(p. 31) aṭṭa aṭṭa. [Tel.] n. The sole of a shoe or slipper; hide; leather. Card, pasteboard. A headless trunk. A part or division. చర్మము, మొండెము, భాగము. ఒంటట్ట చెప్పులు shoes with a single leather for a sole. చెమటట్ట a piece of leather put inside a shoe. అట్టపొట్టగా నుండేవాడు a stout pot-bellied man. అట్టలెత్తిన పాత్రమెట్టులు. A. vi. 103. 'అత్తెరంగునందు నిమియతం డయ్యట్టయుదలయును ధరణీతలగతంబుచేసె.' M. VII. v. 398. 'ఆ రాజులలో పరస్పర వైరంబు బుట్టించిన ఆ దండు రెండట్టలై.' G. vi. 92.

(p. 155) uttalamu uttalamu. [Tel.] n. Fear, dread, terror, distress, agitation, trouble, భయము, దిగులు, వెరపు, అధైర్యము. Haste. త్వర. 'మత్తారులకు నుత్తలంబిడు నత్తలంబును' Swa. iv. 158. ఉత్తలపడు or ఉత్తలమొండు uttala-paḍu. v. i. To be in trouble or agitated. ఉత్తలపాటు uttala-pāṭu. n. Disquiet, distress.

(p. 387) goḍḍa goḍḍa. [Tel.] n. Hardness. బిరుసు. A hard word బిరుసుమాట. A hard man బిరుసువాడు. గొడ్డగము goḍḍagamu. adj. Troublesome బాధకము. గొడ్డతనము goḍḍa-tanamu. n. Stubbornness మొండితనము. 'గొడ్డతనంబున గోపతిధ్వజుడు సడ్డచేయక కొంత సన్నంబు దొడ్డు.' Mari Basava. 62. గొడ్డము goḍḍamu. n. Evil, danger, deadly peril. 'విమనృపరాజ్యామిషముంగొనపలువు చేత ప్రాణగొడ్డంబైయున్ననను.' M. Santi. ii. 208. 'ప్రాణగొడ్డములగుపనులు వారలుదీర్పన్.' M. Udy. i. 232. 'నీకు ప్రాణగొడ్డంబుసేయందలంచె.' M. Udy. iii. 162.

(p. 784) peṅke penke. [Tel.] adj. Obstinate, stubborn, impudent. మొండికట్టె, 'మూర్ఖమైన. పెంకెయనరాదువట్టుగుం పెనలుసేయు.' S. iii. 21. n. A stubborn man, మూర్ఖుడు. An impudent or insolent man. పెంకెపురుగు penku-purugu. n. A weevil in grain.

(p. 883) biga or బిగియ biga. [Tel.] adv. Tightly. బిగతొక్కు biga-tokku. v. a. To tread in or tread down tight. బిగపట్టు or బిగబట్టు biga-pattu. v. a. & n. To stop, to withhold, keep back, check, suspend. ఊపిరి బిగబట్టు to hold the breath in. వాన బిగబట్టినది the rain held off. నా జీవితమును బిగబట్టినాడు he kept back my pay. బిగాది bigādi. adj. Penniless, destitute. n. A beggar. 'సీ ఆకతాయబిగాదియడిబండ గుండడుమొండి కట్టె గులాము మొట్టె గోవు.' H. v. 128. బిగి bigi. n. Tightness. Firmness of flesh or body. Rigidity, austerity, superciliousness. దృఢత్వము, బిగువు. adj. Tight, hard, firm. Rigid, austere, proud, arrogant. బిగిబద్ద a stick that holds any two things tight. బిగించు, బిగియించు, బిగుచు or బిగియజేయు biginṭsu. v. a. To tighten to fasten: to stop, suspend. To be stubborn. అత్తవారింటికి పోనని బిగించుకొనియున్నది she stayed at home refusing to go to her husband's house. బిగింపు bigimpu. n. Rigidity, stiffness. Austerity నీ బిగింవులుపనికిరావు your stiffness will do no good. బిగితము bigitamu. (బిగి+ఇతము.) adj. Firm, దృఢము. బిగిమానము bigi-mānamu. n. Tightness, firmness. Rigidity. Austerity. Superciliousness. 'ఈయండజరాజయాన కెనయౌపురుషుండు మదన్యుడీజగన్మండలి నెవ్వడంచు బిగిమానముతో బురికేగెవంతటన్.' N. vii. 67. బిగియు bigiyu. v. n. To be tight. బిగువగు, బిగువుచేయు. To be proud or arrogant. 'వెలుపలవిడిదిలో విచ్చేసియుండి, పి లువబంపినవేళ బిగియకవచ్చి.' L. v. 132. బిగుతు bigutu. n. Tightness, tension, adj. Tight. బిగువు biguvu. n. Tightness, Rigidity, stiffness, austerity. Superciliousness, బింకము. బిగువుకొను biguvukonu. v. n. To become tight, బిగువగు. బిగువులు biguvulu. n. A stays, or rafter in a building. A bundle, sheaf, or rafter in a building. A bundle, sheaf, pack, bale. నీలియాకు రు 1కి 1్ బిగువుల వంతున వేస్తున్నారు they sell indigo stalks at sixteen bundles a rupee. చొప్ప వరహా 1కి బిగువులు వంతున వేస్తున్నారు బిగువులు 30 వంతున thirty packs or bundles of straw per pagoda. బిగ్గ or బిగ్గన bigga. adv. Tightly. All at once. Vijaya. iii.24. బిగ్గర, బిగ్గెర or బిగ్గిర biggara. adv. Tightly, firmly. Aloud. బిగ్గరగా నవ్వు to laugh out. బిగ్గరగా మాట్లాడు to speak loudly. బిగ్గిలి biggili. adv. Tightly (said of an embrace.)

(p. 913) bōlevāṭu bōle-vāṭu. [Tel.] n. A wretch. తలకొట్లమారి. 'మొండికట్టెగులాముమొప్పె గోవుబోలెవాటగచాట్లపోతుదుర్మాగ్గుండు.' H. v. 128.

(p. 931) maṅku manku. [Tel.] adj. Vile, abominable; stubborn: dull, stupid. మొండి. గిడుసు. n. A fool, a stubborn man, a wretch, a jade. దుర్జనుడు, దుష్టస్త్రీ. మూర్ఖుడు. మూర్ఖురాలు. మంకుతనము manku-tanamu. n. Stupidity, brutishness, stubbornness. చండితనము.

(p. 939) makuru or మకురుతనము makuru. [Tel.] n. Obstinacy, stubbornness, మూర్ఖత్వము. మొండితనము, పంకితనము.

(p. 1009) muri or మురియ muri. [Tel.] n. A bit, a piece. A half piece of cloth. 'మొగివచ్చు శరములు మురియలైచెదర.' DRY. 1576. adj. Little, small, అల్పము, మురిమొండెము muri-monḍemu. n. A little or small trunk. మురికొను or మురియకొను muri-konu. v. a. To cut to pieces, to cut, ఖండించు. మురిబొంత muri-bonta. n. A sort of sword-fish with an elongated head. మురిమురి muri-muri. adj. Very little, inconsiderable. కొంచెము కొంచెము. మురి మురిచీకటి slight darkness. చీజీకటి.

(p. 1009) muru muru. [Tel.] n. A piece or bit, తునక, as మురుమొండెము. Also same as ముర్రు (q. v.)

(p. 1034) moṇḍi moḍi. [Tel.] adj. Maimed, crippled, defective, imperfect. చేతులు కాళ్లు తెగిన, అంగహీనమైన. Bare; lopped. Blunt. blunted, మొక్కపోయిన. Stubborn, obstinate, perverse, pertinacious, impertinent, incorrigible, unmanageable, ungovernable, refractory, unruly, మూర్ఖమైన. మొండిమాటలు stubborn or rude language. మొండిపిల్లకాయ an obstinate or refractory boy. మొండిగోడలు bare walls. మొండిగంటము a blunt stylus. మొండి చెయి a maimed hand. మొండిచేతులు bare hands, i.e., hands without any ornament. మొండితోక a docked tail. మొండిమెడ a bare neck, i.e., without any necklace. వానిది మొండిప్రాణము he is tenacious of life. మొండికట్టె or మొండరి monḍi-katṭe. n. A stubborn wretch. మూర్ఖుడు. మొండిచేయి, మొండాడు or మొండాటలాడు monḍi-chēyu. v. n. To be unruly; to oppose. ఆ గుర్రము మొండిచేస్తున్నది the horse is stubborn. మొండితనము monḍi-tanamu. n. Stubbornness, obstinacy. మూర్ఖత్వము. మొండిపారిన monḍi-pārina. adj. Callous. కాయకాచిన. మొండిపురుగు monḍi-purugu. n. The 'stumpy' snake, or Amphisbœna, which looks as if the tail was lopped off. మొండు Another form of మొండి. మొండెము or మొండియము monḍemu. n. A stump. The trunk of a body after the head is lopped off. శిరస్సులేని శరీరము, కజంధము. A fragment, a limb lopped off, a separated member, ఖండము. మొండెపుగాము monḍepu-gāmu. n. An epithet of Rāhu. రాహువు.

(p. 1035) mogaḍu mogaḍu. [Tel.] adj. Stubborn, obstinate. ముష్కరమైన, మొండి. 'అనినచిలుకయు కలికినీవెపుడుమంచి, మొగడు సాహసమెరిగి నీమగడువేగ, నన్నుకనుగీతివచ్చి క్షణంబులోన నీతెగువమాన్పె నేయనగృష్ణుడపుడు.' N. ix. 359.

(p. 1040) mona mona. [Tel.] n. The point, end, extremity. ఆగ్రము, తీక్ష్ణాగ్రము. An army, or detachment, సేన. A tube. తెగ. A military array. వ్యూహము. A tribe, తెగ. The front, ముందు. 'మన మొనలకువశముగాదు మరలు పమింకన్.' M. VI. ii. 97. 'లోమొన, వెలిమొన, ఉసిమొన, ముమ్మొన, చతురమొన, పుణ్యపుమొన, పాపపుమొన, దాటడుగుమొన, కదలుమొన, అరమీటుమొన, నెరమీటుమొన, సరితాళంపుమొన, లాదిగాగల పదిరెండు మొనల వారితెలిసిరి.' H. i. 245. మొనలారిపోయినకత్తి a knife with a blunt point. adj. Last, furthest, utmost. కడపటి. మొనకట్టు mona-kaṭṭu. v. n. To attempt with enthusiasm, ఉత్సహించు. n. Joy, rejoicing, enthusiasam, ఉత్సాహము. An amulet or drug used as a charm, పెట్టుమందులలో నొకటి. ఒకానొక స్తంభనమాలిక. 'ఇదిదారికట్టు మొనకట్టిది, కాంతావశ్యకరణమిది.' S. i. 18. 'జలాగ్నిస్థంభములును, మొనకట్టును వాకట్టును.' H. i. 174. adj. Rejoicing, enthusiastic, ఉత్సాహకరమైన. మొనకాడు or మొనగాడు mona-kāḍu. n. A leader of an army, a hero, a principal; a ringleader, శూరుడు, సేనాధిపతి, ముఖ్యుడు. దొంగలమొనగాడు a ringleader among thieves. మొనకొను Same as మొనయు. (q. v.) మొనచేయు mona-chēyu. v. n. To face or front in battle. మోహరించు. మొనచన్ను mona-tsannu. n. A nipple. Lit the tip of the breast. చూచుకము. మొనతప్పు mona-tappu. v. n. To be turned away as the face, to turn away from, విముఖమగు. 'మొనతప్పితిమి రణమున మన మకట మువ్వురము.' భార. సౌ. i. మొనయు monayu. v. n. and v. a. To be, appear, happen, కలుగు. To busy oneself. to engage in. To prepare, be ready, attempt, పూను, పనిపడు. To prepare for battle, రణోద్యోగముచేయు. To cover, to rest upon. ఒగ్గు, కమ్ము, ఆనించు. 'మొండి మాటలాడి మొనసియుండువిరక్తి యమునిగెల్వనెచట నలవిగాదు.' Vēma. 864. 'మొనయు చింతాశ్రేణిమూక విప్పు.' Swa. iv. 148. టీ మొనయు, కమ్ముకొనునట్టి. మొనపు or మొనయించు monapu. v. a. To cause to attempt, పూనజేయు. To cause to happen, కలుగజేయు. To put, place. మోపు, ఉంచు. 'అనినన్ గైటభదైత్య వైరి, దరహాసాంకూరముల్ మోవిపై, మొనపంగొం డొక నిల్చియవ్వనమున్.' Parij. iv. 12. మొనపు. n. An attempt, పూనిక.

(p. 1040) moraku or మొరకుడు moraku. [from Skt. మూర్ఖ.] n. An idiot, a blockhead, an obstinate fool. మూర్ఖుడు, మూర్ఖస్త్రీ, మోటువాడు, జడుడు. 'మొరకులగుటప్రతాప భాషణంబులకు వెరవరు.' M. V. iii. 233. adj. Stubborn, brutish. Too hard to bite, కఠినమైన, పరుషమైన, కొరికితే గరగరమనియుండక కఠినముగా నుండే, మూర్ఖమైన, మొండి.' మొరకుగరుకును గారాకు, గాకుండజూచి.' BD. iii. 1388. మొరకుతనము moraku-tanamu. n. Stubbornness. మూర్ఖత్వము. Anger, rage, కినుక. మొరక moraka. n. Harm, mischief, damage, defect, deficiency. వెలితి. న్యూనత. adj. Defective. న్యూనము. మొరకడము morakaḍamu. n. Wickedness, mischief. దౌష్ట్యము.

(p. 1042) mola mola. [Tel.] n. The waist, the middle, కటిప్రదేశము. A wedge, pin, large nail, or spike. The pin or needle of a balance, త్రాసుముల్లు, చీల. మొలత్రాసు a balance which has a tongue. 'ధమనియుశ్రావణంబు మొలత్రాసునుపట్టెడ నీరుకారు' H. ii. 200. దిసమొల or మొండిమొల starknakedness, utter nudity. మొలకట్టు mola-kaṭṭu. n. A girdle or waist-band. నడుముకు కట్టుకొనేత్రాడు, మొలమాలు. A waist cloth, కట్టుకోక. మొలకత్తి mola-katti. n. A dagger, బాకు. మొలకులికి or మొలకొలికి mola-kuliki. n. A kind of grain, ధాన్యవిశేషము. మొలతాడు mola-tāḍu. n. The small string tied round a Hindu's waist whence is suspended the bit of cloth which serves as a modesty piece. కటిసూత్రము. బంగారుమొలతాడు a woven cord of golden wire. మొలతాటిగోడ mola-tāṭi-gōḍa. n. A parapet, or rail wall. మేలుగోడ. మొలనూలు mola-nūlu. n. A girdle, a zone: a cestus of gold or silver, worn by women. ఆడువారికటిమాత్రము.