(p. 18) akaru or అకరువు akaru. [Tel.] n. The stamens of a lotus. తామరదుద్దులోనగువాని చుట్టునుండునది; కింజల్కము. 'ఆకాశమండలంబును నల్లగలువకు నకరువాద్యుండులోలార్కమూర్తి.' కాశీ. i.

(p. 38) aḍḍasārelu or అడ్డసాళ్లు aḍḍa-sārelu. [Tel.] n. plu. Dice. సాగటాల పాచికలు. 'ఇపుడిచట పాసగునేయవి, మత్సాయక ములడ్డసాళ్లే' M. VII. i. 337. 'శకునిచేతి యడ్డసారెలు గావు గాండీ విముక్త బహుపటిష్ఠ బాణమూర్తి.' ib. VII. v. 29.

(p. 358) garikonu gari-konu. [Tel.] n. To become sharp: to stiffen. గరిగట్టు gari-gaṭṭu. v. n. To be manifest, to be before the eyes. మూర్తీకరించు. 'కరషద్మసంగత ఘనలింగకళయు, గరి గట్టితమలోన గనవచ్చెననగ.' L. 6. 132. గరికమ్మ gari-kamma. n. A rough bough (of a palm tree) before the serrated edges are removed. గరిగొన్న gari-gonna. adj. Blackened, stained. నల్లగిలల్లిన. G. ii. 28.

(p. 415) cittu chittu. [Skt.] n. Intelligence (one of the attributes of God as in the phrase సచ్చిదానందమూర్తి.) The Animate world, as opposed to అచిత్తు the inanimate world.

(p. 425) ceṅganālu chenganālu. [Tel.] n. Capers, gambols, గంతులు, బాలక్రీడలు. Salutations. నమస్కారములు, 'శ్రీమూర్తికినిదెచెంగనాలని.' H. iv. 317.

(p. 555) toṅgiḷlu tongilḷu. [Tel. from తొంగలి.] n. plu. Drops. బొట్లు. తొంగిళ్లుగా tongiḷḷugā. adv. In drops, drop by drop, బొట్టు బొట్టుగా. 'తొంగిళ్లుకార్నీరుతో నెత్తివిడుచు.' BD. iii. 679. Oil drops, నూనెబొట్లు. 'అనిశంబు బెజ్జమహాదేవితాను, జననియైప్రాణేశుదనయు గావించి, తొంగిళ్లుపైనిడి లింగమూర్తికిని, యంగనగావించె నభ్యంజనంబు.' BD. iii. 664.

(p. 556) toṇṭi or తొల్లిటి tonṭi. [Tel. infl. of తొలి.] adj. First, former, earlier. అప్పటితొంటిమూర్తి his original shape. తొంటితెరుపునకు to the former road. తొంటిపెద్దలు ancestors.

(p. 568) trayamu trayamu. [Skt.] n. A trio. Three collectively, మూటిసమూహము. కవిత్రయము వారు the three poets, i.e., the Telugu poets, నన్నయ, తిక్కన and ఎర్రాప్రెగ్గడ. కాలత్రయము at all hours, morn, noon and night. లోకత్రయము the universe, i.e., heaven, earth and hell, పరలోకము, భూలోకము, పాతాళలోకము. (mundus tergeminus-Schlegel) త్రయి trayi. n. The three. The three Vedas collectively. త్రయీతనువు or, త్రయీమూర్తి he who is the Vedas incarnate,-a phrase for the Sun. త్రయీధర్మము trayī-dharmamu. n. The Vedic duties వేదవిహితధర్మము. త్రయోదశము trayō-daṣamu. adj. Thirteenth. పదమూడవ. త్రయోదశి trayō-daṣi. n. The 13th day of the moon, reckoned either from new moon or full moon. త్రయ్యంతగంధము trayyanta-gandhamu. n. The savour, or knowledge of the Scripture. T. i. 5.

(p. 570) tribhaṅgi tri-bhangi. adj. 'Three ways' twisted. The name of a certain graceful attitude in which some statues stand: such as the వేణుగోపాల or Piping Apollo; or that given to the ద్వారపాలకులు or door keepers carved on each side of a temple gate. The word frequently occurs in books on sculpture (Silpi) and in some poems, but is no where precisely defined. త్రిభంగిన్, three fold: in three ways. మూడువిధములవునట్టుగాను Swa. iii. 76. త్రిభాగము tri-bhāgamu. adj. Divided into three parts or shares. త్రిభువనము or త్రిలోకము tri-bhuvanamu. n. The three worlds: heaven, earth, and hell, i.e., the universe. త్రిమూర్తి tri-mūrti. n. The Hindu Triad, consisting of Bramha, Vishnu, and Siva. త్రియామ tri-yāma. n. Night. M. VII. v. 317. త్రిరాత్రము tri-rātramu. n. Three nights, మూడురాత్రులు. త్రిలింగము tri-lingamu. adj. 'Three gendered.' -a phrase for Sanskrit nouns of the common gender. 'Three formed.' 'త్రిమూర్తుల త్రిలింగవ్యక్తులన్.' B. vii. 333. Also a fictitous or fanciful name (యౌగికపదము) used for the Telugu language. It is peculiar to Appa Cavi, and a few other modern writers, but is not mentioned in any ancient or classical poet: nor in any Sanskrit Dictionary, in lists of the 'fifty six countries.' See W. Vish. Pur. p. 193. In some modern lists Troilinga is named, but without any authority. త్రివర్గము a collection of three (things) as Duty (ధర్మము,) Wealth (అర్థము,) and Desire (కామము) or the Gunas called సత్వరజస్తమములు, or the states called Increase (వృద్ధి), Decrease (క్షయము), and Stationariness (స్థానము.) త్రివళి tri-vali. n. A threefold corrugation on the stomach considered a beauty in women. 'లితకృశోదరంబు తరశత్రివళీయుత రోమరాజియున్.' M. I. iv. 49. త్రివిక్రముడు tri-vikramuḍu. n. He who subjugated the three worlds in three strides, i.e., Vishnu. త్రివిష్టవము tri-vishtapamu. n. Heaven. స్వర్గము. త్రివేణి tri-vēṇi. n. Lit: The Triple braided, an epithet of the Ganges which according to mythology, springs in three streams from the head of Siva. త్రివేణుక or త్రివేణువు tri-vēṇuka. n. The bands of a carriage pole. నొగకట్లు. T. v. 16. M. VII. i. 302. త్రిశంకువు tri-ṣankuvu. n. Name of the father of the hero Harischandra. త్రిశంకుస్వర్గము the Aerial regions, the place of happiness created for త్రిశంకు who could not be admitted into heaven on account of his low origin. త్రిశూలము tri-ṣālamu. n. The three pronged weapon of Vishnu. త్రిషవణము tri-sharvaṇamu. n. The three ablutions, to be performed at morn, noon and night. M. XII. iv. 102. త్రిషవణస్నాయి he who bathes thrice a day. త్రిసప్త tri-sapta. adj. Thrice seven. BRY. iii. 19. త్తిసంధ్యము tri-sandhyamu. n. The meeting times of forenoon, the noon and the afternoon. పూర్వాహ్న మధ్యాహ్న అపరాహ్న సంధ్యలు.

(p. 645) nārāyaṇuḍu nārā-yaṇuḍu. [Skt. నార+అయనుడు.] n. Lit: One who rests on the waters. See-Gen. i. 12. A name of Vishṇu or Brahma. విష్ణువు, బ్రహ్మ. A name applied by the common people to God as distinguished from the gods. నారాయణమూర్తి the same. నారాయణము nārāyaṇamu. n. A part of the Taittriya Upanishad, తైత్తిరీయమునందొన పన్నము. The sacred fig tree. రావిచెట్టు. Prosperity, మంగళము. నారాయణపక్షి nārāyaṇa-pakshi. n. The common heron, Ardex cinerca (F.B.I.) నారాయణి nārāyaṇi. n. The name of a certain goddess. పార్వతి, లక్ష్మి, గంగ. Name of a plant. పిల్లిపీచితె చిట్టు.

(p. 651) niṭṭa niṭṭa. [Tel.] n. A place. స్థానము, ఇరవు. 'మూడుమూర్తుల నిట్ట మ్రొక్కులగుట్ట.' HD. i. 2103. A stream, ప్రవాహము. A pillar, స్తంభము. Tallness, height, పొడుగు, ఎత్తు, నిక్కు. adj. Tall, నిడుపైన, నిడివి. నిట్టతాడి a tall palm tree. Proper, సరియైన. నిట్టనిలుచు, నిట్టకనిలుచు or నిట్టనిలుచుండు niṭṭa-niluṭsu. v. n. To stand erect, to stand properly నిట్టనిలువు, నిట్టకనిలువు or నిట్టనిల్వు niṭṭa-niluvu. n. Being erect, an erect posture. నిట్టపొడుచు or నిట్టక్రమ్ము niṭṭa-poḍuṭsu. v. n. To burst out, To boil up. పైకి విజృంభించు, ఉప్పొంగు. To stand on end, as hair, రోమామచితమగు. నిట్టరాడు or నిట్రాడు ṇiṭṭarāḍu. n. The long post that supports the roof (of a house) which does not rest on a beam, a rooftree, దూలములేని యింటినడిమి పొడుగుకంబము.

(p. 812) pori pori. [Tel.] n. Same as పొలి. (q. v.) adj. Strong, great. అత్యంతము. adv. Exceedingly, very much. మిక్కిలి, అత్యంతము. Firmly, దృఢముగా. Duly, regularly, క్రమముగా. Often, మాటిమాటికి, తరుచుగా. Again, మళ్లీ. 'శ్రీనివాసమును క్షేత్రంబుగల పూర్ణమూర్తి బొరి పూజింతును.' H. iv. 297. పొరిగొను pori-gonu. v. a. To kill, slay, చంపు. To ruin, destroy, నాశముచేయు. To conquer, జయించు. 'బలవిక్రమఘనులగు దొర, లీల్గినమనసేన మేడినీశ్వరవిను కన్నులు సెడినట్లున్నది యిక్కొలదిం బొరిగొనుట నరునకు సుకరమగున్.' M. IX. i. 60. పొరిచూపు pori-ṭsūpu. n. A fierce look, భయంకరమైనచూపు. An envious look an inimical attitude, భేదదృష్టి. పొరి చూపుమాటలు pori-ṭsūpu-māṭalu. n. plu. Taunting words. పొరిపొరి pori-pori. adv. (anuk.) More and more, much more. Repeatedly, again and again, over and over. మిక్కిలి, మరీమరీ, మాటిమాటికి.' రమణి పొరిపొరి కన్నీరు క్రమ్మజుట్టి, మెలగి కాకులగ్రద్దల దలగ నడిచుచున్నయిది.' M. XI. ii. 67. పొరిపోవు, పొరివోవు or పొరిమాలు pori-pōvu. v. n. To die. చచ్చు. To be confused, to be agitated, కలుగు. పొరిపుచ్చు or పొరివుచ్చు pori-puṭsṭsu. v. a. To kill, చంపు. To confuse, కలుచు. 'అన్యాయపథమునందు నర్తించువారి నెవ్వరి నాహనంబున బొరిపుచ్చినను నది పుణ్యకృతియ.' M. XII. ii. 168. పొరిమారుచు, పొరిమార్చు, పొరిమాలుచు or పొరిమాల్చు pori-māruṭsu. v. a. To kill.

(p. 853) prōlu prōlu. [Tel.] n. A city. పట్టణము. ప్రోలుగుడుపు or ప్రోల్గుడుపు prōlu-guḍupu. v. a. To provoke, rouse, excite. ప్రేరేచు, పుల్లలుపెట్టు. 'రాజునకెంత వెర్రియుపరాజితమూర్తులు వెల్మవారలా పైజగతిం బ్రసిద్ధమిది భండనభూముల రావువారల వ్యాజముగాగ ప్రోల్గుడిపిరన్న యశంబటుగావునం.' Bobbili. ii. 113. ప్రోలుదిరుగు prōlu-dirugu. v. n. To go in procession about a city. ఊరేగు. In marriage ceremonies it signifies a fictitious procession round the city represented by some objects placed in the house.

(p. 865) batti batti. [for. Skt. భక్తి.] n. Faith. బత్తిగల faithful. 'అంగనయెంతటి పుణ్యమూర్తివో, బత్తిజనింపనాదుచెర బాపితి.' S. iii. 63. See on భక్తి. బత్తుడు battuḍu. n. A worshipper. భక్తుడు. The caste title of all the five castes of artificers as వడ్లబత్తుడు a carpenter. కడుపుబత్తుడు one who makes a god of his belly. L. xvi. 230.

(p. 917) bhaṭṭuḍu bhaṭṭuḍu. [Skt.] n. A title equivalent to 'Doctor,' as లింగాభట్టుడు, కృష్ణభట్టుడు. భట్టుమూర్తి bhaṭṭu-mūrti. n. The Ministrel; or he who wore 'the form of a Ministrel.' This is the title of the celebrated author of the Vasu Charitra, whose original name was Rama Razu.