiceṭṭu poliki-cheṭṭu. [Tel.] n. A certain tree of which some species are called కుమ్మరపొలికి and ఎర్రపొలికి.

(p. 867) bammariñcu or బమ్మరిల్లు bamma-rinṭsu. [from Skt. భ్రమ.] v. n. To err, to go wrong, భ్రమించు. To be confounded, to be afraid or amazed, బెదరు, తొందరపడు. 'కోరలుగలవాని, గోళ్లనుగలవాని, గొమ్ములుగలవాని నమ్మవలదు, బమ్మరించెనేని బ్రతుకంగవచ్చునే, యెలుగుతోడిచెలిమియేల నీకు.' G. i. 284. 'పొడమాపినట్లైన వడిబట్టసమకట్టి. పరికించి కానక బమ్మరించు.' M. IV. ii. 303. బమ్మెర or బమ్మర bammera. n. Confusion. భ్రమ, బ్రాంతి, కళవళపాటు. బమ్మరపోవు v. n. To be in fright or confusion, భ్రమపడు, కళవళపడు. 'ఎలదేటిదాటులన్ బమ్మెర పోవదోలు దెగబారెడు వెంట్రుకలు.' Swa. iii. 5. బమ్మెరపోక bammera-pōka. n. The act of being confused. బమ్మెరపోవుట.

(p. 883) biḍāramu or బిడారు biḍāramu. [Tel.] n. A caravan. వర్తకులసమూహము, చనుప. A drove of loaded cattle. A load. A head. వక్కలబిడారు a heap of sacks of areca nut. A camp or halting place. విడిది, బస, వాసస్థానము. కంచరబిడారము a tinker's camp. 'ఆ రాజులను మాళవాది నాధుండు కూరిమితో నెదుర్కొనుమరప్పించి తనదు బిడరులందరికినొసంగి.' Vencata. P. 35. టీ తనదుబిడారులు అనగా తనవిడుదులు.

(p. 886) bilugu bilugu. [Tel.] adj. Hypocritical. కపటమైన, మాయమైన. 'కలదాసన్యాసికిబహు కలధౌతిసువర్నపూర్ణకంథసదాన, బ్బిలుగుయతిమరపుమోసము, కలనేనియులేక దానిగనిరక్షీంచున్.' P. i. 222.

(p. 888) bījamu bījamu. [Skt.] n. A seed. విత్తనము. A testicle, ముష్కము. బీజాక్షరము or బీజము the essential part of a spell or charm. బీజువరి bīju-rari. n. Paddy seeds sprout ed and ready for sowing, మొలకవడ్లు. బీజకోశము bīijakōṣamu. n. The Seed vessel of the lotus. తామరపూస. బీజపూరము bīja-pūrama. n. A citron. మాధిఫలము. భీజాకృతము bījā-kritamu. n. A field ploughed or harrowed after sowing. విత్తిదున్నిన పొలము.

(p. 908) bommaramu bommaramu. [Tel.] n. A spinning top. బొంగరము. బొమ్మరములు bommaramulu. n. plu. A game played by children. 'చీకటిమోదిళ్లు చిమ్మబిల్లలనెట్టుబొట్టన గోలలుబొమ్మరాలు కుప్పిగంతులువిరిగుద్దులాటలు.' Vish. vii. 211. గొడుగుబొమ్మరము a spinning top shaped like an inverted umbrella, తలకిందుగాతిప్పిన గొడుగు ఆకారము గానుండే బొంగరము. బొమ్మరపోవు bommara-pōru. v. n. To turn giddy, భ్రమించు.

(p. 954) mappu mappu. [Tel. contracted from మరపు.] v. a. To break in, or train (any animal). అలవరచు, అభ్యాసముచేయించు, అలవాటుచేయు. మప్పవచ్చును గాని తిప్పలేము it is easy for us to teach but not to correct. మప్పితము adj. Limited, tolerable, మితము, పరిమితము.

(p. 956) maragu or మరుగు maragu [Tel.] v. n. and a. To use, to be used, accustomed, or addicted to. అలవాటుపడు, పరిచితమగు. To desire, covet, ఆశించు, ఆశపడు. To boil fiercely, మసలకాగు. To fall in love with, to be enamoured of, మోహించు, ఆసక్తుడగు. వాడు దానిని మరగినాడు he fell in love with her. తాగమరిగినవాడు one who is addicted to drink. మరగుచున్నచమురు boiling oil. మరగకాగు to boil fiercely. 'కరుగు చమరుగుచు కటకటాయనుచు, కందుచుగుందుచు కళవళింపుచును.' L. viii. 52. 'వాలిమృతుడౌట పోలగనాలో లక్ష్మణుడెరంగి యర్కజుతోడం, బాలుడువోలెందాలిమి మాలియిదేమిటికివనట మరిగెద వింకన్.' BRK. x. 343. మరపడము or మరపుట mara-paḍamu. n. Training, breaking in. అలవాటు చేయడము. మరపు marapu. v. a. To train, break in. అలవాటుచేయు. మరపరాని untameable, indomitable. మరగించు maragintsu. v. a. To enamour. మోహింపజేయు. To cause to boil. కాగించు.